Στρογγυλή Συμφωνία - Νικόλαος Κάλας

 

Γυρίζει γυρίζει φριχτά

ο στρογγυλός ο δρόμος

γυρίζουν γυρίζουν φριχτά

στο στρογγυλό το δρόμο

χιλίων ειδών ανθρώποι

μηχανές ποικίλων μορφών

γυρίζουν γυρίζουν σιγά

οι κουτσοί οι τυφλοί και οι γέροι

το δίτροχο με το μισόνεκρο μουλάρι

το τραμ τρία που σταθμεύει εκεί κοντά

το κίτρινο τραμ ανάμνηση βελγικής εταιρίας

γυρίζει γυρίζει σιγά

η κοκότα που κάνει τροτουάρ

και ο ομοφυλόφιλος νέος

και πίσω από το νέο

απόστρατος ανθυπολοχαγός

ήρωας σε δυο νικηφόρους πολέμους

και πρώην μπράβος στη Σμύρμη μέσα

γυρίζει σιγά σιγά

το παιδί που δεν αγαπάει το σχολειό

κι ο άνεργος που από κάπου περιμένει δουλειά

πλήθος κόσμου γυρίζει συχνά

τα πρωινά στην πλατεία της Ομόνοιας

πλήθος πραγμάτων γυρίζουν σιγά

ολημερίς στην κεντρική την πλατεία

χαντάκια μικρά κάθε είδους

κουρελάκια που άλλοτε ίσως νάταν ωραία

κι η σκόνη κι αυτή γυρίζει σιγά

κι η πλάκα του φωνογράφου

σιγά γυρίζει ένα παλιό ταγκό

πάμπολλες σκέψεις γυρίζουν

γύρω – γύρω στην πλατεία της Ομόνοιας

συναντιούνται καμιά φορά

στον κυκλοτερό τους δρόμο

πριν χαθούν σε μια πάροδο

μαζί ή χωριστά

πριν χαθούν μεσ’ τη γη-

της γης οι δρόμοι

που ενώνουν την Αθήνα με τον Πειραιά

σε μερικούς δίνουν τη θάλασσα

-ποιος θα ποτέ γιατί τη θέλουν-

σ’ άλλους χρήματα έρωτα

στην πλατεία της Ομόνοιας δίνουν ζωή

βγαίνει ξετρυπάει με πόνο το πλήθος

έτοιμο να γυρίσει σα μπάλα

-ποιος δρόμος είναι τάχα ο τυχερός αριθμός;

φωνάζει ο λούστρος το λαχείο του στόλου

γυρίζει με βία τη μεγάλη πλατεία

ανδρείκελα σε πλάκα φωνογράφου

που κραυγάζει Εστία και Έθνος

την αξία γραβάτας που πουλούν σε τιμή ανεργίας

μυτερή η βελόνα που βγάζει τους ήχους

μ’ ελατήριο το χρήμα

και γυρίζει η πλατεία

ενώ οι δύστυχοι άνθρωποι προσπαθούν να μην κινηθούν

τι τους σπρώχνει κει κάτω στη γη

μακριά από κάθε αέρα

ποιες ελπίδες ή ποια φριχτήν αιτία

να μπορούσε να σταθεί όλος ο κόσμος

που περνάει τα βράδυα από την Ομόνοια

να κάτσει για μια στιγμή

και να δώσει ζωή στις πέτρες

και να πουν μεταξύ τους οι άνθρωποι

δυο λόγια απλά

σαν άνθρωποι

και τα φώτα που ξελαρυγγώνουν πλούσιες ιδιότητες

να πνιγούν με καρδιές-

να σταματήσουν για μια στιγμή τα λεωφορεία

να ξεκουραστούν και τα κακόμοιρα ταξί

και η άσφαλτος για λίγο να πάψει να υποφέρει

ας ησυχάσει η πλατεία από τους κόπους των κορμιών

και η Εστία ας μη βγει για μια μέρα

ας έρθει η σειρά των φτωχών να γυρίσουν λεύτερα

αδιάφορο αν ίσια ή κυκλοτερά

γύρω στην πλατεία της Ομόνοιας

ας γυρίσουν σε κύκλους πελώριους

σε σφαίρες ασάλευτες και ξένες-

και ο φωνόγραφος ας μην παίξει ένα παλιό τανγκό

τι ωραία που θα ‘ναι τότε η πλατεία

που θα φορούν οι άνθρωποι

και δέντρα τα λεωφορεία

πώς θα γλυκομιλούν λέγοντας

όσα όταν περνούσαν βιαστικά

σκοντάφτοντας ο ένας στον άλλον

ποτέ δεν είχανε σκεφτεί

θα περπατούν οι λέξεις

θα φτιάχνουν………

τι δε θα φτιάχνουν….

………στη γενική ανθρώπινη αρμονία

………………………………..

Αλλά πού!

ποιος σήμερα ταράζει τους κύκλους

που μας ταράζουν όλους εμάς

δεκάρες πεντάρες και λίρες χρυσές

κινούν την Ομόνοια γύρω σε άξονα

γυρίζουν σα σβούρα κυκλικά σε πλατεία

εργάτες και πλούσιοι φτωχοί και φτωχοί

και στους διαβολικούς εκείνους γύρους

ο αγέρας σηκώνει φουστάνια

ανεμίζει χαρές και πόνους

όλη η Αθήνα βρίσκεται στην Ομόνοια μέσα

κι οι πιο κρυφοί πόθοι εκεί πέρα ζουν

εκεί αρχίζει ο έρωτας που πληρώνεται

εκεί οι διαδηλώσεις για πληρωμή

εκεί αρχίζουν οι ζάλες

που σε κάνουν όλα να τα δεις να γυρίζουν

αγαπώ τις πλατείες σαν την Ομόνοια γυμνές

αφήνουν να θωρήσεις την κάθε σκιά

που πετιέται στους δρόμους

και λιμνάζουν εκεί θολά νερά

κυκλοτερά

μες στα νερά καθρεφτίζονται σπίτια

της Ομόνοιας τ’ άσκημα σπίτια

δίπατα τρίπατα και πιο ψηλά ακόμα

περίεργα τα σπίτια της Ομόνοιας

δε μιλούν όπως άλλα κτίρια

αλλά ποιος ακούει τι λένε;

τα λυπάμαι πολύ

θα ‘ναι φριχτά ζαλισμένα

απ’ την πλάκα που γυρίζει όλη μέρα

και τα βράδυα δεν τ’ αφήνουν να κοιμηθούν

μαζί με τους δρόμους τ’ ανάβουν φριχτά

όπως η σαμπάνια χορεύτρες φτωχές

και γυρίζουν τότε κι αυτά μεθυσμένα

ολόκληρη η πλατεία πηδάει

στην παραζάλη κείνη.

1933

Ασθένεια - Νικόλαος Κάλας

Παράφορος ήταν ο έρωτας. Και είναι.

ζει στα καθέκαστα του βίου

τώρα - περίσταση εξαιρετική -

προβάλλει την μορφή της απελπισίας.

σπαραγμοί και καινούργιο αιματοκύλισμα των αισθημάτων

μας καλούν σ' αυτήν εδώ την δοκιμασία.

Απώλεσε η γαλήνη την επιφάνειά της

ξαναβρίσκω όσα είχα μοχθήσει να χάσω

η αβεβαιότητα υπεράνθρωπων καταστάσεων μας θωρεί

η ενσυνείδητη προσπάθεια μαζί να τα κοιτάμε όλα

παρηγορεί την αγωνία, μα την αυξάνει.

Νικόλαος Κάλας

Οδός Νικήτα Ράντου

Εκδόσεις Ίκαρος 1977

Τρία ποιήματα – Νικόλαος Κάλας

1

Άθεος μονάχα ο Ερμαφρόδιτος

του κήπου των Γραμμάτων
«Ειμί ο ων». Πρεσβεύει
πως το καλόν είναι ασθένεια του 
κακού
κι ότι καταπολεμιέται
απ’ τους αλχημιστές του λόγου
από πλανόδιους ταχυδακτυλουργούς
κι άλλους πεπλανωμένους
σε μια διασταύρωση τέμνει
η τύχη την ιστορία
σε άλλη την αγάπη.
Έτσι ξαναγεννιέται η Ελευθερία.

2

Απροσδόκητος ο σχηματισμός αυτής της νέας μορφής
με αξέχαστην εικόνα. Παρατηρώ ένα φαινόμενο
δίχως να καταφύγω στη νοσταλγία
το ποίημα δεν ακούει ούτε βλέπει
ξαναδιαβάζεται. Το νυν λειτουργεί καλύτερα
όταν δεν μυθολογεί κι αποκαλύφτει σχίσματα
ελευθερίας κι αγάπης αναγέννηση.

3

Πόσο μου θυμίζει η Μύκονος αυτής της κάρτας
την Μύκονο της προπολεμικής μου ζωής.
Είναι ο εαυτός μου που δυσαναλογεί. Επέστρεψα
στραμμένος προς το μέλλον. Στο επόμενο σαρανταοκτάωρο
διαλήψεων και παραλήψεων ίσως συμπεριληφθούν ευρήματα

Οι τουριστικές τετραχρωμίες ανεμοσκορπίζονται
το πρόστυχο πληθαίνει κι εξαλείφεται
το επάξιον είναι του σκανδάλου.

Αραχνοΰφαντο λόγο πλέκουν στον ουρανό – ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ

Αραχνοΰφαντο λόγο  πλέκουν στον ουρανό

τ’ ανεμοδαρμένα κλωνάρια της Πενσυλβανίας

στο σχεδιάγραμμά τους διαβάζω το άγνωστον.

Νησιώτης ποτισμένος στο σεληνόφως λιοδέντρων

επαναστάτης, μετανάστης, επαγγέλλομαι

τον ονειροκρίτη. Μελετώ Μάγους 

τον van Eyck και τον Bosch, τον Breton

και τον Duchamp. Χαιρετώ άθεους Βουδιστές

του Colorado, αναρχικούς κι αιρετικούς.

Γιορτάζω το ηλιοστάσιον και την επέτειο

κάθε Κομμούνας. Σέβομαι τη σκιά του Άθωνα

τις πυραμίδες, την Αφροδίτη.

Χάνομαι στο πλήθος, ξαναβρίσκω τον εαυτό μου

στις αρτηρίες της Βαβυλώνας

στην παλάμη του μέλλοντος.

Μανχάταν 1977

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ
ΟΔΟΣ ΝΙΚΗΤΑ ΡΑΝΤΟΥ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΚΑΡΟΣ 2007 (3η ΕΚΔΟΣΗ)

Σκάκι - Νικόλαος Κάλας

Ένας κόσμος-ένας κόσμος τετράγωνος ο κόσμος μου.
Στις απλοποιημένες του διαστάσεις χαρακώνονται οι ορίζοντες των
ημερών, της ισονυκτίας η αντιθετική επιφάνεια.
Όλα τα εγκλήματα της ζωής-πανουργίες φόνοι-ξαναζούν απάνου
στο σιντέφι και στον όνυχα όπου επίπονα γλιστρούν άκαρδου
νου τα φιλντισένια σύμβολα τα είδωλα από κοράλλι.
Ο δρόμος τους, οι επικίνδυνοι σταθμοί των, οι απογοητεύσεις και
τα λάφυρα-χαρές γι αυτό που ήτανε καρδιά.
Τώρα με του χεριού τη σπάνια κίνηση να περιπλέξει το ξερό
παιχνίδι.
Το αίμα που κυλάει, οι βιασμοί, ό,τι κρυφό έχει η ψυχή, δε διακρίνεται
στις αυστηρές του μεταβολές.
Όσοι όμως ξέρουν τους κανονισμούς, στο κάτοπτρο βλέπουν τις
φρικτές εικόνες που δύο παίκτες κλείσανε σ’ εβένινο πλαίσιο
και προσπαθούν με λιτές κούκλες να σκεπάσουν.

ΤΟ ΜΠΛΕ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ – ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ

Τι να τα κάνουμε αυτά τα κακοσυναρμοσμένα θραύσματα εικόνων;

Οι πόλεις της ανάμνησης περιμένουν τον άνεμο των ερειπίων

Στα χέρια σου οι τοίχοι ράγισαν

Το όνειρο ανεβαίνει πάλι στην επιφάνεια

Χάιδευε τις φλόγες του βλέμματός σου!

Ανάπνεε το άρωμά τους!

Ας παίξουμε με το αναντικατάστατο!

Η λήθη μπορεί να διογκώσει τα πάντα

Για σένα όλα είναι μεγάλα

Τα ζάρια της απώλειας απαντούν στην επίκλησή μου

Και κάνουν τη σκιά άμπωτη μιας ζωής

Οι μανιασμένες επιστροφές σπάνε τα κύματα

Όλη η άμμος της γης δε θα 'φτανε πλέον να σκεπάσει τα νυσταγμένα μάτια

Η τρομακτική διαδοχή των ονείρων δε θ' αρκούσε πλέον να εποικήσει τη νύχτα μου

Ποιο όνειρο ποια αισχρότητα ποια μετάνοια θα μπορούσε να μας σώσει;

Αν σε φοβίζουν οι ελπίδες δώσ' τες μου!

Αν σε φοβίζουν τα λόγια μου ας απλώσουμε τη σιωπή!

Αν σε φοβίζει η παρουσία μου ας καταλύσουμε την απεραντοσύνη

Η λήθη δραπέτευσε στο βάθος ενός καθρέφτη

Και πίνει τη δρόσο από το μέτωπό σου

Ζει στο μέλλον και σ' ό,τι εγκατέλειψες

Το άγχος του παρελθόντος αψηφά τους χειρότερους εφιάλτες

Τη σιωπή σου

Την έρημο όπου προχωράω

Τους ιλίγγους της επιστροφής

Εξουδετερώνει τα ελάχιστα γεγονότα της ημέρας!

Ήδη ένα όνομα έκπληκτο μέσα στο άγνωστο συλλογίζεται σαν κακή ανάμνηση

(Παρίσι 1938 – Νέα Υόρκη 1940)

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ

ΔΕΚΑΕΞΙ ΓΑΛΛΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ – ΣΧΟΛΙΑ ΣΠΗΛΙΟΣ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΥΨΙΛΟΝ 2002

Η ΑΓΩΝΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΠΛΗΘΟΣ - ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ

Να πεθαίνεις αρυτίδωτος δίπλα σε μια πνοή φωτιάς

Να απεχθάνεσαι το θάνατο

Ν' αναζητάς την τρέλα μακρύτερα από το όνειρο

Το νερό τον αέρα κι όλες τις επιστήμες

Ν' αντιμιλάς σε όλους

Ακούστε τον θόρυβο των ανθρώπων που οπισθοχωρούν

Οι δήμιοι οι μάγοι οι γιατροί

Δεν τους τρομάζει τίποτα

Το άγχος ανελέητο

Η αυριανή σελήνη έγινε κιόλας η πρώτη τους φροντίδα

Είναι σαν τους τυφλούς που τους φυλάκισε η απόσταση

Στην κορυφή της ηρεμίας

ΕΙΜΑΙ

Παραμένω

Σαν τον πνιγμένο μέσα στη συμφορά του.

(Αθήνα 1937 - Μαρακές 1938)

Ο ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΘΩΟΣ – ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ

Αύριο δεν θ' απομείνει τίποτα πια
Το δέρμα των χεριών θα ξαναγίνει κονιορτός
Την άνοιξη δε θα υπάρχουν πλέον αστέρια
Ρητινωμένο αίμα θα κυλάει στις φλέβες μας
Θ' ανοίγει κανείς τη γη όπως αυτές τι πόρτες που δε θα ξανακλείσουμε ποτέ
Ολη η γη αυτή τη χρονιά θα είναι σαν πληγή
Δε θα χρειαζόμαστε πλέον πυξίδες
Δε θα υπάρχει πια μέλλον ούτε τόλμη ούτε αστέρια
Κανένας να περάσει
Κανένα κεφάλι τόσο ψηλό που να πρέπει να σκύψει
Οι χειρονομίες δε θα έχουν νόημα
Ολες οι πλευρές του ζαριού θα 'ναι ίδιες
Η έρημος ίδια με τους πάγους

Ω κόμη νήσος ευτυχισμένη ενός αντικατοπτρισμού!

Δεν έχω πια αινίγματα για κανέναν
Κατέσφαξα τα πάντα
Ο,τι αγαπήθηκε με βία και σωρεύτηκε στη ζωή μου
Το πήρε το ρεύμα κοιμάμαι σε υγρό κρεβάτι
Εναν ύπνο γεμάτο θορύβους
Σε νύχτα ατελείωτη

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΛΑΣ
ΔΕΚΑΕΞΙ ΓΑΛΛΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΧΟΛΙΑ:ΣΠΗΛΙΟΣ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
                                        ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΥΨΙΛΟΝ

Πάνω σε κόκκινα τριαντάφυλλα πέφτει η βροχή - ΚΑΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Πάνω σε κόκκινα τριαντάφυλλα πέφτει η βροχή
κι οι σταγόνες είναι μεγάλες - πέφτουν συχνά
Για να σώσω τα λουλούδια βγάζω τα πέταλα
τα τοποθετώ με πολλή φροντίδα μέσα στις τσέπες μου
και με τόνα μου χέρι σφίγγω δυνατά τ' αγκαθωτά κοτσάνια
με το άλλο θωπεύω τ' αγκάθια γιατί σχίζουν το δέρμα.
Το χέρι καλά πληγωμένο σου τείνω.
Δεν το κοιτάς προφασίζεσαι πως βρίσκεσαι μακριά.
Αποσύρω το χέρι.
Το κρύβω στην τσέπη,
όξω παντού είναι λάσπη
κι ο κόσμος γελάει θωρώντας τα μαδημένα κοτσάνια.
Δεν ξέρει πως πάνω στα πέταλα τώρα στάζει αίμα.

Ω ό,τι κι αν κάνω γίνεται λάσπη.