Μπροστά σ’ έναν τάφο – Μάριος Χάκκας

Πήγα στον τάφο του Μαρξ. Για να φτάσω εκεί, πέρασα μέσα από ένα πάρκο με δυο λιμνούλες κι είδα ένα σκιουράκι που το τράταρα σοκολάτα. Την πήρε με τα μπροστινά ποδαράκια του και την τραγάνιζε. Έπειτα προχώρησα στο νεκροταφείο. Στη φυλακή μου ήρθε ένα δέμα που είχε μέσα και μερικές σοκολάτες. Φυσικά τις μοίρασα στους φίλους μου. Όταν αργότερα μάλωσα με κάποιον συγκρατούμενο, μου το χτύπησε: «Εμένα δε μου έδωσες τσικολάτο». Ήταν ένα ορεσίβιος ισοβίτης. Λίγες μέρες αργότερα έκανε δήλωση κι έφυγε. Το νεκροταφείο παλιό, εγκατελειμμένο. Τα εβραίικα μνήματα στο βάθος πιο παρατημένα. Το δικό του ξεχωρίζει. Ένα μεγάλο γρανιτένιο κεφάλι. Έγραψε «Το Κεφάλαιο», αγαπούσε τη γυναίκα του, και τον χαρτζιλίκωνε ο Φρειδερίκος. Το 2000 μ.Χ. θα υπάρχουν δισεκατομμύρια μοιχοί. Το 2000 «Το Κεφάλαιο» θα είναι επιτέλους σωστά μεταφρασμένο (όχι η γυροβολιά του προϊόντου), θα μπορεί κανένας να χαίρεται το νεύρο του και την ειρωνεία του. Μασάω τη σοκολάτα μου και τον κοιτάζω. Συνήθως καταθέτουν στεφάνια ή βάζουνε μπόμπες. Σφυρίζω το τραγουδάκι «Ω Κάρολ». Μου ‘ρχεται να κατουρήσω. Ερημιά. Τραβιέμαι λιγάκι παράμερα και την αμολάω σε μια πατουλιά. Βγαίνει ο σκίουρος, φαίνεται πάρκο και νεκροταφείο συγκοινωνούν, και με τα μπροστινά του ποδάρια μου κάνει νόημα πως τέλειωσε η σοκολάτα. «Άκουσε ποντίκι, αν είσαι το ίδιο, δε σου δίνω σοκολάτα. Αυτά τα πράγματα πρέπει να μοιράζονται σε όλους εξίσου. Όχι επειδή έχουμε μια γνωριμία να την εκμεταλευτείς». Κάποτε μοίρασα αυτό το σπάνιο είδος για τη φυλακή μόνο στους φίλους μου, με αποτέλεσμα να κάνει ο άλλος δήλωση. Έκανα μερικές νύχτες να κοιμηθώ. Εξαιτίας μου χάθηκε ένας οπαδός του Μαρξ και τώρα που βρίσκομαι μπροστά στον τάφο του δε θέλω να μου συμβεί κάτι τέτοιο. Καλά κοιμάμαι.

Άλλωστε έκανα δήλωση κι εγώ, όχι βέβαια γιατί δεν μου δώσανε σοκολάτα, άλλες αιτίες. Ήταν που κάποιος συνήθιζε να λέει «ο Βλαδίμηρος είπε», κι επειδή το είπε εκείνος έπρεπε να το τηρήσουμε εμείς. Κυρίως δε μου άρεσε που τον έλεγε Βλαδίμηρο, σαν να ήταν πρώτα ξαδέρφια. Ένας άλλος τον έλεγε Ίλιτς. Για τον Κάρολο μιλούσανε σπάνια και το Φρειδερίκο ακόμα πιο σπάνια. Όμως τους άρεσε να λένε τη φράση «αφήστε τους νεκρούς να προχωρούν» που είπε κάποιος μετέπειτα. Όλοι αυτοί οι μετέπειτα λέγανε μπούρδες. Εγώ αγαπούσα το Βλαδίμηρο Βλαδιμήρου με το άταχτο τσουλούφι που αποτυπωνότανε «με τη βαριά στο καύκαλο του κόσμου», ίσως γιατί ψυλλιάστηκε νωρίς, ίσως και για κείνη τη σφαίρα που σφήνωσε στο καύκαλό του.

Όλα ξεκίνησαν απ’ αυτό το γρανιτένιο κεφάλι που στέκει μπροστά μου, κι εκείνοι κι οι άλλοι, κι ετούτοι κι οι μετέπειτα, κι οι καλοί κι οι κακοί, μόνο που οι καλοί βγήκαν γρήγορα από τη μέση, πλάκωσαν τα ντουγκασβίλια και τους ξεπάστρεψαν, έτσι που μείναν επάνω μόνο οι αχώνευτοι. Θα μου πείτε «βρέστε μου μια κατσαρόλα που να βράζει το γάλα χωρίς να το χύνει». Αυτό προσπαθώ τόσα χρόνια, κάθε πρωί λέων να προσέξω για να μη φουσκώσει και πάντα την παθαίνω. Έτσι την πάθαμε όλοι, κι ίσως κι ο ίδιος ο Μαρξ, γιατί δεν πιστεύω να ήθελε αυτούς τους αχώνευτους.

ΜΑΡΙΟΣ ΧΑΚΚΑΣ

ΑΠΑΝΤΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ 2008

ΣΑΝ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΡΘ’ Η ΝΑΡΚΗ - W. B. YEATS

Σαν του χρόνου έρθ’ η νάρκη και με τρίχες λευκές

πλάι στο τζάκι ως θα είσαι για στοχάσου και σκέψου

τη γλυκιά τη ματιά σου. Μα και πάλι ονειρέψου

τις βαθιές και χαμένες των ματιών σου σκιές.

Πόσοι να ‘χουν λατρέψει τις γλυκές σου στιγμές

κι αγαπήσαν – ποιος ξέρει – τη γαλήνια μορφή σου;

Ποιος να λάτρεψεν όμως την αλήτρα ψυχή σου

και τις θλίψεις σου που άλλαζαν μύριες μορφές;

Στη θρακιά σκύβει τώρα – σιγοτρέμουν τα χέρια,

μουρμουρίζει η θλίψη, πως η αγάπη περνά,

ξεκινάει κι ανεβαίνει σε βουνά μακρινά

τη μορφή του να κρύψει σε κορών’ απ’ αστέρια.

                              Μετάφραση Μ. Καραγάτσης

W. B. YEATS

ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ 2005

Τα Σκατά - Antonin Artaud

Για να υπάρξεις είναι αρκετό να αφεθείς να είσαι,

αλλά για να ζήσεις 

πρέπει να είσαι κάποιος,

πρέπει να έχεις ένα ΚΟΚΑΛΟ,

να μη φοβάσαι να δείξεις το κόκαλο,

και να διακινδυνεύσεις να χάσεις τη σάρκα.

Ο άνθρωπος από πάντα αγαπούσε περισσότερο τη σάρκα 

από τη γη των οστών.

Και τότε δεν υπήρχε παρά γη και ξυλεία από κόκαλα,

και αναγκάστηκε να κερδίσει τη σάρκα του,

δεν υπήρχε παρά σίδερο και φωτιά

κι από σκατά ούτε ίχνος,

κι ο άνθρωπος φοβήθηκε μήπως χάσει τα σκατά

ή μάλλον πεθύμησε τα σκατά

και γι’ αυτά θυσίασε το αίμα.

Για να έχει τα σκατά, 

τη σάρκα με λίγα λόγια,

εκεί όπου δεν υπήρχε παρά αίμα

και σιδερικά από κόκαλα

και όπου δεν είχε να κερδίσει το είναι

αλλά είχε μόνο να χάσει τη ζωή.

O reche modo

to edire

di za

tau dari

do padera coco

Εκεί ο άνθρωπος έκανε πίσω και το έβαλε στα πόδια.

Τότε τα θηρία τον έφαγαν.

Δεν υπήρξε βία, 

προσφέρθηκε μόνος του στο θηριώδες γεύμα.

Το βρήκε του γούστου του,

έμαθε κι αυτός 

να παριστάνει το θηρίο,

και να τρώει το ποντίκι 

με λεπτότητα.

Και από πού προέρχεται αυτή η ταπεινή αισχρότητα;

Από το ότι ο κόσμος δε μορφοποιήθηκε ακόμα ή 

από το ότι ο κόσμος δεν έχει παρά μια μίζερη

ιδέα για το σύμπαν

και θέλει να την κρατήσει αιώνια,

προέρχεται από το ότι ο άνθρωπος 

μιαν ωραία μέρα

όρισε 

την ιδέα του κόσμου.

Δύο δρόμοι του προσφέρονταν:

κείνος του άπειρου εκτός,

κείνος του έσχατου εντός.

Και διάλεξε το έσχατο εντός,

όπου δεν έχει παρά να συντρίβει 

το ποντίκι,

τη γλώσσα, 

τον πρωκτό, 

ή τη βάλανο.

Και ο θεός, ο θεός ο ίδιος κατάστρεψε την κίνηση.

Ο θεός λοιπόν είναι ένα είναι;

Αν είναι, είναι σκατά.

Αν δεν είναι ένα είναι, 

δεν είναι.

Δεν είναι λοιπόν,

αλλά δεν είναι με τον ίδιο τρόπο που το κενό προχωρά

με όλες του τις μορφές,

από τις οποίες η πιο τέλεια απεικόνισή του

είναι η παρέλαση μιας αμέτρητης στρατιάς από μουνόψειρες.

Είστε τρελός κύριε Αρτό, και η Θεία Λειτουργία;

Εγώ αρνούμαι τη βάφτιση και τη λειτουργία.

Δεν υπάρχει ανθρώπινη πράξη 

που,στο εσωτερικό ερωτικό επίπεδο,

να είναι πιο βλαβερή από την κάθοδο

του αυτονομαζόμενου Ιησού Χριστού

στις άγιες τράπεζες.

Είναι δύσκολο να με πιστέψουν

και βλέπω ήδη το κοινό να σηκώνει τους ώμους του

αλλά ο λεγάμενος Χριστός είναι εκείνος 

που μπροστά στο θέαμα της μουνόψειρας του θεού

δέχτηκε να ζήσει χωρίς σώμα,

ενώ μια στρατιά από ανθρώπους,

αποκαθηλωμένοι από ένα σταυρό

όπου ο θεός από καιρό πίστευε πως τους είχε καρφωμένους,

επαναστάτησε,

και πάνοπλη από σίδερο,

από φωτιά και από κόκαλα,

προχωράει βρίζοντας τον Αόρατο

για να ξεμπερδέψει μια για πάντα  με την 

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.

Antonin Artaud

Για να τελειώνουμε με την υπόθεση του θεού

Μετάφραση Λυδία Κουβάτσου

Εκδόσεις Αιγόκερως 2001

ΕΝΑ ΚΟΑΝ

Ένας μαθητευόμενος πήγε σ’ ένα δάσκαλο του Ζεν και είπε: «Σε ποια κατάσταση του νου πρέπει να εκπαιδεύσω τον εαυτό μου ώστε να βρω την αλήθεια;»

Είπε ο δάσκαλος: «Δεν υπάρχει νους, επομένως δεν μπορείς να τον βάλεις σε καμία κατάσταση. Δεν υπάρχει αλήθεια, επομένως δεν μπορείς να εκπαιδευτείς γι’ αυτήν».

«Αν δεν υπάρχει νους να εκπαιδευτεί, ούτε αλήθεια να βρεθεί», είπε ο μαθητευόμενος, «τότε γιατί μαζεύονται όλοι αυτοί οι μοναχοί μπροστά σου κάθε βράδυ και μελετούν;»

«Μα δεν έχω ούτε εκατοστό χώρου εδώ», είπε ο δάσκαλος, «επομένως πως θα μπορούσαν να μαζευτούν οι μοναχοί; Δεν έχω γλώσσα, επομένως πως θα μπορούσα να τους διδάξω;»

«Μα πως μπορείς να λες τόσα ψέματα;», ρώτησε ο μαθητευόμενος.

«Μα αν δεν έχω γλώσσα να μιλήσω στους άλλους πως μπορώ να σου λέω ψέματα;», ρώτησε ο δάσκαλος.

Ο μαθητευόμενος είπε λυπημένος: «Δεν μπορώ να γίνω μαθητής σου. Δεν μπορώ να σε καταλάβω».

«Κι εγώ δεν μπορώ να καταλάβω τον εαυτό μου», είπε ο δάσκαλος.

Θα κατεβαίνεις σκάλες – Χρίστος Λάσκαρης

Θα κατεβαίνεις σκάλες,
κάθε πρωί θα κατεβαίνεις σκάλες·
σαν άγαλμα προς τη θυρίδα για το εισιτήριο θα προχωρείς
κι ύστερα στην ουρά
- πάντα σαν άγαλμα -
που μες στο μάρμαρο του ονειροπολεί,
θα στέκεις.
Στο τραμ
πιασμένος στη χειρολαβή θα ταλαντεύεσαι
με το κεφάλι μες στη λύπη κρεμασμένο.
Στον Πειραιά η πρωινή ομίχλη θα σε πνίγει
και στο γραφείο οι συνάδελφοι.
Και θα ραγίζεις 
και στα δυό η πέτρα σου θα σπα
καθώς απ’ το παράθυρο στην προκυμαία θα κοιτάς
το πλοίο που ξεμάκρυνε -
σφυρίζοντας μες στην ψυχή σου.

Χρίστος Λάσκαρης
Ποιήματα
Εκδόσεις Τύρφη 2022

Το γιαταγάνι – Tom Robbins

 

Όταν κάποιος ζει μια «δραστήρια» ζωή, όπως ο Γουίγκς, όταν κάποιος έχει στόχους, ιδανικά, ένα σκοπό για να μάχεται, αυτό το άτομο ενοχλείται, όταν η σκέψη του αποσπάται, παροδικά, από αυτό το βαρύ γιαταγάνι που κρέμεται από μια τρίχα ποντικού ακριβώς πάνω από το κεφάλι του. Εμείς, ο καθένας μας, έχουμε ένα εισιτήριο για το ταξίδι, κι αν το ταξίδι είναι ενδιαφέρον (αν δεν είναι, το φταίξιμο είναι μονάχα δικό μας), τότε απολαμβάνουμε το τοπίο (πόσο γρήγορα περνάει και χάνεται!), αλληλενεργούμε με τους συνταξιδιώτες μας, επισκεπτόμαστε συχνά τις τουαλέτες και βαγκόν – ρεστοράν αλλά σπάνια σηκώνουμε το εισιτήριό μας στο φως όπου μπορούμε να διαβάσουμε καθαρά τον πολύ απλά διατυπωμένο προορισμό του: Την Άβυσσο.

Ωστόσο, όσο κι αν το αγνοούμε με τα καθημερινά μας πάρε – δώσε, το γεγονός του επικείμενου θανάτου μας υπάρχει πάντα, πίσω από τις κουρτίνες, ή για να ‘μαστε πιο ακριβέστεροι, σαν το πετραδάκι μέσα στο παπούτσι μας που ποτέ δεν μπορούμε να αποτινάξουμε εντελώς. Αν κάποιος ζει μια θρησκευόμενη ζωή μπορεί να εκλογικεύσει την πτώση του μέσα στην άβυσσο. Αν έχει κάποια αίσθηση του χιούμορ (και το χιούμορ, το σωστό χιούμορ, είναι ανώτερο από οποιαδήποτε θρησκευτική επινόηση), μπορεί να ελαχιστοποιήσει την απειλή του θανάτου με την ειρωνεία και τα ευφυολογήματα. Αλλά, αλίμονο, το φάντασμα είναι πανταχού παρόν, νύχτα και μέρα, μέρα και νύχτα, μουτζουρώνοντας με την γκρίζα κιμωλία του ό,τι κι αν κάνουμε. Και τα περισσότερα απ’ όσα κάνουμε, ασυναίσθητα, έμμεσα, τα κάνουμε για ν’ αποφύγουμε τη σκέψη του θανάτου, ή για να γίνουμε τόσο απαραίτητοι με τα επιτεύγματά μας ώστε να διστάσει ο θάνατος να μας πάρει, ή για να εξασφαλίσουμε πως, όταν πέσει τελικά το γιαταγάνι, θα συνεχίσουμε να «υπάρχουμε» στην μνήμη των τυχερών που είναι ακόμα ζωντανοί.

Tom Robbins
Το άρωμα του ονείρου
Μετάφραση Γιάννης Κωστόπουλος
Εκδόσεις Aquarius 1984