Η ΑΝΟΔΟΣ – Z’EV-BEN-SHIMON HALEVI

Σε ολόκληρη την Καμπαλιστική φιλολογία μπορεί κανείς να βρει αφηγήσεις για την άνοδο στους Επτά Ουρανούς της Μπεριά. Ενώ έχουν πολλά κοινά σημεία, διαφέρουν μόνο στις λεπτομέρειες και τούτο, εξαιτίας των διαφορών στη γλώσσα που επικρατούσε στις διάφορες εποχές, και στη φαντασία των συγγραφέων. Μπορούμε λοιπόν να βρούμε ομοιότητες και γενικούς παραλληλισμούς στις απόκρυφες αφηγήσεις που δίνονται για την άνοδο του Αβραάμ, του Λευί, του Μωυσή, του Ησαϊα, του Μπαρούχ και στο βιβλίο του Ενώχ. Αποτέλεσμα των συγκρίσεων αυτών είναι μια καλειδοσκοπική άποψη των βασιλείων, βασισμένη στις εμπειρίες, που είναι τελείως ακατανόητη για τις φυσικές αισθήσεις. Μπορεί να αρκεστεί κανείς σε μια αμυδρή και υποκειμενική στιγμιαία αναλαμπή των ανώτερων Κόσμων, αν δεν τους έχει κατακτήσει για τον εαυτό του. Εξετάζοντας δύο περιπτώσεις της Μερκαβά – των ταξιδιών του Άρματος μέσα στον Μπεριατικό Κόσμο του Θρόνου και πέραν αυτού – θα προσπαθήσουμε να σχηματίσουμε μια αμυδρή εικόνα μιας μυστικιστικής ανόδου και των σταδίων της, επάνω στο Επεκτεινόμενο Δένδρο.

Ο Ραββί Ακιμπά μπεν Γιοσέφ, ο μεγάλος μαγγίντ που έζησε στην Παλαιστίνη κατά τον 1^ο αιώνα, άφησε μια περιγραφή του ταξιδιού που πραγματοποίησε δια μέσου των Επτά Ουρανίων Δωμάτων ή Ανακτόρων. Εκεί αναφέρει στον Ραββί Ισμαήλ, έναν άλλο διδάσκαλο του οχήματος της Μερκαβά, ότι η κάθοδος προς το εσωτερικό της ύπαρξής του, ανταποκρινόταν στην άνοδό του μέχρι τον Κόσμο της Μπεριά. Η αφήγηση αυτή ταιριάζει με τη Διδασκαλία περί Επτά Ουρανών, τόσο της Προφορικής Παράδοσης, όσο και των αποσπασμάτων που βρίσκονται διάσπαρτα στο Ταλμούδ και στη Γραπτή Καμπαλά.

Προτού μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε την άνοδο προς τους Ανώτερους Κόσμους, θα πρέπει να θέσουμε μια σπουδαία μεταφυσική αρχή: Σύμφωνα με την Παράδοση, υπάρχουν επτά κατώτερα και επτά ανώτερα Δώματα κατά τις φάσεις της ανόδου. Τα Επτά Κατώτερα Δώματα κατά τις φάσεις της ανόδου. Τα Επτά Κατώτερα Δώματα φαίνονται στις επτά Γιετσιρατικές Σεφιρότ της Δόμησης, που μπορούν να θεωρηθούν σαν επτά στάδια της ψυχολογικής μύησης, που προχωρούν από τη Μαλκούτ του κεντρικού νευρικού συστήματος μέχρι τη Χέσεντ της Ψυχικής τριάδας. Υπάρχει και άλλος τρόπος μελέτης των Δωμάτων, δηλαδή, να θεωρήσουμε τις κεντρικές τριάδες της συνείδησης σαν μια διαδοχή καταστάσεων. Έτσι, το κατώτατο από τα Κατώτερα Δώματα είναι ακόμη η Γιετσιρατική Μαλκούτ της Τιφερές του σώματος. Το δεύτερο, είναι το εγώ της Γιετσιρατικής Γιεσόντ, δηλαδή ο συνήθης νους. Ακολουθεί το τρίτο στάδιο της Τριάδας της Προθυμίας (Οντ-Γιεσόντ-Νέτσαχ). Το πέμπτο στάδιο είναι η Ψυχική τριάδα της Αυτοσυνείδησης. Το έκτο (Μπινά-Τιφερέθ-Χοχμά) και το έβδομο (Μπινά-Κέτερ-Χοχμά) βρίσκονται στη Γιετσιρατική πλευρά της κατώτερης όψης της Μπεριά. Όταν πραγματοποιηθεί η μετατροπή της Γιετσιρατικής Ντάατ σε Μπεριατική Γιεσόντ, τότε ο Εαυτός του μυστικιστή μετασχηματίζεται σε Μπεριατική Μαλκούτ και μπαίνει στη Βασιλεία των Ουρανών.

Ο Ραββί Ακιμπά, στην πραγματεία του, αναφέρει ότι εισχώρησε στο Πρώτο από τα Ανώτερα Δώματα της Μπεριά, σε μια κατάσταση ευλάβειας. Εδώ ακριβώς, στη θέση του Εαυτού που συναντιώνται οι τρεις κατώτεροι Κόσμοι, αρχίζει ο ορθός Δρόμος. Εδώ τυλίγεται και ξετυλίγεται ο Βιλόν, ή Πέπλο της ημέρας και της νύχτας. Στο Ανάκτορο του Παραπετάσματος μεταξύ του φυσικού και υπερφυσικού, ο Βιλόν είναι το σύνορο όπου οι άνθρωποι συναντούν του αγγέλους. Το Δώμα αυτό, που ονομάζεται «Έδρα της Πίστης», ανοίγεται από το φυσικό κόσμο της Ασιγιά, δια μέσου του ψυχολογικού Κόσμου του Σχηματισμού, μέσα στο Δημιουργικό Βασίλειο του Πνεύματος. Αυτή είναι η κρυμμένη πύλη στην Καρδιά των Καρδιών, δια μέσου της οποίας οι αρχάγγελοι μεταδίδουν ψιθυριστά τμήματα γνώσης, και ο ερχομός και ο πηγαιμός τους μοιάζει με χάδι του αέρα που σιγοπνέει. Εδώ, στον πρώτο Ουρανό, μπορεί να μπει ο φυσικός άνθρωπος, μερικές φορές εξαιτίας ενός τυχαίου συμβάντος, για να ατενίσει με δέος τους Ουρανούς από πάνω του, που εξαφανίζονται όμως τη στιγμή που ξαναγυρνά στον Κέτερ της Ασιγιά και στην ασφάλεια του σώματος και της σαρκικής του πραγματικότητας. Μια τέτοια στιγμή, το πέπλο του Βιλόν που αποσύρεται, τυλίγεται γύρω από τον Εαυτό, για να μετατρέψει την ημέρα της ουράνιας αφύπνισης σε νύχτα πνευματικού ύπνου. Μόνο ο άνθρωπος που έχει βαθιά αφοσίωση και συνειδητή πρόθεση, μπορεί να αντέξει ένα τέτοιο όραμα.

Το επόμενο στάδιο στο οποίο μετακινήθηκε ο Ακιμπά, ήταν η κατάσταση της Αγιότητας. Εδώ, η σεφιρά που βρίσκεται στο μέσο της Τρίτης όψης του κεντρικού Κήπου του Επεκτεινόμενου Δένδρου, είναι ο Δεύτερος Ουρανός. Σαν Γιεσόντ της Μπεριά είναι η θέση από όπου, ο αρχάγγελος Γαβριήλ οδηγεί τον Καμπαλιστή έξω από τη Ντάατ της Γετσιρά, μέσα στο Θεμέλιο της Δημιουργίας. Ονομάζεται κατώτερος Ρακία ή Στερέωμα και χωρίζει τους δύο ανώτερους Κόσμους από τους δύο κατώτερους, δηλαδή, διαχωρίζει το φυσικό από το υπερφυσικό τμήμα του Σύμπαντος. Εδώ φαίνονται τα σημεία των Ουρανών. Οι Προφήτες και οι «καθαροί τη καρδία» μπορούν να τα αντιληφθούν. Τα ουράνια αυτά όμως σύμβολα θα παραμένουν μυστήρια για τον κοινό άνθρωπο, μέχρις ότου η γήινη Ντάατ του μετασχηματιστεί σε ουράνια Γιεσόντ. Λέγεται ότι όλες οι ψυχές που θυμούνται το Θεό, θα φτάσουν στο επίπεδο αυτό και θα μπουν στο δεύτερο στάδιο της Ντεβεκούτ ή Επικοινωνίας με το Πνεύμα. Έχει επίσης καταγραφεί ότι σ’ αυτό το σημείο, οι ψυχές των νεκρών αρχίζουν το ταξίδι τους προς τα πάνω, μέσα από τον Ποταμό του «εξαγνιστικού Πυρός» που ρέει δια μέσου του Τρίτου Ουρανού. Γι’ αυτό το λόγο ο Ακιμπά έπρεπε να έχει αποκτήσει Αγνότητα προτού μετακινηθεί και έρθει ενώπιον των Αρχαγγέλων της Μπεριατικής Οντ και Νέτσαχ, δηλαδή του Ραφαήλ και του Ανιήλ που είναι οι φύλακες του Τρίτου Ουρανού.

Η Μπεριατική τριάδα Οντ-Γιεσόντ-Νέτσαχ είναι το Δώμα στο οποίο μπήκε ο Ραββί Ακιμπά στην κατάσταση της Ειλικρίνειας. Εδώ, στην τριάδα των Γιετσιρατικών Μπινά-Ντάατ-Χοχμά είναι το μέρος εκείνο του βάθους της ψυχής που ανταποκρίνεται στον Εξωτερικό και Εσωτερικό Νου και μεταδίδεται Γνώση στον Καμπαλιστή, ο οποίος φτάνει σ’ αυτό το επίπεδο του Πνεύματος. Αυτή είναι η θέση που βρίσκονται οι ουράνιες μυλόπετρες που αλέθουν το πνευματικό μάνα το οποίο πέφτει κάθε μέρα για να συντηρήσει και εκείνους που οι ψυχές τους έχουν ξυπνήσει και εκείνους που κοιμούνται ακόμη κάτω στο φυσικό κόσμο, όπου το Πνεύμα επηρεάζει τη ζωή και την ύπαρξή τους μέσω του Ασυνειδήτου. Η λέξη «μάνα» μερικές φορές μεταφράζεται σαν «λαμπρότητα» ή «φώτιση», και εκδηλώνεται μέσω των σεφιρότ της ψυχολογικής Σοφίας, Κατανόησης και Γνώσης. Ονομάζεται το μέρος αυτό Σεχακίμ ή Ουρανοί. Ο Τρίτος Ουρανός είναι το Ανάκτορο του Φωτός και του Πυρός, είναι η θέση που, όπως λέγεται, πρωτοεκδηλώνονται τα 22 γράμματα του Εβραϊκού αλφαβήτου, προτού μπουν στην Μπεριατική Γιεσόντ η οποία, κατά το κατερχόμενο Έργο της Δημιουργίας γίνεται η φωτισμένη Γνώση του Καμπαλιστή που ασχολείται με το ανοδικό Έργο του Άρματος. Στο στάδιο αυτό ο Καμπαλιστής κατανοεί τις σχέσεις μεταξύ των σεφιρότ που βρίσκονται κάτω από τον Γιετσιρατικό Κέτερ. Δηλαδή, γνωρίζει την ψυχολογική του φύση. Η Μπεριατική αυτή τριάδα, που αντιστοιχεί στην τριάδα της Προθυμίας στον Κόσμο κάτω, οδηγεί τον Καμπαλιστή και τον φέρνει μεταξύ των Αρχαγγέλων της Παράδοσης και της Αποκάλυψης σε άμεση επαφή με την Καρδιά του Κόσμου του Καθαρού Πνεύματος.

Το τέταρτο Ουράνιο Δώμα αποτελείται από την Μπεριατική τριάδα Οντ-Τιφέρετ-Νέτσαχ, και ονομάζεται Ζεβούλ, Διαμονή. Λέγεται ότι είναι η θέση της Ουράνιας Ιερουσαλήμ. Ο Ακιμπά λέει, ότι εδώ ήταν με το Θεό. Βρισκόμενος σε επαφή με την Μπεριατική Τιφέρετ, θα μπορούσε να τοποθετηθεί αμέσως κάτω από την Ατσιλουτική Μαλκούτ που κατέχεται από τη Σεχινά, την Παρουσία του Κυρίου. Σαν Τιφέρετ της Δημιουργίας η θέση αυτή φυλάγεται από τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, που είναι ο φύλακας του οίκου του Ισραήλ. Αμέσως κάτω από τη σεφιρά της Σεχινά βρίσκεται ο Ναός, στο βωμό του οποίου είναι γραμμένο το απόσπασμα της Βίβλου (Βασιλέων Κεφ. Ι’, 8-13): «Σου έχτισα Οίκο Διαμονής, μια θέση για σενα για να κατοικείς για πάντα». Η επιγραφή αυτή φανερώνει την πρώτη άμεση σύνδεση με τον Αιώνιο Κόσμο της Ατσιλούτ. Καθώς μας λέει η Παράδοση, στη θέση αυτή βρίσκονται οι Δέκα Μεγάλοι Τσαντικίμ, που αποτελούν την εσωτερική ή Ουράνια Συνέλευση του Ισραήλ. Κατοικούν ακριβώς κάτω από έναν πλήρως αναπτυγμένο Άνθρωπο, που διαμένει στον Κέτερ της Γιετσιρά – ο οποίος ταυτόχρονα είναι και η Τιφέρετ της Μπεριά και η Μαλκούτ της Ατσιλούτ – και ενεργεί σαν ο ενσαρκωμένος κρίκος με το Θείο. Η Προφορική Παράδοση μας λέει ότι, σε κάθε χρονική περίοδο, υπάρχει ένας τέτοιος άνθρωπος πάνω στη Γη, αν και η παρουσία του εκδηλώνεται φανερά μόνο όταν υπάρχει ανάγκη. Σε μερικούς είναι γνωστός σαν Μεσσίας και σε άλλους σαν ο Άξονας μιας Εποχής. Σε κάθε ζωντανή Παράδοση έχει ένα ορισμένο όνομα και μια θέση. Όταν ο Ραββί Ακιμπά πέτυχε αυτό το επίπεδο ύπαρξης, έφτασε ενώπιον του Ονόματος του Θεού που είναι πιο κοντινό προς το φυσικό άνθρωπο: ΑΝΤΟΝΑΪ – ΚΥΡΙΟΣ. Στη θέση αυτή συναντιώνται ο Θείος και ο Ανθρώπινος Κόσμος.
Κατά το 5^ο στάδιο της ανόδου του, ο Ραββί Ακιμπά μπήκε στο Ουράνιο Δώμα που ονομάζεται Μόαν ή Κατοικία. Εδώ, μπροστά από τους Αρχαγγέλους Σαμαήλ, Μιχαήλ και Τσαντκιήλ που είναι οι φύλακες των Μπεριατικών Γκεβουρά-Τιφέρετ-Χέσεντ, έπρεπε να επιδείξει την Αγιότητά του. Στην τριάδα αυτή, που είναι ισοδύναμη της Ψυχικής Τριάδας, αλλά στον Κόσμο του Πνεύματος, οι Αρχάγγελοι της Αυστηρότητας, της Αλήθειας και της Αγάπης, επιβλέπουν την ενδιάμεση ζώνη της πνευματικής ηθικότητας που διαχωρίζει τον ανώτερο ουράνιο Κήπο – ο οποίος συγχρόνως ενσωματώνει την κατώτερη όψη του Κόσμου της Εκπόρευσης – από τον κατώτερο ουράνιο Κήπο, ο οποίος ταυτόχρονα περιλαμβάνει την ανώτερη όψη του Κόσμου του Σχηματισμού. Η ενδιάμεση αυτή τριάδα είναι το στάδιο της πνευματικής ολοκλήρωσης όπου ο Καμπαλιστής, εγκαταλείποντας τη Γιετσιρά, φτάνει σε μια κατάσταση ψυχολογικής πληρότητας ή αγιότητας. Σε μια τέτοια κατάσταση εκδηλώνεται η Μπεραχά του Θεού με τη μορφή ενός Θείου κεραυνού και αποκαλύπτει, όπως μας λένε, μια όψη των έργων της Πρόνοιας. Τέτοιες κοσμικές στιγμές έχουν περιγραφεί με πολλούς τρόπους. Μερικοί μιλούν για την Ουράνια Επίβλεψη της Δημιουργίας, άλλοι για τα Τέσσερα Μεγάλα Ιερά Ζώα, δηλαδή τον Ταύρο, το Λέοντα, τον Αετό και τον Άνθρωπο, που στηρίζουν το Θρόνο των Ουρανών. Άλλοι μιλούν για την κατοικία όπου οι εξαγνισμένες ψυχές που έφτασαν σ’ αυτό το επίπεδο του πνεύματος, δοξολογούν το Θεό και απορροφώνται μέσα στην υπέρτατη ευδαιμονία της Θείας του Αγάπης. Εδώ, όπως γράφουν άλλοι, διαμένουν οι ανυψωθέντες Πατριάρχες του Ισραήλ, και μια ολόκληρη ιεραρχία αγγέλων και αρχαγγέλων που βοηθούν στη λειτουργία και τη διατήρηση όλων των Κόσμων, κάτω από την Ουράνια Κρίση και Έλεος του Θεού.

Ο Έκτος Ουρανός, στο σχήμα αυτό, ορίζεται από τη μεγάλη Μπεριατική τριάδα Τιφέρετ-Μπινά-Χοχμά. Εδώ, μπροστά από το Ρουάχ Ακόντες, το Άγιο Πνεύμα, ο Ραββί Ακιμπά άκουσε να αντηχεί η Κεντουσά, η ουράνια καθαγίαση των αγγέλων. Η Παράδοση τον ονομάζει Μακόμ που σημαίνει Τόπος. Ονομάζεται ακόμη Ανάκτορο της Θέλησης, γιατί εδώ εκπληρώνεται η Θεία πρόθεση δια μέσου της Ντάατ της Μπεριά και προκαλεί τη Δημιουργία. Η Ντάατ αυτή είναι συγχρόνως η Γιεσόντ της Ατσιλούτ και έχει το Θείο Όνομα ΕΛ ΧΑΪ ΣΑΝΤΑΪ, ο Ζων, Παντοδύναμος Θεός. Έτσι, το Άγιο Πνεύμα της Μπεριατικής Ντάατ μεταδίδει τη Γνώση και τη Θέληση που απαιτούνται για τους Κόσμους που δημιουργούνται πιο κάτω. Η θέση αυτή είναι επίσης γνωστή σαν η θέση που εκδηλώνεται «το Φίλιμα του Θεού». Στο επίπεδο αυτό ανυψώνονται τα πιο ενσυνείδητα από τα πνεύματα, για να ολοκληρωθούν με τη Θέληση του Ρούαχ Ακόντες για να γίνουν ένα με το Πνεύμα. Για το λόγο αυτό η θέση αυτή μερικές φορές ονομάζεται «Τόπος Θανάτου», γιατί εδώ παύει πλέον να υπάρχει η συναίσθηση της ατομικότητας, αφού ο Καμπαλιστής έχει ξεπεράσει το εμπόδιο της σάρκας. Αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά και φυσικό θάνατο, γιατί στη θέση αυτή μεταξύ των δημιουργημένων και των Θείων Κόσμων, υπάρχει ακόμη δυνατότητα εκλογής, ή να συνεχίσει κανείς την πορεία προς τα εμπρός ή να επιστρέψει πίσω.

Ο Ραββί Ακιμπά συνέχισε την άνοδό του και άφησε κάτω τον Κόσμο του Άρματος. Μπήκε τελείως στο Δένδρο του Θρόνου, περνώντας ανάμεσα από τους δύο αρχαγγέλους της Μπινά και της Χοχμά, που είναι πνευματικά ενσωματωμένοι στα Μεγάλα Όντα Τσαφκιήλ και Ραζιήλ, και τέλος μπήκε στον Έβδομο Ουρανό, όπου καθώς μας λέει «στάθηκε όρθιος, κρατώντας της ισορροπία του με όλη του τη δύναμη» ενώ το φυσικό, το ψυχολογικό και το πνευματικό τους σώμα έτρεμαν από δέος μπροστά στο μεγαλύτερο απ’ όλα τα δημιουργημένα όντα, τον Αρχάγγελο Μετατρόν, που, όπως ο μεταμορφωμένος Ενώχ, ονομάζεται Αρχάγγελος της Παρουσίας του Θεού, στη Δημιουργία. Εδώ, κάτω ακριβώς από τη θέση του Θείου Ονόματος ΓΙΑΧΒΕ ΕΛΟΪΜ βρίσκεται η Ουράνια Τριάδα της Μπεριά, ονομαζόμενη Αραβότ του Έβδομου Ουρανού. Στον Ουρανό αυτό βρίσκεται η αδιάλυτη ακόμη πραγματικότητα της Δημιουργίας. Εδώ, βρίσκεται το όριο μεταξύ δυνατότητας και πραγματοποίησης καθώς το Θείο Επιθυμεί να δημιουργηθούν οι Κόσμοι κάτω. Αυτή είναι η θέση όπου το Πνεύμα του Θεού πετά «υπεράνω της Αβύσσου» καθώς λέει το πρώτο κεφάλαιο της Γένεσης. Μερικές φορές η θέση αυτή γίνεται αντιληπτή σαν σύννεφα, ή σαν μια πλατιά πεδιάδα, δύο από τις έννοιες της λέξης Αραβότ, ή σαν εκτεταμένη επιφάνεια μιας κοσμικής θάλασσας. Η Εβραϊκή λέξη για τον «Ουρανό» είναι «Σαμάιμ», που αποτελείται από δύο ρίζες-λέξεις, μια για τη φωτιά και μια για το νερό. Παραδοσιακά η ενεργητική στήλη του Δένδρου της Ατσιλούτ σχετίζεται με τη φωτιά και η παθητική του στήλη με το νερό, ενώ η μεσαία αποτελείται από τον αέρα με τη μορφή των ΡΟΥΑΧ ΕΛΟΪΜ, του Πνεύματος ή Ανέμου του Θεού. Και τα τρία μαζί συνδυάζονται, για να σχηματίσουν τον Έβδομο Ουρανό, ενώ το τέταρτο στοιχείο «γη» κάτω, συμπληρώνει το όλο σχήμα δια μέσου όλων των Κόσμων, καθώς η Δύναμη, η Μορφή και η Συνείδηση, ξεδιπλώνονται σε όλο και πιο πυκνή υλικότητα.

Η Αραβότ βρίσκεται ακριβώς κάτω από τον Κέτερ της Μπεριά, το Στέμμα του Δημιουργού. Από τη θέση αυτή του Δημιουργού αναδύονται όλα τα δημιουργήματα, κατέρχονται, ανέρχονται και αναδύονται εκ νέου. Είπαμε ότι η Πράξη της Δημιουργίας γίνεται με την εκφώνηση μιας λέξης. Η Λέξη αυτή είναι ο πρώτος απ’ όλους τους ήχους που ακούγονται στην Εκδηλωμένη Ύπαρξη. Είναι το ανώτατο Όνομα του Θεού: ΕΕΓΙΕ, ΕΙΜΑΙ. Το πρώτο αυτό από τα Θεία Ονόματα ξεκινά πέρα από τον Κέτερ της Μπεριά, στον Κόσμο της Ατσιλούτ, ο οποίος αποτελείται από τα εννέα Ονόματα του Θεού και τις ιδιότητές τους. Είναι γνωστά σε μας σαν 10 Σεφιρότ, Σάπφειροι, Σπινθηροβόλα Φώτα, Ενδύματα, Σκεύη και Δυνάμεις και εκπορεύονται αιώνια. Αν έπαυαν να υπάρχουν έστω και για μια στιγμή, όλοι οι Εκδηλωμένοι Κόσμοι θα εξαφανίζονταν. Η Παράδοση μας λέει ότι, κάθε δημιούργημα, τόσο κατά τη στιγμή της δημιουργίας του όσο και κατά τη στιγμή της επιστροφής του στο δημιουργό του, προφέρει το Θείο, το ανώτατο Όνομα του Θεού. Είναι η πνευματική πραγμάτωση του Ονόματος αυτού και της Θείας κατάστασης που το συνοδεύει. Αυτή τη Θεία κατάσταση αναζητούν οι Καμπαλιστές σε όλη τη διάρκεια της ενσαρκωμένης ζωής τους, εκτός αν επιθυμούν να προχωρήσουν πιο πέρα ακόμη και να μην επιστρέψουν ποτέ πια από την ολοκληρωτική ένωση με το Στέμμα των Στεμμάτων.

Οι Καμπαλιστές που έχουν ρίξει ένα φευγαλέο βλέμμα στον Αιώνιο Κόσμο της Εκπόρευσης που βρίσκεται πέρα από τη δημιουργία, μιλούν για τον Ένα που περπατά πάνω στον Ουρανό της Αραβότ. Άλλοι μιλούν για το ομοίωμα ενός Ανθρώπου που κάθεται στο Θρόνο του Ουρανού, και άλλοι για το ομοίωμα του Αδάμ σαν Δόξα Θεού. Είναι εκπληκτικό πως ο Ραββί Ακιμπά μπόρεσε να σταθεί όρθιος, διατηρώντας τον εαυτό του σε ισορροπία, ενώ έτρεμε από το δέος. Όταν επέστρεψε από την άνοδό του αυτή, ο Ακιμπά μπεν Γιοσέφ ήταν, καθώς λένε, ένας άνθρωπος με μεγάλη γνώση και Αγιότητα. Και ποιος δεν θα ‘θελε να αναζητήσει αυτά τα πολύτιμα μαργαριτάρια;

Ο καθένας μας ψάχνει για κάτι. Μερικοί προτιμούν την ασφάλεια, άλλοι την ηδονή ή τη δύναμη. Άλλοι αναζητούν τα όνειρα και άλλοι δεν ξέρουν τι θέλουν στην πραγματικότητα. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που ξέρουν τι ζητούν, μα που δεν μπορούν να το βρουν στον φυσικό κόσμο. Γι’ αυτούς ακριβώς δημιουργήθηκαν κλειδιά, από κείνους που ήδη πέτυχαν να βρουν εκείνο που ζητούσαν. Τα ίχνη βρίσκονται παντού, αν και μόνο εκείνοι που έχουν μάτια για να βλέπουν και αυτιά για να ακούν, μπορούν να τα αντιληφθούν. Όταν γίνει κατανοητή η σπουδαιότητα των σημείων αυτών, η Πρόνοια ανοίγει μια πόρτα από το φυσικό προς το υπερφυσικό, και τότε φανερώνεται μια κλίμακα από το παροδικό προς το Αιώνιο. Εκείνος που τολμά να την ανέβει, μπαίνει στο δρόμο της Καμπαλά.

Z’EV-BEN-SHIMON HALEVI

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΑΛΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΣΑΚΑΛΗΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1988

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ (ΚΑΜΠΑΛΑ) – ΖΕΒ ΜΠΕΝ ΣΙΜΟΝ-ΧΑΛΕΒΙ

Σε κάθε θρησκεία υπάρχουν πάντα δύο όψεις: η φανερή και η κρυμμένη. Η φανερή όψη παρατηρείται στα κτίρια των ναών, στους ιερείς, στα τυπικά και στα ιερά γραπα κείμενα, που έχουν σκοπό να επηρεάσουν βαθιά τους ανθρώπους, δίνοντάς τους την έννοια μιας ανώτερης Δύναμης, έναν κώδικα Ηθικής και καλές συνήθειες, μέσα στο βίαιο κόσμο που ζούμε. Πολλές φορές φυσικά, η ιεροσύνη επηρεάζεται από τους κοσμικούς τρόπους, η αυθεντία της φθείρεται και μετατρέπεται σε δυνάστη της ψυχής και του σώματος. Τέτοια όμως φαινόμενα υπόκεινται στους νόμους της κοσμικής δικαιοσύνης και το κακό αυτό καταστρέφεται. Κάθε θρησκεία έχει περάσει από τα στάδια αυτά που χαρακτηρίζουν την τελευταία φάση της παρακμής, προτού μια καινούργια ώθηση δώσει στην παράδοση καινούργια ζωή.

Η καινούργια ώθηση ξεκινά πάντα από την απόκρυφη όψη της θρησκείας, που πολύ συχνά αντιπροσωπεύεται από ένα και μόνο άτομο, ή από μια ομάδα ατόμων. Το φως, που κάποτε φώτιζε τη Διδασκαλία, επιστρέφει πάλι, για να ικανοποιήσει τις ανάγκες μιας γενιάς, που δεν μπορεί να αποδεχτεί πια την αντίληψη των γονιών της για την παράδοση. Και η διαδικασία αυτή πρέπει να συνεχίζεται διαρκώς, για να διατηρείται η ζωή μιας θρησκείας. Αλλιώς, η εσωτερική σημασία εξασθενίζει σιγά – σιγά, και μεταβάλλεται σε μια απλή μορφή, η οποία έπειτα μετατρέπεται σε νεκρή συνήθεια, που φυλακίζει τους αμαθείς και απομακρύνει τους ευφυείς. Η ειρωνεία αλλά και η πρόνοια μιας τέτοιας κατάστασης είναι ότι, οι επαναστάτες πολλές φορές ψάχνουν και βρίσκουν τις πρώτες αρχές της πίστης τους, πέρα από το συμβατικό και συντηρητικό κατεστημένο της θρησκείας τους. Πράγματι, πολύ συχνά, ενώ μελετούν τις πηγές μιας άλλης παράδοσης, συμβαίνει να βρουν και να αναγνωρίσουν τους ίδιους κανόνες, τους ίδιους σκοπούς, και μάλιστα συχνά με όρους πιο οικείους από τις συγκαλυμμένες και επιτηδευμένες αποδόσεις που διδαχτήκαμε από παιδιά. Αυτό συμβαίνει γιατί όλες οι παραδόσεις συναντιώνται στην πηγή τους.

Η πηγή τους αυτή δεν είναι παρά η κρυμμένη όψη μιας παράδοσης, που κατά καιρούς φανερώνεται, όταν εκείνοι που έχουν την ευθύνη της πνευματικής ζωής του ανθρώπινου γένους, αναθεωρούν την Διδασκαλία και την προσαρμόζουν στην κάθε γενιά. Η επανεξέταση αυτή της φύσης του Ανθρώπου και των σχέσεών του με τον Κόσμο και το Θεό, παίρνει διάφορες μορφές, στην ουσία της όμως παραμένει αμετάβλητη. Γιατί η Διδασκαλία είναι τέλεια και πλήρης, αν και παρουσιάζεται με διαφορετικά ενδύματα κάθε φορά.

Η κρυμμένη όψη της θρησκείας έχει σκοπό τη διατήρηση της παράδοσης, όχι όμως με τη μορφή ενός αυστηρού και άκαμπτου κώδικα. Έτσι, ενώ η Διδασκαλία έχει γραφεί σε βιβλία και έχει αποτυπωθεί στις θρησκευτικές τελετές στην τέχνη ή στην ιστορία, η πραγματική ζωή της μπορεί να μεταδοθεί μόνο προφορικά, δηλαδή μέσα από την εξαιρετικά λεπτή σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ του πρεσβύτερου Δασκάλου και του νεώτερου μαθητή. Κατά τον τρόπο αυτό δεν υπάρχει διαστρέβλωση, εξαιτίας της παλιάς γλώσσας που καταντά δυσκολονόητη με το πέρασμα του χρόνου. Κάθε γενιά διδάσκεται στη δική της γλώσσα, έτσι ώστε κι αν ακόμη η τεχνική ορολογία μεταβληθεί, η ακριβής σημασία στο σύγχρονο ιδίωμα παραμένει αμετάβλητη. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που μερικά αρχαία γραπτά κείμενα σήμερα μας φαίνονται ακατανόητα. Αντιλαμβανόμαστε τη βαθιά αλήθεια τους, μα δεν μπορούμε να καταλάβουμε πλήρως τη γλώσσα ή τα σύμβολα που χρησιμοποιούν, επειδή είναι γραμμένα για μαθητές της εποχής εκείνης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα τα αρχαία γραπτά κείμενα, σήμερα είναι ξεπερασμένα και δεν έχουν καμιά ισχύ. Το αντίθετο, υπάρχουν κείμενα όπως η Βίβλος, που έχουν γραφεί τόσο απλά και αντικειμενικά, ώστε η Διδασκαλία να ξεπηδά ολοζώντανη, ακόμη και σήμερα όπως και χιλιάδες χρόνια πριν. Οι ιστορίες που περιγράφει, είναι απλές και βασικές, χωρίς τεχνικές περιπλοκές. Έτσι, εύκολα μπορούμε να αναγνωρίσουμε στην ιστορία της εξόδου των Υιών του Ισραήλ από την Αίγυπτο, και του ταξιδιού τους μέχρι τη Γη της Επαγγελίας, τις ωδίνες της ψυχής που ελευθερώνεται από τα δεσμά του σώματος και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, μέχρις ότου εισέλθει στη χώρα όπου ρέει μέλι και γάλα. Τέτοιες γραφές είναι εντελώς διαφορετικές από τα περισσότερα κείμενα ή εγχειρίδια κάθε θρησκείας. Και κάθε θρησκεία έχει τις γραφές της, που αποτελούν και το υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίζεται η παράδοσή της σε σχέση με τον Κόσμο γενικά. Και καμιά από τις μεγάλες θρησκείες δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς αυτές.

Η εσωτερική Παράδοση αποτελεί μια συνεχή γραμμή. Μας λένε ότι η Καμπαλά ανάγεται στους αγγέλους, που την διδάχτηκαν από το Θεό. Το ανθρώπινο γένος τη διδάχτηκε από τον πρώτο Αρχάγγελο Μετατρόν, για τον οποίο ο Αποκαλυπτικός Θρύλος μας λέει ότι ήταν ο μεταμορφωμένος Ενώχ, ο άνθρωπος που περπάτησε με το Θεό, και που δεν γνώρισε το θάνατο (Γένεση Ε´, 24). Ο θρύλος μας λέει ακόμη ότι ο Μετατρόν, κατά τη διάρκεια της ιστορίας του ανθρωπίνου γένους, έχει εκδηλωθεί με τη μορφή πολλών μεγάλων δασκάλων, ένας από τους οποίους υπήρξε και ο Μελχισεδέκ, ο βασιλιάς χωρίς πατέρα και μητέρα, ο οποίος εμύησε τον Αβραάμ στη γραμμή διαδοχής (Γένεση ΙΔ´, 18-20) Ο Αβραάμ με τη σειρά του δίδαξε το γιο του Ισαάκ, ο οποίος μετάδωσε τη Διδασκαλία στον Ιακώβ. Όταν ο Ιακώβ μετονομάστηκε σε Ισραήλ, που υπήρξε ο Γενάρχης των 12 φυλετικών τύπων της ανθρωπότητας, μόνο ο Λευί ήταν σε θέση να μεταδώσει τη Διδασκαλία. Ο Μωυσής, που ήταν Λευίτης, συνέχισε τη γραμμή διαδοχής και μετέδωσε τη διδασκαλία στο Γιοσούα, (τον Ιησού του Ναυή), και στους Πρεσβύτερους του Ισραήλ. Ο Δαυίδ, που υπήρξε ο πρώτος πραγματικός βασιλιάς του Ισραήλ, είχε άμεση σύνδεση με την Παράδοση, όπως αποδεικν´υει η ευλογία του προς το Σολομώντα, με τη χρησιμοποίηση των ιδιοτήτων του Θεού (Α´ Χρονικών ΚΘ´, 11). Ο Σολομώντας υπήρξε κάτοχος του κλειδιού, αλλά το έχασε όταν στράφηκε στη λατρεία άλλων θεών. Και αυτό υπήρξε και το τέλος του βασιλείου,και η αναπόφευκτη καταστροφή του Ναού, ο οποίος ενσωμάτωνε στην αρχιτεκτονική του και συμβόλιζε τη Διδασκαλία. Χωρίς εξωτερικές εκδηλώσεις πια, η Διδασκαλία διατηρήθηκε κρυμμένη σε όλη τη διάρκεια της Μετοικεσίας των Εβραίων στη Βαβυλώνα, και επέστρεψε πάλι με το Μεγάλο Προσκλητήριο του Έζρα. Από τότε η εσωτερική διδασκαλία συνέχισε να προχωρεί παράλληλα με τον ορθόδοξο Ιουδαϊσμό, αλλά πάντα επιμελώς κρυμμένη. Και ενώ υπήρχαν πολλοί μορφωμένοι άνθρωποι που μελετούσαν τη Βίβλο και τα γραπτά σχόλια πάνω σ' αυτή (που αποτελούν το Ταλμούδ), υπήρχαν και εκείνοι που θεωρούσαν και ασκούσαν το Μαασε Μπερεσίτ, το Έργο της Δημιουργίας ή Μελέτη του Σύμπαντος, και το Μαασέ Μερκαβά, το Έργο του Άρματος ή μελέτη του Ανθρώπου. Και οι δυο αυτές μελέτες θεωρούνταν εξαιρετικά Μυστικές. Και ακόμα, μαζί με όλες τις εσωτερικές δοξασίες, μένουν απόκρυφες, όχι βέβαια γιατί τις έκρυψε κανείς, αλλά γιατί είναι ακατανόητες για κάποιον που δεν ενδιαφέρεται για τους ανώτερους κόσμους. Όπως και σε όλες τις παρόμοιες μελέτες, πολλές παρανοήσεις δημιουργήθηκαν γύρω από αυτές, επειδή μερικές φορές εκείνοι που νόμιζαν ότι γνωρίζουν, θεωρούσαν ότι είχαν αποκλειστικό δικαίωμα στη γνώση, και αποθάρρυναν τους ερευνητές, κρατώντας τους σε απόσταση σαν παρείσακτους, ή εξαιτίας μιας καθαρά δεισιδαιμονικής άγνοιας, ειδικά από μέρους εκείνων που κατανοούσαν ελάχιστα τη σημασία του πνευματικού έργου. Το φαινόμενο αυτό ακολουθούσε κατά πόδας τους μυστικιστές κάθε θρησκείας. Ο Άγιος Ιωάννης του Σταυρού καταπιέστηκε πολύ από την Εκκλησία, και πολλοί Σούφι καταδιώχτηκαν από το ορθόδοξο Ισλάμ. Οι μυστικιστές, μέσα στον Ιουδαϊσμό, αντιμετώπιζαν το ίδιο πρόβλημα, και μερικοί όπως οι Εσσαίοι, ίδρυσαν απομονωμένες κοινότητες για να προστατευτούν.

Η Καμπαλά – που μέχρι το Μεσαίωνα δεν ονομαζόταν έτσι – είχε διαδοθεί στην Παλαιστίνη και στη Βαβυλωνιακή Κοινότητα, κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής περιόδου. Σιγά – σιγά απορρόφησε πολλές Ελληνικές και Βαβυλωνιακές λέξεις και ιδέες, προσαρμόζοντάς τες στην Ιουδαϊκή μυστικιστική Παράδοση για να μιλήσει στις γενιές που ζούσαν στους πολιτισμούς αυτών των Αυτοκρατοριών. Βιβλία όπως το Σέφερ Γιετσιρά μας παρουσιάζουν ολοκάθαρα αυτό το μίγμα. Και άλλα κείμενα, όπως το Βιβλίο του Ενώχ, δείχνουν πως η προφητική αποκάλυψη δεν είχε καθόλου σβήσει παρά την ισχυρή επίδραση των Εθνικών που παρατηρείται στο κείμενο. Η γραμμή συνεχίστηκε και κατά τους πρώτους Χριστιανικούς χρόνους. Δεν υπάρχει αμφιβολία για το ότι ο Γιοσούα μπεν Μιριάμ, ο Ιησούς, γνώριζε καλά την απόκρυφη Ιουδαϊκή Παράδοση. Όλο το περίγραμμα και πλαίσιο αναφοράς του είναι Καμπαλιστικό. Έτσι, για παράδειγμα, η “Βασιλεία των Ουρανών” αναφέρεται άμεσα στη Μαλκούτ της Μπεριά. Στον ορθόδοξο Ιουδαϊσμο, το Έργο του Άρματος συνεχίστηκε, και το Ταλμούδ αποκαλούσε εκείνους που ασκούσαν το έργο αυτό “Ταξιδιώτες της Μερκαβά” ή “Θαμώνες του Παραδείσου”. Κατά την περίοδο αυτή, δημιουργήθηκε ολόκληρη φιλολογία που βασιζόταν πάνω στις εμπειρίες τους. Οι πνευματικές περιπλανήσεις κατά τις διάφορες φάσεις της ανόδου, περιγράφονται με όρους όπως Ουράνια Δώματα, Θρόνος του Θεού και σε ένα βιβλίο υπάρχει η περιγραφή του Θείου Αδάμ και των διαστάσεών του. Τα βιβλία αυτά θεωρήθηκαν από τους αρχηγούς του κύριου Ιουδαϊκού ρεύματος, σαν πολύ ισχυρά για να εφαρμοστούν από το κοινό ποίμνιο. Πράγματι, πολλοί ραββί απαγόρευαν τη μελέτη τους και συνιστούσαν στο λαό να προσηλώνεται μόνο στον ορθολογισμό της απλής Τορά, η οποία είχε σαν αντικείμενο την ορθή συμπεριφορά του ανθρώπου στο φυσικό κόσμο.

Έτσι, η Απόκρυφη Σοφία ή Χοχμά Νιστερά, παρέμενε κρυμμένη, εξαιτίας της ίδιας της φύσης και για πολλούς αιώνες ήταν η μυστική πράκτική λίγων σε πολλές χώρες, μέχρις ότου ο Ααρών μπεν Σαμουήλ από τη Βαβυλώνα, την μετέδωσε στην Ιταλία κατά τα μέσα του 9ου αιώνα. Από εκεί διαδόθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις, προς βορρά στη Γερμανία όπου γέννησε μια πολύ πρακτικά προσανατολισμένη Καμπαλά, και συτικά προς τη Γαλλία και την Ισπανία όπου γέννησε τον πιο θεωρητικό κλάδο. Η φιλοσοφική τάση που χαρακτήριζε πάντα τους λαούς της Δυτικής Μεσογείου, ζωογονήθηκε από την αναβίωση της Ελληνικής παιδείας στη Μουσουλμανική Ισπανία. Για να αντισταθμίσουν τη μεγάλη επίδραση του Αριστοτέλη, οι Καμπαλιστές επαναδιατύπωσαν τη Διδασκαλία στην ακαδημαϊκή γλώσσα, που ήταν γενικά αποδεκτή την εποχή εκείνη. Και επειδή η Καμπαλά περιλάμβανε ήδη αρκετούς Νεοπλατωνικούς όρους, η προσαρμογή της είχε επιτυχία. Έτσι, παράλληλα με την άνθιση του σχολαστικισμού, σημειώθηκε και μια ισχυρή άνθιση της Καμπαλά. Τόπος συγκέντρωσης των Καμπαλιστικών μελετών ήταν τότε η Προβηγκία και η Ισπανία, και ειδικότερα η Καταλανική πόλη Χερόνα, όπου μάλιστα γινόταν αξιόλογη θεωρητική εργασία πάνω στη διδασκαλία της Καμπαλά.

Αποτέλεσμα της μεγάλης εξάπλωσης της Παράδοσης υπήρξε η Καμπαλά, όπως την εννοούμε σήμερα. Η διδασκαλία αποκρυσταλλώθηκε στο ογκώδες φιλολογικό έργο Ζόαρ ή Βιβλίο της Λαμπρότητας, που περιέχει ένα μεγάλο μέρος απόκρυφης διδασκαλίας αναγόμενης στη Ρωμαϊκή εποχή. Σαν τέτοι, παρά το γεγονός ότι θεωρήθηκε στην καλύτερη περίπτωση σαν μια συνοψη και στη χειρότερη περίπτωση σαν μια καλογρμμένη πλαστογραφία του συγγραφέα του Μωυσή νε Λεόν, απετέλεσε τον αυθεντικό κανόνα της γραπτής Καμπαλά.

Η προφορική Διδασκαλία παρέμενε πάντα απόκρυφη, αν και κάθε γενιά μιλούσε γι' αυτή και την κατέγραφαν με όρους που μπορούσε να κατανοήσει. Τελευταίους μεγάλος αναθεωρητής υπήρξε ο Ισαάκ Λούρια, Καμπαλιστής του 16ου αιώνα, που έζησε στην Παλαιστίνη. Αν και δεν έχει σωθεί κανένα γραπτό του, έστω και αποσπασματικά, η επίδραση που άσκησε, τόσο στο θεωρητικό όσο και στον πρακτικό τομέα, διατηρείται μέχρι σήμερα. Η γραμμή συνεχίστηκε μέσα από τα διάφορα γεγονότα της Εβραϊκής ιστορίας, μερικά από τα οποία υπήρξαν καταστροφικά και για την Παράδοση, αλλά και για τους ανθρώπους που είχαν σχέση με αυτά. Ο ψευδομεσσίας του 17ου αιώνα Σαμπατάι Τσιβί υπήρξε η αιτία που για αρκετά χρόνια η Καμπαλά έπεσε σε ανυποληψία. Όμως, ακόμη χειρότερη φήμη απέκτησε η Καμπαλά, εξαιτίας του γεγονότος ότι, πολλοί φιλόδοξοι μάγοι χρησιμοποίησαν την ορολογία και τα σχεδιαγράμματα της, για καθαρά μη καμπαλιστικούς σκοπούς. Χρησιμοποίηση της Καμπαλά για μαγικούς σκοπούς γινόταν ανάμεσα στους Ιουδαίους πάντα στις περιόδους των διωγμών. Όμως αυτό έχει παρατηρηθεί σε όλους του λαούς όταν βρίσκονται κάτω από συνθήκες βίας. Παρόλα αυτά, η γραμμή της Παράδοσης με την καθαρή της μορφή συνεχίστηκε, και εξαπλώθηκε στις περιοχές της Χασιντικής ανατολικής Ευρώπης και στους Εβραίους της Ανατολής, οι οποίοι την παρέλαβαν από τους Σεφαρντί ή Ισπανούς και Πορτογάλους εξόριστους του 15ου αιώνα, οι οποίοι είχαν διασκορπιστεί σ' ολόκληρη την Ευρώπη, τη βόρεια Αφρική και την Τουρκική Αυτοκρατορία.

Η ζωή και η εξέλιξη κάθε παράδοσης περνά από ορισμένα στάδια. Τα στάδια αυτά είναι η γέννηση, η ανάπτυξη, η εκπλήρωση των σκοπών, η παρακμή και ο θάνατος. Πολύ συχνά όμως, εκείνοι που βρίσκονται στις παρυφές ενός τέτοιου κινήματος δεν συνειδητοποιούν το γεγονός ότι το φως ήδη απομακρύνθηκε, ότι η καρδιά έχει ήδη απομακρυνθεί από το σχηματισμό αυτό, και ότι το μόνο που έχει απομείνει είναι ένα σύνολο περιττών κανόνων. Ο άνθρωπος που δεν έχει ικανότητες αντίληψης, συχνά μιμείται το δάσκαλο, συχνά υποδύεται το ρόλο του δασκάλου, διδάσκοντας χωρίς βάθος, και χωρίς να συνειδητοποιεί εκείνα που λέει. Επειδή δεν είχαν ποτέ αποκτήσει την εμπειρία της Διδασκαλίας, ενεργούν από μνήμης. Και δεν θα μπορούσαν να έχουν εμπειρία, χωρίς ριζική μεταβολή του εαυτού τους.

Η Ιστορία έχει να αναφέρει πολλούς τέτοιους πνευματικούς οργανισμούς, οι οποίοι, σιγά-σιγά απονεκρώθηκαν και τελικά κατάντησαν να δηλώνουν το αντίθετο από εκείνο που ήθελαν οι ιδρυτές τους. Σχολές που αρχικά σχεδιάστηκαν και ιδρύθηκαν για να βοηθήσουν στην πνευματική απελευθέρωση του ανθρώπου, μπορεί να μετατραπούν σε ψυχολογικές φυλακές. Μια παρόμοια κατάσταση εκπαίδευσης μπορεί να γίνει επικίνδυνη για κείνον που αναζητά την αλήθεια, ή τη μυστικιστική εμπειρία. Το να έχεις σαν δάσκαλο κάποιον που απλώς και μόνο μιμείται το δικό του δάσκαλο, ή που προσπαθεί να ξαναζωντανέψει μύθους, που έχουν από καιρό πεθάνει, δεν χρησιμεύει σε τίποτε. Σε μια τέτοια περίπτωση, η βοήθεια μπορεί να έρθει σ' έναν ευφυή ζηλωτή, αλλά όχι από την αυθεντία ενός τυπικού δυνάστη. Η επαφή με την κρυμμένη παράδοση μπορεί να είναι άμεση και αλάθητη. Αυτή είναι η αδιόρατη γραμμή επαφής, την οποία οι σχολαστικοί δεν βρίσκουν ποτέ. Είναι η αληθινή προφορική παράδοση, και τα αποτελέσματα της επαφής μ' αυτή μπορεί να είναι θεαματικά – σαν το όραμα του Ιεζεκιήλ από τον ποταμό Χεβέρ – όπως μπορεί και να μην είναι τίποτε περισσότερο από ένα απλό, ευνοϊκό γεγονός, που έχει σαν συνέπεια μαι μεταβολή της συμπεριφοράς του ανθρώπου, ή ένα γεγονός που θα μεταβάλει την πορεία ολόκληρης της ζωής του ανθρώπου. Το μόνο που απαιτείται για τις περιπτώσεις αυτές, είναι η ολοκληρωτική αφοσίωση στην πνευματική ανάπτυξη.

Με τις προϋποθέσεις αυτές, η Χάρη και η Πρόνοια μπορεί να δημιουργήσουν τις συνθήκες για μια εσωτερική και εξωτερική αλλαγή. Τέτοια σημεία καμπής είναι βέβαια σπάνια. Όμως, εκείνοι που είναι έτοιμοι να διακινδυνεύσουν το παν για ένα μαργαριτάρι μεγάλης αξίας, δεν είναι κοινοί άνθρωποι. Με τον καιρό και πάντα στη σωστή και κατάλληλη στιγμή, θα έρθει ο δάσκαλος ή μαγγίντ. Μπορεί να φανερωθεί με χίλιους δυο τρόπους, καθώς μας λένε τα παλιά Καμπαλιστικά κείμενα. Και ο δάσκαλος μπορεί να είναι κάποιος που τον είδαμε μόνο μια φορά στη ζωή μας. Για κάποιον άλλο, ο δάσκαλος μπορεί να είναι κάποιος που τον γνώριζε όλη του τη ζωή. Μπορεί να είναι ο παππούς ενός άλλου ή ο συμμαθητής. Μπορεί να είναι κάποιος που περνάει τη θάλασσα μαζί σας με μια βάρκα ή κάποιος που τον θεωρούσατε τρελό. Ο δάσκαλος μπορεί να έρθει και να χτυπήσει την πόρτα του σπιτιού σας, μπορεί όμως και να είνια ήδη μέσα στο σπίτι. Και κανείς άλλος δεν μπορεί να ξέρει ποιος είναι ο δάσκαλός σας, εκτός από σας κι από εκείνον.

Η Καμπαλά δεν μπορεί να μεταδοθεί, παρά μόνο πρόσωπο με πρόσωπο. Είναι μια προφορική παράδοση που αν και μπορεί να δίνεται και να λαμβάνεται με τα γλωσσικά ιδιώματα που μιλούνται σήμερα, δεν παύει να αποτελεί μια διαρκή παρακαταθήκη σοφίας, που παραμένεις αναλλοίωτη για πολλούς αιώνες.

Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να αποκαλύψει τα σκαλοπάτια της κλίμακας του Ιακώβ. Εκθέτει τη θεωρία και την παρκτική της Παράδοσης, τόσο με την παλιά όσο και με τη σύγχρονη ορολογία, έτσι ώστε να πάρει κανείς μια ιδέα για το τι είναι η Καμπαλά, γιατί κανένα βιβλίο δεν μπορεί ποτέ να μεταδώσει την πραγματικότητα της Παράδοσης, αν αυτή δεν είναι ήδη παρούσα στον αναγνώστη.

Όσο για μένα, δεν κάνω τίποτε άλλο, από το να συνεχίζω το έργο που μου άφησαν οι πατέρες μου. Έγραψα, για να εκτελέσω το καθήκον μου, να μεταδώσω εκείνα που ξέρω. Γιατί όπως λέει ένα Καμπαλιστικό ρητό “δεν μπορεί να πάρει κανείς αν προηγουμένως δεν δώσει”. Έτσι συνεχίζεται η γραμμή, μέχρις ότου, ο γνωστός μας κόσμος μεταβληθεί και γίνει παράξενος και αρχαίος ακόμη και για τις γενιές που θα έρθουν. Θα υπάρξουν και τότε – γι' αυτό δεν πρέπει να αμφιβάλλει κανείς – άλλοι άνθρωποι, οι οποίοι θα φροντίσουν να συλλέξουν και να διατηρήσουν την Παράδοση, είτε μέσω διδασκαλίας είτε μέσω φώτισης. Ίσως εσύ να είσαι το πρόσωπο αυτό. Κάποιος που διαβάζει αυτές τις γραμμές, σ' ένα παλιό, ξεθωριασμένο βιβλίο ενός Καμπαλιστή, που έχει πεθάνει εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Σ' ένα βιβλίο γεμάτο αρχαϊκές φράσεις, που παρόλα αυτά δίνουν κάποια έννοια στον αναγνώστη του μακρινού, μελλοντικού μας κόσμου. Γιατί στην Καμπαλά, ο χρόνος δεν έχει καμιά σημασία, δεν ενδιαφέρει καθόλου. Μόνο η Αιωνιότητα και τα πέρα απ' αυτή μετρούν.

ΖΕΒ ΜΠΕΝ ΣΙΜΟΝ-ΧΑΛΕΒΙ

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΜΠΑΛΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΣΑΚΑΛΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ