Οι πραγματικές λαμπρότητες – Honore de Balzac

Υπάρχουν θεάματα στα οποία συνεργάζονται όλες οι υλικές μεγαλοπρέπειες τις οποίες διαθέτει ο άνθρωπος. Έθνη δούλων και δυτών πήγαν να ψάξουν στην άμμο των θαλασσών, στα σπλάχνα των βράχων, αυτά τα μαργαριτάρια και αυτά τα διαμάντια που καλλωπίζουν τους θεατές. Αυτοί οι θησαυροί, που μεταβιβάσθηκαν από κληρονομιά σε κληρονομιά, άστραψαν σ' όλα τα εστεμμένα μέτωπα και αν έπαιρναν το λόγο θα έλεγαν την πιο αληθινή ανθρώπινη ιστορία. Δεν γνωρίζουν τους πόνους και τις χαρές των μεγάλων, όπως και των μικρών; Τους μετέφεραν παντού: τους φόρεσαν με αλαζονεία στις γιορτές, τους πήγαν με απελπισία στον τοκογλύφο, τους άρπαξαν μέσα στο αίμα και το πλιάτσικο, τους μετέφεραν στα αριστουργήματα της τέχνης για να διατηρηθούν. Μ' εξαίρεση το μαργαριτάρι της Κλεοπάτρας, κανένα τους δεν χάθηκε. Οι Μεγάλοι, οι Ευτυχείς είναι εδώ συγκεντρωμένοι και βλέπουν να στέφεται ένας βασιλιάς του οποίου ο ιματισμός είναι προϊόν του μόχθου των ανθρώπων, αλλά που στη δόξα του είναι ντυμένος με μια πορφύρα λιγότερο τέλεια από εκείνη ενός απλού λουλουδιού των αγρών. Αυτές τις λαμπρές γιορτές του φωτός, που περιβάλλονται από μουσική όπου προσπαθεί να ηχήσει ο λόγος του Ανθρώπου, όλους αυτούς τους θριάμβους του χεριού του, μια σκέψη, ένα αίσθημα τους συνθλίβει. Το Πνεύμα μπορεί να συγκεντρώσει γύρω από τον άνθρωπο και μέσα στον άνθρωπο τα πιο ζωηρά φώτα, να τον κάνει ν' ακούσει τις πιο μελωδικές αρμονίες, να καθίσει πάνω στα σύννεφα ακτινοβόλων αστερισμών τους οποίους ρωτά . Η Καρδιά μπορεί ακόμα περισσότερα! Ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος μ' ένα μόνον πλάσμα, να βρει ότι μια μόνον λέξη, ένα μόνον βλέμμα περιέχουν ένα φορτίο πολύ βαρύ για να το κουβαλήσει, με μια τόσο φωτεινή λάμψη, μ' έναν τόσο διαπεραστικό ήχο, που υποκύπτει και γονατίζει. Οι πραγματικές λαμπρότητες δεν βρίσκονται στα πράγματα, βρίσκονται σε μας τους ίδιους. Για τον επιστήμονα, ένα μυστικό της επιστήμης δεν είναι ένας ολόκληρος κόσμος θαυμάτων; Οι σάλπιγγες της Δύναμης, τα μπριγιάντια του Πλούτου, η μουσική της Χαράς, μια τεράστια συρροή ανθρώπων συνοδεύουν τη γιορτή του; Όχι, αυτός πηγαίνει σε κάποιο σκοτεινό κρησφύγετο, όπου συχνά ένας χλομός και βασανισμένος άνθρωπος του λέει μια μόνον λέξη στο αυτί. Αυτή η λέξη, σαν δάδα που πετιέται σ' ένα υπόγειο, του φωτίζει τις Επιστήμες. Όλες οι ανθρώπινες ιδέες, ντυμένες τις πιο ελκυστικές μορφές τις οποίες έχει εφεύρει το Μυστήριο περικύκλωναν έναν τυφλό καθισμένο στη λάσπη στην άκρη ενός δρόμου. Οι τρεις κόσμοι, ο Φυσικός, ο Πνευματικός και ο Θείος, μ' όλες τους τις σφαίρες, αποκαλύπτονταν σ' έναν φτωχό Φλωρεντίνο εξόριστο: βάδιζε συνοδευόμενος από τους Μακάριους και τους Πενθούντες, από εκείνους που προσεύχονταν και από εκείνους που φώναζαν, από αγγέλους και κολασμένους. Όταν ο απεσταλμένος του Θεού, που ήξερε τα πάντα και μπορούσε τα πάντα, εμφανίσθηκε σε τρεις από τους μαθητές του, ήταν ένα βράδυ, στο κοινό τραπέζι του πιο φτωχικού πανδοχείου. Εκείνη την στιγμή έλαμψε το φως, συνέτριψε τις Υλικές Μορφές, φώτισε τις Πνευματικές Ιδιότητες, τον είδαν μέσα στη δόξα του και η γη μόλις κρατιόταν κάτω από τα πόδια τους σαν ένα σανδάλι που έχει λυθεί.

Honore de Balzac

Σεραφίτα

Μετάφραση Ελένη Αστερίου

Εκδόσεις Πεμπτουσία 1992

Η Αμφιβολία – HONORE DE BALZAC

Υπάρχει στον άνθρωπο ένα φαινόμενο που απελπίζει τα βαθυστόχαστα πνεύματα τα οποία θέλουν να βρουν ένα νόημα στην πορεία των κοινωνιών και να δώσουν νόμους προόδου στην κίνηση της νόησης. Όσο σοβαρό κι αν είναι ένα γεγονός και αν μπορούσαν να υπάρξουν υπερφυσικά γεγονότα, όσο μεγαλειώδες κι αν ήταν κάποιο θαύμα που θα πραγματοποιούνταν δημοσίως, η αστραπή αυτού του γεγονότος, ο κεραυνός αυτού του θαύματος θα καταποντιζόταν στον ηθικό ωκεανό του οποίου η επιφάνεια, η οποία έχει ελάχιστα διαταραχθεί από κάποιο σύντομο παφλασμό, ξαναποκτά αμέσως τις συνηθισμένες της διακυμάνσεις.

Για ν'ακουσθεί καλύτερα, η Φωνή περνά από το στόμα του Ζώου; Το Χέρι γράφει χαρακτήρες στις ζωοφόρους της αίθουσας όπου ευωχούται η Αυλή; Το Μάτι φωτίζει τον ύπνο του βασιλιά; ο Προφήτης μόλις εξήγησε το όνειρο; Ο μνημονευθείς Νεκρός εγείρεται σε φωτεινές περιοχές όου ξαναζούν οι ιδιότητες; Το Πνεύμα συντρίβει την Ύλη στα πόδια της μυστικής κλίμακας των Επτά Πνευματικων Κόσμων που έχουν σταματήσει οι μεν πάνω στου δε στο χώρο και αποκαλύπτονται μέσα από φωτεινά κύματα τα οποία πέφτουν σχηματίζοντας καταρράκτες στα σκαλιά του ουράνιου Νάρθηκα; Όσο βαθιά κι αν είναι η εξωτερική Αποκάλυψη, την επαύριο ο Βαλαάμ αμφιβάλλει για την γαϊδούρα του και για τον ίδιο, ο Φαραώ και ο Βαλτάσαρ βάζουν δύο Οραματιστές, τον Μωυσή και τον Δανιήλ να σχολιάσουν τον Λόγο. Το Πνεύμα έρχεται, μεταφέρει τον άνθρωπο πάνω από τη γη, ανυψώνει γι' αυτόν τις θάλασσες, τον κάνει να βλέπει τον βυθό, του δείχνει τα είδη που έχουν εξαφανισθεί, του εμψυχώνει τα αποξηραμένα κόκκαλα που γεμίζουν με την σκόνη τους τη μεγάλη κοιλάδα: ο Απόστολος γράφει την Αποκάλυψη! Είκοσι αιώνες μετά, η ανθρώπινη επιστήμη επιδοκιμάζει τον απόστολο και μεταφράζει τις εικόνες του σε αξιώματα. Τι σημασία έχει! Η μάζα συνεχίζει να ζει όπως ζούσε χθες, όπως ζούσε στην πρώτη Ολυμπιάδα, όπως ζούσε την επαύριο της δημιουργίας ή την παραμονή της μεγάλης καταστροφής. Η Αμφιβολία καλύπτει τα πάντα με τα κύματά της. Τα ίδια κύματα κτυπούν με την ίδια κίνηση τον ανθρώπινο γρανίτη που χρησιμεύει ως όριο στον ωκεανό της νόησης. Ο άνθρωπος, αφού αναρωτήθηκε αν είδε αυτό που είδε, αν άκουσε καλά τα λόγια που ειπώθηκαν, αν το γεγονός ήταν γεγονός, αν η ιδέα ήταν ιδέα, ξαναπαίρνει το δρόμο του, σκέφτεται τις υποθέσεις του, υπακούει δεν ξέρω ποιον υπηρέτη που ακολουθεί το Θάνατο, υπακούει στη λήθη, η οποία με το μαύρο μανδύα της σκεπάζει μια παλιά Ανθρωπότητα, την οποία η καινούρια ανθρωπότητα δεν τη θυμάται καθόλου. Ο Άνθρωπος δεν σταματά να προχωρά, να βαδίζει, ν' αναπτύσσεται σαν φυτό μέχρι τη μέρα που ο Πέλεκυς τον κτυπά. Αν αυτή η ισχύς του κύματος, αν αυτή η υψηλή πίεση των πικρών νερών εμποδίζει κάθε πρόοδο, αναμφίβολα αποτρέπει επίσης και τον θάνατο. Από τα ανώτερα όντα τα Πνεύματα που έχουν προετοιμασθεί για την πίστη αντιλαμβάνονται μόνον την μυστική κλίμακα του Ιακώβ.

HONORE  DE BALZAC

ΣΕΡΑΦΙΤΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΕΛΕΝΗ ΑΣΤΕΡΙΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ