Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΪΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ – ΛΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

...Ύστερα από τα λίγα αλλά ουσιαστικά στοιχεία που αναφέρθηκαν, ο χριστιανισμός μας θυμίζει το Γ. Γιουσουρούμ. Ένα παλιατζίδικο, γεμάτο μεταχειρισμένα πολιτισμικά και θρησκευτικά υλικά.

Κι όμως δεν πρόκειται για τον συγκρητισμό. Όπου τον συναντούμε, ως τότε, είναι μελετημένος και οργανωμένος από το επίσημο κράτος. Πράμα που προσπάθησε και η Ρώμη να κάνεις στους τέσσερις πρώτους αίωνες. Αλλά κάθε τέτοια πρόθεση ή προσπάθεια πολεμήθηκε με λυσσασμένη αντίδραση από τους εβραίο-χριστιανούς. Ο χριστιανισμός δεν κρύβει πως στόχος του είναι η ειδωλολατρία και την πολεμά συστηματικά με τρομοκρατία και βία, κι όταν επιτέλους θα καταφέρει ν' αντρωθεί, και με απαγορευτικούς νόμους. Αλλά πριν φτάσει εκεί, οι Ρωμαίοι ειδωλολάτρες θα κάνουν επανειλημμένες προσπάθειες συμβιβασμού.

Ο Ιουλιανός πρώτος βαθύτατα επηρεασμένος από τον Ιάμβλιχο, ασπάζεται την ειδωλολατρεία. Μοναδικός σκοπός του, στη σύντομη μπερίοδο της βασιλείας του (361-363), είναι να αποκαταστήσει τα είδωλα. Όμως το χριστιανικό Ιερατείο είναι κιόλας ισχυρό. Η αντίδρασή του υποχρεώνει τον Ιουλιανό ν' αντιμετωπίσει την κρίση ρεαλιστικά και κάνει μια κρούση συνδιαλλαγής ώστε να συνυπάρξουν η παλιά και η “νέα” θρησκεία. Θα αποτύχει, όπως θα αποτύχει λίγες δεκαετίες αργότερα ολόκληρη η άρχουσα τάξη της Ρώμης. Που, απαλλαγμένη από μισαλλοδοξία, όπως όλος ο ελληνικός πολιτισμός, νόμιζε πως θα καταφέρει να επιζήσει με το ειδωλολατρικό της πρόσωπο απείραχτο, πλάι πλάι με την “αίρεση” του χριστιανισμού. Τι ειρωνία! Η απουσία κάθε θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, στον Έλληνα πρώτα και στο Ρωμαίο αργότερα, είναι κείνη που θ' αφήσει τον εβραιοχριστιανισμό να εισδύσει στ μύχια του πολιστιμού του, να θεριέψει και τελικά να τον πνίξει.

Στα 382 εξαφανίζεται από τους αυτοκρατορικούς τίτλους του Γκρατιανού ο τίτλος του Μεγάλου Ποντίφηκα. Δηλώνεται πως, μόνος του, ο αυτοκράτορας παραιτήθηκε από το ανώτατο θρησκευτικό του (διακριτικό) αξίωμα.

Μόνος του;

Ο Γκρατιανός ανεβαίνει στο θρόνο ένα χρόνο πριν τα δεκατέσσερά του (14) χρόνια, μαζί με τον αδελφό του Βαλεντινιανό Β', που δεν έχει συμπληρώσει τα τέσσερά του (4) χρόνια (375).

Η παραίτηση του αυτοκράτορα από τον τίτλο του ανώτατου Ιερέα αφαιρεί αυτόματα από την ειδωλολατρία τον επίσημο εθνικό της χαρακτήρα, μια και το κράτος-εξουσία χωρίζεται από την παράδοσιακή θρησκεία. Σύμβουλος και παρακοιμώμενος του αυτοκράτορα ο επίσκοπος Μιλάνου Αμβρόσιος.

Αμβρόσιος: Μεγαλοαστός, Ρωμαίος ειδωλολάτρης, έχει ξεκινήσει την πολιτική του καριέρα. Φλερτάρει με το χριστιανισμό. Αόρατες δυνάμεις τον επιλέγουν για την επισκοπική έδρα του Μιλάνου στα 374. Σε λίγες μέρες βαφτίστηκε και χρίστηκε επίσκοπος Μιλάνου, θυμηθείτε το αυτό.

Η πολιτική του στάθηκε συντριπτική για την ειδωλολατρεία. Αμέσως μετά την κατάργηση του Μεγάλου Ποντίφηκα, ο Αμβρόσιος αρχίζει να ξηλώνει αγάλματα και σύμβολα ειδωλολατρικά από τα κρατικά κτίρια. Πρώτο, το περίφημο άγαλμα της Νίκης εκπαραθυρώνεται από τη Σύγκλητο. Οι Ρωμαίοι αδυνατούν να συλλάβουν μια τέτοια ιερόσυλη χειρονομία. Έτσι θα ξεσπάσει μια αμείλικτη μονομαχία ανάμεσα στον Σύμμαχο (ειδωλολάτρη διανοούμενο, μέλος της αριστοκρατίας, συγκλητικό) και τον αυτοκρατορικό θρησκευτικό σύμβουλο Αμβρόσιο. Στη λύσσα του Σύμμαχου, ο Αμβρόσιος θ' απαντήσει με την μειλίχια διαλλακτικότητα, κάποιου απαλλαγμένου από κάθε μισαλλοδοξία. “Γιατί”, θα ρωτήσει, “αφου εμείς δεν σας υποχρεώνουμε να δεχτείτε τα δικά μας σύμβολα, μας υποχρεώνετε σεις, να βλέπουμε καθημερινά στη Σύγκλητο, τα δικά σας;”

Όταν οι ειδωλολάτρες αρχίζουν να νιώθουν τον κίνδυνο, καθώς το έδαφος φεύγει κάτω από τα πόδια τους, θα προτείνουν δια του Συμμάχου να συμβιβαστούν οι δύο θρησκείες, στη βάση της θεωρίας του συγκρητισμού και να συμβιώσουν. Γιατί, λένε οι καημένοι οι σοφοί, στο τέλος τέλος οι προσευχές όλων των ανθρώπων στον ίδιο θεό απευθύνονται(1). Και μόνο αυτή η άποψη απόκειε κάθε συνεννόηση με τους οραματιστές της εγκαθίδρυσης της θρησκευτικής μοναρχίας.

Η επιστροφή της ειδωλολατρίας, εξάλλου, στα επίσημα κρατικά έδρανα, θα σήμαινε την υποτίμηση του χριστιανισμού, που έτσι κι αλλιώς δεν ήταν η παραδοσιακή εθνική θρησκεία.

Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ

Πολλοί, κι ύστερα ακριβώς από τα αμέτρητα επιχειρήματα τούτου του βιβλίου, θ' αναρωτιούνται, για το πως, παρ' όλα αυτά, επικράτησε ο χριστιανισμός στον κόσμο.

Μυστήριο δεν υπάρχει. Μίλησα στην αρχή για “μακρόπνοο εβραϊκό σχέδιο”, που στόχευε στην εξόντωση της ελληνικής παιδείας από το πρόσωπο της γης. Εξόντωση, που στην περίπτωση αυτή σήμαινε: την αλλαγή της νοοτροπίας του πολιτισμένου ανθρώπου. Χρειάστηκε δηλαδή να ξεριζωθεί από τα θεμέλια του ανθρώπινου νου αλλά και του κορμιού του ακόμα, η αντίληψη της ζωής, καθώς και το όραμα του κόσμου. Και αντίθετα, να ποτιστεί ως τα κατάβαθα του είναι του μ' ένα βαθύτατο φόβο.

Για να το πετύχει αυτό ο εβραιοχριστιανισμός, εξασφάλισε πρώτα, και σίγουρα, την κατάκτηση και την υποταγή της εγκατάλειμμένης και “αμελητέας” μάζας. Ή για να χρησιμοποιήσουμε τη σύγχρονη ορολογία, την κατάκτηση της βάσης: Από τα κάτω.

Πανίσχυρος, με τον άσσο αυτό στο χέρι – πως διαφεντεύει τη μάζα πειθήνια και υποταγμένη – εμφανίζεται στη Ρώμη για να κατακτήσει και την κορφή: την Εξουσία. Γιατί, ρωτώ, ποιός άρχοντας, ποιος κυβερνήτης δε θα 'βρισκε ιδανική μια τόσο εξυπηρετική θρησκεία; Ο μηχανισμός λειτουργεί αριστουργηματικά και απκει κι έπειτα. Διαλέγει νέους, αριστοκράτες φιλόδοξους, καριερίστες και τους προσφέρει αξιώματα που τους εξασφαλίζουν πολιτική δύναμη και μεγάλες προοπτικές για το μέλλον:Οι ΝέεςΙδέες εισβάλλουν στη Σύγκλητο, όπου πολλές φορές, δειλά στην αρχή, θ' ακουστούν περιφρονητικές νύξεις “για τα παλιά και αρτηριοσκληρωμένα μυαλά, για την αδυναμία των παρακμιακών να δουν τα νέα μηνύματα” και άλλα παρόμοια.

Και τότε, με φιλόδοξους Ρωμαίους στα πόστα, θα επιβάλει με Νόμους και εκ των άνω την περιπόθητη αλλαγή της νοοτροπίας. Πως; Με την καθιέρωση του “κληρικού πολιτισμού”.

Θα πρέπει να γίνουμε πολύ προσεκτικοί στα δεδομένα της Ιστορίας. Γιατί φυσικά δε θα δούμε τον Ιώσηπο σαν Προφήτη. Είναι όμως φανερό πως προαναγγέλει την αλλαγή που περιμένει την ανθρωπότητα. Ή μάλλον δίνει τη συνταγή της, στο βιβλίο του Κατ' Απίωνος, που γράφεται στα 95 της χρονολογίας μας, ένα χρόνο πριν το θάνατό του. Εξηγώντας τις διαφορές ανάμεσα στα άλλα συστήματα και το εβραϊκό, και εκθειάζοντας της τελειότητα του τελευταίου, λέει:

“Άλλοι την πολιτική εξουσία την έχουν εμπιστευτεί στις μοναρχίες, άλλοι στις ολιγαρχίες κι άλλοι στο λαό. Ο δικός μας Νομοθέτης σε κανένα απ' αυτά δεν έδωσε σημασία, παρά έτσι όπως παραβιάζοντας κανείς τη γλώσσα θα μπορούσε να το πει, το πολίτευμα που έδωσε ήταν η θεοκρατία, στο θεό αναθέτοντας όλη τη δύναμη και την εξουσία (Β',β', XVI, 165). Και το πρώτο απ' όλα, αυτό 'ναι που δίνει τη μόνιαση εκείνη αναμεταξύ μας, που αξίζει να τη θαυμάζει κανείς. Γιατί με το να 'χουμε όλοι την ίδια για το θεό αντίληψη και να μην έχουμε καμιά διαφορά στις αναμεταξύ μας συνήθειες, αυτό 'ναι που φέρνει την καλύτερη αρμονία στων ανθρώπων τα ήθη. Γιατί μονάχα σε μας δε γίνεται ν' ακούσει κανείς αντίθετες μεταξύ μας περί θεού συζητήσεις (...). Εμας οι ίδιες πράξεις όλους μας κυβερνούν, και μια 'ναι σ' όλους μας η γνώμη (XIX), Από δω πηγάζει και η μομφή, ότι εμείς δε δώσαμ ούτ' εφευρέτες ούτε λόγιους ανθρώπους. Γιατί οι άλλοι το να μη μένουν πιστοί στα πάτρια το νομίζουν έντιμο πράμα και τεκμήριο μάλιστα μεγάλης σοφίας το θεωρούν... Ενώ εμείς απεναντίας μια και μοναδική σοφία και αρετή παραδεχόμαστε. Ενάντιο τίποτε, ούτε να κάνουμε ούτε να διαλογιστούμε απ' αόα μις αρχής μας προστάζουν οι νόμοι (ΧΧ). Σε μας μια φορά που έχουμε πειστεί πως, από μιας αρχής, με του θεού το θέλημα μας είναι δοσμένος ο νόμος, θα 'ταν ασέβεια να τον αθετήσουμε. Γιατί, τι να μεταλλάξει κανείς πα' αυτόν και τι καλύτερο να 'βρει ή τι προτιμότερο, από άλλους να δανειστεί; Τάχα όλη τη σύσταση του πολιτεύματος; Και ποιά θα 'ταν καλύτερη ή δικαιότερη από κείνην του κυβερνήτη και ηγεμόνα όλων θεωρεί το θεό και που στους ιερείς γενικά έχει επιτρέψει να διευθύνουν τις κυριότερες υποθέσεις και στον αρχιερέα έχει πάλι εμπιστευτεί τη διοίκηση όλων των άλλων ιερέων; (...) Γιατί οι επόπτες όλων και οι δικαστές κάθε διαφθοράς κι οι τιμωροί των καταδικασμένων ήταν οι ιερείς (ΧΧΙ). Ποια κυβέρνηση τάχα θα μπορούσε απ' αυτή αγιότερη να 'ναι και ποια τιμή θα 'ξιζε πιότερο να γίνεται στο θεό, παρά όλος ο λαός, καταρτισμένος στην ευσέβεια, να 'χει εμπιστευτεί στους ιερείς του τη γενική για όλα φροντίδα, έτσι που σα μια τελετή η πολιτεία όλη να διευθύνεται;” (ΧΧΙΙ, 188).

Η μονομαχία Συμμάχου και Αμβροσίου δίδεται με επιστολές που βγαίνουν και στη δημοσιότητα. Φαίνεται πως ο Γκρατιανός κάποια στιγμή υπαναχωρεί. Θες από την επιρροή ορισμένων ειδωλολατρών της Αυλής, θες γιατί τρομάζει με το θόρυβο και την έκταση που παίρνει το σκάνδαλο για το γκρέμισμα των ειδώλων. Και ο Αμβρόσιος αντεπιτίθεται στο Σύμμαχο, γράφοντας στον Αυτοκράτορα:

“Αν είχε το δικαίωμα ν' απαιτεί την υπακοή όλων των υπηκόων, είχε αντίθετα απόλυτο καθήκον να υπηρετεί το Θεό: αν ο αυτοκράτορας αποφασίσει να υπαναχωρήσει στις απαιτήσεις των ειδωλολατρών, ολόκληρος ο Κλήρος θα στραφεί εναντίον του. Η Εκκλησία δε θα δεχόταν κάποιον που ανυψώνει τα είδωλα και στολίζει τους ναούς. Δεν υπάρχει περίπτωση συμβιβασμού ανάμεσα στην αλήθεια και το λάθος. Αν ο πρίγκιπας γίνει ένοχος ενός τέτοιου αμαρτήματος δε θα υπάρχει πια θέση γι'αυτόν στην Εκκλησία”(2).

Αλλά μια τέτοια επιστολή είναι ασήμαντη, μπροστά στον εξευτελισμό του Θεοδόσιου του “Μεγάλου”, πάλι από τον Αμβρόσιο. Που με την ευκαιρία θα δούμε και με ποια ανταλάγματα του χάρισε η εκκλησία τον τίτλο της μεγαλοσύνης.

Όταν ο μικρός αδελφός του Γκρατιανού πεθαίνει, αόρατες και πάλι δυνάμεις χαρίζουν το μισό θρόνο στον ισπανικής καταγωγής στρατιωτικό Θεοδόσιο. Στα 388 στην πόλη Καλλίνικον, στον Ευφράτη, οι μάζες ξεσηκωμένες από καλόγερους, καίνε μαι Συναγωγή. Ο Θεοδόσιος, ύστερα από ανακρίσεις, διατάσσει τον επίσκοπο της περιοχής να ξανακτίσει τη Συναγωγή με έξοδά του. Γιατί, σύμφωνα με τους ισχύοντες ακόμη νόμους, η αυτοκρατορία είναι το ίδιο διαλλακτική με ειδωλολάτρες, Εβραίους και χριστιανούς. Αλλά ο Αμβρόσιος θέλει να νομιμοποιήσει τη μισαλλοδοξία, και δηλώνει στον Θεοδόσιο πως κάτι τέτοιο δεν αποτελεί μόνο ασέβεια αλλά και απόστασία. Ο Θεοδόσιος όμως επιμένει σα μουλάρι να εκτελεστούν οι αποφάσεις του.

Και τότε ο Αμβρόσιος δε θα διστάσει να κάνει ένα σκάνδαλο. Από τον άμβωνα, παρουσία του αυτοκράτορα, του απευθύνει μια διακριτική επίπληξη. Ο Θεοδόσιος τον αποκρούει στη διάρκεια της λειτουργίας και κατηγορεί ανοιχτά τους καλόγερους εμπρηστές. Ο Αμβρόσιος αρνείται να συνεχίσει τη λειτουργία, ώσπου πετυχαίνει να πάρει από τον αυτοκράτορα την υπόσχεση ότι θα σταματήσει κάθε δίωξη εναντίον των χριστιανών υπευθύνων. Πρόκειται, λέει ο M. Simon, για μια πρωτοφανή ταπείνωση δημόσια, μπροστά στο εκκλησιαζόμενο πλήθος, τόσο κατά του αυτοκράτορα όσο και κατά της πολιτικής εξουσίας, ένας θρίαμβος της μισαλλοδοξίας κι ένας βιασμός της δικαιοσύνης(3).

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΓΗΣ

Δύο χρόνια αργότερα ξεσπούν στη Θεσσαλονίκη “αιματηρές ταραχές”(4). Ο Θεοδόσιος διατάσσει να ληφτούν αμείλικτα μέτρα. Ο Αμβρόσιος επεμβαίνει. Αλλά ώσπου να πείσει τον Θεοδόσιο ν' αποσύρει τη διαταγή, χιλιάδες λαού έχουν σφαγεί.

“Ο Αμβρόσιος τότε απαιτεί από τον πρίγκιπα μια δημόσια τιμωρία με την απειλή του αφορισμού. Και πάλι ο Θεοδόσιος αντιστέκεται, αλλά τελικά υποχωρεί. Αποκλεισμένος από το δικαίωμα να πατήσει στην εκκλησία για ένα διάστημα, γίνεται ξανά δεκτός χωρίς τα αυτοκρατορικά του εμβλήματα, ντυμένος σαν ένας κοινός αμαρτωλός. Ζητά δημόσια συγνώμη για τα λάθη του, αθωώνεται επίσημα για τα Χριστούγεννα και αποκαθίσταται ανάμεσα στους πιστούς. Το γεγονός σημαδεύει μια κεφαλαιώδη στροφή στις σχέσεις εκκλησίας και αυτοκρατορίας. Ο ηθικός νόμος, που η εκκλησία είναι θεματοφύλακάς του, θριάμβευσε απέναντι στην αυτοκρατορική αυθαιρεσία. Ο αυτοκράτορας είναι το ίδιο υπόλογος όσο και ο ταπεινότερος των πιστών και δέχεται να είναι”(5).

Αν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας γίνεται με τη βούλησή του, τέτοιος ιδανικός υπήκοος της θρησκευτικής μοναρχίας, τι πρέπει να γίνει ο κοινός πολίτης; Γιατί φυσικά ο λαός δεν γνωρίζει πόσο ακριβά κατακτιέται και διατηρείται ο θρόνος που προσφέρεται απροσδόκητα σε κάποιον(6). Οι φοβερότεροι νόμοι και τα διατάγματα κατά της ειδωλολατρίας και των πιστών της θα υπογραφούν από κει και έπειτα από τον Θεοδόσιο. Η μάσκα της διαλλακτικότητας βγαίνει. Η τρομοκρατία νομιμοποιείται. Οι “μαυροντυμένοι καλόγεροι πιο λαίμαργοι κι από ελέφαντες”, όπως τους χαρακτήριζε παλιότερα ο Θεοδόσιος, γίνονται οι νόμιμοι δολοφόνοι των απίστων. Το “πας μη Έλλην βάρβαρος” γίνεται “πας μη χριστιανός, προδότης του θεού και του έθνους”.

Ο Θεοδόσιος θ' αξιωθεί ακόμη να υπογράψει την κατάργηση των Ολυμπιακών αγώνων (394), ύστερα από ιστορία 1170 χρόνων, των Μυστηριών της Ελευσίνας, την απαγόρευση θεατρικών παραστάσεων, το κλείσιμο του Σεράπιον, δίδοντας το πράσινο φως να πυρπολυθεί κι αυτό, στις ανήκουστες ταραχές και σφαγές που θα γίνουν στην Αλεξάνδρεια, με την καθοδήγηση του κλήρου.

Αυτός είναι ο “μέγας” Θεοδόσιος της επίσημης Ελληνικής Ιστορίας. Καιρός να γίνει αναδρομικός έλεγχος του πόθεν έσχες όλων αυτών των “τίτλων” που ανοίξανε το δρόμο στην καθολική αλλοτρίωση του ανθρώπου(7).

Πεθαίνει στα 395. ο M. Simon προτείνει να θεωρηθεί η ημερομηνία αυτή, εκείνη που σημαδεύει το σύνορο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα(8).

“Οταν οι λογίς σωτηριακές θρησκείες παίρνουν είδηση το χριστιανισμό, ο αντίπαλος έχει αντρωθεί κι υψώνει το ανάστημά του με την αξίωση της θρησκευτικής μοναρχίας. Δεν είναι πια μια αίρεση του ιουδαϊσμού, μα έχει γυρίσει σε θρησκεία μυστηριακή, χωνεύοντας το σύστημα και τις επαγγελίες των σωτηριακών θρησκειών... Εργάτες της μεταστοιχείωσης αυτής είναι πρώτος ο Παύλος. Παραπίσω του οι άλλοι “απόστολοι των Εθνών” που δρούνε μέσα στις χριστιανικές αδελφότητες του εξωιουδαϊκού κόσμου. Πίσω κι απ' αυτούς οι Ιουδαίοι του εξωτερικού που, όπως ο Φίλων, έχουν δεχτεί την επίδραση των μυστηριακών θρησκειών ή της ιδεολογίας τους. Και πιο πίσω η τεράστια χοάνη των μαζών της αυτοκρατορίας που δεν καταλαβαίνουν άλλη γλώσσα σωτηρίας από τη μυστηριακή, και που χύνουν το νέο κρασί στα αρχαία ποτήρια”(9).

Αυτό όμως, θα επισημάνει αμέσως μετά ο Λεκατσάς, αντί να συμφιλιώσει τη νέα σωτηριακή θρησκεία με τις παλιές, βάθαινε απότομα την αντίθεσή τους.

Φυσικό. Το παιχνίδι παίχτηκε με μοναδικό σύστημα. Και οι Εβραίοι νιώθανε και δρούσανε παράλληλα σαν “κατακτητές”. Και ήταν απαραίτητο να διατηρούν την απόλυτη αφοσίωση της μάζας και να μην την καταπιέζουν, γιατί μόνο μ' αυτήν θα κέρδιζαν και την εξουσία. Ώσπου ν' αναρριχηθούν λοιπόν στα ύψιστα σκαλοπάτια, την αφήνουν να παίζει με τα κουρέλια της.

Στις τελευταίες έρευνες στο Βατικανό, ήρθε στο φως ένα μωσαϊκό που φαίνεται ν'ανήκει στο τέλος του 3ου αιώνα, όπου ο Χριστός παρουσιάζεται σαν Ήλιος να οδηγεί το άρμα του. Από κει επικράτησε τελικά και ημέρα των Χριστουγέννων στις 25 του Δεκέμβρη, που ήταν η καθιερωμένη σα μέρα γενεθλίων του Μίθρα, με την επιστροφή των μεγαλυτέρων ημερών. Η 25η του Δεκέμβρη γιορταζόταν στη Ρώμη σα γιορτή του Ήλιου, natalis solis invicti.

Ακόμη στο Ημερολόγιο του Φιλοκαλίωνα του έτους 354, δίδονταν οι ημερομηνίες των Γενεθλίων που γιορτάζονταν από τον Αύγουστο ως και τον Κωνστάντιο. Επισημαίνονται επίσης οι μεγάλες κλασικές ειδωλολατρικές γιορτές, όπως τα Λουπερκάλια, της Κυβέλης τέλος του Μάρτη, της Ίσιδας Μάρτη και Οκτώβρη και η γιορτή του Ήλιου 25 του Δεκέμβρη. Ανάμεσα σ' αυτές αναφέρονται και ημερομηνίες του Πάσχα, των ετών 312 ως τα 354, καθώς και κατάλογος των εορτών των μαρτύρων και των επισκόπων της Ρώμης από τον Πέτρο ως τον Λιβέριο. Και ενισχύει ο M. Simon την άποψη μου, συμπεραίνοντας: Ένα ντοκουμέντο, φτιαγμένο βέβαια κατ' εντολή και πρωτοβουλία αυτοκρατορική , με συμβολή οπωσδήποτε του πάπα, είναι ενδεικτικό της διαλλακτικότητας που 'δειχνε ο όλο και ανερχόμενος χριστιανισμός, για ένα διάστημα τουλάχιστο, στα καθιερωμένα ειδωλολατρικά πλαίσια. Μαρτυράει όμως και την ανεξιθρησκεία των επίσημων κύκλων της αυτοκρατορίας στην αντίπαλη θρησκεία(10).

ΚΑΙ Η ΜΑΖΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Σε πολύ λίγες δεκαετίες από το Ημερολόγιο του Φιλοκαλίωνα, όπως είδαμε, οι Εβραιο-χριστιανοί θα ελέγχουν πιοα το θρόνο και θα πετάξουν τα προσχήματα.

“Η αρχική διάκριση της αρχαιότητας, Έλληνες και Βάρβαροι, μεταφερμένη στην αυτοκρατορία είχε διαφοροποιηθεί σε πολιτική έννοια: Μια σημαντική αναλογία των τελευταίων εξελληννισμένη ή εκρωμανισμένη είχε αφομοιωθεί με την αυτοκρατορία. Οπότε βάρβαροι θεωρούνταν ουσιαστικά, οι άνθρωποι οι πέρα από τα σύνορα, Πέρσες ή Γερμανοί ιδιαίτερα. Προκειμένου για την αυτοκρατορία, τώρα, η κοινωνική και θρησκευτική της δομή εκφράζεται από μια νέα διχοτόμηση: Από τη μια οι Έλληνες, δηλαδή οι ειδωλολάτρες, είτε για Έλληνες πρόκειται, Ρωμαίους ή πρώην βαρβάρους, κι από την άλλη, μοναδική εξαίρεση σ' αυτή τη θρησκευτική ενότητα, μοναδικοί επίσης εκπρόσωποι, από δω κι έπειτα, αλλά εντός των συνόρων, οι Βάρβαροι του άλλοτε, οι Εβραίοι. Δημιουργημένοι απ αυτούς, σαν ανταποκρινόμενη στη θεία βούληση, αυτή η ταξινόμηση της ανθρωπότητας δεν δυσκολεύτηκε να επιβληθεί στους Εθνικούς (ειδωλολάτρες) σαν έκφραση μιας πραγματικότητας που μπορεί να μην τους άρεσε, αλλά που έπρεπε οπωσδήποτε να συμμορφωθούν μ' αυτήν. Σε ένα τέτοιο διάγραμμα, δεν υπάρχει θέση για μια τρίτη ομάδα”(11).

Τη μοναδική οδό σωτηρίας που εφεύραν οι Εβραίοι, την διασχίσανε έκτοτε εκατοντάδες, χιλιάδες καλόγεροι και καλογριές, ξαμολύμένοι από το Βατικανό και τους Προτεστάντες, απ' άκρη σ' άκρη της γης, προκειμένου να εκχριστιανίσουν τους βάρβαρους λαούς, πριν αφυπνιστούν και συνειδητοποιήσουν την αθλιότητά τους και την εκμετάλλευσή τους από τους αποικιοκράτες. Και χρειάστηκαν να περάσουν 1700 χρόνια για να σηκωθεί επιτέλους ένας δικός τους, ο Ιβάν Ίλλιτς, ιερέας, να καταγγείλει τους ίδιους τους μοναχούς, πως το Κεφάλαιο τους χρησιμοποιεί για πράκτορές του(12).

Ναι! Ο χριστιανισμός αλήθεια σήμαινε την Καινούρια Εποχή του πολιτισμού. Η μαζική παραγωγή του εμπορίου – της καταναλωτικής μας εποχής – εφαρμόστηκε πρώτα στον άνθρωπο. Αλλά για να φτάσει το Κεφάλαιο στον ίλιγγο της παραγωγής του τυποποιημένου εμπορεύματος, έπρεπε πρώτα να εξασφαλίσει το τυποποιημένο άτομο. Τον χωρίς βούληση, εξουδετερωμένο χριστιανό που δεν διανοείται να διαμαρτυρηθεί για την αθλιότητα του μια κι έχει πειστεί πως η κατάντια του είναι “θέλημα θεού”. Αν ο Έλληνας στάθηκε το σύμβολο του σκεπτόμενου ανθρώπου, ο Χριστιανός γίνεται ο αντίποδας, το σύμβολο της υποταγής, μέσα από το σκοταδισμό της θεωρίας της Αντιγνώσης, και το διανοητικό κατακερματισμό της ανθρωπότητας.

___________________

(1)Όλα τα στοιχεία από τον M. Simon, ό.π., κεφ. ΧΙΙ, σελ. 281 κ.π.

(2)M. Simon ό.π., σελ. 285

(3)Μ. Simon ό.π. Σελ. 290

(4)Οταν ο Παύλος πηγαίνει για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη, βρίσκει σημαντική εβραϊκή κοινότητα. Στο δεύτερο ταξίδι οργανώνει μια χριστιανική εκκλησία από Εβραιο-ειδωλολάτρες και οι Εβραίοι τον διώχνουν κακήν κακώς.

(5)M. Simon, ό.π., σελ. 290

(6)Το ίδιο σύστημα θ' ακολουθήσουν οι Φαναριώτες στην Τουρκοκρατία. Σπουδάζουν παιδιά από ορφανοτροφεία και τα κάνουν πατριάρχες, για να κυβερνούν οι ίδιοι την εκκλησία και την υπόδουλη ρωμιοσύνη κατά που τους συμφέρει.

(7)Ενας άλλος “μεγας”, ο πατριάρχης Αλεξανδρείας, Μέγας Αθανάσιος, είχε τεράστια κτηματική περιουσία και διέθετε δικό του εμπορικό στόλο με συντεχνίες αφοσιωμένων ναυτών. Ανάλογη ήταν και η ισχύς του. Όταν ο Μ. Κωνσταντίνος ανακάλεσε από τη εξορία τον Άρειο, που πάλι με διαταγή του είχε εξοριστεί, όχι μόνο γιατί υπολόγιζε τη δύναμη του αρειανισμού αλλά και γιατί ήθελε να περιορίσει τις επικίνδυνες πολιτικές φιλοδοξίες του πατριάρχη της Αλεξανδρείας, ο τελευταίος απείλησε να πάψει να εφοδιάζει με στάρι την Κων/πολη. (Σ. Χαιρετάκης, Λεξικό Κοινωνικών Επιστημών, Τ. 2ος, σελ. 966).

(8)Ο Μ. Simon είναι καθηγητής Ιστορικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου.

(9)Π. Λεκατσάς, Διόνυσος, σελ 243

(10)M. Simon, ό.π., σελ. 304

(11)Μ. Simon, ό.π., σελ. 172

(12)Ιβάν Ίλλιτσ, να λευτερώσουμε το μέλλον, μεταφρ. Λιλή Ζωγράφου, εκδ. Γραμμή 1977

ΛΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

ΑΝΤΙΓΝΩΣΗ

ΤΑ ΔΕΚΑΝΙΚΙΑ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ

ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΑΓΡΟΙΚΟΥΣ - 1η Διάλεξη - Οι Πρώτες Αρχές – ALEISTER CROWLEY

Κάνε ό,τι θέλεις αυτό θα είναι το σύνολο του Νόμου.

Εκείνο που θέλω είναι να εξηγήσω το θέμα της Γιόγκα καθαρά και σταράτα, χωρίς να καταφύγω σε ακαταλαβίστικη γλώσσα ή στη διατύπωση φανταστικών υποθέσεων, έτσι ώστε αυτή η μεγάλη επιστήμη να γίνει εντελώς κατανοητή ως ένα θέμα κοσμικής σημασίας, που όντως είναι.

Διότι όπως και όλα τα μεγάλα πράγματα, είναι απλή. Όμως, όπως συμβαίνει και με όλα τα μεγάλα πράγματα, είναι συγκαλυμμένη από συγκεχυμένο τρόπο σκέψης. Και, πολύ συχνά, γίνεται αντικείμενο περιφρόνησης εξαιτίας των όσων μηχανεύονται κάποιοι κακοήθεις.

1.Υπάρχει περισσότερη ανοησία που λέγεται και γράφεται για τη Γιόγκα απ' ό,τι για οτιδήποτε άλλο στον κόσμο. Η πιο πολλή απ' αυτή την ανοησία, η οποία υποθάλπεται από τσαρλατάνους, βασίζεται στην ιδέα ότι υπάρχει κάτι το μυστηριώδες ή ανατολίτικο γύρω απ' αυτή. Δεν υπάρχει. Μην περιμένετε από μένα οβελίσκους και οδαλίσκες, ραχάτ λουκούμ, μπουλ-μπουλ, και οτιδήποτε άλλο από τα φανταχτερά ψευτοστολίδια εκείνων που καπηλεύονται τη Γιόγκα. Είμαι πνευματώδης, αλλά δεν είμαι και φτηνός. Δεν υπάρχει τίποτα το μυστηριώδες ή το ανατολίτικο σ' αυτή, κάτι που το ξέρει ο καθένας που έχει ξοδέψει με κάποια νοημοσύνη λόγο από το χρόνο του στις ηπείρους της Ασίας και της Αφρικής. Προτίθεμαι να επικαλεστώ τον πλέον μακρινό και τον πλέον άπιαστο απ' όλους τους Θεούς για να ρίξει καθάριο φως πάνω στο θέμα – το φως του κοινού νου.

2.Ολα τα φαινόμενα που υποπίπτουν στην αντίληψή μας λαμβάνουν χώρα στο νου μας, και επομένως το μόνο πράγμα που πρέπει να εξετάσουμε είναι ο νους. Ο οποίος είναι ένα πιο σταθερό μέγεθος σε όλα τα είδη του ανθρώπου απ' ό,τι φαντάζεται γενικά ο κόσμος. Αυτές που μοιάζουν να είναι ριζικές διαφορές, αγεφύρωτες μέσω επιχειρηματολογίας, συνήθως αποδεικνύεται ότι οφείλονται στην ξεροκεφαλιά της συνήθειας που προκύπτει ύστερα απο γενιές και γενιές συστηματικής σεκταριστικής εκπαίδευσης.

3.Πρέπει λοιπόν να αρχίσουμε τη μελέτη της Γιόγκα εξετάζοντας τη σημασία της λέξης. Σημαίνει Ένωση, από την ίδια σανσκριτική ρίζα όπως και η ελληνική λέξη Ζεύγμα, η λατινική λέξη Jugum, και η αγγλική λέξη yoke (Yeug – ενώνω).

Όταν μια χορεύτρια αφιερώνεται στις υπηρεσίες ενός ναού υπάρχει μια Γιόγκα των συγγενών της για να γιορταστεί. Η λέξη Γιόγκα, εν ολίγοις, μπορεί να αποδοθεί και ως “σουαρέ για τσαγάκι”, το οποίο χωρίς αμφιβολία οφείλεται στο γεγονός ότι όλοι οι μαθητές της Γιόγκα στην Αγγλία δεν κάνουν τίποτ' άλλο από το να κουτσομπολεύουν πάνω από ατέλειωτες σπονδές τσαγιού Λάιονς, προς ένα σελίνι – δύο πένες το πακέτο.

4.Γιόγκα σημαίνει ένωση.

Κατά κάποιο τρόπο πρέπει να το ερμηνεύσουμε αυτό; Πως μπορεί η λέξη Γιόγκα να εννοεί ένα σύστημα θρησκευτικής εκπαίδευσης ή μια περιγραφή θρησκευτικής εμπειρίας;

Παρεμπιπτόντως, σημειώστε ότι και ηλέξη Θρησκεία(1) είναι στην πραγματικότητα ταυτόσημη με τη λέξη Γιόγκα. Σημαίνει: δέσιμο μαζί.

5.Γιόγκα σημαίνει Ένωση.

Ποια είναι αυτά τα στοιχεία τα οποία ενώνονται ή πρέπει να ενωθούν όταν αυτή η λέξη χρησιμοποιείται με την κοινή της σημασία, ως μια πρακτική ευρέως διαδεδομένη στο Ινδουστάν(2), το αντικείμενο της οποίας είναι η απελευθέρωση από τις λιγότερο ευχάριστες απόψεις της ζωής του σ' αυτόν τον πλανήτη του ατόμου που τη μελετά και την εφαρμόζει;

6.Γιόγκα σημαίνει Ένωση.

Στο μυαλό ενός ευσεβούς ανθρώπου, το σύμπλεγμα κατωτερότητας που ευθύνεται για την ευσέβεια του τον αναγκάζει να ερμηνεύσει αυτή τη χειραφέτηση σαν ένωση μ' εκείνο το αεριώδες σπονδυλωτό που έχει επινοήσει και έχει ονομάσει Θεό. Πάνω στους νεφελώδεις αχνούς των φόβων του, η φαντασία του έχει ρίξει μια τεράστια παραμορφωμένη εικόνα του εαυτού του και, πολύ φυσιολογικά, έχει τρομοκρατηθεί. Και όσο πιο πολύ ζαρώνει έντρομος μπροστά της, τόσο πιο πολύ ο μπαμπούλας αυτός μοιάζει να σκύβει για να τον τσακίσει. Άνθρωποι με τέτοιες ιδέες δε θα φτάσουν ποτέ πιο πέρα από τα Άσυλα Ψυχοπαθών και τις Εκκλησίες.

Είναι εξαιτίας αυτού το συντριπτικού μιάσματος του φόβου που το όλο θέμα της Γιόγκα έχει συσκοτιστεί. Ένα τελείως απλό πρόβλημα έχει γίνει περίπλοκο από τις πιο ευτελείς ηθικοπλαστικές και προληπτικές ανοησίες. Και ωστόσο, ταυτόχρονα, η αλήθεια είναι ολοφάνερη στην ίδια τη λέξη.

7.Γιόγκα σημαίνει Ένωση.

Μπορούμε τώρα να εξετάσουμε και το τι πραγματικά είναι η Γιόγκα. Ας πάμε για μια στιγμή στη φύση της συνειδητότητας, ρίχνοντας μια ματιά σε επιστήμες όπως είναι τα μαθηματικά, η βιολογία και η χημεία.

Στα μαθηματικά η έκφραση “α” συν “β” συν “γ” είναι τετριμμένη. Γράψτε “α” συν “β” συν “γ” ίσον 0, και θα έχετε μια εξίσωση από την οποία μπορεί να προκύψουν οι πιο μεγαλειώδεις αλήθειες.

Στη βιολογία το κύτταρο διαιρείται ατέλειωτα, αλλά ποτέ δε γίνεται κάτι το διαφορετικό. Αλλά αν ενώσουμε κύτταρα με αντίθετες ιδιότητες, αρσενικό και θηλυκό, θέτουμε τις βάσεις μιας δομής η κορυφή της οποίας είναι απρόσιτα θρονιασμένη στους ουρανούς της φαντασίας.

Παρόμοια γεγονότα συμβαίνουν και στη χημεία. Το άτομο(3) από μόνο του έχει λίγες σταθερές ιδιότητες, και καμία απ' αυτές δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αλλά μόλις ένα στοιχείο συνδυαστεί με το αντικείμενο του πόθου του το αποτέλεσμα είναι όχι μόνο μια εκστατική παραγωγή φωτός, θερμότητας, και λοιπά, αλλά και μια πιο πολύπλοκη δομή η οποία διαθέτει λίγες ή και καμία από τις ιδιότητες των στοιχείων της, αλλά είναι ικανή για περαιτέρω συνδυασμούς σε πολυπλοκότητες εκπληκτικού μεγαλείου. Όλοι αυτοί οι συνδυασμοί, οι ενώσεις αυτές, είναι Γιόγκα.

8.Γιόγκα σημαίνει Ένωση.

Και πως μπορούμε να εφαρμόσουμε αυτή τη λέξη στα φαινόμενα του νου;

Ποιό είναι το πρώτο χαρακτηριστικό του καθετί στη σκέψη; Πως κατάφερε καν κι έγινε σκέψη;Μόνο με το να κάνει ένα διαχωρισμό μεταξύ αυτού του ιδίου και του υπόλοιπου κόσμου.

Η πρώτη πρόταση, ο τύπος όλων των προτάσεων, είναι: το Κ είναι Υ(4).

Θα πρέπει να υπάρχουν δύο πράγματα – διαφορετικά πράγματα – η σχέση των οποίων σχηματίζει γνώση.

Η Γιόγκα είναι πρώτα απ' όλα η ένωση του υποκειμένου και του αντικειμένου της συνείδησης: του παρατηρητή με το αντικείμενο της παρατήρησης.

9.Τώρα, δεν υπάρχει τίποτατο παράξενο ή το θαυμαστό σε όλα αυτά.

Η μελέτη των αρχών της Γιόγκα είναι πολύ χρήσιμη στο μέσο άνθρωπο, αν μη τι άλλο, για να τον κάνει να προβληματιστεί γύρω από τη φύση του κόσμου που υποθέτει ότι ξέρει.

Ας πάρουμε, έστω, ένα κομμάτι τυρί. Λέμε ότι έχει συγκεκριμένες ιδιότητες, σχήμα, δομή, χρώμα, στερεότητα, βάρος, γεύση, μυρωδιά, πυκνότητα και τα λοιπά. Όμως η έρευνα έχει δείξει πως όλα αυτά είναι ψευδαισθήσεις. Που υπάρχουν αυτές οι ιδιότητες; Όχι στο τυρί, διότι διαφορετικοί παρατηρητές δίνουν αρκετά διαφορετικές περιγραφές γι' αυτό. Όχι μέσα μας, διότι δεν τις αντιλαμβανόμαστε όταν το τυρί απουσιάζει. Όλα τα “υλικά αντικείμενα”, όλες οι εντυπώσεις, είναι οπτασίες.

Στην πραγματικότητα το τυρί δεν είναι τίποτε άλλο από μια σειρά ηλεκτρικών φορτίσεων. Ακόμα και η πιο θεμελιώδης ιδιότητα όλων, η μάζα, έχει βρεθεί ότι δεν είναι υπαρκτή. Το ίδιο ισχύει και για την ύλη του εγκεφάλου μας, η οποία είναι μερικώς υπεύθυνη γι' αυτές τις παρατηρήσεις. Τότε τι είναι αυτές οι ιδιότητες για τις οποίες είμαστε τόσο σίγουροι όλοι μας; Δε θα υπήρχαν χωρίς τον εγκέφαλό μας. Δε θα υπήρχαν χωρίς το τυρί. Είναι τα αποτελέσματα της ένωσης, δηλαδή της Γιόγκα, του παρατηρητή με το παρατηρούμενο, του υποκειμένου με το αντικείμενο της συνειδητότητας, όπως το θέτει η φιλοσοφική φράση. Δεν έχουν υλική υπόσταση. Είναι μονάχα ονόματα τα οποία δίνονται στα εκστατικά αποτελέσματα αυτής της συγκεκριμένης μορφής Γιόγκα.

10.Νομίζω ότι τίποτα δεν μπορεί να είναι πιο ωφέλιμο για το σπουδαστή της Γιόγκα απ' το να εντυπώσει την παραπάνω πρόταση γερά στον υποσυνείδητο νου του. Περίπου τα εννιά δέκατα της δυσκολίας για να κατανοήσει κανείς το θέμα είναι όλες αυτές οι φανφάρες, πως η Γιόγκα είναι τάχα μυστηριώδης και ανατολίτικη. Οι αρχές της Γιόγκα, και τα πνευματικά αποτελέσματα της Γιόγκα, φαίνονται σε κάθε συνειδητό και ασυνείδητο συμβάν.

Είναι αυτό που είναι γραμμένο στο Βιβλίο του Νόμου – Η Αγάπη είναι ο νόμος, η αγάπη υπό τη θέληση(5) – διότι η Αγάπη είναι το ένστικτο της ένωσης, και η πράξη της ένωσης. Αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει αδιακρίτως, πρέπει να γίνει “υπό τη θέληση”, δηλαδή, σε συμφωνία με τη φύση των συγκεκριμένων μονάδων που συμμετέχουν. Το Υδρογόνο δεν τρέφει αγάπη για το Υδρογόνο. Δεν είναι στη φύση, ή την “αληθινή Θέληση” του Υδρογόνου να ψάχνει να ενωθεί με ένα μόριο του ίδιου είδους. Προσθέστε Υδρογόνο στο Υδρογόνο: τίποτα δεν αλλάζει ποιοτικά. Είναι μόνον η ποσότητα του που αλλάζει. Εκείνο που μάλλον αναζητά είναι το να διευρύνει την εμπειρία των δυνατοτήτων του με την ένωσή του με άτομα διαφορετικού χαρακτήρα, όπως είναι το Οξυγόνο. Μαζί μ' αυτό συνδυάζεται (με μια έκρηξη φωτός, θερμότητας, και ήχου) για να σχηματίσουν νερό. Το αποτέλεσμα είναι τελείως διαφορετικό απ' οποιοδήποτε απ´ τα δύο αρχικά συστατικά στοιχεία, και αυτό τώρα διαθέτει ένα άλλο είδος “αληθινής Θέλησης”, όπως το να ενωθεί (με μια παρόμοια απελευθέρωση φωτός και θερμότητας) με το Κάλιο. Η παραγόμενη έτσι “καυστική ποτάσα” έχει με τη σειρά της μια τελείως καινούργια σειρά από ιδιότητες, πάλι με μια άλλη δικιά της “αληθινή Θέληση”. Δηλαδή, το να ενώνεται εκρηκτικά με οξέα. Και πάει λέγοντας.

11.Μπορεί να φαίνεται σε κάποιους από σας ότι αυτές οι εξηγήσεις μάλλον έχουν βάλει τρικλοποδιά στη Γιόγκα. Ότι υποβίβασα το όλο θέμα στην κατηγορία των κοινών πραγμάτων. Αυτός ήταν ο σκοπός μου. Δεν έχει νόημα να φοβόμαστε τη Γιόγκα, να μας πιάνει δέος από τη Γιόγκα, να χάνουμε τα μυαλά μας και να θεωρούμε ότι υπάρχει κάποιο μυστήριο στη Γιόγκα, ή να γινόμαστε ενθουσιώδεις για τη Γιόγκα. Αν πρόκειται να κάνουμε οποιαδήποτε πρόοδο στις σπουδές μας, χρειαζόμαστε καθαρό μυαλό καθώς και την απρόσωπη επιστημονική στάση. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μην τυραννάμε τους εαυτούς μας με ανατολίτικες ασυναρτησίες. Μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε μερικές σανσκριτικές λέξεις. Αλλά αυτό είναι μόνο και μόνο επειδή δεν υπάρχουν αγγλικές αντίστοιχες, και κάθε προσπάθεια μετάφρασης θα μας φόρτωνε με τις υπόλοιπες νοηματικές αποχρώσεις που εμπεριέχουν αυτές οι αγγλικές λέξεις που θα χρησιμοποιούσαμε. Όμως, αυτές οι λέξεις είναι πολύ λίγες. Και δε θα παρουσιάσουν καμιά δυσκολία, υπό τον όρο ότι θα μελετηθούν προσεκτικά οι ορισμοί που προτίθεμαι να σας δώσω.

12.Έχοντας λοιπόν τώρα κατανοήσει ότι η Γιόγκα είναι η ουσία όλων ανεξαιρέτως των φαινομένων, μπορεί να ρωτήσουμε ποια είναι η ειδική σημασία της λέξης αναφορικά με την προτεινόμενη έρευνά μας, εφόσον η διαδικασία και τα αποτελέσματα είναι οικεία στον καθέναν απο μας. Τόσο οικεία όντως, που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα τίποτε άλλο για το οποίο να έχουμε κάποια γνώση. Είναι γνώση.

Τι είναι αυτό που πρόκειται να μελετήσουμε, και γιατί να το μελετήσουμε;

13.Η απάντηση είναι πολύ απλή.

Όλη αυτή η Γιόγκα που γνωρίζουμε και εφαρμόζουμεμ η Γιόγκα που παράγει αυτά τα εκστατικά αποτελέσματα τα οποία ονομάζουμε φαινόμενα, συμπεριλαμβάνει στις πνευματικές της απορροές κι ένα ικανό ποσοστό δυσάρεστων πραγμάτων. Όσο περισσότερο μελετάμε αυτό το σύμπαν που παράγεται από τη Γιόγκα μας, όσο περισσότερο συλλέγουμε και συνδυάζουμε την εμπειρία μας, τόσο τείνουμε προς την αντίληψη αυτού που ο Βούδας ξήρυξε ως το χαρακτηριστικό όλων των συνιστούντων πραγμάτων:

Πόνος, Αλλαγή και Απουσία κάθε σταθερής ιδιότητας. Συνεως πλησιάζουμε στον αφορισμό του περί των δύο πρώτων “Ευγενικών Αληθειών” όπως τις αποκαλούσε. “Το καθετί είναι Πόνος”(6), και “Η αιτία του Πόνου είναι η Επιθυμία”. Με τη λέξη “Επιθυμία” εννοούσε ακριβώς αυτό που στο Βιβλίο του Νόμου αποκαλείται “Αγάπη”, για το οποίο και μίλησα λίγες στιγμές πριν. “Επιθυμία” είναι η ανάγκη της κάθε μονάδας όπως επεκτείνει την εμπειρία της μέσω του συνδυασμού με το αντίθετό της.

14.Είναι εύκολο να κατασκευάσουμε μια ολόκληρη σειρά από επιχειρήματα τα οποία να οδηγούν στην πρώτη “Ευγενική Αλήθεια”.

Κάθε πράξη Αγάπης είναι και η ικανοποίηση μιας αφόρητης πείνας, όμως η όρεξη απλώς μεγαλώνει ακόμη πιο πολύ με την ικονοποίησή της. Έτσι ώστε μπορούμε να πούμε μαζί με τον Εκκλησιαστή: “Όστις προσθέτει γνώσιν, προσθέτει πόνον”(7). Η ρίζα όλου αυτού του πόνου είναι στην αίσθηση της ανεπάρκειας. Η ανάγκη προς ένωση, του να χάσεις τον εαυτό σου μέσα στο αντικείμενο της αγάπης, είναι η προφανής απόδειξη αυτού του γεγονότος. Και είναι επίσης ξεκάθαρο ότι η ικανοποίηση παράγει μόνο μια προσωρινή ανακούφιση, επειδή η διαδικασία αυτή επεκτείνεται επ' άπειρο. Η δίψα μεγαλώνει όσο περισσότερο μπίνουμε. Η μόνη πλήρης ικανοποίηση που μπορούμε να συλλάβουμε θα ήταν η Γιόγκα του ατόμου με όλο το σύμπαν. Αυτό το γεγονός εύκολα γίνεται αντιληπτό, και εκφράζεται διαρκώς στις μυστικιστικές φιλοσοφίες της Δύσης. Ο μόνος σκοπός είναι η “Ένωση με τον Θεό”. Φυσικά, χρησιμοποιούμε τη λέξη “Θεός” μόνο και μόνο επειδή έχουμε αντραφεί μέσα στη δεισιδαιμονία, και οι υψηλότεροι φιλόσοφοι της Δύσης και της Ανατολής προτιμούν να μιλούν για ένωση με το Όλον ή με το Απόλυτο. Κι άλλες δεισιδαιμονίες!

15.Πολύ καλά λοιπόν, δεν υπάρχει καμία δυσκολία. Καθότι κάθε κύτταρο στα σώματά μας, κάθε σκέψη στην ύπαρξή μας, κάθε ηλεκτρόνιοο και κάθε πρωτόνιο στα άτομά μας, δεν είναι τίποτα άλλο από Γιόγκα και το αποτέλεσμα της Γιόγκα. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε για να επιτύχουμε την απελευθέρωση, την ικανοποίηση, το καθετί που θέλουμε είναι το να εφαρμόσουμε αυτή τη συμπαντική και αναπόφευκτη λειτουργία πάνω στο ίδιο το Απόλυτο. Μερικά από τα πιο ψαγμένα μέλη του ακροατηρίου μου πιθανόν να σκέφτονται ότι κάποιον λάκκο έχει η φάβα, κάπου. Και έχουν απόλυτο δίκιο.

16.Ο λάκκος είναι απλώς αυτό. Κάθε στοιχείο το οποίο μας συνθέτει είναι όντως απασχολημένο διαρκώς με την ικανοποίηση των δικών του ιδιαίτερων αναγκών, με τη δική του ιδιαίτερη Γιόγκα. Αλλά γι αυτόν ακριβώς το λόγο είναι και πλήρως απασχολημένο με τη δική του λειτουργία, την οποία πολύ φυσικά θεωρεί ως το άλφα και το ωμέγα του όλου σύμπαντος.

Για παράδειγμα, αν πάρετε ένα γυάλινο σωλήνα ανοψτό κι απ' τις δύο άκρες και σκεπάσετε με τη μια άκρη του μια μέλισσα πάνω στο τζάμι του παραθύρου, αυτή θα συνεχίσει να χτυπάει ξανά και ξανά πάνω στο τζάμι ώσπου να εξαντληθεί και να πεθάνει, αντί να δραπετεύσει μέσα από το σωλήνα. Δε θα πρέπει να συγχέουμε την αναγκαία αυτόματη λειτουργία του καθενός από τα στοιχεία μας με την αληθινή του Θέληση, η οποία είναι και η σωστή τροχιά κάθε αστέρα. Ένα ανθρώπινο πλάσμα λειτουργεί σαν μονάδα αποκλειστικά και μόνο χάρη σε αμέτρητες γενιές εκπαίδευσης. Οι διαδικασίες της εξέλιξης έχουν δημιουργήσει μια υψηλότερη τάξη γιογκικής δράσης, μέσω της οποίας έχουμε κατορθώσει να υποτάξουμε αυτά που θεωρούμε ως τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντά μας σ' αυτό που θεωρούμε ως το κοινό καλό. Είμαστε κοινότητες. Και η ευημερία μας εξαρτάται από τη σοφία των Συμβουλίων μας, και την τιμωρία με την οποία επιβάλλονται οι αποφάσεις τους. Όσο πιο πολύπλοκοι είμαστε, όσο ψηλότερα βρισκόμαστε στην κλίμακα της εξέλιξης, τόσο πιο σύνθετο και δύσκολο γίνεται το έργο της νομοθεσίας και της διατήρησης της τάξης.

17.Σε υψηλά πολιτισμένες κοινότητες όπως οι δικές μας (δυνατά γέλια), ο άνθρωπος βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπος με αντικρουόμενα ενδιαφέροντα και ανάγκες. Η ιδιαιτερότητά του δοκιμάζεται διαρκώς από τη σύγκρουση με άλλους ανθρώπους. Και σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των περιπτώσεων είναι ανίκανος να αντέξει στην καταπόνηση αυτή. Η “σχιζοφρένεια”, η οποία είναι μια όμορφη λέξη που μπορεί να βρίσκεται ή να μη βρίσκεται στο λεξικό σας είναι ένα υπερβολικά κοινό πρόβλημα. Σημαίνει τη σχάση του νου(8). Σε ακραίες περιπτώσεις έχουμε τα φαινόμενα της πολλαπλής προσωπικότητας, Τζέκυλ και Χάιντ. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, όταν ένας άνθρωπος λέει “Εγώ” αναφέρεται μόνο σ' ένα παροδικό φαινόμενο. Το “Εγώ” του αλλάζει ήδη καθώς προφέρει τη λέξη. Αλλά – αφήνοντας τη φιλοσοφία κατά μέρος – γίνεται όλο και πιο δύσκολο το να βρεις έναν άνθρωπο με δικό του νου και δικιά του θέληση, ακόμη και μ' αυτήν την τροποποιημένη έννοια.

18.Θέλω, συνεπώς, να δείτε τη φύση των εμποδίων στην ένωση με το Απόλυτο. Αν μη τι άλλο, η Γιόγκα, την οποία διαρκώς εφαρμόζουμε, δεν έχει πάντα σταθερά αποτελέσματα. Υπάρχει το θέμα της προσοχής, της έρευνας, του στοχασμού. Προτίθεμαι να καταπιαστούμε σ' ένα μελλοντικό μάθημα με τις τροποποιήσεις στην αντίληψή μας που προκύπτουν έτσι, διότι έχουν μεγάλη σημασία στην επιστήμη της Γιόγκα. Για παράδειγμα, πάρτε την κλασική περίπτωση των δύο ανθρώπων που έχουν χαθεί σ' ένα πυκνό δάσος τη νύχτα.

Ο ένας λέει στον άλλο: “Αυτό το σκυλί που γαβγίζει δεν είναι ακρίδα. Είναι το τρίξιμο ενός κάρου”. Ή πάλι: “Νόμιζε πως είδε έναν υπάλληλο τραπέζης να κατεβαίνει από ένα λεωφορείο. Κοίταξε πάλι, και είδε ότι ήταν ένας ιπποπόταμος”.

Ο καθένας ο οποίος έχει κάνει κάποια επιστημονική έρευνα έχει οδυνηρή επίγνωση του πως η κάθε παρατήρηση πρέπει να διορθώνεται ξανά και ξανά. Η ανάγκη της Γιόγκα είναι τόσο αφόρητη που μας τυφλώνει. Μπαίνουμε συνεχώς στον πειρασμό να δούμε και να ακούσουμε αυτό που θέλουμε να δούμε και να ακούσουμε.

19.Είναι λοιπόν καθήκον μας, αν θέλουμε να επιτύχουμε τη συμπαντική και τελική Γιόγκα με το Απόλυτο, να κυριαρχήσουμε πάνω σε κάθε στοιχείο της ύπαρξής μας, να το προστατέψουμε από κάθε εμφύλιο και εξωτερικό πόλεμο, να εντείνουμε κάθε μας φυσικό προσόν στο μέγιστο, να εκπαιδεύσουμε τους εαυτούς μας στη γνώση και τη δύναμη στο μέγιστο. Έτσι ώστε την κατάλληλη στιγμή να είμαστε σε τέλεια κατάσταση για να εκτιναχθούμε ψηλά και μέσα στο καμίνι της έκστασης που φλέγεται από την άβυσσο της εκμηδένισης.

Η αγάπη είναι ο νόμος, η αγάπη υπό τη θέληση.

__________

(1)Στα αγγλικά Religion, από τα λατινικά re (πίσω) + ligare (δένω, δένω μαζί). Κατά μια άλλη εκδοχή, σημαίνει “συλλέγω” (από το re και την ινδο-ευρωπαϊκή ρίζα leg-)

(2)Εδώ, γενική ονομασία για την ινδική χερσόνησο.

(3)Εδώ εννοεί το σωματίδιο (atom), όχι το πρόσωπο.

(4)Η “πρόταση” ως λογική συλλογιστική μονάδα. Το (Κ)ατηγόρημα που προσδίδει κάποια ιδιότητα στο (Υ)ποκείμενο.

(5)Ή, ως εναλλακτική μετάφραση””βούληση”.

(6)Με την έννοια του ψυχικού πόνου και της θλίψης.

(7)Εκκλησιαστής, κεφ. Α, 18.

(8)Αυτό είναι ένα κοινό λάθος! Η σχιζοφρένεια δεν είναι σχάση του νου (διπλή ή πολλαπλή προσωπικότητα), ούτε έχει σχέση μαζί της, αλλά σχάση μεταξύ των λειτουργιών της σκέψης και των συναισθημάτων, ένα “σκόρπισμα” της όλης προσωπικότητας.

ALEISTER CROWLEY

Οκτώ Διαλέξεις Πάνω στη Γιόγκα

Μετάφραση: Γιώργος Μπαλάνος

Πρόλογος – Επιμέλεια: Ηλίας Μπένης

Εκδόσεις Locus 7

[Κάποτε νιώθω] - Χουάν Ραμόν Χιμένεθ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ ΤΗΣ 02/10/2010 (ΠΕΝΤΑΛ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΛΑΪΝΑ)

Κάποτε νιώθω

καθώς το ρόδι

που θα 'μαι μια μέρα, καθώς το φτερό

που θα 'μαι μια μέρα.

Και με τυλίγει ένα άρωμα, ξένο και δικό μου,

δικό μου κι ενός ρόδου·

και με περισυλλέγει μια περιπλάνηση ξένη και δική μου,

δική μου κι ενός πουλιού.

Τραγούδα, τραγούδα, φωνή μου!

γιατί όσο υπάρχει ένα πράγμα που δεν το είπες

δεν είπες τίποτα!

(...)

σε μετάφραση του Τάκη Βαρβιτσιώτη, ποίημα του Χουάν Ραμόν Χιμένεθ (1881-1958), ανδαλουσιανού ποιητή και πεζογράφου.

Μονάχα να ξεφύγω - Θεοδώρα Ντάκου

Θεέ μου, να σταματήσω αυτές τις επαφές
που με γεμίσαν όνειρα,
να σταματήσω το ψηλάφισμα των αναστεναγμών μου,
τη διαρροή μου κάθε ώρα και στιγμή.

Δε θα ευχηθώ κάτι ν' αρχίσω μετά το τέλος
δεν θα το κάνω σαν ανακωχή

μονάχα να μη βλέπω πια
να μην ακούω πια
να μην περιμένω πια

ακόμα και η αγάπη με διέλυσε

μονάχα να ξεφύγω απ' το φόβο
και να βολευτώ
όσο μπορώ πιο μέσα στο σκοτάδι.

Από τη συλλογή Ο θάνατος του χρόνου (2004)

ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗ ΜΑΡΙΑ – ΕΡΝΕΣΤΟ ΣΑΜΠΑΤΟ

...Βγήκα από το μπάνιο, γδύθηκα, έβαλα ρούχα στεγνά κι άρχισα να γράφω ένα γράμμα στη Μαρία. Πρώτα έγραψα πως επιθυμούσα να της δώσω μια εξήγηση για τη φυγή μου από το εξοχικό (διέγραψα το “φυγή” κι έβαλα “αναχώρηση”). Πρόσθεσα πως εκτιμούσα πολύ το ενδιαφέρον που έδειξε για μένα (διέγραψα το “για μένα” κι έβαλα “για το άτομό μου”), καταλάβαινα πως αυτή ήταν πολύ καλή και γεμάτη από αγνά αισθήματα, παρ' όλο που, όπως εκείνη η ίδια μου είχε κάνει γνωστό, καμιά φορά ξεπρόβαλαν από μέσα της “χαμερπή πάθη”. Της είπα πως αναγνώριζα κι εκτιμούσα στην πραγματική του αξία ένα γεγονός όπως αυτό που ανάφερε, να φύγει με μια βάρκα ή να παραβρεθεί αμίλητη σε ένα σούρουπο μέσα σ' ένα πάρκο αλλά πως, καθώς εκείνη μπορούσε να φανταστεί (διέγραψα το “να φανταστεί” κι έβαλα “να υπολογίσει”) αυτό δεν ήταν αρκετό για να διατηρήσει ή να αποδείξει μιαν αγάπη. Συνέχιζα αν μην καταλαβαίνω πως ήταν δυνατόν μια γυναίκα σαν κι αυτή να είναι ικανή να λέει λόγια αγάπης στον άντρα της και σε μένα, την ίδια ώρα που κοιμόταν με το Χάντερ. Και μάλιστα – πρόσθετα – στην ακόμα πιο εξοργιστική περίπτωση που κοιμόταν και με μένα και με το σύζυγό της. Τελείωνα, λέγοντας ότι, όπως εκείνη μπορούσε να αντιληφθεί, αυτού του είδους οι ενέργειες σήκωναν πολλή σκέψη κ.τ.λ.

Ξαναδιάβασα το γράμμα και μου φάνηκε πως με τις αλλαγές που σημείωσα ήταν αρκετά προσβλητικό. Το έκλεισα, έφυγα για το κεντρικό ταχυδρομείο και το έστειλα συστημένο.

___________

Μόλις βγήκα από το ταχυδρομείο συνειδητοποίησα δυό πράγματα: Δεν είχα πει στο γράμμα γιατί τη θεωρούσα ερωμένη του Χάντερ. Και δεν ήξερα ποιά ήταν η πρόθεση μου να θέλω να την πληγώσω τόσο σκληρά. Μήπως τάχα ήθελα να την κάνω να αλλάξει τρόπο ζωής, στην περίπτωση που οι υπόνοιές μου ήταν πραγματικες; Αυτό ήταν καταφανώς γελοίο. Να την κάνω να τρέξει κοντά μου; Θα ήταν απίστευτο να το πετύχω μ' αυτό τον τρόπο. Σκέφτηκα, πάντως, πως στα βάθη της ψυχής μου η μοναδική αγωνία μου ήταν να γυρίσει η Μαρία σ' εμένα. Αλλά σ' αυτή την περίπτωση, γιατί να μην της πω απευθείας, χωρίς να την πληγώνω, εξηγώντας της πως είχα φύγει ξαφνικά από το εξοχικό γιατί είχα καταλάβει τις ζηλοτυπίες του Χάντερ; Στο κάτω κάτω το συμπέρασμά μου πως ήταν ερωμένη του Χάντερ, πέρα από προσβλητικό, ήταν κι απόλυτα αυθαίρετο. Οπωσδήποτε ήταν μια υπόθεση που εγώ μπορούσα να τη διατυπώσω με τη μοναδική πρόθεση να κατευθύνω τις μελλοντικές έρευνές μου.

Ακόμα μια φορά είχα διαπράξει μιαν ανοησία, με τη συνήθεια που είχα να γράφω γράμματα πολύ αυθόρμητα και να τα στέλνω αμέσως. Τα σημαντικά γράμματα πρέπει να τα κρατά κανείς τουλάχιστον μια μέρα, ώστε να προβλεφτούν όλες οι πιθανές συνέπειες.

Μου απόμενε μια διέξοδος απελπισίας. Η απόδειξη! Την αναζήτησα σ' όλες τις τσέπες, αλλά δεν την βρήκα. Την είχα πετάξει βλακωδώς. Γύρισα πάντως τρέχοντας στο ταχυδρομείο και μπήκα στην ουρά των συστημένων. Όταν έφτασε η σειρά μου, ρώτησα την υπάλληλο, ενώ έκανα μια φοβερή και υποκριτική προσπάθεια να χαμογελάσω.

-Δεν με αναγνωρίζετε;

Η γυναίκα με κοίταξε με έκπληξη: σίγουρα θα σκέφτηκε πως ήμουν τρελός. Για να τη βγάλω από την πλάνη της, της είπα πως ήμουν αυτός που μόλις πριν λίγο είχα στείλει ένα γράμμα στην εξοχική περιοχή Λος Ομπούες. Η έκπληξη αυτής της ηλίθιας φάνηκε να μεγαλώνει ακόμα περισσότερο και, ίσως από μια επιθυμία να τη μοιραστεί ή να ζητήσει συμβουλή για κάτι που δεν καταλάβαινε, γύρισε και κοίταξε κάποιο συνάδελφό της. Μετά ξανακοίταξε εμένα.

-Έχασα την απόδειξη, εξήγησα.

Δεν πήρα απάντηση.

-Θέλω να πω πως χρειάζομαι πίσω το γράμμα και δεν έχω την απόδειξη, πρόσθεσα.

Η γυναίκα και ο άλλος υπάλληλος με περιεργάστηκαν για ένα λεπτό σαν δυό συνεννοημένοι χαρτοπαίχτες.

Τελικά με το στόμφο κάποιου που είναι έκθαμβος με ρώτησε:

-Θέλετε να σας επιστραφεί το γράμμα;

-Ακριβώς

-Και δεν έχετε καν την απόδειξη;

Αναγκάστηκα να παραδεχτώ πως πραγματικά δεν διέθετα αυτό το σημαντικό ντοκουμέντο. Η έκπληξη της γυναίκας είχε φτάσει στο απροχώρητο. Τραύλισε κάτι που δεν κατάλαβα και γύρισε να κοιτάξει το συνάδελφό της.

-Θέλει να του επιστραφεί τογράμμα, ψέλλισε.

Ο άλλος χαμογέλασε με άπειρη ηλιθιότητα, αλλά με τη μοναδική πρόθεση να δείξει ζωτικότητα. Η γυναίκα με κοίταξε και είπε:

-Είναι απολύτως αδύνατον.

-Μπορώ να σας δείξω άλλα ντοκουμέντα, απάντησα βγάζοντας άλλα χαρτιά.

-Δεν μπορεί να γίνει τίποτε. Ο κανονισμός είναι αυστηρός.

-Ο κανονισμός, όπως εσείς θα καταλαβαίνετε, πρέπει να συμβαδίζει με τη λογική, αναφώνησα βίαια, ενώ άρχισε να μ' εκνευρίζει μια ελιάμε μακριές τρίχες, που η γυναίκα αυτή είχε στο μάγουλο.

-Εσείς γνωρίζετε τον κανονισμό; με ρώτησε νωθρά.

-Δεν είναι ανάγκη να τον γνωρίζω κυρία μου, απάντησα ψυχρά, ξέροντας πως η λέξη κυρία θα έπρεπε να την πληγώσει θανάσιμα.

Τα μάτια της, όμοια με μάτια μπούφου, άστραφταν τώρα από περιφρόνηση.

-Εσείς κυρία μου, καταλαβαίνετε πως ο κανονισμός δεν μπορεί να είναι λογικός. Θα έπρεπε να έχει γίνει από έναν άνθρωπο φυσιολογικό, όχι από έναν τρελό. Αν εγώ ρίχνω ένα γράμμα και την ίδια στιγμή επιστρέφω να ζητήσω να μου το δώσουν πίσω, επειδή έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό, το λογικό είναι να γίνει δεκτό το αίτημά μου. Ή μήπως το ταχυδρομείο έχει αναλάβει να διοχετεύει γράμματα ελλειπή ή λανθασμένα; Είναι απόλυτα ευνόητο και λογικό πως το ταχυδρομείο είναι ένα μέσον επικοινωνίας κι όχι ένα μέσον καταναγκασμού. Το ταχυδρομείο δεν μπορεί να με αναγκάσει να στείλω ένα γράμμα, αν εγώ δεν το θέλω.

-Αλλά εσείς το θελήσατε, απάντησε.

-Ναι! Φώναξα, αλλά σας επαναλαμβάνω πως τώρα δεν θέλω!

-Μην μου φωνάζετε, μην είσθε ανάγωγος. Τώρα είναι αργά.

-Δεν είναι αργά, γιατί το γράμμα είναι εκεί, είπα δείχνοντας προς το καλάθι με τα γράμματα.

Ο κόσμος άρχισε να διαμαρτύρεται δυνατά. Το πρόσωπο της γεροντοκόρης έτρεμε από οργή. Με αληθινή αποστροφή, ένιωσα πως όλο μου το μίσος συγκεντρωνόταν στη ελιά.

-Εγώ μπορώ να σας αποδείξω πως είμαι αυτός που έχει στείλει το γράμμα, επανέλαβα δείχνοντάς της μερικά προσωπικά χαρτιά.

-Μην ξεφωνίζετε και δεν είμαι κουφή, μου ξανάπε. Εγώ δεν μπορώ να πάρω τέτοια απόφαση.

-Συμβουλευτείτε τον προϊστάμενο τότε.

-Δεν μπορώ. Περιμένει πολύς κόσμος. Εδώ έχουμε πολλή δουλειά, καταλαβαίνετε.

-Κι αυτό το θέμα είναι μέρος της δουλειάς, εξήγησα.

Μερικοί από εκείνους που περίμεναν, πρότειναν να μου επιστραφεί επιτέλους το γράμμα και να τελειώνουμε. Η γυναίκα δίστασε για λίγο, κάνοντας πως ήταν απασχολημένη με κάτι άλλο. Τελικά πήγε μέσα και μετά από αρκετή ώρα γύρισε σαν βρεγμένη γάτα. Έψαξε στο πανέρι.

-Τι κατοικία, ρώτησε μ' ένα είδος σφυρίγματος φιδιού.

-Εξοχική κατοικία Λος Ομπούες, απάντησα με δηλητηριώδη ηρεμία.

Μετά από ψάξιμο, που επίτηδες αργοπορούσε, πήρε το γράμμα στα χέρια της κι άρχισε να το εξετάζει, σαν να της το έδιναν να το αγοράσει και αμφέβαλε για την αξία της αγοράς.

-Έχει μόνο τα αρχικά και διεύθυνση, είπε.

-Και τι μ' αυτό;

-Τι αποδείξεις έχετε ότι είστε το πρόσωπο που έστειλε το γράμμα;

-Έχω το αντίγραφο, είπα δείχνοντάς το.

Το πήρε, το κοίταξε και μου το επέστρεψε.

-Και πως ξέρουμε πως είναι το αντίγραφο της επιστολής;

-Είναι πολύ απλό: ανοίγουμε το φάκελο και το επαληθεύουμε.

Η γυναίκα δίστασε ένα λεπτό, κοίταξε τον κλειστό φάκελο κι ύστερα μου είπε:

-Και πως θα ανοίξουμε αυτό το γράμμα δίχως να ξέρουμε πως είναι δικό σας;Δεν μπορώ να κάνω τέτοιο πράγμα.

Ο κόσμος άρχισε πάλι να διαμαρτύρεται. Εμένα μου ερχόταν να κάνω καμιά βαρβαρότητα.

-Αυτό το αντίγραφο δεν ισχύει σαν απόδειξη, κατέληξε εκείνος ο μπούφος.

-Νομίζετε πως η ταυτότητα θα ήταν αρκετή; ρώτησα με ειρωνική ευγένεια.

-Η ταυτότητα;

Σκέφτηκε, κοίταξε πάλι το φάκελο κι έπειτα αποφάνθηκε:

-Όχι, η ταυτότητα μόνο, όχι. Γιατί στο γράμμα υπάρχουν μόνο τα αρχικά. Θα πρέπει να μου δείξετε κι ένα πιστοποιητικό διαμονής. Προμηθευτείτε μια βεβαίωση από το αστυνομικό τμήμα της περιοχής σας κι ελάτε.

Σκέφτηκε ακόμα ένα λεπτό και πρόσθεσε:

-Αν και είναι δύσκολο να μην έχετε αλλάξει σπίτι από τότε που ενηλικιωθήκατε. Είναι σχεδόν βέβαιο, λοιπόν, πως θα χρειαστείτε επίσης το πιστοποιητικό διαμονής.

Μια έξαλλη οργή με κυρίεψε κι ένιωσα να παίρνει σβάρνα και τη Μαρία (και το πιο περίεργο) και τη Μιμή.

-Στείλτε το λοιπόν έτσι, και πηγαίνετε στο διάβολο! της φώναξα, ενώ έφευγα.

Βγήκα από το ταχυδρομείο, ενώ χίλιοι διάβολοι έβραζαν μέσα μου. Μέχρι που σκέφτηκα μήπως, γυρίζοντας στη θυρίδα, μπορούσα να κάψω με κάποιο τρόπο το πανέρι με τα γράμματα. Αλλά πως;Πετώντας ένα σπίρτο; Ήταν εύκολο να σβήσει την ώρα που θα το πετούσα. Ρίχνοντας ένα μικρό στουπί με λιγάκι βενζίνη, το αποτέλεσμα θα ήταν σίγουρο. Αυτό όμως περιέπλεκε τα πράγματα. Όπως και να 'ταν, σκέφτηκα να περιμένω να σχολάσει η βάρδια της για να βρίσω τη γεροντοκόρη.

_____________

Μετά από αναμονή μιας ώρας αποφάσισα να φύγω. Τι θα κέρδιζα βρίζοντας αυτή την ανόητη; Απ' την άλλη πλευρά κατά τη διάρκεια αυτής της ώρας έκανα μια σειρά από σκέψεις με αποτέλεσμα να ηρεμήσω: το γράμμα ήταν πολύ εντάξει, και θα ήταν πολύ καλό να φτάσει στα χέρια της Μαρίας. (Πολλές φορές μου έχει συμβεί αυτό: να πολεμήσω ανόητα ενάντια σ' ένα εμπόδιο που δε μ' αφήνει να κάνω κάτι που το θεωρώ αναγκαίο ή συμφέρον, να δέχομαι με λύσσα την αναποδιά και τελικά, ύστερα από καιρό, να διαπιστώσω πως το πεπρωμένο είχε δίκαιο). Στην πραγματικότητα, όταν έκατσα να γράψω το γράμμα, το έκανα χωρίς να σκεφτώ υπερβολικά, μέχρι του σημείου που μερικές προσβλητικές φράσεις να φαίνονται άδικες. Αλλά τώρα, καθώς σκεφτόμουν όλα όσα προηγήθηκαν από το γράμμα, θυμήθηκα ξαφνικά κι ένα όνειρο που είδα κάποια από εκείνες τις νύχτες του μεθυσιού: κατασκοπεύοντας από μια κρυψώνα, έβλεπα τον εαυτό μου καθισμένο σε μια καρέκλα, στη μέση ενός σκοτεινού δωματίου, χωρίς έπιπλα και στολίδια και πίσω μου δύο πρόσωπα που κοίταζαν μ' έκφραση διαβολικής ειρωνείας: το ένα ήταν η Μαρία, το άλλο ο Χάντερ.

Όταν θυμήθηκα το όνειρο αυτό μια απαρηγόρητη θλίψη, με κυρίεψε. Εγκατέλειψα την είσοδο του ταχυδρομείου κι άρχισα να περπατώ βαριά.

Λίγο αργότερα βρέθηκα καθισμένοςστη Ρεκολέτα, σε ένα παγκάκι που είναι κάτω από ένα γιγαντιαίο δέντρο. Τα μέρη, τα δέντρα, τα μονοπάτια που περάσαμε τις ωραιότερες μας στιγμές μεταμόρφωσαν τις ιδέες μου. Τι ήταν, επιτέλους, αυτό που εγώ συγκεκριμένα είχα εναντίον της Μαρίας; Οι καλύτερες στιγμές της αγάπης μας (το πρόσωπό της κάποια στιγμή, ένα τρυφερό βλέμμα, το χάδι του χεριού της στα μαλλιά μου) άρχισαν να κυριεύουν γλυκά την ψυχή μου, με την ίδια στοργή που μεταφέρεται ένα αγαπημένο πλάσμα που είχε ένα ατύχημα και δεν αντέχει στην παραμικρή απότομη κίνηση. Σιγά σιγά συντελέστηκε μέσα μου μια σύγχυση, η θλίψη μετατράπηκε σε αγωνία, το μίσος ενάντια στη Μαρία σε μίσος ενάντια στον ίδιο μου τον εαυτό και η χαύνωσή μου σε μια απότομη ανάγκη να τρέξω σπίτι μου. Κι ενώ έφτανα στο ατελιέ μου, κατάλαβα τι ήταν αυτό που ήθελα: να της μιλήσω, να της τηλεφωνήσω στο εξοχικό, αμέσως, δίχως χασομέρι. Πως δεν το είχα σκεφτεί αυτό πιο πριν;

Όταν με συνέδεσαν, σχεδόν δεν είχα τη δύναμη να μιλήσω. Απάντησε ένας υπηρέτης. Του είπα πως ήθλα να μιλήσω χωρίς καθυστέρηση στην κυρία Μαρία. Σε λίγο μου απάντησε η ίδια φωνή, για να μου πεί πως η κυρία θα μου τηλεφωνούσε ύστερα από μια ώρα, περίπου.

Η αναμονή μου φάνηκε ατέλειωτη.

Δε θυμάμαι καλά τα λόγια εκείνης της συζήτησης από το τηλέφωνο, αλλά ναι, θυμάμαι πως αντί να της ζητήσω συγνώμη για το γράμμα (ο λόγος που με είχε υποκινήσει να τηλεφωνήσω), κατέληξα να της πω πράγματα πιο σκληρά από αυτά που περιείχε η επιστολή. Ευνόητο είναι πως αυτό δεν έγινε αδικαιολόγητα. Η αλήθεια είναι πως εγώ άρχισα να της μιλώ με ταπεινοσύνη και τρυφερότητα, άρχισε όμως να μ' εξάπτει ο πονεμένος τόνος της φωνής της και το γεγονός πως δεν απαντούσε σε καμιά από τις συγκεκριμένες ερωτήσεις μου, όπως άλλωστε το συνήθιζε. Ο διάλογος, ή μάλλον ο μονόλογός μου, αύξαινε σε βιαιότητα κι όσο πιο βίαιος γινόταν, τόσο εκείνη φαινόταν πιο πονεμένη, πράγμα που ακόμα περισσότερο με εξαγρίωνε, γιατί είχα απόλυτη συνείδηση πως είχα δίκιο και πόσο άδικος ήταν ο πόνος της. Τέλειωσα λέγοντάς της με ξεφωνητά πως θα σκοτωνόμουν, πως ήταν μια θεατρίνα και πως ήταν ανάγκη να τη δω αμέσως στο Μπουένος Άιρες.

Δεν απάντησε σε καμιά από τις συγκεκριμένες ερωτήσεις μου αλλά, τελικά, μπροστά στην επιμονή μου και τις απειλές μου ότι θα σκοτωθώ, μου υποσχέθηκε να έρθει στο Μπουένος Άιρες την επομένη “αν και δεν ήξερε για ποιο λόγο”.

-Το μόνο που θα πετύχουμε, πρόσθεσε με φωνή πολύ αδύνατη, θα είναι να πληγωθούμε σκληρά ακόμα μια φορά.

-Αν δεν έρθεις, θα σκοτωθώ, επανέλαβα τελικά. Σκέψου το καλά πριν πάρεις οποιαδήποτε απόφαση.

Ακούμπησα το ακουστικό δίχως να προσθέσω τίποτα άλλο κι η αλήθεια είναι πως εκείνη τη στιγμή ήμουν αποφασισμένος να σκοτωθώ, αν εκείνη δεν ερχόταν να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Απόμεινα περίεργα ικανοποιημένος με την απόφασή μου αυτή. “Θα δει”, σκέφτηκα, σαν να επρόκειτο για απειλή.

ΕΡΝΕΣΤΟ ΣΑΜΠΑΤΟ

ΤΟ ΤΟΥΝΕΛ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΜΑΓΙΑ-ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΣΣΟΥ

ΘΕΩΡΗΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΔΡΑΚΟΝΤΑΕΙΔΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΣΤΑΡΤΗ

Ανεμόμυλος - Λορέντζος Μαβίλης

Ο κόσμος είναι ένα πλανερό μαγνάδι
κεντισμένο με ρόδα και με βάγια
μ' ήλιους και μ' άστρα που το απλώνει η μάγια
απάνω στης αλήθειας το σκοτάδι.

Σ'αγαπούσαμε τόσο έρμο ρημάδι
γιατί στη μέση από της ζωής τα μάγια
στη ψυχή μας φανέρωνες την άγια
του θανάτου θωριά, τον κρύον Άδην.

Το τίποτα κι ανηξερα στα βάθια
του είναι μας εξύπναες μια λαχτάρα
να γλυτώσουμε απ' όλα μας τα πάθια.

Τη πικρή να ξορκίσουμε κατάρα
της ζωής και να μπούμε μονομίας
στ' άδυτα της θεικής ανυπαρξίας.