Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ – ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

...Εκ των ανωτέρω  αναπτύξεων διαπιστώσαμεν ότι το επίκεντρον πάσης γνώσεως και πάσης σοφίας, το κυρίως Έργον του επί της Γης ενσαρκωμένου ατόμου, είναι ο Άνθρωπος. «Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος». Δια της εμπεριστατωμένης γνώσεως του ανθρώπου, δυνάμεθα, βάσει του Νόμου της Αναλογίας, να γνωρίσωμεν τόσον τον Κόσμον, όσον και αυτόν τον Θεόν. Εκ τούτου συνάγεται η τεραστία σημασία την οποίαν έχει ο άνθρωπος μέσα στη Φύσιν, αποτελών τον συνδετικόν κρίκον μεταξύ Ουρανού και Γης, μεταξύ Θεού και Δημιουργίας. Δια του ανθρώπου δημιουργείται ο πολιτισμός, τόσον ο υλικός, όσον και ο πνευματικός, είναι άρα ο φορεύς του Πολιτισμού εν γένει. Χάρις εις τον άνθρωπον εδημιουργήθησαν αι Τέχναι και αι Επιστήμαι, αι οποίαι συνέβαλλον τόσον εις την βελτίωσιν της Φύσεως, όσον και των συνθηκών διαβιώσεως αυτού, αλλά και τα πνευματικά επιτεύγματα τα οποία εξύψωσαν τον άνθρωπον εις υπερτάτας σφαίρας.

Η αληθής πρόοδος του ανθρώπου σχετίζεται με την πραγματικήν εξέλιξιν των πνευματικών αξιών και με την επέκτασιν της ελευθερίας του, όχι δε απλώς με την τελειοποίησιν ή πολλαπλασιασμόν των εργαλείων του και την αθώαν εκμετάλλευσιν των πόρων της Φύσεως δι’ εγωιστικούς σκοπούς, επί τω τέλει της αυξήσεως της υλικής του ευμάρειας και ανέσεως. Η καλοπέρασις, η εύκολη ζωή,  η ευμάρεια, δεν φαίνεται να είναι και τόσον συντελεστικαί εις την πνευματικήν εξέλιξιν, το αυτό δε δύναται δυστυχώς να λεχθή και δια την υπέρ το μέτρον δυσπραγίαν, δια την στέρησιν των μέσων διαβιώσεως. Ούτε η αφθονία, αλλ’ ούτε και η στέρησις των μέσων διαβιώσεως. Ούτε η αφθονία, αλλ’ ούτε και η στέρησις αφήνουν τον άνθρωπον απερίσπαστον δια ν’ ακολουθήση τον δρόμον του και να επιτύχη του σκοπού του επί της Γης, που είναι η ανάκτησις της ελευθερίας του, ήτις ισοδυναμεί προς την Γνώσιν, την ισχύν και την ηθικήν Τελειοποίησιν. Ο πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος, δεν είναι δούλος της Φύσεως και των δυνάμεών της, ούτε το αδύναμον παίγνιον των νόμων του Μοιραίου και του Πεπρωμένου, ακόμη όμως ολιγώτερον των ιδίων του  παθών, ελαττωμάτων και ατελειών.

Ο Εσωτερισμός αποδίδει βασικήν και κεντρικήν σημασίαν εις τον παράγοντα Άνθρωπος και δια τούτο μελετά την φύσιν του και τας δυνατότητας εξελίξεως καθ’ όλον το πλάτος και το μήκος. Ο Εσωτερισμός δεν αντιλαμβάνεται τον άνθρωπον ούτε ως κυρίαρχον και εξουσίας του Σύμπαντος, ούτε όμως και ως κόκκον άμμου ανάξιον σημασίας. Εάν περιβάλλωμεν δια συνθετικού βλέμματος και δια φωτισμένου νου, τους γενικωτέρους νόμους και εκδηλώσεις της Φύσεως, θα διαπιστώσωμεν ότι ο Άνθρωπος αποτελεί ένα σταθμόν χαρακτηριστικόν εις την Δημιουργίαν, πλην όμως ούτε  την αρχήν, αλλ’ ούτε και το τέρμα της καθ’ όλου εξελίξεως της ζωής. Προ αυτού υπάρχουν ατελέστερα πλάσματα, τα ζώα, τα φυτά, τα ορυκτά, υπέρ αυτόν όμως ζουν και ενεργούν ωσαύτως υπέρτερα, αγνότερα, σοφώτερα όντα αυτού.

Κύριον έργον, κατά ταύτα και σκοπός του Ανθρώπου επί της Γης είναι: Πρώτον η γνώσις του ιδίου του εαυτού, του αγνώστου τούτου όντος. Δεύτερον της Φύσεως και η ακριβής τήρησις και εκτίμησις της θέσεως του ανθρώπου εν τη Δημιουργία. Τρίτον η διερεύνησις των σχέσεων αυτού μετά των άλλων όντων, επί τω τέλει αρμονικής και αναγωγικής δι’ όλους συνεργασίας. Τα τρία ταύτα έργα του ανθρώπου, αντιπροσωπεύουν ισαρίθμους δραστηριότητας, ας είπωμεν Επιστήμας, αι τρεις δε αυταί Επιστήμαι, αποτελούν την καθολικήν Επιστήμην του Ανθρώπου. Η πρώτη θα ηδύνατο να ονομασθή Ανθρωποσοφία, η δευτέρα Κοσμοσοφία και η τρίτη συνθετική ή εσωτερική Κοινωνιολογία. Αι τρεις αυταί επί μέρους Επιστήμαι, δεν πρέπει να θεωρηθούν ως «ειδικότητες» κατά την σημερινήν έννοιαν, αλλ’ ως τρία κεφάλαια αλληλένδετα και αδιάσπαστα της μοναδικής και καθολικής Επιστήμης του Ανθρώπου.

Η γνώσις του Ανθρώπου δεν δύναται να επιτευχθή εάν εκ παραλλήλου δεν αντλήσωμεν διδάγματα από την Φύσιν και τον Κόσμον, ουδέ σκοπόν θα είχεν η τοιαύτη μελέτη, εάν δεν εφαρμόζοντο τα συναχθέντα πορίσματα επί των ανθρωπίνων συγκροτημάτων  και κοινωνιών.

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΠΑΡΟΝ ΜΕΛΛΟΝ

ΣΥΜΒΟΛΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΜΥΗΤΙΚΗΝ ΑΓΩΓΗΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ 084

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ

Οι τρεις απαραίτητοι όροι της πραγματικής μύησης σύμφωνα με τον Rene Guenon – Πέτρος Γράβιγγερ

Παρά τας φαινομενικότητας, όλαι αι παραδόσεις, και συνεπώς όλαι αι μυστηριακαί οργανώσεις, απορρέουν εξ ενός μοναδικού «πνευματικού Κέντρου»: Η Παράδοσις υφ’ όλας της τας μορφάς, έχει ως μοναδικόν σκοπόν να εξασφαλίση εις κάθε εκλεκτόν, αναλόγως της ιδίας αυτού φύσεως, την συμμετοχήν εις τας παραγματικότητας πρωταρχικής τάξεως. Η μύησις, τ.ε. η συμμετοχή εις εκείνο που κάθε παράδοσις κατέχει ως το πλέον ανεκτίμητον δώρον, αποκλείει προφανώς κάθε σύλληψιν ομοιομορφίας και ισοτιμίας προϋποθέτει ιεραρχίαν όντων, την οποίας το σύστημα των τάξεων (CASTES) είναι η εικών εις τον εξωτερικόν κόσμον. Κάθε άνθρωπος δεν είναι δεκτικός μυήσεως. Ο GUENON καθορίζει σαφώς τους τρεις απαραιτήτους όρους, ίνα μια μύησις θεωρηθή ως πραγματική:

1.- Πρέπει προ παντός άλλου το άτομον να είναι κατάλληλον. Αφού η μυητική επίδρασις δέον να εφαρμοσθή επί μιας πρώτης ύλης (MATERIA PRIMA) ικανής να την δεχθή: ελλείψει ποιας τινός ισορροπίας της ατομικότητος, η τελευταία αύτη δεν θα δυνηθή αποτελεσματικά να δεχθή ωρισμένας επηρείας πνευματικής υφής και ημπορεί ακόμη να εκτεθή εις σοβαρούς κινδύνους. Κατά βάθος, δεν δύναταί τις να δεχθή εκ των έξω παρά μόνον απλάς ευκαιρίας δια την πραγμάτωσιν κατ’ έκδηλον τρόπον δυνητικοτήτων ας κατ’ αρχήν έχει εν εαυτώ. Εις τας μυήσεις με υπόβαθρον επαγγελματικόν (όπως ο Τεκτονισμός) η φυσική παρακώλυσις εις την ενάσκησιν του εν λόγω επαγγέλματος, αποτελεί δείγμα και συγκεκριμένην περίπτωσιν ακαταλληλότητος.

2.- Το δεύτερον στοιχείον – που είναι απαραίτητον δια την μετάδοσιν της μυήσεως – είναι η μεταβίβασις μέσω υπαγωγής εις μιαν παραδοσιακήν κανονικήν οργάνωσιν, μιας πνευματικής επηρείας, παρεχούσης εις το ον τον Φωτισμόν ο οποίος θα του επιτρέψη να αναπτύξη τας εν αυτώ δυνητικότητας. Η πνευματική αύτη επήρεια μεταβιβάζεται μέσω ειδικών συμβολικών τύπων. Αι «δοκιμασίαι» είναι προκαταρκτικοί τύποι δια την κυρίως μύησιν αποτελούν τον αναγκαίον πρόλογον, εις τρόπον ώστε η καθ’ αυτό μύησις είναι η άμεσος συμπλήρωσις και κατάληξις τούτων.

Πρέπει να σημειωθή ότι η αποτελεσματικότητα των μυητικών τύπων εξασφαλίζεται μόνον εφ’ όσον η «μυητική άλυσσις» δεν έχει διακοπή: δυνάμεθα από τινος απόψεως να συγκρίνωμεν την μυητικήν μεταβίβασιν προς την αποστολικήν διαδοχήν της Εκκλησίας, ουδείς δύναται αποτελεσματικά να μυηθή παρά μόνον εκ μέρους ατόμου ή ατόμων κεκτημένων κανονικήν διαδοχήν. Η προϋπόθεσις αύτη είναι βασική. Εν τούτοις η αξία των τύπων δεν προσβάλλεται ελλείψει «πνευματικής πραγματώσεως» ουσιαστικής εκ μέρους εκείνων που τους τελούν.

3.- Χρειάζεται τέλος, μετά την τέλεσιν της μυήσεως, να ακολουθήση η εσωτερική εργασία (εκτελουμένη αναλόγως της μεθόδου της ιδίας εις εκάστην μυητικήν οργάνωσιν) δια της οποίας αι προσφερθείσαι εις το ον δυνητικότητες, θα μετουσιωθούν δια τινός ουσιαστικής πνευματικής πραγματώσεως, της οποίας το έσχατον άκρον θα έδει να είναι η Απολύτρωσις ή η Υπάτη Ταύτισις. Η μύησις κυριολεκτικώς είναι η Απαρχή, η είσοδος εις την Οδόν.

Πέτρος Γράβιγγερ

Τεκτονικαί Μελέται

Βιβλιοθήκη της Σφιγγός (091)

Εκδόσεις Διμελή

Η Απαισιόδοξος θεωρία περί κακού. Αι γνωστικαί διαρχικαί αποκαλύψεις – ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

Βάσις της διδασκαλίας των Γνωστικών εν γένει, είναι εν είδος συγκριτισμού όλων των δοξασιών αίτινες προϋπήρξαν της εποχής των (ορφισμός, νεοπλατωνισμός, αιγυπτιακή και βαβυλωνιακή θρησκεία, Ζωροαστρισμός, διδασκαλία του Φίλωνος κ.κ.) εις τον οποίον παρεμβάλονται χριστιανικά και ιουδαϊκά στοιχεία, πάντα δε ταύτα επενδύονται δια χαρακτήρος εσωτερικού, μυητικού και αποκαλυπτικού.

Ο Χριστός, έλεγον, ομιλών ενώπιον του όχλου και επομένως, μεταχειριζόμενος την εξωτερικήν γλώσσαν, προσηρμόζετο προς τας αντιλήψεις αυτού, ενώ εις τους μαθητάς του μετέδιδεν εν απορρήτω ανωτέραν (μυστικήν, εσωτερικήν) διδασκαλίαν, ήτις και απετέλει τον αληθή της χριστικής αληθείας πυρήνα. Τούτο αποδεικνύεται και εκ των λόγων του ιδίου Ιησού (Ματθ. 13, 11) αλλά και εκ των παραβολών και συμβόλων τα οποία πολλαχώς εχρησιμοποίει. Την ιδίαν τακτικήν ηκολούθησαν και οι Απόστολοι, μεταδώσαντες εις μόνους τους μεμυημένους την εσωτερικήν διδασκαλίαν, εις δε τον αμύητον όχλον την εξωτερικήν ηθικήν. Η διδασκαλία της Εκκλησίας είναι, κατά τους ίδιους Γνωστικούς , καθαρώς εξωτερική και κατ’ ακολουθίαν περικλείει ουχί την αγνήν αλήθειαν, αλλά μόνον εκείνο το μέρος αυτής το προς την αντίληψιν και τας αμέσους ανάγκας του όχλου προσηρμοσμένον, επομένως μετά πολλών πλανών μεμειγμένον. Εκείνος λοιπόν που θα ήθελε να μάθη την καθαράν και πλήρη αλήθειαν, ώφειλε να ζητήση την απόρρητον εκείνην σοφίαν. Η τελευταία αυτή είναι η αληθής και γνησία Γνώσις, εν αντιθέσει προς την υπό της Εκκλησίας επιζητουμένην Πίστιν, η οποία είναι κατωτέρα βαθμίς της Γνώσεως. Συνεπεία των αντιλήψεων τούτων και ίνα μη η ανωτέρα αύτη γνώσις περιπέση εις χείρας αμυήτων, υπεβάλλοντο τα μέλη εις είδος τυπολογικής μυήσεως, κατ’ αρχάς απλής (βάπτισμα) αργότερον πολυπλοκωτέρας.

Κατ’ αναλογίαν, αι πλείσται των γνωστικών αιρέσεων, διεχώριζον την ανθρωπότητα εις τρεις βασικάς κατηγορίας (γένη), αι οποίαι ήσαν κατά τον αιρεσιάρχην Ουαλεντίνον: Οι Πνευματικοί (υπόδειγμα ο Κάιν) πλήρεις θείου πνεύματος εις ους ήρκει δια να λυτρωθούν η Γνώσις και τα εκ ταύτης ιερά απόρρητα. Ο Χριστός παρέχει εις τούτους την έλλαμψιν. Ακολουθούν οι Ψυχικοί (υπόδειγμα ο Σηθ) οι οποίοι κατέχουν εν τη ψυχή των ασθενή τινα θείον σπινθήρα, των οποίων όμως η λύτρωσις δεν ήτο εξασφαλισμένη. Ώφειλον να πράττουν το καλόν, δια να επιτύχουν κατόπιν κόπων και θυσιών. Ο Χριστός ήτο δι’ αυτούς το καλόν παράδειγμα προς μίμησιν δια του βίου του, των εντολών του και του φαινομενικού θανάτου επί του σταυρού. Τέλος ήτο η κατηγορία των υλικών ή Χοϊκών (υπόδειγμα Άβελ) οι οποίοι εστερούντο τελείως θείας πνοής και έμελλον αδηρίτως να επανέλθουν εις τον πηλόν και την ιλύν, εξ ης είχον προέλθη. (Βλ. Ειρηναίος, Έλεγχος ψευδονύμου γνώσεως, A’ VII, 5).

Σημειωτέον ότι ο διαχωρισμός ούτος εις γένη δεν ήτο ίδιος των Γνωστικών. Τόσον ο Ωριγένης (εις Ιωάν. VI, 36,37) ομιλεί περί των τελείων (τετελεσμένων – μεμυημένων) όσον και ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (Στρωματ. VII) επεθύμει να έχη μεμυημένους, εκλεκτούς και ολιγάριθμους. Ενώ δε ο κανών ούτος ητόνησε δια της διαδόσεως της νέας Θρησκείας εις τους πάντας, τουναντίον ετηρήθη, με πάσαν δυνατήν μέριμναν από τας γνωστικάς αιρέσεις.

Μια εκ των πρώτων γνωστών είναι η αίρεσις των Μαρκιωνιτών (11ος, μ.Χ. αιών). Μαρκίων ο εκ του Πόντου, φέρεται ως υιός επισκόπου. Φυγών δια τας ιδέας του εκ της πατρίδος, ήλθεν εις Ρώμην και ίδρυσεν ιδίαν, όχι φιλοσοφικήν σχολήν, αλλά οργάνωσιν σαφώς θρησκευτικήν, μίαν Εκκλησίαν, η οποία επέζησεν επί αρκετούς αιώνας μετά τον θάνατον του ιδρυτού της. Η παρατήρησις ότι πολλά κακά υπάρχουν εν τω κόσμω, δεν επιτρέπει εις τον Μαρκίωνα να πιστεύση ότι αυτόν εδημιούργησεν ο αγαθός Θεός. Διαστέλλει λοιπόν τον ύψιστον αγαθόν Θεόν, από του Δημιουργού Θεού, ο οποίος δεν προέρχεται εξ εκείνου δι’ απορροής ή δια πτώσεως, αλλά ελαμβάνει τούτον ως όμοιον προς τον ύψιστον Θεόν, πλη αΐδιον και αντίθετον προς αυτόν.

Ο αληθής Θεός, η πρώτη Αρχή, είναι ο καλός Ξένος, η αρχή του Αγαθού, ο φιλεύσπλαχνος. Ο Δημιουργός, ο πλάστης του υλικού κόσμου, είναι ο σκληρός Ιαβέ της Π.Δ. Ο αγαθός Θεός, πριν επιφανή ο Χριστός, ήτο εντελώς άγνωστος, όχι μόνον εις τους προφήτας, αλλά και εις εαυτόν τον ίδιον. Ίνα αφανίση το κακόν έργον του Δημιουργού (του «Κοσμοκράτορος» πρβλ. «ο άρχων του κόσμου τούτου» της Κ.Δ.) και ίνα ελευθερώση τον άνθρωπον από του καταθλιπτικού ζυγού του κακού, απεκαλύφθη εξ οίκτου ορμώμενος εν τω υιώ Αυτού Ιησού Χριστώ, όστις κατήλθεν εις τον κόσμον και επεφάνη εν τη Ιουδαία, ενανθρωπήσας. Εν τω Χριστώ εκδηλούται η Αγάπη και η ευσπλαχνία του αγαθού θεου, ενώ εν τη Π.Δ. εμφανίζεται ο θεός της σκληρότητος και δικαιοσύνης. Ο θεός της Κ.Δ. είναι θεός αγαθός, ο θεός της Π.Δ. δεν είναι αγαθός, αλλά μοχθηρός, πλην είναι απλώς δίκαιος δηλ. παρέχει νόμους των οποίων την τήρησιν ελέγχει άνευ οίκτου και ελέους. Κατόπιν τούτων ο Μαρκίων απορρίπτει την Π.Δ. ως έργων των οπαδών του Δημιουργού και γέμουσαν ανακριβειών.

Εκ της ανωτέρω δοξασίας ο Μαρκίων αποδεικνύεται σαφώς δυαρχιστής, πλην η δυαρχία του περιωρίζετο κυρίως εις την αντιπαράταξιν της δικαιοσύνης προς την ευσπλαχνίαν, της σκληρότητος προς την αγάπην. Εν τη εξελίξει όμως της μαρκιωνικής εκκλησίας, ήδη από του τρίτου αιώνος, η αντίθεσις μεταξύ αγαθού και κακού θεού οξύνεται και καταλήγει εις την διαστολήν καλού Ξένου και Σατανά. Συνέπεια της αναγνωρίσως της Π.Δ. ως έργου της ράχης του κακού, ήτο και η θεώρησις όλων των υπ’ αυτής ως μοχθηρών, εν τη πραγματικότητι ως ηρώων. Ο Κάιν, ούτινος η Ουσία δεν ήτο ευπρόσδεκτος εις τον Ιαβέ, εγένετο το ίνδαλμα των Καϊνιτών. Ο όφις όστις έθεσεν εις πειρασμόν την Εύαν εν τω Παραδείσω, υπήρξε το αντικείμενον λατρείας των Οφιτών, Ναασηνών κ.α. διότι ο φωτοδότης Εωσφόρος προσεπάθησε να δώση εις το ζεύγος των Πρωτοπλάστων το δώρον της Γνώσεως, ούτινος ζηλοτύπως ο Ιαβέ απεστέρει αυτούς. Το έργον αυτό του φωτοδότου ταυτίζεται προς το έργον του Χριστού, όστις θεωρείται ως ο αληθής και τέλειος όφις.

Ιδιαιτέρως έντονα εμφανίζονται αι δυαρχικαί αντιλήψεις εις άλλην τίνα δοξασίαν, τον Μανιχαϊσμόν. Ιδρυτής της φερωνύμου αιρέσεως ήτο ο Μάνης ή Μανιχαίος (γεν. 216 μ.Χ.) όστις κατήγετο κατά τας πιθανωτάτας ειδήσεις, εξ επιφανούς οίκου των Περσών Μάγων. Ανατραφείς κατ’ αρχάς εν τη περσική θρησκεία του Ζωροάστρου, μετέστη αργότερον εις τον Χριστιανισμόν. Τω 242 τίθεται επικεφαλής κινήσεως με σκοπόν την εγκαθίδρυσιν νέας θρησκείας, αποκαλών εαυτόν ως τον υπό του Χριστού επηγγελμένον Παράκλητον, όστις ήρχετο δια να διαδώση εις την Ανθρωπότητα το πνεύμα της Αληθείας.

Ο Μάνης παρεδέχετο δύο αρχάς, αγεννήτους, αυτοφυείς και αϊδίους, τον Θεόν-Πνεύμα και την Ύλην. Εξ ων εκείνος μεν είναι το Αγαθόν, αυτή δε το Κακόν. Αμφότεραι αι αρχαί αύται υπηρετούνται υπό αναλόγων τη φύσει των δυνάμεων. Η Ύλη ανελθούσα εις τας άνω περιοχάς και καταπλαγείσα υπό του περί τω Θεώ Φωτός, ηθέλησε να κατάσχη την αρχήν, εκβάλλουσα τον Θεόν. Ο Θεός, προς κύρωσιν προβάλλει εξ εαυτού δύναμιν λεγομένην Μητέρα της Ζωής ή τον Πρώτον Άνθρωπον. Ούτος υπό των αρχόντων του σκότους πολεμούμενος θα εκινδύνευεν, εάν δεν έστελλεν ο Θεός προς βοήθειάν του, ετέραν δύναμιν προβληθείσαν και καλουμένην Ζων Πνεύμα. Κατά τον αγώνα όμως ο πρώτος Άνθρωπος απώλεσε πολλά εκ των φωτεινών συστατικών του, άτινα και κατεπόθησαν υπό των Αρχόντων. Ταύτα μένουσιν εν τη χαώδει ύλη και γίνονται Ψυχή του Κόσμου, ήτις είναι ο Χριστός, ο υιός του πρώτου Ανθρώπου, το δε ζών πνεύμα το οποίον έσωσε τον πρώτον Άνθρωπον, εγένετο κατά διαταγήν του Θεού κοσμοποιόν, συναγαγόν το εν τη ύλη υπολειφθέν και μήπω καταποθέν φως και συγκεντρώσαν αυτό εν τω Ηλίω και τη Σελήνη, τους δε δαίμονας προσήλωσεν ως αστέρας εις το στερέωμα. Ο εν τω Ηλίω και τη Σελήνη εδρεύων Ιησούς, πειράται να ελευθερώση το υπό της ύλης κατεχόμενον φως, βοηθούμενος προς τούτο υπό δύο άλλων όντων, τ.ε. υπό της Παρθένου του Φωτός και του Αγίου Πνεύματος.

Οι Άρχοντες του Σκότους, εποίησαν εκ του αφαιρεθέντος φωτός, κατά το πρότυπον του Πρώτου Ανθρώπου και καθ’ ομοίωσιν αυτών άνθρωπον, τον Αδάμ και εν συνεχεία την Εύαν, ίνα δι’ αυτών διαδώσωσι το ανθρώπινον γένος και παραλύσωσι την προς απελευθέρωσιν δύναμιν και τάσιν του εν ύλη κατεχομένου φωτός. Γάμος άρα και γέννησις κατάγονται εκ της κακής Αρχής, δι’ ο και η ανωτέρα τάξις, η των εκλεκτών, απηγορεύετο να συνάπτη γάμον.

Εν τω ανθρώπω διακρίνονται δύο ψυχαί. Η μεν το σώμα ζωογονούσα ψυχή κατάγεται εκ της ύλης και είναι φύσει κακή, η δε άλλη φωτεινή ψυχή, απορρέει εκ της αγαθής αρχής και είναι φύσει αγαθή. Αι δύο αύται ψυχαί εύρηνται εν διηνεκή προς αλλήλας διαμάχη. Η κακή ψυχή εμφορείται υπό κακών επιθυμιών, ων επακόλουθον είναι αι κακαί πράξεις. Η δε αγαθή ψυχή δεν αμαρτάνει, αλλά πράττει μόνον το αγαθόν. Το εγκαλόν αύτη δεν είναι η ενεργός βούλησις (της οποίας στερείται) αλλ’ απλώς η αδυναμία και η υποχώρησις εις τας επιθυμίας και ροπάς της άλλης ψυχής. Επειδή δε η αγαθή ψυχή ευρίσκετο εν πλάνη και αγνοία, ένεκα της επιβολής των Αρχόντων του σκότους, κατήλθεν εκ του Ηλίου ο Ιησούς, όστις διεφώτισε τας ψυχάς περί της αληθούς αυτών καταγωγής, έδειξε δε την οδόν της απαλλαγής των από των δεσμών της ύλης. Ο Ιησούς όμως δεν επρόφθασε να ολοκληρώση το απολυτρωτικόν του Έργον και προς τούτο έπεμψε το Αγ. Πνεύμα, όπερ και ενεφανίσθη εν τω προσώπω του Μάνεντος (Μανιχαίου).

Χάρις εις την ανεκτικότητα την οποίαν ο Μάνης και η εκκλησία του επέδειξαν, ευκόλως και ταχέως κατέκτησε τας ψυχάς των ανθρώπων και η αίρεσις έλαβε μεγίστην διάδοσιν. Ο Μάνης ήρχισε την διδασκαλίαν του τω 242 μ.Χ. Μετά παρέλευσιν ολιγώτερον του ενός αιώνος υπήρχον εκκλησίαι Μανιχαίων από του Τουρκεστάν, μέχρι της Καρχηδόνος και όλα τα σημεία εδείκνυον ότι μέλλει να καταστή η θρησκεία όλου του κόσμου. Κατά το έτος 1.000 μ.Χ. ο Μανιχαϊσμός είναι ακόμη η ισχυροτέρα αίρεσις κυρίως εις το Τουρκεστάν. Αλλά και εις την Αφρικήν το κλέος είναι τοιούτον ώστε σημειούται ο προσηλυτισμός και αυτού του Αγίου Αυγουστίνου. Η παραμονή του εις την ετεροδοξίαν διαρκεί επί 9 έτη «εάν δε αργότερον απεσπάσθη και κατέστη πολέμιος αυτής, παρ’ όλα ταύτα δεν δύναται να υποστηριχθή ότι απηλάγη τελείως των επηρειών της» (Runciman). Εις την διάλυσιν του Μανιχαϊσμού συνέβαλλον αι εισβολαί των βαρβάρων (Βανδήλοι).

Εκ της συντόμου σκιαγραφίας ην ανωτέρω παρουσιάσαμεν, δύο εκ των κυριωτέρων γνωστικών αιρέσεων, θα είναι εις θέσιν ο Αναγνώστης να αποκρυσταλλώση τα κεντρικά σημεία της διδασκαλίας των περί προελεύσεως και του ρόλου της αρχής του Κακού.

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΓΝΩΣΙΑ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ

Το διάγραμμα του Κόσμου των Οφιτών κατά Κέλσον, Ωριγένην, H. Leisegang – ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

Δια την σαφεστέραν κατανόησιν των επομένων, πολύ θα μας βοηθήσει ένα «διάγραμμα των Οφιανών ή Οφιτών, ή Ναασηνών (εκ του εβραϊκού Ναχάς = όφις), της γνωστής Γνωστικής μεγάλης αιρέσεως της Αλεξανδρείας. Το διάγραμμα αυτό είχεν ως βάση της διδασκαλίας του ο άλλος Νεοπλατωνικός αιρεσιάρχης, ο Κέλσος, εις αντίκρουσιν των διδασκαλιών του οποίου ο Ωριγένης αφιέρωσε πολύτιμον και μακροσκελή πραγματείαν (εν Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων, έκδοσις Αποστολικής Διακονίας, Τ.9 και 10, Αθήναι 1957).

Εις το 6^ον Βιβλίον (10^ος Τόμος, σελ. 77), περιγράφει ο Ωριγένης αρκετά λεπτομερώς το εν λόγω «διάγραμμα» των Οφιανών το οποίον ο Hans Leisegang εις το έργον του «Gnosis» (Kroener, Λειψία 1924, 2^α έκδ.) απετύπωσε και απεικόνισε. Την εικόνα ταύτην μας εδόθη η ευκαιρία να αναπαραγάγωμεν εις το έργον μας «Συμβολαί εις την αρχαίαν ελληνικήν Ανθρωποσοφίαν», Αθήναι 1955, Τόμος ΙΙ, σελ. 80.

Το όλον παριστά μιαν τεραστίαν σφαίραν, οι δε ομόκεντροι κύκλοι δέον να θεωρηθούν ως σφαιρικοί τομείς. Εν τω διαγράμματι νοείται η σφαίρα αύτη του Παντός διχοτομουμένη κατά τινα μέγιστον μεσημβρινόν.

Διαιρείται εις τρία ομόκεντρα προς άλληλα βασίλεια:

α) Το βασίλειον του αγνού Πνεύματος (του Θεού). Εικονίζεται δια δύο ομοκέντρων τομέων σφαίρας εντός των οποίων αναγράφονται αι λέξεις Πατήρ και Υιός. Ο κύκλος του Πατρός όχι μόνον περιβάλλει τον κύκλον του Υιού αλλά και συνδέεται μετ’ αυτού δια μικρού κρίκου φέροντος το όνομα ΑΓΑΠΗ.

Αμέσως κατωτέρω ακολουθούν δύο κύκλοι΄ ο εις κιτρίνου χρώματος (του Φωτός), ο έτερος κυανού χρώματος (του σκότους). Όπως και προηγουμένως οι δύο ούτοι κύκλοι συνδέονται δια συνδετικού κρίκου φέροντος την γενικήν ονομασίαν ΖΩΗ. Εις την ουρανίαν αυτήν περιοχήν εδρεύουν οι 12 «Πατρικοί Άγγελοι», τα τέκνα των Ελοϊμ και της Εδέμ, μεταξύ αυτών ο σπουδαιότερος Άγγελος, ο Λυτρωτής, ο Χριστός Ιησούς (Βαρούχ κατά τους Οφίτας).

β) Το ενδιάμεσον βασίλειον (των μεταλλαγών). Παρίσταται δια πυρίνου κύκλου όστις περιλαμβάνει εν εαυτώ και τον Παράδεισον. Είναι ο ουρανός των απλανών αστέρων μετά των 12 ζωδιακών αστερισμών μετά των 12 ζωδιακών αστερισμών και των 12 Αγγέλων της Εδέμ. Ο Παράδεισος εικονίζεται δι’ ορθογωνίου τετραπλεύρου υποδηλούντος δια του σχήματός του τας Πύλας (Ισημερινών και τροπικών σημείων) και τους 4 ποταμούς οι οποίοι τον διασχίζουν. Περικλείει τα δύο Δένδρα, το Δένδρον της Γνώσεως του Καλού και του Κακού, ως και το Δένδρον της Ζωής. Εν αυτώ λοιπόν αναπτύσσεται ζωή και γνώσις των οποίων η δυνάμει ύπαρξις, παρίσταται ήδη εις το πρώτον Βασίλειον (το θείον). Ο Παράδεισος τέμνεται κατακορύφως εις δύο μέρη δια της ακτινοβόλου ρομφαίας, η οποία κατά τον Φίλωνα συμβολίζει την δονητικήν και κυκλικήν κίνησιν του Ουρανού.

γ) Το γήινον (μορφικόν) βασίλειον. Κάτωθεν του κύκλου του Παραδείσου και του Ζωδιακού άρχεται η κυρίως γηίνη περιοχή. Περιβάλλεται ως δια κλοιού καθ’ ολοκληρίαν υπό του μεγάλου Δράκοντος Λευιαθάν, της Ψυχής του Κόσμου, του Άρχοντος του κόσμου τούτου. Υπό τον κύκλον του όφεως υπάγονται αι σφαίραι των επτά πλανητών ή Αρχόντων (Κρόνου, Διός, Άρεως, Ηλίου, Αφροδίτης, Ερμού, Σελήνης).

Ακολουθεί ο κύκλος του Βεχεμώθ, η περιοχή του αέρος, όστις περιβάλλει την Γην. Το καθ’ αυτό κέντρον αντιπροσωπεύει η Γη η οποία τέμνεται εις δύο ημισφαίρια΄ το ανώτερον είναι η κυρίως Γη, η κατοικία των ζώντων όντων, ενώ το κατώτερον καλείται Γέενα ή Τάρταρος. Αυτονόητον τυγχάνει ότι τόσον ο κύκλος του Λευιαθάν, όσον και οι των αστέρων, εύρηνται εις αδιάκοπον κίνησιν, άρα μετέχουν της αενάου Ζωής.

Εκ της αλληλοδιαδόχου εκπορεύσεως των όντων εκ της μιας Πηγής (Πατρός) συνάγεται η «συγγένεια» ή «συμφυία» των στωικών και «κοινωνία» των Ορφικών και Πυθαγορείων, δι΄ης εξηγείται και εξυπακούεται η άνοδος και η γνώσις του ανωτέρου από του κατωτέρου στοιχείου της αλύσσου. Ο ίδιος ρυθμός και οι ίδιοι νόμοι που συνετέλεσαν εις την δημιουργίαν του Κόσμου ενήργησαν και δια την δημιουργίαν του Ανθρώπου, εξ όσων δε στοιχείων αποτελείται το Σύμπαν, αποτελείται και ο άνθρωπος, ήτοι εκ Πνεύματος, Ύλης και εξ ενδιαμέσου τινος παράγοντος: της Ψυχής. Κατ’ αναλογίαν υπάρχουν τρεις ομάδες ανθρώπων: οι σαρκικοί ή υλικοί που είναι αρρήκτως συνυφασμένοι με την ύλην. Οι Ψυχικοί εις τους οποίους τα φωτεινά στοιχεία και η ύλη επικρατούσιν εν ιδίω βαθμώ. Τέλος οι πνευματικοί εις ους τα φωτεινά στοιχεία υπερτερούσι της ύλης. (Οι Γνωστικοί).

Δια της Γνώσεως απολυτρούνται και ανίπτανται προς τον εξωκοσμικόν Λόγον και προς αυτόν τον Πατέρα οι Γνωστικοί (Λύτρωσις)΄ οι Ψυχικοί έχουν ελπίδα σωτηρίας αναγόμενοι όμως μόνον μέχρι του ενδοκοσμικού Λόγου (Δημιουργού), ενώ οι Υλικοί ουδεμίαν ελπίδα σωτηρίας έχουσι, και τα συνιστώντα αυτούς στοιχεία μέλλουν μετά θάνατον να επανέλθουν εις τας περιοχάς εις ας ανήκει έκαστον, διαλυομένης της προσωπικότητος.

Δια τους Γνωστικούς η λύτρωσις του ανθρώπου συνίσταται κατά μέγα μέρος εις την κατάγνωσιν του αληθούς Θεού και εις την επιτέλεσιν των υπ’ αυτού διακελευσμένων. Εις την προσπάθειαν αυτήν ο άνθρωπος δεν είναι μόνος και ανυπεράσπιστος, αλλ’ έχει ως πρότυπον και επίκουρον ένα των ανωτέρων Αιώνων, όστις απεστάλη υπό του Πατρός – Βυθού, τον σωτήρα Ιησούν Χριστόν: ούτος είναι ο Λυτρωτής. Δια μυστικής ενώσεως του Βυθού – Πατρός μετά της Σοφίας γεννάται ο Χριστός. Ο τελευταίος ούτος ενούμενος μετά του θήλεως θεωρουμένου Αγίου Πνεύματος, δίδει γένεσιν εις τον επί της Γης ως άνθρωπον ενσαρκωθέντα Ιησού, τον Σωτήρα της Ανθρωπότητος.

Έργον του γηίνου ανθρώπου είναι η αποπεράτωσις του υπό του Λόγου – Χριστού αναληφθέντος απολυτρωτικού έργου του Κόσμου και της Ανθρωπότητος. Συνίσταται δε τούτο εις την ανακύκλωσιν του δακτυλίου του Γίγνεσθαι και επάνοδον όλων των εκδηλώσεων της Δημιουργίας εις την Αγνότητα και Σοφίαν της Μονάδος εξ ης εξεπήγασαν. Κάθε άνθρωπος οφείλει να απαλλαγή από του σαρκικού και ψυχικού παράγοντος, γεννών εν εαυτώ εκτός του ενδοκοσμικού Λόγου ον ο Άνθρωπος κατέχει, (είναι δε ούτος η Ψυχή του) και τον εξωκοσμικόν Λόγον όστις είναι αγνόν και φωτεινόν Πνεύμα (Νους). Τότε απαλλάσσεται η Ψυχή από το έρμα της ύλης και καθαίρεται: αποτέλεσμα είναι ο «νέος» ο «αναγεννημένος» ο «Πνευματικός Άνθρωπος».

Κατά το σύστημα των Οφιτών και επί τη βάσει του «διαγράμματος» η λύτρωσις του πνευματικού μέρους του ανθρώπου τελείται εν τω κόσμω τούτω δι’ εγκαταλείψεως εν πρώτοις του γαιώδους σώματος αυτού εν τω Ταρτάρω. Η ούτως από του σώματος απαλλαγείσα Ψυχή, ανέρχεται προς την περιοχήν του αέρος – εις τον κύκλον του Βεχεμώθ. Ενθυμούμεθα ότι κάτι ανάλογον επρέσβευον και οι Νεοπλατωνικοί, δια της καθάρσεως υπό του στοιχείου Αήρ (και Πυρ).

Κατόπιν αρχίζει το διαπλανητικόν ταξείδι της δια μέσου των Αρχόντων των 7 πλανητών. Έκαστος τούτων αντιπροσωπεύει και εν κατώφλιον προς υπερπήδησιν, τούτο δε γίνεται δι’ απαλλαγής από των αρνητικών ιδιοτήτων των πλανητών και αντιθέτως δι’ εξάρσεως των θετικών ψυχικών προτερημάτων, άτινα εις έκαστος συμβολίζει, όπερ εικονικώς και μυστηριακώς εγίνετο δια της γνώσεως του αληθούς ονόματος των Αρχόντων και των συμβόλων αυτών.

Ο τελευταίος Άρχων είναι ο Κρόνος, όστις έφερε και το επίθετον Ιαλδαβαώθ, ο κακός θεός που έπλασε όλον αυτόν το υλικόν κόσμον (η απαισιόδοξος αντίληψις όλων σχεδόν των Γνωστικών) και όστις γειτονεύει με την Παγκόσμιον Ψυχήν που είναι ο Λέων και ο Όφις του Κόσμου (Λευιαθάν) που διαχωρίζει το γήινον βασίλειον από τα δύο ανώτερα (του Παραδείσου και του Πατρός). Εάν η Ψυχή κατορθώση να διασπάση τον κλοιόν του τελευταίου τούτου Άρχοντος και διασκελίση τον κύκλον του Μοιραίου (του Όφεως, της Ψυχής του Κόσμου), πότε εισέρχεται εις τον όγδοον κύκλον (την ογδοατικήν περιοχήν), του αγνού και ελευθέρου αιιθέρος και του Πυρός, ήτοι εις την περιοχήν των απλανών αστέρων και συγχρόνως εις τον Παράδεισον΄ απαλλάσσεται τότε του κύκλου της Ειμαρμένης και των αναγεννήσεων εντός του μορφικού περιβάλλοντος των πλανητών και της Γης, έχει κατακτήση το στάδιον της Σωτηρίας.

Η κατάστασις αύτη ομοιάζει προς την θεωρίαν του Νεωπλατωνισμού. Η Ψυχή κατ’ αυτήν αποκτά την Γνώσιν και θεάται το νοητόν κάλλος δια του Νου. Λαμβάνει συνείδησιν της θεότητος και γιγνώσκει την φύσιν Αυτής. Είναι το στάδιον εις κατέληγον τα ελάσσονα Μυστήρια της αρχαιότητος η αργότερον αποκληθείσα Βασιλική Τέχνη.

Δια της Σωτηρίας, ο μύστης διέσπα τον κλοιόν του Μοιραίου και εγκαθίστατο εις την περιοχήν του «Παραδείσου», όπου ανέκτα τα προ της καθόδου ή πτώσεώς του εις τον υλικόν κόσμον δικαιώματα και προνόμια, δηλαδή την αθανασίαν. Δια της Λυτρώσεως υπερέβαινε και το στάδιον αυτό της εξελίξεως και επετύγχανε την Ένωσιν, την Ταύτισιν μετά του θείου Πατρός του.

Τόσον ο οπαδός μιας γνωστικής αιρέσεως (Χριστιανός), όσον και όλοι οι αρχαιότεροι μύσται όλων των Μυστηρίων, εκεί απέβλεπον: εις την Σωτηρίαν και την Λύτρωσιν. Ώφειλον πάντες να κατανοήσουν τας μεγάλας αυτάς και τολμηράς αληθείας ουχί δια της λογικής και της διανοίας. Έπρεπε να υποβληθούν εις συστηματικήν και προοδευτικήν μύησιν, να αποκτήσουν δια διαφόρων θεουργικών και τελετουργικών αποκαλύψεων τας ανωτέρας πνευματικάς ικανότητας – ως την ενόρασιν, την έλλαμψιν και την εποπτείαν – και δι’ αυτών να επιλύσουν τας εις τας Σχολάς εκείνας εκφερομένας αλληγορίας, μύθους και συμβολικάς αφηγήσεις.

Λείψανα των πρακτικών τούτων τελετουργιών διεσώθησαν μέχρις ημών εις ό,τι αφορά τους Γνωστικούς – και δια τούτο αρχίσαμεν εξ αυτών. Αντιθέτως αι πληροφορίαι που έχομεν δια το τελεστικόν μέρος των αρχαίων Μυστηρίων (εκτός μερικών τελετουργικών ύμνων τους οποίους και εδημοσιεύσαμεν εις το έργον μας, «Φιλοσοφικοί και λειτουργικοί Ύμνοι της Αρχαίας Ελλάδος, Βιβλιοθήκη της Σφιγγός 1979) είναι λίαν πενιχραί και σχεδόν ανύπαρκτοι, όχι διότι δεν υπήρχον αλλά διότι, λόγω του απορρήτου και των διωγμών, ολοσχερώς απωλέσθησαν.

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΙΩΝ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΔΕΟΘΕΑΤΡΟΝ ΚΑΙ ΔΙΜΕΛΗ 1998

Ο ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ ΩΣ ΘΕΟΣΟΦΟΣ – ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

Εν δύσκολον ψυχολογικόν προβλημα προβάλλει εις τον νεώτερον θετικόν ερευνητήν προς επίλυσιν η μεγάλη προσωπικότης του Ακραγαντινού «φιλοσόφου». Διστάζομεν και πάλιν να αποκαλέσωμεν απλώς δια του τίτλου «φιλόσοφος» τον πολυσχιδή και πολυπράγμονα Εκείνον πολιτικόν, κυβερνήτην, φυσικόν, ιεροφάντην και προφήτην, όμοιον του οποίου ολίγους έχει να παρουσιάση η ανθρωπότης.

Ιδού πως τον περιγράφει ο εμπνευσμένος μας ποιητής Κ. Παλαμάς εις το σχετικόν περί αυτού άρθρον του εν τη Μεγάλη Εγκυκλοπαιδεία:

«Πανταχού ενεφανίζετο και εξήσκει την πολυώνυμον χάριν του, ρέκτης πολιτευτής, ρηξικέλευθος φιλόσοφος, χρυσόστομος ρήτωρ, μηχανικός μεγαλεπήβολος, πανεπιστήμων ερευνητής, ιατρός, Θεόσοφος, θαυματοποιός, μάγος, κύριος όλων των ειδών του λόγου, ραψωδός, υμνοπόλος ιερεύς, προφήτης. Τονίζει ότι κατευνάζει και διεγείρει τους ανέμους, ότι θεραπεύει τας νόσους και το γήρας, ότι επαναφέρει εις την ζωήν νεκρούς, ότι παρά πάντων ως Θεός τιμάται και κάθε φορά που εισέρχεται εις τας πόλεις με ταινίας και άνθη καταστόλιστος οι άνθρωποι των περιστοιχίζουν και την αρωγήν του επιζητούν και ασθενείς προσάγουν εις αυτόν προς θεραπείαν και προφητείας προκαλούν(1). Και φαίνειται ότι διήγε βίον ταυτοχρόνως σεμνόν και μεγαλοπρεπή, ότι του απενέμοντο ύψισται όντως τιμαί και εκοινολογούντο έκτακτοι πράξεις του και θαύματα(2). Αλλά δια τούτο και ως κομπορρήμων κατεκρίνετο και ως αγύρτης εστιγματίσθη υπ' εκείνων οίτινες, αδυνατούντες να κατανοήσουν την εκδήλωσιν και την επιβολήν πνευμάτων υψηλών και Θεοφορήτων δεν ευρίσκουν δια να τα χαρακτηρίσουν προχειρότερα ονόματα από εκείνα της αγοράς».

Είμεθα απολύτως σύμφωνοι με την γνώμην του μεγάλου ποιητού μας και έχομεν λόγους να πιστεύωμεν ότι η προσωπικότης του Εμπεδοκλέους δεν είναι εξ εκείνων αίτινες ευκόλως κατανοούνται υπό των μικροψύχων, και ότι αι φράσεις των μας φαίνονται απλώς υπεροπτικαί και υπερφίαλοι, διότι δεν είμεθα εις θέσιν να κρίνωμεν περί της αληθείας και του βάθους αυτών, και άλλα πολλά παραδείγματα θα έχη ο αναγνώστης πρόχειρα, αναφέρωμεν δυο προχείρως, το του «θείου» αποκληθέντος Θεοφράστου Παρακέλσου, του μόλις σήμερον τιμωμένου υφ' ολοκλήρου της Γερμανίας και εντός ολίγου υφ' ολοκλήρου της Γης μεγάλου μεμυημένου της Δύσεως, και το του επίσης «θείου» και «φωτισμένου» Καλλιόστρο του εισέτι υπό των μυώπων ως αγύρτου και τυχοδιώκτου εκλαμβανομένου μεγάλου μύστου της Ανατολής.

Ομιλών ο E. Renan περί του Εμπεδοκλέους, τον ονομάζει, ουχί ασφαλώς προς τιμήν του και χωρίς να έχη συνείδησιν της επιτυχούς του συνταυτίσεως, κράμμα Νεύτωνος και Καλλιόστρο. Και όμως παραδεχόμενοι τον δεύτερον ως εξαιρετικώς μυσταγωγημένην φυσιογνωμίαν, ευρίσκομεν ότι είναι ούτος ο καλλίτερος χαρακτηρισμός. Ο romain Rolland τον ονομάζει Φάουστ όλων των αιώνων, ουχί δε μετά μεγαλειτέρας δυσκολίας θα ηδύνατο, έστω και αμυδρώς να συγκριθή προς τον πλέον εμπνευσμένον, τον πλέον πολυσχιδή και τον πλέον φωτισμένον ποιητήν των νεωτέρων χρόνων τον Wolfgang von Goethe.

Από της μιας πλευράς, μας παρουσιάζεται ο θετικός επιστήμων, ο φυσιοδίφης, ο οποίος ανατέμνει μετά ψυχραιμίας, όλους τους κλάδους του επιστητού και δίδει λύσεις, ιδίως επί της θεωρίας του φωτός και της φυσιολογίας αι οποίαι μας κινούν τον θαυμασμόν. Από της άλλης πλευράς ο Διονυσιακός Μυστικιστής, ο οποίος με τόνον απεσταλμένου και προφήτου αδιακόπως και άνευ εκδηλώσεων καμάτου περιτρέχει ολόκληρον την Σικελίαν και διδάσκει εις τους κατοίκους της την οδόν της Απολυτρώσεως.

Έχει φθάσει εις το σημείον να διαστείλη τας δύο οδούς της Γνώσεως και να θέση εις την διάθεσιν του αμφοτέρας, αποδίδων αυταίς ό,τι ανήκει εις εκάστην, χωρίς να απορρίπτη την μιαν υπέρ της άλλης. Αναγνωρίζει ότι ο ανθρωπος έχει αισθήσεις και λογικήν δια των οποίων δύναται μετά θετικότητος και εμπειρικώς να μελετά τα «φαινόμενα» της φύσεως και να εξάγη επιστημονικά συμπεράσματα. Αναγνωρίζει όμως συγχρόνως ότι το ανθρώπινον όν είναι πεπροικισμένον και με άλλας πολύ ανωτέρας των αισθήσεών του και της περιωρισμένης λογικής του δυναμικότητας τας οποίας εάν εξελίξη και χρησιμοποιήση προς συμπλήρωσιν των άλλως ελλείπων γνωστικών του μέσων θα είναι εις θέσιν να υπερβή την βαθμίδα των «φαινομένων» και να αχθή εις τας Αιτίας και τας Αρχάς του Κόσμου.

Η μια είναι η επιστημονική μέθοδος, η άλλη η μυσταγωγική μέθοδος. Η πρώτη δεν αποκλείει την δευτέραν. Υπάρχει μόνον μεταξύ των διαφορά βάθους. Αι δια της πρώτης μεθόδου αποκτώμεναι γνώσεις είναι εφικταί δι' όλους τους ανθρώπους πλην όμως περιωρισμέναι, ασταθείς, μεταβληταί, θνησιμαίαι, αι δια της δευτέρας αποκαλυπτόμεναι αλήθειαι είναι μόνον δια τους αρίστους ευπροσπέλαστοι και χαρακτηρίζονται δια του πλήρους, του μονίμου, του κυβικού και του αιωνίου. Τα όρια των δύο τούτων οδών δεν είναι σαφώς καθωρισμένα, διότι ποσάκις η έμπνευσις και η φαντασία δεν οδηγούν τον επιστήμονα εις την ανακάλυψιν των θεωριών του, ποσάκις δε το πείραμα και η επιστημονική επιβεβαίωσις δεν έρχονται – πολύ αργότερον – να βεβαιώσουν τας φανταστικάς βεβαιώσεις του οραματιστού!

Το σημείον τούτο είχε κατανοήσει πλήρως ο Εμπεδοκλής και ούτω μας παρουσιάζεται το δυσεπίλυτον φαινόμενον δια τους νεωτέρους ενός ανθρώπου σκεπτόμενου κατά τον θετικώτερον τρόπον, συγχρόνως δε οραματιζομένου και επαγγελομένου την αθανασίαν!

Είναι ο αιώνιος Φάουστ ο οποίος επιζητεί και κατωρθώνει να εισέλθη εις το βάθος όλων των ανωτέρων αιτίων της Φύσεως και αφού επιτύχη τούτο δεν διαφυλάττει την γνώσιν του δι' εαυτόν, αλλ' εφαρμόζει τα αποκτηθέντα χαρίσματα προς απαλλαγήν της Ανθρωπότητος από του Κακού, του Μίσους, της Έχθρας και της Δυστυχίας.

Ως πραγματικός Πυθαγόρειος και Ορφικός εξασκεί εμπράκτως την θεραπευτικήν, ομαδικώς δε απαλλάσσει τους κατοίκους του Σελινούντος και του Ακράγαντος από διαφόρους επιδημείας, ως δε εκ των κειμένων καταφαίνεται, ολόκληρος ο λαός ως «σωτήρα» και «Θεόν» αναγνωρίζει.

Εις τον Εμπεδοκλή απεδόθησαν πολλά βιβλία, πλην δύο μόνον θεωρούνται ως γνήσια, είναι δε ταύτα φιλοσοφικά ποιήματα, έμμετρα, κατά το είδος των Ομηρικών επών, «Περί φύσεως των όντων» και οι «Καθαρμοί», αμφότερα εκτεινόμενα εις πεντακισχιλίους στίχους. Εξ αυτών σώζονται πολυάριθμα και αρκετά εκτενή αποσπάσματα εκ των οποίων δύναταί τις να ανασυνθέση εν τινι μέτρω την Κοσμοθεωρίαν και απολυτρωτικήν διδασκαλίαν του Ακραγαντινού Μύστου.

Γένεσις και φθορά κατά την κυρίαν σημασίαν των λέξεων δεν υπάρχει μίξις και αποσύνθεσις, ένωσις και διαχωρισμός αμεταβλήτων αγεννήτων και αθανάτων πρωταρχικών ουσιών τας οποίας ο Εμπεδοκλής «στοιχεία» αποκαλεί, τα χαρακτηρίζει δε πρώτος με τα ονόματα πυρ, αήρ, ύδωρ, γη. Πάσαι αι ουσίαι ευρίσκοντο εν αρχή ανεκδήλωτοι εν τω «Σφαίρω». Ο Σφαίρος ούτος είναι εν είδος κοσμογονικού ωού των Ορφικών, εν είδος Χάους, όπερ περιέκλειε δυνάμει όλους τους νόμους τους συντελεστικούς εις την δημιουργίαν. Εν αυτώ δεν υπάρχει κίνησις, αλλά μακαρία τις ευδαιμονία. Εις μιαν όμως στιγμήν, η ισορροπία αύτη διασπάται και δύο νόμοι εκδηλούνται, ο εις είναι κίνησις κεντρομόλος (φιλότης, στοργή, αρμονία) ο έτερος μια κίνησις κεντρόφυξ (το νείκος, η διχόνοια, ο κότος). Αι δυνάμεις αύται παρίστανται ως στοιχεία ανάμεικτα και προσωποποιούνται ως μυθολογικαί υποστάσεις. Εξίσου ανώλεθροι και αρχέγονοι αρχαί δεν ευρίσκονται πάντοτε εν ισορροπία. Υφίστανται διηνεκώς εναλλαγάς υπεροχής. Η φιλότης ενοποιεί τον κόσμον και το νείκος την ενότητα μετατρέπει εις πολλότητα.

Η επικράτησις του Νείκους συνεπάγεται την επικράτησιν του Κακού όπερ έχει ως αποτέλεσμα την «ακοσμίαν» προκαλουμένην δια της επεμβάσεως των Γιγάντων και των Τιτάνων.

Αποτέλεσμα της αντιδράσεως των δύο τούτων πρωταρχικών νόμων, του Νείκους και της Φιλίας επί της αρχικής Μονάδος είναι η διαδοχική εκδήλωσις εκ της χαώδους καταστάσεως του Σφαίρου των τεσσάρων στοιχείων, εκλαμβανομένων ως πρωταρχικών δημιουργικών καταστάσεων, δια συμπυκνώσεως των οποίων λαμβάνουν γένεσιν οι κόσμοι και τα επ' αυτών δημιουργήματα.

Η ζωή του κόσμου είναι κυκλική κατ' ατελεύτητον επανάληψιν και διαγράφεται ως εξής:

1)Κρατεί παντελής Ένωσις.

2)Μετάβασις των στοιχείων προς χωρισμόν.

3)Παντελής χωρισμός των στοιχείων.

4)Επανοδος εις την ενότητα αυτών. Μόνον κατά την δευτέραν και κατά την τετάρτην περίοδον είναι δυνατή ό,τι κυρίως ονομάζεται «φυσική ζωή» δηλαδή η διακεκριμένη ύπαρξις συνθέτων όντων, ο νυν κόσμος(3).

Εκ των οργανικών όντων εγεννήθησαν κατά πρώτον εκ της Γης τα φυτά, ηκολούθησαν δε αργότερον τα ζώα και τέλος αυτά τα ανθρώπινα πλάσματα. Πάντα ταύτα όμως δεν εγένοντο κατόπιν διεγεγραμμένου τίνος σχεδίου και εις παθητικός παράγων, η «Τύχη» έδωσε συμπτωματικώς τας αναλογίας των μίξεων. Δυνάμει των μίξεων τούτων παρήχθη άπειρος αριθμός θνητών πλασμάτων, τυχαίων και παραδόξων «κεφαλαί άνευ τραχήλου και θώρακος, βραχίονες άνευ ώμων, οφθαλμοί στερούμενοι οράσεως» κ.ο.κ. Τα ατελή ταύτα όντα ταχέως εξηφανίσθησαν δια να αφήσουν την θέσιν των εις άλλα διαθέτοντα εκ συμπτώσεως όλα τα στοιχεία και μέλη δια να διαιωνισθούν. Ο αναγνώστης συναντά ενταύθα την Δαρβίνειον αρχήν της επικρατήσεως του ισχυροτέρου.

Και οι άνθρωποι εγεννήθησαν εκ της Γης, κατ' αρχάς άμορφοι όγκοι εξ ύδατος και γης, έπειτα παράδοξα συνθέμματα ως Κένταυροι και Χείμαιραι, Ερμαφρόδιτοι και Σφίγγες και Τραγέλαφοι, μέχρις ότου δια της αρχής της επιλογής και επικρατήσεως του ισχυροτέρου κατέληξαν εις την συνήθη ανθρωπίνην μορφήν.

Το λογικόν, η φρόνησις (το ηγεμονικόν των στωικών) δεν εδρεύει ούτε εν τη κεφαλή ούτε εις το στήθος, αλλ' εις το αίμα διότι εν αυτώ επικρατεί η τελειωτέρα μίξις των τεσσάρων στοιχείων. Και όσον αρμονικωτέρα είναι αύτη, τόσον το λογικόν του ανθρώπου είναι αρτιώτερον. Άλλως τε το λογικόν δεν είναι ιδιάζον κτήμα του ανθρώπου μόνον, αλλά δύναται να ανευρεθή εις υποτυπώδη κατάστασιν και επ' αυτών των συστατικών στοιχείων (Πανψυχισμός μάλλον παρά Πανθεϊσμός). Δια τούτο πάντα τα όντα μετέχουσι φρονήσεως (πάντα γαρ ίσθι φρόνησιν έχειν και νοήματος αίσαν).

Ο θάνατος λαμβάνει χώραν δι' αποχωρισμού του πυρώδους στοιχείου από των λοιπών εκ του συνδυασμού των οποίων ο άνθρωπος αποτελείται. (Ο ύπνος τουναντίον προκαλείται δια του προσωρινού αποχωρισμού του πυρώδους στοιχείου από του ανθρωπίνου σώματος. Η μυστικιστική διδασκαλία του Εμπεδοκλέους περί ψυχής και των πεπρωμένων αυτής περιλαμβάνει σαφή στοιχεία Πυθαγορικών και Ορφικών δοξασιών εις τας οποίας ούτος προσθέτει την περί νείκους και φιλίαν θεωρίαν του. Η μυστική αυτή διδασκαλία ζωγραφίζεται υπό του υμνοπόλου – φιλοσόφου δια ζωηρών χρωμάτων και διαγράφει τας σκληράς δοκιμασίας τας οποίας η Ψυχή, εξ αιτίας του νόμου του Νείκους, δοκιμάζει πίπτουσα εις την σωματικήν και υλικήν κατάστασιν. Από της καταστάσεως ταύτης δια να απολυτρωθή ο άνθρωπος οφείλει να εφαρμόση μιαν Άσκησιν εις την οποίαν περιλαμβάνεται προπάντων η ευρεία εφαρμογή του νόμου της Αγάπης και Φιλίας ως και η αποχή πάσης κρεοφαγίας.

Φέρεται ως παραδεχόμενος τας περί μετεμψυχώσεως θεωρίας ομιλών περί του ιδίου του παραδείγματος θεωρεί εαυτόν ως δαίμονα, δηλαδή ως θείαν και ανεξάρτητον προσωπικότητα, περιπεσόντα εις βαρύ αμάρτημα δια του Νείκους και εκπεσόντα της θείας του φύσεως. Διαδοχικώς έκτοτε η ψυχή του διήλθε μέσω φυτών, δια μέσου σάρκας ζώων και ανθρώπων, πλάνης εις το σύμπαν «φυγάς Θεόθεν και αλήτης» εξετινάχθη εις το «υπόστεγον άντρον» ως αποκαλεί «την επίγειον κοιλάδα του Κλαυθμώνος» μέχρις ου επιστή και δι' αυτόν το πλήρωμα του χρόνου και επανακάμψη εις την προτέραν μακαριότητα.

Χαρακτηριστικόν εν προκειμένω είναι το απόσπασμα του Ιππολύτου ένθα ως προκαλών τας μετεμψυχώσεις και ταλαιπωρίας της δοκιμαζομένης ψυχής αναφέρεται αυτό τούτο το Νείκος – ο Δημιουργός – όστις ως Χαλκεύς κατεργάζεται τον σίδηρον, τον σφυρηλατεί και τον εμβαπτίζει εκ του πυρός εις το ύδωρ.

Τοιουτοτρόπως η ψυχή, κατακτώσα ολοέν έδαφος και αποκαθαιρομένη φθάνει κατά πρώτον την κορωνίδα της φυτικής εξελίξεως ήτις είναι η Δάφνη μετέπειτα της ζωικής εξελίξεως ήτις είναι ο Λέων, δια να προσπελάση τέλος την ανθρωπίνην κατάστασιν ήτις κορυφούται εν τω προσώπω των προφητών των υμνοπόλων, των ιατρών και ηγεμόνων, εντεύθεν δε προέρχονται αυτοί ούτοι οι μάκαρες Θεοί.

Δυστυχώς, ως θα παρατηρήση ο αναγνώστης, μολονότι αφθονία αποσπασμάτων διεσώθη περί των φυσικών θεωριών του μεγάλου Ακραγαντίνου, αι περί Απολυτρώσεως περικοπαί είναι ασήμαντοι και ελάχιστα ψιχία αντιπροσωπεύουν το ασφαλώς λαμπρόν σύστημα αυτού περί αγωγής του ανθρώπου και περί μυσταγωγικής αναπτύξεως.

________________

1.«Τούτο φησί ο Σάτυρος λέγειν, ως αυτός παρίει του Εμπεδοκλή γοητεύοντι. Αλλά και αυτόν δια των ποιημάτων επαγγέλεσθαι τούτο τε και αλλά πλείω, δι' ων φησί. Φάρμακα δ' όσοι γεγάσι κακών και γήραος άλκαρ Πεύση. Επεί μούνω σοι εγώ κρανέω, τάδε πάντα. Παύσεις δ' ακαμάτων ανέμων μένος, οίτ' επί γαίαν. Ορνύμενοι πνοιαίσι καταφθινύθουσιν άρρουραν. Και πάλιν ην κ' εθέλισθα, παλίντισα πνεύματ' επάξεις. Θήσεις δε εξ όμβροιο κελαινού καίριον αυχμόν. Ανθρώποις, θήσεις δε και εξ αυχμοίο θερείου. Ρεύματα δενδρεόθρεπτα και δ' εν θέρει αήσαντα. Άξεις δ' αΐδαο καταφθιμένου μένος ανδρός». (Δ. Λαέρτιος, VIII, 2).

2.Πρβλ. την προσφώνησιν του Εμπεδοκλέους προς τους Ακραγαντίνους την οποίαν αναφέρει ο Διογένης Λαέρτιος VIII, 2

«Ω φίλοι, οι μέγα άστυ κατά ξανθού Ακράγαντος Ναίετ' άκρην πόλεως αγαθών μελεδήμονες έργων, Χοάρετ' εγώ δ' υμίν θεός άμβροστος, ουκ έτι θνητός. Πωλεύμαι μετά πάσι τετιμένος, ώσπερ έοικε, Ταινίαις τε περίστεπτος στέφεσιν τε θαλείοις, Τοίσιν αμ' ευτ' αν ίκωμαι ες άστεα τηλεθόωντα Ανδράσι ηδέ γυναιξί σεβίζομαι, οι δ' αμ' έπονται Μύριοι, εξερέοντες όπη προς κέρδος αταρπός. Οι μεν μαντοσηνέων κεχρημένοι, αι δε τι νούσων Παντοίων επύθοντο κλύειν ευηκέα βάξιν».

3.Κ. Παλαμά, Εμπεδοκλής, Εν Μεγ. Εγκυκλοπαιδεία

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΣΥΜΒΟΛΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣΟΦΙΑΝ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ 2007

Ο ΤΕΛΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ – ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ – ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

Κατά την ομόφωνον γνώμην όλων των μεμυημένων της αρχαιότητος τελικός σκοπός των Μυστηρίων ήτο η απαλλαγή απ'οτου κλοιού της Ειμαρμένης και η απόλυτος ελευθέρωσις του ανθρωπίνου πνεύματος. Εκ των συγκεκαλυμμένων περικοπών των κλασικών εξάγεται το συμπέρασμα, ότι ο άπαξ υποστάς τας δοκιμασίας και κριθείς άξιος να μετάσχη των ανωτέρων βαθμίδων της Μυήσεως, απηλλάσσετο του φόβου του μεταθανάτιου βίου και ότι απέκτα την βεβαιότητα περί αθανασίας του Πνεύματος και της επιβιώσεως της ψυχής του, μετά την μεταβολήν την καλουμένην θάνατον.

Ο Πλάτων ομιλών περί Ελευσινίων Μυστηρίων εις τον «Φαίδρον» του λέγει: «Μυηθέντες εις τα Μυστήρια ταύτα τα οποία αρμόζει να αποκαλέσωμεν τα θειότερα πάντων … απηλλάγημεν των κακών τα οποία άλλως μας αναμένουν εν τινι μελλοντικώ βίω. Ομοίως και εν συνεχεία προς την θείαν ταύτην μύησιν κατέστημεν θεαταί πλήρων, απλών, εξόχων και θείων οραμάτων, οντοτήτων πνευματικών περιβαλλομένων υπό ανεσπέρου φωτός».

Ο δε Πρόκλος διεξοδικώτερον αποκαλύπτει ότι: «οι μυούμενοι συνήντων κατ' αρχάς πολλαπλούς και πολυειδείς θεούς. Μετά την είσοδόν των όμως εις τα ενδότερα δεν απήντων πλέον κατωτέρας θεότητας, τουναντίον, εδέχοντο θείαν επιφώτισιν και μετελάμβανον αυτής ταύτης της ουσίας της θεότητος». Περαιτέρω ο αυτός συγγραφεύς προχωρεί μέχρις αντιπαραβολής της μεταδιδομένης φωτίσεως εν τοις μυστηρίοις, προς την μυστικιστικώς λαμβανομένην δια της εσωτέρας αγωγής, και λέγει: «Και ούτω εάν η ψυχή κοιτάζη προς τα έξω βλέπει σκηνάς και είδωλα πραγμάτων, επανερχομένη όμως εις εαυτήν, διακρίνει και ανακαλύπτει την ιδίαν της ουσίαν. Εν αρχή φαίνεται ότι παρατηρεί εαυτήν μόνην, αλλ' αφού εισδύσει έτι ενδότερον εις το άδυτον, τότε θεάται της θείας ουσίας, είναι δε τούτο η εξοχωτέρα των ανθρωπίνων πράξεων, τουτέστιν η ανύψωσις της ανθρωπίνης ψυχής εις ανωτέρους ορίζοντας μέχρι και του θείου, ίνα φθάση και ενωθή στενώς μετ' εκείνου όπερ είναι ανέκφραστον και υπεράνω πάντων των πραγμάτων. Όταν φθάση τόσον υψηλά, μέχρι της πρώτης Αρχής, η ψυχή τελειώνει το ταξείδιόν της και αναπαύεται».

Συμπέρασμα όλων αυτών είναι ότι «όντως οι μύσται και Επόπται οι μετέχοντες του κύκλου των μυστηρίων εδιδάσκοντο ή εμάνθανον πολλά χρήσιμα περί της παρούσης και μελλούσης ζωής, περί αναπαύσεως και κρίσεως των εν τω βίω αγαθών και κακών πράξεων. Ταύτα δε έβλεπον έτι μάλλον δια τινος υψηλοτέρας εκστάσεως εκτυλισσόμενα προ των οφθαλμών αυτών. Ώστε τα μυστήρια ενείχον ου μόνον τελετάς απλώς αλλά και υψηλοτάτας αληθείας και διδασκαλίας βαθυτέρας και μόνον ηθικάς». (Αρβανιτόπουλος, Εν λεξικώ Ελευθερουδάκη, εν λήμμα «μυστήριον»).

Εκ των μυστηρίων λοιπόν τούτων είναι εύλογον να παραδεχθώμεν ότι εις τον βαθμόν του Επόπτου των Ελευσινίων, οι μεμυημένοι Ιεροφάνται προδιέθετον τοιουτοτρόπως την ψυχήν του μυουμένου, ώστε εξ ιδίας πλέον αυτοψίας να γίνωνται μέτοχοι των ηθικών παραγγελμάτων και δια του πνευματικού των οφθαλμού να παρακολουθούν τα αποτελέσματα των γηίνων ημών πράξεων. Περαιτέρω εις ανωτέραν ακόμη βαθμίδα μυήσεων, ελάμβανε χώραν το φαινόμενον της Θεοφανείας καθ' ο ανώτεραι πνευματικαί οντότητες (πλανητικά πνεύματα) εξεδήλουν την συμμετοχήν των εις την ιεροτελεστίαν και την παρουσίαν των υπό αμόρφου ή ανθρωπομόρφου σχήματος πλέοντος εντός θαλάσσης φωτός.

Αλλά κατά την ομολογίαν της η H. P. BLAVATSKY (DOCTRINE SECRETE, Τόμος V, σελ. 314) και άλλων πολλών ερευνητών, τα φαινόμενα ταύτα της υψηλής μυήσεως, επιτελούνται και σήμερον ακόμη παρά τοις Ινδοίς Μύσταις, όπου «ανωτέρας προελεύσεως οράματα, έμπλεα αληθείας, παράγονται χάρις εις κανονικήν αγωγήν, βοηθεία βαθμιαίων μυήσεων και κατόπιν συστηματικής αναπτύξεως των ψυχικών και πνευματικών ικανοτήτων των μυστών».

Επειδή παραδεχώμεθα ότι δεν δύναται να νοηθή πραγματική μύησις άνευ της τοιαύτης θεουργίας, εποπτείας και θεοφανείας, κατά τας οποίας ο μύστης αποδεικνύεται τελείως κυρίαρχος των ψυχικών και νοητικών δυνάμεων εαυτού, των άλλων ανθρώπων και της φύσεως, πρέπει να ερευνηθή κατά πόσον ο Τεκτονισμός παρέχει τας μυστηριακάς κλείδας δι ων επιτυγχάνεται τούτο.

Τα πάντα συντείνουσιν εις το να παραδεχθώμεν ότι ο σημερινός «θεωρητικός Ε:. Τ:.» στερείται από της ιδρύσεώς του των Κλειδών της πρακτικής μυήσεως και ότι περιορίζεται απλώς εις την μυστικιστικήν οδόν, εις την εσωτέραν τελειοποίησιν δια των ηθικών παραγγελμάτων και των συμβόλων του ερμηνευομένων από της ηθικής και ακροθιγώς της κοσμογονικής πλευράς. Η εσωτέρα όμως γνώσις της οντολογικής και ανελικτικής μορφής της διδασκαλίας του, έχει προ πολλού απωλεσθή, και συγκεκριμμένως από της επισήμου ιδρύσεως της Μεγ:. Στ:. της Αγγλίας. Ο τελευταίος «πρακτικός» μεμυημένος των τεκτονικών μυστηρίων υπήρξεν ο Ηλίας Άσμολ.

Έκτοτε βεβαίως πολλαί προσπάθειαι εγένοντο προς αποκατάστασιν του Ε:. Τ:. εις το ύψος μιας τελείας μυσταγωγικής οργανώσεως, πλείστα συστήματα ανωτέρων βαθμών ιδρύθησαν, τα ονόματα μεγάλων μυσταγωγών μετά εξίσου μεγάλων απατεώνων συμπλέκονται και ο Τ:. παρουσιάζει εν τέλει πλήθος δογμάτων και απειρίαν «ανωτέρων» βάθρων, εις τους οποίους ψυχία μόνον μυσταγωγικής αληθείας ανευρίσκονται και ους δικαίως πλείστοι Τέκτονες και τεκτονικά συστήματα δεν αναγνωρίζουσι.

Εάν όμως ερευνήσωμεν επισταμένως και συστηματικώς τα σύμβολα και αλληγορίας των τεκτονικών βαθμών «εν αντιπαραβολή προς τους αρχαίους Έλληνας συγγραφείς και τα μετά τούτους φιλοσοφικά συστήματα της Ανατολής και της Δύσεως, εάν ερωτήσωμεν τους ανθρώπους, τας θρησκείας, τας φιλοσοφίας και τα μνημεία, εάν διατρέξωμεν την γην άπασαν και ερωτήσωμεν τους ανθρώπους, τας θρησκείας, τας φιλοσοφίας και τα μνημεία, εάν διατρέξωμεν την γην άπασαν και ερωτήσωμεν τους ανθρώπους και τα πράγματα, τότε ασφαλώς θα αρχίση βαθμηδόν να διαλύεται το περικαλύπτον τους οφθαλμούς ημών σκότος» και θα ίδωμεν υπό τα σύμβολα, εμβλήματα και αλληγορίας εξ ων το Αρχαίον και Αποδεδεγμένον Σκωτικόν Δόγμα είναι έμπλεον αληθείας και μεγίστης αποκαλυπτικής δυνάμεως, αι οποίαι τότε αναδύονται φωτοβόλαι εις το στερέωμα της φωτισμένης πλέον διανοίας του παρεσκευασμένου δι' ανωτέρας αποκαλύψεως Μύστου.

Η οδός είναι μακρά και σκολιά, όπως εν γένει η οδός της μυήσεως. Απαιτεί κόπους και θυσίας προ των οποίων ο αμύητος πτοείται και καταλαμβάνεται υπό ιλίγγου. Το κατόρθωμα όμως της κατακτήσεως της Σοφίας δεν είναι δια τον άνθρωπον αδύνατον. Αρκεί να μεταχειρισθή όλα τα υπό του Τ:. ενδεικνυόμενα μέσα, τα οποία αυτά καθ' εαυτά είναι απλά, πλην εξαιρετικά δύσκολα εις την κατανόησιν και εφαρμογήν των.

Τα μέσα ταύτα τα οποία εφήρμοσαν ανέκαθεν όλαι αι μυητικαί Σχολαί είναι τρία:

α) Η ηθική διδασκαλία, β) Ο Συμβολισμός και γ) Η Αλληγορία.

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΒΑΣΙΚΑΙ ΤΕΚΤΟΝΙΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΙ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗΣ & ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ 2002

V.I.T.R.I.O.L. ΕΡΜΗΝΕΙΑ - Amélie André – Gedalge

Φαίνεται ότι το σύνολον των περικλειομένων εντός της ελλειπτικής αλύσεως περιβαλλομένης υπό του αιθέρος (συμβόλου του απείρου διαστήματος) και φερούσης αποφθεγματικώς την περίφημον εξήγησιν της λέξεως Βιτριόλιο(1) (Vitriol), παριστά τον Άνθρωπον (η «λέξις» της Σφιγγός) ή μάλλον το παρόν και το μέλλον του Ανθρώπου.

Προς τα κάτω συμβολίζεται ο «τετραδικός» άνθρωπος ζων εντός των «τριών» κόσμων ή πεδίων της Φύσεως και αποτελούν μετ' αυτών μιαν πρώτην «επτακτύν».

Συγχρόνως σχηματίζεται εν εξάγραμμον: τα 3 σύμβολα των «κόσμων» και τα 3 των «σωμάτων» του ανθρώπου αποτελούντων το έμβλημα του εξακτίνου αστέρος (ασπίδος του Δαυίδ) άνωθεν του οποίου εύρηται ο δακτύλιος, του οποίου θα αναζητήσωμεν αμέσως την σημασίαν.

Η σφαίρα με τους δύο αλληλοτεμνομένους μεγίστους κύκλους παριστά κατά πάσαν πιθανότητα την «φυσικήν ψυχήν», την ζωτικότητα, τον αιθερικόν κόσμον(2). Ο αστρικός κόσμος (ο αισθηματικός) θα αντεπροσωπεύετο διά της εστιγμένης σφαίρας, της οποίας η επιφάνεια υπενθυμίζει «το πτέρωμα του Ταώ», το ιερατικόν ένδυμα των ιεροφαντών της Ίσιδος και το του Αγίου Ιωάννου του Ραφαήλ. Τέλος ο νοητικός και πνευματικός κόσμος παρίσταται πιθανώς δια της σφαίρας της φερούσης το ανεστραμμένον Ταυ, το «σύμβολον του Χειράμ» (όσπερ βλέπει τις άνωθεν του βωμού του Viswakama, του Μεγάλου Αρχιτέκτονος εις τον άνδρα της Elora, εις τας Ινδίας) και της οποίας σφαίρας υπέρκειται το «σημείον της ζωής», ο Σταυρός. Είναι η καλουμένη «αυτοκρατορική σφαίρα», την οποίαν κρατά συχνότατα ο Χριστός, και την οποίαν φέρει ωσαύτως το σκήπτρον της Αυτοκράτειρας και του Αυτοκράτορος του Ταρώ.

Εις τους τρεις θυρεούς (ασπίδας;) συνηνωμένους μεταξύ των και προς τον ανώτερον δακτύλιον όστις τους συγκρατεί και παρασύρει προς τα άνω, βλέπω τα σύμβολα των σωμάτων, ή «οχημάτων» του ανθρωπίνου όντος του Εγω: το φυσικόν σώμα (θυρεός φέρων το επταπέταλον άνθος). Το αστρονοητικόν – πάθη και συγκεκριμένη, ζωική νοητικότης – (θυρεός περικλείων Λέοντα, όστις μοι φαίνεται παριστών τον τρομερόν «φύλακα του κατωφλίου»). Το νοητικοπνευματικόν – το αφηρημένον νοητικόν, λογική, σοφία το Buddi-manas των Ινδών (θυρεός μετά του δικεφάλου αετού). Ο ανώτερος δακτύλιος φαίνεται εικονίζων το απρόσωπον Άτμα, «το Μέγα Εγώ» των Ουπανισάδ, το Κέτερ, το «Στέμμα της Καββάλας». Συνδέει προς άλληλα τα ετεροειδή στοιχεία των οποίων καθίσταται πρόσκαιρα ο εκούσιος αιχμάλωτος. Είναι η αρχή Πουρούσα αιχμάλωτος της Πρακρίτι. Είναι ο Πάρσιφαλ του οποίου η απολύτρωσις επιτελείται αφ' ου λάβη συνείδησιν της ικανότητός του να διασώση τον πλησίον σου. Είναι η Θέλησις, η μόνη δυνατή να εξισορροπήση την Πνευματικότητα και την Συναισθηματικότητα (Έρως) και να σχηματίση μετ' αυτών (αφ' ου «εξαχνωθούν») τον «ζυγόν όστις εύρηται τοποθετημένος τον τόπον ο οποίος δεν υφίσταται» (Seplier Dzeniouta)(3).

Ταύτα, νομίζω, δύναταί τις να εύρη «επισκεπτόμενος το εσωτερικόν της γης», δηλαδή «λαξεύων τον ακατέργαστον λίθον» εκμανθάνων «να γνωρίζη τον εαυτόν του» ή «καθαίρων» τα μέταλλα με τον σκοπόν να επιτελέσει το «Αλχημικόν Μέγα Έργον» ή να μυηθή.

Τώρα ας ίδωμεν τι θέλει να παραστήση το ανώτερον τμήμα της προκειμένης συμβολικής Κλειδός. Είμαι της ιδέας ότι τούτο αναφέρεται εις τας λέξεις του επιγράμματος «Rectificando invenies occultum Lapidem» (καθαίρων θα ανακαλύψης την απόκρυφον Λίθον). Οι 7 πλανήται ανάλογοι προς τα επτά «πεδία» της Φύσεως, προς τας 7 «Ακτίνας» κ.λπ.) παρουσιάζονται ενταύθα. Οι πλανήται ούτοι δίδουν κατά πρώτον μίαν τριάδα: Ήλιος, Σελήνη, Ερμής παρισταμένην δι' ανεστραμμένου τριγώνου εισερχόμενον εντός τετραγώνου: Κρόνος, Άρης, Αφροδίτη (σύμβολον ανάλογον προς το σχήμα του περιζώματος του ετ:.). Μεταξύ των κεράτων (βοός;) του Ερμού ανυψούται μια Κύλιξ (η ιερά Κύλιξ του Γράαλ;) το «μοναδικόν δοχείον των φιλοσόφων» εντός του οποίου εκχέονται τα (δραστικά;) «ύδατα» τα προερχόμενα εκ του Ηλίου και της Σελήνης (ή εκ του αλκαέστ, του «γενικού διαλύτου»). Οι δύο ούτοι φωτοδόται κατέχουν εν προκειμένω θέσεις οίας παρουσιάζουν κατά το χειμερινόν ηλιοστάσιον, δηλαδή κατά την εποχήν όπου το παν αναγεννάται εν τη Φύσει. Ψυχολογικώς νομίζω ότι τούτο συμβολίζει την «δευτέραν γέννησιν», την αναγέννησιντης ανθρωπίνης ψυχής, εάν όχι την μύησιν αυτής, τουλάχιστον τον φωτισμόν της. Όπως ο βους και ο όνος διαθερμαίνουν δια της αναπνοής των, όπως η Μαρία και ο Ιωσήφ επαγρυπνούν επί της κοίτης του Θεανθρώπου, ούτως η Σελήνη και ο Ήλιος επιχέουσι την ζωήν. Πρόκειται ενταύθα περί της γεννήσεως (ή του σχηματισμού) του «Αζώθ» και του «υδραργύρου των φιλοσόφων» του οποίου τα δύο ρεύματα βαίνοντα εκ των αστέρων προς το κύπελλον και πιθανόν εκ του κυπέλλου τούτου εκ νέου αποστελλόμενα προς τους αστέρας, ομοιάζουν προς τα κέρατα ή το αστρονομικόν σύμβολον του Κριού και υπομιμνήσκουν την φράσιν του Σμαραγδίνου Πίνακος: «Θέλει ανέλθει από της Γης εις τον Ουρανόν και πάραυτα θέλει κατέλθει επί της Γης...» κ.τ.λ.

Ενταύθα ακόμη βλέπομεν από της μιας πλευράς τον Άρην και τον Κρόνον παν ό,τι συμβολίζει γνώσιν, δύναμιν, δραστηριότητα, θάρρος αλλά συγχρόνως βαναυσότητα, ξηρότητα, άπωσιν, εγωισμόν, από της άλλης όμως πλευράς με τον Δία και την Αφροδίτην, παν ό,τι παριστά έρωτα, έλξιν, αγαθότητα, αγνότητα, αλτρουισμόν, αλλά παραλλήλως αδυναμίαν, παθητικότητα κ.λπ. Εν τούτοις είναι άξιον ιδιαιτέρας προσοχής το εξής: αι δύο «χείρες της θεότητος» εξερχόμεναι των νεφών δια να υποδείξουν την Αφροδίτην και τον Κρόνον, φαίνεται να μας δηλούν δια τούτου την Ενότητα εν παντί. Είναι ως εάν ήθελον να διαψεύσουν θετικώς την ύπαρξιν του απολύτου κακού, υπενθυμίζουσαι ημίν την αρχήν του Σμαραγδίνου Πίνακος: «Το προς τα κάτω αναλογεί τω προς τα άνω» κ.λπ. «προς επιτέλεσιν των θαυμασίων του ενός και μόνον πράγματος». Το Παν συντελεί εις την παραγωγήν του Μεγάλου Έργου, σκοπού της εξελίξεως, της ενοποιήσεως, της μυήσεως.

Επί του σημείου τούτου εύρηται, κατά την γνώμην μου, το μέγα μάθημα το οποίον μας δίδει η ερμητική αύτη σελίς. Το ίδιον πράγμα υπονοούν και οι αινιγματικοί λόγοι του Μεφιστοφελή εις τον Φάουστ λέγοντος: «Είμαι τμήμα της δυνάμεως της κακοβούλου μεν αλλ' αγαθοεργού». Μόνον το αγαθόν υπάρχει, το κακόν δεν είναι ειμή η πρόσκαιρος παραποίησις αυτού, τελικώς δε πέπρωται το αγαθόν, το καλόν και το ωραίον να θριαμβεύσουν εις την επιτέλεσιν «των θαυμάσίων του ενός μόνου πράγματος».

Μήπως θέλομεν να είπωμεν δια τούτων ότι το σχετικόν κακόν επίσης δεν υπάρχει; ότι δεν υπάρχει λόγος να το αποφεύγωμεν μετά συνέσεως όταν το συναντώμεν; Όλως αντιστρόφως, οφείλομεν να το καταπολεμώμεν παντί σθένει. Είμεθα ενταύθα δια να πραγματοποιήσωμεν το αραβικόν ρητόν το οποίον θέτει το Κοράνιον εις τα χείλη του Δημιουργού λέγοντος προς τον πρωτόπλαστον Αδάμ: «Άνθρωπε έσο Ωκεανός αγαθότητος!». Αλλά και αν απεπλανώμεθα και επράττωμεν το κακόν, δεν θα απέκτα τούτο οπωσδήποτε την αιωνιότητα. Φθείρει αυτό εαυτό. Ο εγωισμός δεν έχει ισχυρότερον εχθρόν από το «Εγώ». Ο νόμος του αιτιατού απαλείφει κάθε σφάλμα βοηθεία του αλανθάστου «παιδαγωγικού μέσου»: του πόνου. Ο νόμος του Κάρμα, όστις καθιστά ημάς αυτούς συγχρόνως κριτάς και δημίους των εκτροπών μας είναι η προσωποποίησις της δικαιοσύνης (γκεμπουρά). Εξισορροπών μετά σοφίας την ευσπλαχνίαν (χαίζεδ) και, τελικώς, αφ' ου καταστρέψη, διαλύση κάθε ακαθαρσίαν και αγάγη εις την τελειότητα την «ύλην του Έργου», την «εξαχνίζει» την εκλεπτύνει, την αιθεροποιεί, εξάγει εκ ταύτης το «Αζώθ» τέλος του Μεγάλου Έργου και επιτρέπει εις τον Νόμον της Παγκοσμίου Αγάπης να βασιλεύση μόνη επί του «Ενός Πράγματος».

__________________

1.Visita – Interiora – Terae – Recificando – Invenies – Occultum – Lapidem. (Επισκέφθητι τα εσώτερα της γης, και εκεί καθαίρων θα ανακαλύψης την απόκρυφον Λίθον). (Σ.Μ.)

2.Βλ.Osw. Wirth: Le Symbolisme Hermetique, Paris 1910 (Σ.Σ.) Λόγω της παραστάσεως επί της εν λόγω σφαίρας του Ισημερινού και του Μεγίστου Μεσημβρινού κύκλου, είμεθα της γνώμης ότι το προκείμενον σύμβολον μάλλον τον «ορατόν κόσμον», το «φυσικόν πεδίον» ίσως μετά του αιθερικού τοιούτου συμβολίζει (Σ.Μ.)

3.Βλ. Alb. Jounet: La Clef dy Sohar, Paris 1909.

Από το βιβλίο:

ΣΜΑΡΑΓΔΙΝΟΣ ΠΙΝΑΞ ΕΡΜΟΥ ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ 1998

ΚΑΙ ΩΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΙΟΝ ΘΑ ΜΑΘΗΣ, ΕΑΝ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΤΟ ΘΕΛΗ, ΤΗΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ ΦΥΣΙΝ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑΧΟΥ ΟΜΟΙΑ - FABRE D' OLIVET

Είπον ήδη ότι η ομοιογένεια της Φύσεως μαζύ με την ενότητα του Θεού, απετέλουν απόρρητα των Μυστηρίων. Ο Πυθαγόρας εστήριζε την ομοιογένειαν ταύτην επί της ενότητος του πνεύματος εκ του οποίου είναι εμπεποτισμένη και εκ του οποίου, κατ' αυτόν, όλαι αι ψυχαί μας έλκουν την καταγωγήν των (Πορφ. Αφορ. 10). Το δόγμα τούτο το οποίον είχε διδαχθή παρά τοις Χαλδαίοις και από τους ιεροφάντας της Αιγύπτου, είχε γίνει αποδεκτόν παρ' όλων των σοφών της αρχαιότητος, όπως το αποδεικνύουν εν εκτάσει ο STANLEY και ο εμβριθής BEAUSOBRE (STANLEY, DE PHIL. CHALD. σ. 1123 – BEAUSOBRE, HIST. DU MANICH. T. II, β. ΙΧ κ. 1 πργρ. 10). Οι σοφοί εκείνοι απεκαθίστων μιαν αρμονίαν, μιαν τέλειαν αναλογίαν μεταξύ ουρανού και γης, μεταξύ νοητού και αισθητού, της αμερίστου και της μεριστής ουσίας. Ο τρόπος καθ' ον διεδραματίζετο κάτι εις μιαν περιοχήν του Σύμπαντος, ή εις μιαν των μεταλλαγω του πρωταρχικού τριαδικού, ήτο η ακριβής εικών εκείνου που παρήγετο εις μιαν άλλην. Απαντώμεν την ιδέαν ταύτην εκτιθεμένην εντόνως υπό του αρχαίου Θωθ, αποκαλουμένου Ερμού του Τρισμεγίστους υπό των Ελλήνων, εις τον εις αυτόν αποδιδόμενον Σμαράγδινον Πίνακα: «Είναι αληθέστατον, αψευδέστατον, βεβαιότατον ότι τα κατώτερα πράγματα είναι ανάλογα προς τα ανώτερα και αντιστρόφως. Και τα μεν και τα δε ενώνουν τας ακαταμαχήτους δυνάμεις των δια να παραγάγουν εν μόνον πράγμα. Και επειδή τα πάντα απέρρευσαν εκ της θελήσεως του ενός μόνου Θεού, όλα τα οιαδήποτε πράγματα πρέπει να γεννώνται εκ του ενός τούτου πράγματος, δια καταλλήλου διαθέσεως της παγκοσμίου Φύσεως». (Σ.Σ. Λέγεται ότι ο περίφημος ούτος Πίναξ ανευρέθη εις την κοιλάδα των Εβρών, εις ένα τάφον εις τας χείρας του πτώματος αυτού τούτου του Θωθ. Ο KRIEGSMANN όστις βεβαιοί ότι ο εν λόγω Πίναξ πρέπει να αναγνωσθή εις την φοινικικήν γλώσσαν και όχι εις την Ελληνικήν, τον μεταφράζει κάπως διαφορετικά από ό,τι τον απαντώμεν εις τας συνήθεις εκδόσεις. Βλ. Σμαράγδινον Πίνακα, αναφερ. υπό του FABRICIUS, Ελλ. Βιβλ. σ. 68).

Αφ' ετέρου, οφείλω να ομολογήσω, ότι επί της ομοιογένειας ταύτης της Φύσεως, εστηρίζοντο κατά βάσιν όλαι αι καλούμεναι απόκρυφοι επιστήμαι, των οποίων αι, τέσσαρες βασικώτεραι, αναφερόμεναι εις το ανθρώπινον τετραδικόν ήσαν η Θεουργία, η Αστρολογία, η Μαγεία και η Χημεία. Ωμίλησα ήδη συμπτωματικώς περί της αστρολογικής επιστήμης και ανέφερα τας απόψεις μου περί της ανοήτου και γελοίας ιδέας την οποίαν έχουν σχηματίσει οι νεώτεροι περί αυτής. Θα παραλείψω να ομιλήσω περί των τριών άλλων, λόγω της μακρυγορίας την οποίαν θα ηναγκαζόμην να μεταχειρισθώ. Θα προσπαθήσω εις άλλο έργον μου να αποδείξω ότι αι αρχαί επί των οποίων αύται εστηρίζοντο, διέφερον κατά πολύ εκείνων τας οποίας η δεισιδαιμονία και η τυφλή ευπιστία εις τους χρόνους της αγνωσίας τους απέδωσεν. Και ότι αι επιστήμαι αι διδασκόμεναι εις τους μεμυημένους εντός των αρχαίων ιερών, διέφερον εις άκρον από ό,τι έκτοτε ο κοινός όχλος παραδέχεται και αντιλαμβάνεται.

FABRE D' OLIVET

ΕΞΕΤΑΣΙΣ ΤΩΝ ΧΡΥΣΩΝ ΕΠΩΝ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ 068

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ 2005

Η διαίρεση των τάξεων κατά τους Κινέζους (Κογκ - Τσε ή Κομφούκιος) – FABRE D' OLIVET

Ο Κινεζικός λαός, από αμνημονεύτων χρόνων, έχει διαιρεθή εις τέσσαρας μεγάλας κλάσεις, εν σχέσει με την θέσιν την οποίαν οι άνθρωποι κατέχουν εν τη κοινωνία, αναλόγως με το λειτούργημα το οποίον εκτελούν, ακριβώς σχεδόν όπως εις τας Ινδίας. Η διαίρεσις όμως αύτη, η οποία με την πάροδον του χρόνου κατέστη περισσότερον πολιτική, εθεωρήθη διαφοροτρόπως υπό των φιλοσόφων. Ο άνθρωπος κατ' αυτούς, αποτελεί μίαν των τριών παραγωγικών Δυνάμεων αι οποίαι συνιστούν την ενδιάμεσον Τριάδα του Σύμπαντος διότι θεωρούν το Σύμπαν ήτοι το Παν, ως έκφρασιν μιας τριπλής Τριάδος, περιβαλλομένης, και κυριαρχουμένης υπό της πρωταρχικής Μονάδος: τούτο αποτελεί δι' αυτούς μίαν δεκάδα, αντί της τετράδος. Η τρίτη αύτη δύναμις, καλουμένη Τζιν ή Γιεν (JIN) δηλαδή ανθρώπινον γένος, υποδιαιρείται εις τρεις κυρίας κλάσεις αι οποίαι, μέσω των ενδιαμέσων κλάσεων τας οποίας ο Κογκ-Τσε δέχεται, παράγουν τας πέντε τάξεις, περί ων ο σοφός αυτός ποιείται μνείαν.

«Η πρώτη τάξις, λέγιε, η πλέον πολυάριθμος, η πληθύς αυτή των ανθρώπων οι οποίοι ενεργούν υπό την επίδρασιν ενός μιμητικού ΕΝΣΤΙΚΤΟΥ και εκτελούν σήμερον ό,τι έπραξαν χθες, δια να επαναλάβουν άριον ό,τι έπραξαν σήμερον και οι οποίοι μακράν από του να δύνανται να διακρίνουν εις το απώτερον μέλλον τα σταθερά και αληθή προσόντα, τα ανωτέρας τάξεως συμφέροντα, επιδίδονται εις την απόκτησιν ενός μικρού και χαμηλού συμφέροντος και επιδεικνύουν αρκετήν επιδεξιότητα εις το να το αποκτήσουν. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν αντίληψιν (ENTENDEMENT) όπως όλοι οι άνθρωποι, αλλ' η αντίληψις αύτη δεν προχωρεί πέραν των αισθήσεων. Ούτε ακούουν, ούτε βλέπουν ποτέ τίποτε πέραν εκείνου που τους πληροφορούν τα ώτα και οι οφθαλμοί του σώματός των. Αυτό είναι το πλήθος.

»Η δευτέρα τάξις αποτελείται, κατά τον ίδιον σοφόν, από ανθρώπους μορφωμένους εις τας επιστήμας και τα γράμματα και τας ελευθερίους τέχνας. Οι άνθρωποι ούτοι καθορίζουν ένα σκοπόν και γνωρίζουν τα διάφορα μέσα τα οποία πρέπει να χρησιμοποιήσουν δια να φθάσουν εις το τέρμα. Δεν έχουν εισαχθή εις την ουσίαν των όντων, αλλά την γνωρίζουν επαρκώς δια να δύνανται ελευθέρως να ομιλούν περί αυτών και να δίδουν μαθήματα εις τους άλλους. Είτε ομιλούν, είτε δρουν δύνανται να παρέξουν λογικά επιχειρήματα περί των λεγομένων καιτων πραττομένων, να συγκρίνουν τα αντικείμενα προς άλληλα και να συναγάγουν συμπεράσματα περί του χρησίμου ή του επιβλαβούς αυτών: είναι οι καλλιτέχναι, οι εγγράμματοι, όλοι όσοι ασχολούνται με ζητήματα εις τα οποία παρεμβαίνει ο συλλογισμός και η λογική. Η τάξις αύτη δύναται να επιδράση επί των ηθών και ακόμη επί της διακυβερνήσεως του Κράτους.

»Η τρίτη ταξις, συνεχίζει ο Κογκ – Τσε, περιλαμβάνει εκείνους οι οποίοι εις τας πράξεις των, εις τους λόγους των και εν γένει εις όλην των την συμπεριφοράν, ουδέποτε αποκλείνουν από ό,τι προδιαγράφεται υπό του ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ (DROITE RAISON). Κάμνουν το καλόν χωρίς ν' αποβλέπουν εις τίποτε, απλώς και μόνον διότι το κρίνουν ως καλόν. Ο χαρακτήρ και η στάσις των ουδέποτε μεταβάλλονται και εμφανίζονται πάντοτε οι αυτοί τόσον απέναντι της αντιξοότητος, όσον και της τύχης. Οι άνθρωποι αυτοί ομιλούν μόνον όταν πρέπει να ομιλήσουν και σιωπούν όταν πρέπει να σιγήσουν. Δεν αρκούν εις το να αντλούν τας γνώσεις των από τας συνήθεις πηγάς, αλλ' ανατρέχουν εις τας πρωταρχικάς πηγάς. Αυτοί είναι οι Φιλόσοφοι.

»Εκείνοι περαιτέρω, οι οποίοι δεν απομακρύνονται από του σταθερού και αμεταβλήτου κανόνος τον οποίον εχάραξαν εις τον βίον των, οι οποίοι εκπληρούν με απόλυτον ακρίβειαν και σταθερότητα, και αυτάς τας υστάτας υποχρεώσεις των, που καταπολεμούν τα πάθη των, ελέγχουν συνεχώς τους εαυτούς των και εμποδίζουν τα ελαττώματά των να αναπτυχθούν. Εκείνοι τέλος, οι οποίοι ουδένα λόγον προφέρουν που να μην είναι μεμετρημένος και να μη αποτελή διδαχήν και οι οποίοι δεν διστάζουν ούτε να εργασθούν, ούτε να κοπιάσουν δια την ανάπτυξιν της αρετής εις τους εαυτούς των και επί των άλλων, αυτοί αποτελούν την τετάρτην τάξιν, που είναι εκείνη των εναρέτων ανθρώπων.

»Η πέμπτη τέλος τάξις, προσθέτει ο Κογκ – Τσε, η ανωτέρα και υπεροχωτέρα πασών, περιλαμβάνει τους ασυνήθεις ανθρώπους οι οποίοι συνδυάζουν εις το άτομόν των τα προτερήματα της καρδίας και του πνεύματος, τελειοποιούντες δι' επιτυχούς εθισμού την ροπήν εις το να εκπληρούν εκουσίως και με χαράν εκείνο που η Φύσις και η ηθική επιβάλλουν εκ συμφώνου επί των λογικών και κοινωνικώς ζώντων όντων. Αδέκαστοι επί του τρόπου τούτου ζωής, κατ' απομίμησιν του ηλίου και της σελήνης, του ουρανού και της γης, ουδέποτε διακόπτουν την ευεργετικήν των επίδρασιν. Δρουν βάσει της νοήσεως και όπως τα πνεύματα βλέπουν χωρίς να τους βλέπουν. Η τάξις αύτη, λίαν ολιγάριθμος, δύναται ν' αποκληθή η τάξις των Τελείων και των Αγίων» (Βίος του Κομφούκιου, σ. 237. κ. εφ.).

Αντέγραψα επί λέξει ό,τι ανωτέρω παρέθεσα. Εάν ο αναγνώστης απέδωσε την αρμόζουσαν προσοχήν εις το χωρίον τούτο, θα ανεγνώρισε την Πυθαγόρειον διδασκαλίαν όπως την εξέθεσα και θα ανεγνώρισε την σημαντικήν διάκρισιν μεταξύ ενστίκτου, λογικής και νοήσεως. Θα διεπίστωσεν ακόμη ότι το δόγμα των μυστηρίων επί της ψυχικής ανομοιότητος των ανθρώπων και ευκόλως θα ανεγνώρισεν ότι εις τον ορθόν λόγον που αποτελεί την τρίτην τάξιν κατά τον Κινέζον Θεόσοφον, τον καθαρόν λόγον όστις οδήγησε τον Γερμανόν φιλόσοφον εις την ίδρυσιν του κριτικισμού. Ο ορθός αυτός λόγος, έστω και αν πλησιάζη πολύ τας ανθρωπίνους αρετάς, απέχει ακόμη πολύ από την Σοφίαν ήτις μόνη οδηγεί προς την Αλήθειαν. Θα ήτο εν τούτοις και τούτο δυνατόν, διότι τίποτε δεν ανθίσταται εις την ανθρωπίνην θέλησιν, όπως εκτενώς και επιμόνως εξέθεσα τούτο εις την 12ην εξέτασιν. Θα έπρεπε όμως προς τούτο να αποκτηθούν αι θείαι αρεταί, καθ' ον δε τρόπον ανυψώθημεν εκ του ενστίκτου εις την αντίληψιν (ENTENDEMENT) δια της καθάρσεως, αντιστοίχως να διέλθωμεν εκ της αντιλήψεως εις την νόησιν διατης τελειώσεως. Ο Λύσις παρέχει τα προς τούτο μέσα: τούτο τελείται δια της αυτογνωσίας ήτις υπόσχεται να οδηγήση τον άνθρωπον εις τον ποθητόν σκοπόν. Βεβαιώνει τούτο χρσιμοποιών αυτό τούτο το όνομα του Πυθαγόρου.

FABRE D' OLIVET

ΕΞΕΤΑΣΙΣ ΤΩΝ ΧΡΥΣΩΝ ΕΠΩΝ ΤΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩΝ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ 068

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ 2005