Από διαλόγους μου με Θιβετιανούς Μοναχούς – Νέστορας Μάτσας

Ι

 

Παγίδεψες την Αλήθεια στην απάτη του Χρόνου και ξεγελάστηκες. Γιατί της έδωσες σχήμα και διάρκεια. Ξέχασες πως η Αλήθεια – όπως και ο αδελφός της ο Θάνατος που είναι η αρμονική και απόλυτη έκφραση της Ζωής – δεν έχει αρχή και τέλος. Είναι η μυστική ουσία της αιωνιότητας όπως την απεκάλυψε ο Θεός πριν ντυθεί το ανθρώπινο σχήμα.

Λευτέρωσε όπως και όσο μπορείς την Αλήθεια. Είναι στο χέρι σου να τη γνωρίσεις – αν δεν την φοβηθείς… Γιατί εκεί είναι η άλλη παγίδα! Ο Φόβος… Αν μπορέσεις να τον ξεπεράσεις δρασκέλισες το κρυφό σύνορο, αυτό που λίγοι τολμούν να το περάσουν. Από τούτη τη στιγμή μπορείς να πετάξεις. Τα φτερά είναι δικά σου.

ΙΙ

Ο Πυθαγόρας πίστευε ότι ο φίλος είναι ο άλλος εαυτός μας. Αυτή είναι η δύναμη της φιλίας που μπορεί να ξεπεράσει το θάνατο, δηλαδή τις μεταβατικές καταστάσεις που αποκαλούμε σχηματικά θάνατο.

Η φιλία, που είναι η πιο οληκληρωμένη και ξεκάθαρη μορφή της Αγάπης, εκφράζει τη ζωή. Η γνώση εκφράζει τη ζωή. Και ζωή είναι ισορροπία. Ρυθμός. Όταν διαταράζεται η ισορροπία διαταράζεται η ίδια η ζωή. Πεθαίνει μέσα της ο μυστικός σπόρος της Αθανασίας και γίνεται φθαρτή.

ΙΙ

Ψυχή και σώμα συνυπάρχουν, συμπορεύονται και συναγωνίζονται να νικήσουν τη φθορά που είναι όπως η καταστροφική σκουριά. Δημιουργείται σιγά-σιγά από την αδράνεια. Η αναζήτηση και το Έργο, με την πράξη και τον ερευνητικό λόγο, εμποδίζουν τη σκουριά ν’ αναπτυχθεί και ν’ απλωθεί. Αν αυτό δεν το καταλαβαίνουμε βυθιζόμαστε στην αδράνεια που είναι η πύλη του θανάτου.

Ψάξε μέσα σου, ψάξε γύρω σου, πέταξε με τα φτερά που τ’ αφήνεις ν’ αδρανούν. Πόσο ψηλά θα πετάξεις είναι δική σου επιλογή.

Η γνώση, ο πόνος και η αγάπη είναι τα φτερά για τα πιο ψηλά πετάγματα. Από αυτά τα πιο μεγάλα τα δίνει ο πόνος. Που κάνει τον Άνθρωπο Θεό και τον Θεό Άνθρωπο.

Κατμαντού Αύγουστος 1976

Νέστορας Μάτσας

Φάκελλος Πυθαγόρα

Πρόπλασμα Μεταφυσικής Βιογραφίας

Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας 1989

Η Τέχνη της Μαντείας - OSWALD WIRTH

Παρά τον θετικισμό τους για τον οποίο υπερηφανεύονται οι σύγχρονοι άνθρωποι, είναι συχνά μάντεις χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Το τάδε άτομο πέτυχε στη ζωή χάρις στη διαίσθησή του, επειδή προβλέπει τι είναι ευνοϊκό και δρα ανάλογα. Ένας άλλος γίνεται πλούσιος εξαιτίας μιας κάποιας διαύγειας, η οποία τον οδηγεί στις τυχερές επενδύσεις και τον απομακρύνει από τις άτυχες. Μερικοί κεφαλαιούχοι βάσισαν την τύχη τους πάνω στη διόραση της συζύγου τους. Όσο για τους στρατιώτες μας, μήπως και δεν μιλούν για βόμβες που έσκασαν ακριβώς στο σημείο απ’ όπου είχαν μόλις απομακρυνθεί, εξαιτίας κάποιας ξαφνικής παρόρμησης;

Στις παραπάνω περιπτώσεις υπήρξε μια αυθόρμητη μαντεία, η οποία ξεφεύγει από τους κανόνες μιας συνειδητής τέχνης στην οποία μπορεί κανείς να καταφύγει σε περιπτώσεις αμηχανίας. Αλλά υπάρχει πράγματι μια τέτοια τέχνη βασισμένη στην ανάπτυξη της ενόρασης και στη λογική μελέτη της διόρασης, η οποία φυσιολογικά εκδηλώνεται πέρα από οποιαδήποτε προπαρασκευαστική εκπαίδευση;

Η ιστορία και η αρχαιολογία διώχνουν κάθε αμφιβολία σχετικά με την ύπαρξη μιας τέτοιας τέχνης κατά το μακρινό παρελθόν. Είναι δυνατόν για μας σήμερα να αποκτήσουμε μια σαφή ιδέα γι’ αυτήν και να ξαναβρούμε τις αρχές της; Δεν υπάρχει τίποτα το φανταστικό σ’ αυτό το εγχείρημα. Ας προσπαθήσουμε να το αποδείξουμε με το φως της δικής μας προσωπικής εμπειρίας.

Η θεωρία είναι απλή. Αν έχετε ζωηρή μια ζωηρή αλλά αχαλίνωτη φαντασία, τότε προσπαθήστε να την πειθαρχήσετε. Για το σκοπό αυτό μάθετέ την να ηρεμεί και να συγκρατείται και ταυτόχρονα εξαγνίστε την από καθετί που μπορεί να την ταράζει και ύστερα επιτρέψτε σε καθετί που σας ενδιαφέρει να αντανακλαστεί μέσα της. Είναι κάτι που εύκολα λέγεται αλλά υπάρχουν μεγάλες δυσκολίες στην πραγμάτωσή του.

Για το ανήσυχο άτομο του αιώνα μας το πιο δύσκολο απ’ όλα είναι να επιβάλει σιωπή στον εαυτό του. Πως μπορούμε να σταματήσουμε τις σκέψεις μας και να γίνουμε νοητικά παθητικοί; Οι μακρινοί μας πρόγονοι το μόνο που χρειαζόταν να κάνουν ήταν να κλείσουν τα μάτια του σώματος προκειμένου να ανοίξουν σχεδόν αμέσως τα μάτια της ψυχής.

Ήταν περισσότερο προδιατεθειμένοι για τη μοναξιά η οποία μας αποσπά από τον κόσμο των αισθήσεων και ευνοεί την εσωτερική φανταστική σκέψη. Ας ασκηθούμε ξεχνώντας αυτά που μας περιβάλλουν, για να μπορέσουμε να προσέξουμε τις λεπτές εκδηλώσεις που ηχούν μέσα μας.

Αν ήταν δυνατόν να πραγματώσουμε το ιδανικό της δεκτικής ουδετερότητας, τότε οι εντυπώσεις μας θα αντιστοιχούσαν επακριβώς με το ζητούμενο αντικείμενο. Από αυτό το αντικείμενο εκπέμπονται κύματα όμοια με εκείνα του φωτός, αλλά τα οποία γίνονται αντιληπτά μόνο μέσω της φαντασίας η οποία παίζει γι’ αυτά το ρόλο μιας φωτογραφικής πλάκας.

Για τον μάντη είναι θέμα επακριβούς παγίδευσης των εικόνων που κραδαίνονται γύρω του… μια δύσκολη λειτουργία, γιατί η καθρεφτιζόμενη εικόνα εύκολα διαταράσσεται. Συγκινήσεις, επιθυμίες, συμπάθειες, η φύση κάθε ατόμου και η αγωνία είναι στοιχεία διαταραχής και παραμόρφωσης. Το απλό γεγονός ότι ενδιαφέρεται για την απάντηση του χρησμού, κάνει τις συνθήκες δυσμενείς για το μάντη ο οποίος είναι συνήθως πιο διαυγής όσον αφορά άλλους, παρά όσον αφορά τον εαυτό του.

Αν η φαντασία ενός μάντη λειτουργεί σαν ένα μηχάνημα καταγραφής, τότε είναι σαφές ότι η μαντεία μπορεί να ικανοποιήσει την περιέργεια τού ατόμου μόνο μέσα σε περιορισμένα όρια. Αν τίποτα δεν κραδαίνεται μέσα στο ενδιαφερόμενο άτομο, τότε κανένα μήνυμα δεν μπορεί να του μεταβιβαστεί. Η επιμονή δεν χρησιμεύει σε τίποτα, γιατί προκαλεί μια απάντηση που διατρέχει τον κίνδυνο να μην είναι γνήσια μαντεία. Γενικά μιλώντας οτιδήποτε εκφράζεται αυθόρμητα αξίζει μεγαλύτερης προσοχής από τις αποκαλύψεις που αποσπώνται λίγο-πολυ με τη βία από τον μάντη.

Επίσης η διαύγεια του ίδιου μάντη ποικίλλει ανάλογα με το άτομο που τον συμβουλεύεται. Υπάρχουν μερικά άτομα που εμποδίζουν τη λειτουργία του μαντικού μηχανισμού είτε γιατί οι κραδασμοί τους εξουδετερώνουν τα κύματα τα οποία ο μάντης πρέπει να συλλέξει, είτε για κάποιο άλλο λόγο. Σε μια τέτοια περίπτωση ο μάντης νιώθει άσχημα και σύντομα εκνευρίζεται και όλα αυτά τον κάνουν τελικά ανίκανο να λειτουργήσει για οποιοδήποτε σκοπό.

Αντίθετα το άτομο που ζητάει συμβουλή μπορεί να επιφέρει μια ψυχική ατμόσφαιρα η οποία είναι ευνοϊκή γι μαντεία. Τότε ο μάντης γίνεται ο ερμηνευτής των τηλεπαθητικών μηνυμάτων, τα οποία ο αποστολέας τού μεταβιβάζει σαν κλειστά γράμματα ή εκείνα που η σημασία τους είναι ακατάληπτη. Έτσι συχνά γίνονται οι πιο εντυπωσιακές αποκαλύψεις, σαν να εξετάζει μια απόκρυφη αλληλογραφία η οποία είχε αφεθεί σε εκκρεμότητα. Οι αποκαλύψεις γίνονται όταν δεν το περιμένει κανείς και δεν μπορούν να εξαφανιστούν από την τρέχουσα μαντική τέχνη περισσότερο απ’ ό,τι η πρόγνωση του μέλλοντος.

Ας ζητάμε από τη μαντεία μόνο ό,τι μπορεί να μας δώσει. Μια σταθερή πρόθεση, ένα καλοσχεδιασμένο σχέδιο, μπορούν να προαναγγείλουν μια πράξη η οποία δεν έχει ακόμα εκπληρωθεί και επομένως μια εικασία την οποία το γεγονός θα την επιβεβαιώσει ή όχι, γιατί στην τελευταία περίπτωση η εκτέλεση μπορεί να εμποδιστεί από ένα κίνητρο που ήταν ασαφές κατά τη στιγμή της πρόγνωσης. Γι’ αυτό είναι συνετότερο να συγκρατούμεθα όσον αφορά το μέλλον και να ζητάμε να μαντεύσουμε μόνο το παρόν στις άγνωστες όψεις του και σ’ αυτές που είναι χρήσιμο να διαφωτιστούν.

Ο μάντης που απλώνει τη δεκτική κεραία του, μπορεί να συλλάβει μόνο ό,τι κραδαίνεται. Δεν ευθύνεται αυτός για την απουσία μηνυμάτων που προορίζονται για το ερωτόν άτομο. Γι’ αυτό η περηφάνεια του δεν πρέπει να υπεισέρχεται, αν τίποτα δεν εμφανίζεται μέσα στο πεδίο όρασής του.

Πάνω απ’ όλα ας είναι προσεχτικός, να μην επιμένει να μεταπείθει τους σκεπτικιστές. Κανένας δεν μπορεί να αναγκαστεί να πιστέψει ότι ο μάντης λέει την αλήθεια. Σκοπός της μαντείας δεν είναι να προσφέρει αποδείξεις μέσω πειράματος.

Αλλά όπως κι αν είναι η μαντεία στρέφεται προς την αληθινή ιεροσύνη. Το να καταπλήξει το άτομο το οποίο έρχεται για συμβουλή, δεν είναι ο αντικειμενικός σκοπός τού μάντη ο οποίος κατέχει το ιερό πυρ. Το να είναι χρήσιμος, να βοηθήσει κάποιον να βγει από τη δυσκολία, να δώσει μια καλή συμβουλή, αυτά είναι τα κίνητρα του εξομολογητή που μερικές φορές μαντεύει σφάλματα που δεν του τα έχουν ομολογήσει.

OSWALD WIRTH

Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΤΑΡΩ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΣΑΚΑΛΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1990

Μπροστά σ’ έναν τάφο – Μάριος Χάκκας

Πήγα στον τάφο του Μαρξ. Για να φτάσω εκεί, πέρασα μέσα από ένα πάρκο με δυο λιμνούλες κι είδα ένα σκιουράκι που το τράταρα σοκολάτα. Την πήρε με τα μπροστινά ποδαράκια του και την τραγάνιζε. Έπειτα προχώρησα στο νεκροταφείο. Στη φυλακή μου ήρθε ένα δέμα που είχε μέσα και μερικές σοκολάτες. Φυσικά τις μοίρασα στους φίλους μου. Όταν αργότερα μάλωσα με κάποιον συγκρατούμενο, μου το χτύπησε: «Εμένα δε μου έδωσες τσικολάτο». Ήταν ένα ορεσίβιος ισοβίτης. Λίγες μέρες αργότερα έκανε δήλωση κι έφυγε. Το νεκροταφείο παλιό, εγκατελειμμένο. Τα εβραίικα μνήματα στο βάθος πιο παρατημένα. Το δικό του ξεχωρίζει. Ένα μεγάλο γρανιτένιο κεφάλι. Έγραψε «Το Κεφάλαιο», αγαπούσε τη γυναίκα του, και τον χαρτζιλίκωνε ο Φρειδερίκος. Το 2000 μ.Χ. θα υπάρχουν δισεκατομμύρια μοιχοί. Το 2000 «Το Κεφάλαιο» θα είναι επιτέλους σωστά μεταφρασμένο (όχι η γυροβολιά του προϊόντου), θα μπορεί κανένας να χαίρεται το νεύρο του και την ειρωνεία του. Μασάω τη σοκολάτα μου και τον κοιτάζω. Συνήθως καταθέτουν στεφάνια ή βάζουνε μπόμπες. Σφυρίζω το τραγουδάκι «Ω Κάρολ». Μου ‘ρχεται να κατουρήσω. Ερημιά. Τραβιέμαι λιγάκι παράμερα και την αμολάω σε μια πατουλιά. Βγαίνει ο σκίουρος, φαίνεται πάρκο και νεκροταφείο συγκοινωνούν, και με τα μπροστινά του ποδάρια μου κάνει νόημα πως τέλειωσε η σοκολάτα. «Άκουσε ποντίκι, αν είσαι το ίδιο, δε σου δίνω σοκολάτα. Αυτά τα πράγματα πρέπει να μοιράζονται σε όλους εξίσου. Όχι επειδή έχουμε μια γνωριμία να την εκμεταλευτείς». Κάποτε μοίρασα αυτό το σπάνιο είδος για τη φυλακή μόνο στους φίλους μου, με αποτέλεσμα να κάνει ο άλλος δήλωση. Έκανα μερικές νύχτες να κοιμηθώ. Εξαιτίας μου χάθηκε ένας οπαδός του Μαρξ και τώρα που βρίσκομαι μπροστά στον τάφο του δε θέλω να μου συμβεί κάτι τέτοιο. Καλά κοιμάμαι.

Άλλωστε έκανα δήλωση κι εγώ, όχι βέβαια γιατί δεν μου δώσανε σοκολάτα, άλλες αιτίες. Ήταν που κάποιος συνήθιζε να λέει «ο Βλαδίμηρος είπε», κι επειδή το είπε εκείνος έπρεπε να το τηρήσουμε εμείς. Κυρίως δε μου άρεσε που τον έλεγε Βλαδίμηρο, σαν να ήταν πρώτα ξαδέρφια. Ένας άλλος τον έλεγε Ίλιτς. Για τον Κάρολο μιλούσανε σπάνια και το Φρειδερίκο ακόμα πιο σπάνια. Όμως τους άρεσε να λένε τη φράση «αφήστε τους νεκρούς να προχωρούν» που είπε κάποιος μετέπειτα. Όλοι αυτοί οι μετέπειτα λέγανε μπούρδες. Εγώ αγαπούσα το Βλαδίμηρο Βλαδιμήρου με το άταχτο τσουλούφι που αποτυπωνότανε «με τη βαριά στο καύκαλο του κόσμου», ίσως γιατί ψυλλιάστηκε νωρίς, ίσως και για κείνη τη σφαίρα που σφήνωσε στο καύκαλό του.

Όλα ξεκίνησαν απ’ αυτό το γρανιτένιο κεφάλι που στέκει μπροστά μου, κι εκείνοι κι οι άλλοι, κι ετούτοι κι οι μετέπειτα, κι οι καλοί κι οι κακοί, μόνο που οι καλοί βγήκαν γρήγορα από τη μέση, πλάκωσαν τα ντουγκασβίλια και τους ξεπάστρεψαν, έτσι που μείναν επάνω μόνο οι αχώνευτοι. Θα μου πείτε «βρέστε μου μια κατσαρόλα που να βράζει το γάλα χωρίς να το χύνει». Αυτό προσπαθώ τόσα χρόνια, κάθε πρωί λέων να προσέξω για να μη φουσκώσει και πάντα την παθαίνω. Έτσι την πάθαμε όλοι, κι ίσως κι ο ίδιος ο Μαρξ, γιατί δεν πιστεύω να ήθελε αυτούς τους αχώνευτους.

ΜΑΡΙΟΣ ΧΑΚΚΑΣ

ΑΠΑΝΤΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ 2008

ΣΑΝ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΡΘ’ Η ΝΑΡΚΗ - W. B. YEATS

Σαν του χρόνου έρθ’ η νάρκη και με τρίχες λευκές

πλάι στο τζάκι ως θα είσαι για στοχάσου και σκέψου

τη γλυκιά τη ματιά σου. Μα και πάλι ονειρέψου

τις βαθιές και χαμένες των ματιών σου σκιές.

Πόσοι να ‘χουν λατρέψει τις γλυκές σου στιγμές

κι αγαπήσαν – ποιος ξέρει – τη γαλήνια μορφή σου;

Ποιος να λάτρεψεν όμως την αλήτρα ψυχή σου

και τις θλίψεις σου που άλλαζαν μύριες μορφές;

Στη θρακιά σκύβει τώρα – σιγοτρέμουν τα χέρια,

μουρμουρίζει η θλίψη, πως η αγάπη περνά,

ξεκινάει κι ανεβαίνει σε βουνά μακρινά

τη μορφή του να κρύψει σε κορών’ απ’ αστέρια.

                              Μετάφραση Μ. Καραγάτσης

W. B. YEATS

ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ 2005