Πάνω σε κόκκινα τριαντάφυλλα πέφτει η βροχή - ΚΑΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Πάνω σε κόκκινα τριαντάφυλλα πέφτει η βροχή
κι οι σταγόνες είναι μεγάλες - πέφτουν συχνά
Για να σώσω τα λουλούδια βγάζω τα πέταλα
τα τοποθετώ με πολλή φροντίδα μέσα στις τσέπες μου
και με τόνα μου χέρι σφίγγω δυνατά τ' αγκαθωτά κοτσάνια
με το άλλο θωπεύω τ' αγκάθια γιατί σχίζουν το δέρμα.
Το χέρι καλά πληγωμένο σου τείνω.
Δεν το κοιτάς προφασίζεσαι πως βρίσκεσαι μακριά.
Αποσύρω το χέρι.
Το κρύβω στην τσέπη,
όξω παντού είναι λάσπη
κι ο κόσμος γελάει θωρώντας τα μαδημένα κοτσάνια.
Δεν ξέρει πως πάνω στα πέταλα τώρα στάζει αίμα.

Ω ό,τι κι αν κάνω γίνεται λάσπη.

Ο ΝΕΚΡΟΣ - ΤΖΑΙΗΜΣ ΤΖΟΫΣ

http://www.youtube.com/watch?v=bj6FKvhs4Zo
Σταμάτησε λίγα βήματα μακριά της.

- Τι συμβαίνει μ' αυτό το τραγούδι; τη ρώτησε. Γιατί σε κάνει να κλαις;

Ανασήκωσε το κεφάλι της και σκούπισε τα μάτια της με την ανάποδη του χεριού της, σαν κανένα παιδάκι. Ρώτησε πάλι, μ' έναν πιο μαλακό τόνο στη φωνή του, απ' ότι είχε λογαριάσει:

- Γιατί Γκρέτα;

- Συλλογιέμαι κάποιον, πριν πολλά χρόνια, που τραγουδούσε αυτό το τραγούδι.

- Και ποιος ήταν αυτός ο κάποιος ο πριν πολλά χρόνια; ρώτησε ο Γκάμπριελ χαμογελώντας.

- Κάποιος που γνώριζα στο Γκαλβουέϋ, τότε που έμενα με τη γιαγιά μου, αποκρίθηκε.

Το χαμόγελο έσβησε από το πρόσωπο του Γκάμπριελ. Ενας μουντός θυμός άρχισε να μαζεύεται μεσ' στην ψυχή του, και η συγκρατημένη φωτιά του πόθου του άρχισε να φουντώνει άγρια μέσα στις φλέβες του.

- Κάποιος που ήσουν ερωτευμένη μαζί του; ρώτησε ειρωνικά.

- Ηταν ένα αγόρι που γνώριζα, αποκρίθηκε, τον έλεγαν Μαικλ Φόρεϋ. Τραγουδούσε αυτό το τραγούδι, την "Κοπέλα του Ωφριμ". Ηταν πολύ ντελικάτος.

Ο Γκάμπριελ δεν είπε τίποτα. Δεν ήθελε να νομίσει η Γκρέττα πως ενδιαφερόταν γι' αυτό το ντελικάτο αγόρι.

- Τον βλέπω τόσο καθαρά, συνέχισ' εκείνη ύστερ' από μια στιγμή. - Τι μάτια που είχε: μεγάλα, σκούρα μάτια! Κι είχαν μια τέτοια έκφραση... μια έκφραση!

- Ω τότε ήσουν ερωτευμένη μαζί του΄

- Κάναμε μακρυνούς περιπάτους, αποκρίθηκε, τότε που ήμουν στον Γκάλγουεϋ.

Μια ιδέα πέρασε από το νου του Γκάμπριελ.

- Ισως γι' αυτό να 'θελες να πας στο Γκάλγουεϋ μ' εκείνη την Αϊβορς; είπε ψυχρά.

Τον κοίταξε και ρώτησε με έκπληξη:

- Για ποιο λόγο;

Τα μάτια της έκαναν τον Γκάμπριελ να μη νιώθει άνετα. Ανασήκωσε τους ώμους του και είπε:

- Πως μπορώ να ξέρω; Ισως για να τον δεις.

Αποτράβηξε τη ματιά της από πάνω του και τη γύρισε αμίλητη στη φωτεινή ακτίδα προς το παράθυρο.

- Εχει πεθάνει, είπε στο τέλος. Πέθανε σαν ήταν δεκαεφτά χρονών μονάχα. Δεν είναι τρομερό να πεθάνεις τόσο νέος;

- Τι ήταν; ρώτησε ο Γκάμπριελ, πάντα ειρωνικά.

- Εργαζότανε στην εταιρεία του γκαζιού, αποκρίθηκε.

Ο Γκάμπριελ ένιωσε ταπεινωμένος για την αποτυχία της ειρωνείας του και για την ανάκληση αυτής της μορφής από τους νεκρούς - ένα αγόρι εργαζότανε στην εταιρεία του γκαζιού. Την ώρα που ήταν γεμάτος αναμνήσεις από την κρυφή ζωή τους, γεμάτος τρυφερότητα, χαρά και πόθο, αυτή τον παράβαλλε μέσα στο νου της μ' έναν άλλο. Μια ντροπιασμένη αντίληψη του εαυτού του τον κυρίεψε. είδε τον εαυτό του σαν μια γελοία μορφή, σαν ένα θεληματάρη για τις θείες του, έναν νευρικό, καλοπροαίρετο αισθηματία, που ρητορεύει σε αμόρφωτους και εξιδανεικεύει τους αγροίκους πόθους του, έναν οικτρό ηλίθιο τύπο, που τον είχε πάρει το μάτι του μεσ' τον καθρέφτη. Γύρισε  ένστικτα την πλάτη του ακόμα περισσότερο στο φως, για να μη δει η γυναίκα του την ντροπή που φλόγιζε το μέτωπό του.

Πάσχισε να διατηρήσει τον ψυχρό ανακριτικό τόνο, μα όταν μίλησε, η φωνή του ήταν σιγανή και αδιάφορη:

- Υποθέτω, Γκρέττα, πως ήσουν ερωτευμένη μ' αυτόν τον Μάικλ Φόρεϋ.

- Τον λυπόμουν, αποκρίθηκε.

Η φωνή της ήταν αχνή και θλιμένη. Ο Γκάμπριελ νιώθοντας τώρα πόσο μάταιο θα 'τανε να δοκίμαζε να την κατευθύνει κατά 'κει που είχε σκοπό, της χάιδεψε το χέρι και είπε κι αυτός θλιμένα¨

- Κι από τι πέθανε τόσο νέος, Γκρέττα; Φυματίωση;

- Νομίζω πως πέθανε εξαιτίας μου, αποκρίθηκε.

Ενας αόριστος φόβος άδραξε τον Γκάμπριελ σ' αυτή την απάντηση, σα να χυμούσε καταπάνω του, αυτή τη στιγμή που είχε ελπίσει να θριαμβέψει, κάποιο ον άυλο κι εκδικητικό, συγκεντρώνοντας δυνάμεις εναντίον του μεσ' στον ακαθόριστο κόσμο του. Αλλά με μια προσπάθεια του λογικού του απαλάχτηκε από τούτη την ιδέα κι εξακολούθησε να της χαϊδεύει το χέρι. Δεν της έκανε άλλη ερώτηση επειδή είχε τη διαίσθηση πως θα τα διηγότανε μονάχη της. Το χέρι της ήταν ζεστό και υγρό: δεν ανταποκρίθηκε στο σφίξιμο του δικού του χεριού. εξακολούθησε ωστόσο να της το χαϊδεύει όπως είχε χαϊδέψει το πρώτο της γράμμα εκείνο το ανοιξιάτικο πρωινό.

- Ηταν το χειμώνα, άρχισ' εκείνη, αρχές του χειμώνα, που ετοιμαζόμουν να φύγω από της γιαγιάς μου για να 'ρθω εδώ στις καλόγριες. Εκείνος ήταν άρρωστος τότε, στο σπίτι που έμενε στο Γκάλγουεϋ, δεν τον άφηναν να βγει. Εγραφαν και στους γονείς του, στο Οτεραντ. Βρισκόταν σε κατάπτωση, έλεγαν, ή κάτι τέτοιο. Ποτέ δεν έμαθα ακριβώς.

Σταμάτησε μια στιγμή και αναστέναξε.

- Κακόμοιρο παιδί, συνέχισε. Μ' αγαπούσε πολύ, και ήταν τόσο καλός. Βγαίναμε μαζί, πηγαίναμε μαζί περίπατο, μακριά - ξέρεις, Γκάμπριελ, όπως κάνουν στην εξοχή. Θα σπούδαζε τραγούδι αν δεν ήταν εμπόδιο η υγεία του. Είχε πολύ ωραία φωνή, ο καημένος ο Μάικλ Φόρεϋ.

- Και ύσερα; ρώτησε ο Γκάμπριελ.

- Και ύστερα, σαν ήλθε ο καιρός να φύγω από το Γκάλγουεϋ και να 'ρθω στις καλόγριες, ήταν πολύ χειρότερα, στην υγεία του και δεν μ' άφηναν να τον δω, κι έτσι του έγραψα ένα γράμμα, λέγοντας πως θα πήγαινα στο Δουβλίνο και θα γύριζα το καλοκαίρι, και πως έλπιζα πως θα 'ταν καλύτερα τότε.

Σταμάτησε μια στιγμή για να κάνει τη φωνή της πιο σταθερή και ύστερα συνέχισε:

- Υστερα την παραμονή της μέρας που θα 'φευγα, το βράδυ, ήμουν στο σπίτι της γιαγιάς μου, στο Νωνς Αϊλαντ, κι έφτιαχνα τη βαλίτσα μου, κι άκουσα να πετούν πετραδάκι στο παράθυρό μου. Τα τζάμια του παράθυρου ήταν τόσο βρεμένα που δεν μπορούσα να δω, κι έτσι κατέβηκα όπως ήμουν, βγήκα στον κήπο από την πίσω πόρτα, κι εκεί ήταν ο καημένος, στην άκρη του κήπου, τρέμοντας.

- Και δεν του είπες να γυρίσει στο σπίτι του; ρώτησε ο Γκάμπριελ.

- Τον ικέτεψα να πάει αμέσως στο σπίτι του και του είπα πως ήταν θάνατος γι' αυτόν να στέκεται μέσ' στη βροχή. Μα είπε πως δεν ήθελε να ζήσει. Βλέπω ακόμη τα μάτια του, σα να 'τανε τότε. Στεκότανε στην άκρη του μαντρότοιχου, εκεί που ήταν ένα δέντρο.

- Και γύρισε στο σπίτι του; ρώτησε ο Γκάμπριελ.

- Τον ικέτεψα να πάει αμέσως στο σπίτι του και του είπα πως ήταν θάνατος γι' αυτόν να στέκεται μέσ' στην βροχή. Μα είπε πως δεν ήθελε να ζήσει. Βλέπω ακόμη τα μάτια του, σα να 'τανε τότε. Στεκότανε στην άκρη του μαντρότοιχου, εκεί που ήταν ένα δέντρο.

- Και γύρισε στο σπίτι του;

- Ναι, γύρισε. Και ήμουν μόλις μια βδομάδα στις καλόγριες όταν πέθανε και τον θάψανε στο Οτεραρντ, εκεί που ήταν οι δικοί του. Ω, όταν το 'μαθα πως είχε πεθάνει!

Σταμάτησε πνιγμένη στ' αναφυλητά και αποκαμωμένη από τη συγκίνηση, κι έπεσε μπρούμυτα στο κρεβάτι, κλάιοντας μεσ' στο πάπλωμα. Ο Γκάμπριελ της κράτησε το χέρι ακόμη μια στιγμή, αναποφάσιστος, και ύστερα, μη θέλοντας να γίνει οχληρός την ώρα της πίκρας της, το άφησε να πέσει ανάλαφρα και πήγε αθόρυβα στο παράθυρο.

http://www.youtube.com/watch?v=mvNRFfVelt4
Κοιμότανε βαθιά.

Ο Γκάμπριελ, ακουμπισμένος στον αγκώνα του, κοίταξε μερικές στιγμές δίχως μνησικακία, τ' ανακατεμένα μαλλιά και το μισάνοιχτο στόμα της, κι αφουγκραζότανε τη βαθειά της ανάσα. Ωστε είχε αυτό το ειδύλλιο στη ζωή της: ένας άνθρωπος είχε πεθάνει γι' αυτή. Δεν αισθανότανε σχεδόν καμία πίκρα τώρα στη σκέψη για το πόσο μικρό μέρος είχε παίξει αυτός, ο άντρας της, στη ζωή της. Την κοίταζε που κοιμότανε, σαν να μην είχαν ζήσει ποτέ μαζί σαν σύζυγοι. Τα μάτια του κοίταζαν πολλή ώρα με περιέργεια το πρόσωπο και τα μαλλιά της - και όσο σκεφτότανε πως θα 'τανε τότε, εκείνο τον καιρό της πρώτης κοριτσίστικης ομορφιάς της, ένιωσε γι' αυτήν μια παράξενη, φιλική συμπόνοια μεσ' στην ψυχή του. Δεν του άρεσε να πει, ακόμα και στον εαυτό του, πως το πρόσωπό της δεν ήταν πια ωραίο, μα ήξερε πως δεν ήταν πια εκείνο το πρόσωπο, που για χατήρι του είχε αψηφήσει το θάνατο ο Μάικλ Φόρεϋ.

Ισως να μην του είχε διηγηθεί ολόκληρη την ιστορία. Τα μάτια του πήγαν στην καρέκλα, εκεί που είχε πετάξει μερικά ρούχα της. Ενα κορδόνι μεσοφοριού ταλαντευότανε πάνω από το πάτωμα. Μια μποτίνα στεκότανε ορθή, με το πάνω μαλακό μέρος της γυρτό: το ταίρι της ήταν πεσμένο στο πλευρό. Απόρησε για τη διέγερση που είχε νιώσει πριν από μια ώρα. Σε τι οφειλότανε; Στο σουπέ που είχαν παραθέσιε οι θείες,  στον ανόητο λόγο που είχε βγάλει, στο κρασί και στο χορό, στο κέφι του όταν καληνύχτιζε στο χωλ, στην ευχαρίστηση που είχε νιώσει να περπατάει μεσ' στο χιόνι, πλάι στο ποτάμι;

Η καημένη η θεία Τζούλια! Κι αυτή σε λίγο θα 'ταν ένας ίσκιος μαζί με τον ίσκιο του Πάτρικ Μορκαν και του αλόγου του. Είχε δει για μια στιγμή εκείνη τη χλωμάδα στο πρόσωπό της όσο τραγουδούσε το "Στολισμένη για γάμο". Σε λίγο καιρό θα καθότανε ίσως σ' εκείνο το σαλόνι, ντυμένος στα μαύρα, με το ψηλό καπέλο πάνω στα γόνατά του. Τα στορ θα 'ταν κατεβασμένα, κι η θεία Κέιτ θα καθότανε πλάι του κλαίοντας και σκουπίζοντας τη μύτη της, και θα του διηγότανε πως είχε πεθάνει η θεία Τζούλια. Θ' αποτύπωνε στο νου του μερικά λόγια παρηγοριάς, που θα τα 'βρισκε ανούσια και περιττά. Ναι, ναι: αυτό θα συμβεί πολύ γρήγορα.

Η ψυχρή ατμόσφαιρα της κάμαρας πάγωνε τους ώμους του. Τεντώθηκε με προσοχή και ξάπλωσε κάτω από τα σκεπάσματα, πλάι στη γυναίκα του. Ολα, ένα - ένα, γίνονταν σκιές. Καλύτερα να περάσεις θαρραλέα σ' εκείνον τον άλλο κόσμο, μέσα στην αποθέωση κάποιου μεγάλου έρωτα, παρά να σβήνεις και να μαραίνεσαι με τα γερατιά. Σκέφτηκε πως είχε κλείσει μέσα στην καρδιά της τόσα χρόνια, η γυναίκα που κοιμότανε πλάι του, την εικόνα των ματιών του αγαπημένου της, όταν της είχε πει πως δεν ήθελε να ζήσει.

Μεγαλόψυχα δάκρυα γέμισαν τα μάτια του Γκάμπριελ. Ποτέ δεν είχε νιώσει ο ίδιος ένα τέτοιο αίσθημα για κάποια γυναίκα, αλλά καταλάβαινε πως αυτό ήταν πραγματική αγάπη. Τα δάκρυα μαζεύτηκαν πιο πυκνά στα μάτια του και μέσα στο μισοσκόταδο φαντάστηκε πως έβλεπε τη μορφή ενός νέιου να στέκεται κάτω από ένα δέντρο που στάζει. Αλλες μορφές ήταν εκεί κοντά/ Η ψυχή του είχε πλησιάσει σ' εκείνη την περιοχή που κατοικούν τα πλήθη των νεκρών. Ειχε αντίληψη της δύστροπης και τρεμουλιαστής ύπαρξής τους, αλλά δεν μπορούσε να την κατανοήσει. Η ίδια του η οντότητα ξεθώριαζε μέσα σ' έναν γκρίζο άϋλο κόσμο: ακόμη κι ο στέρεος κόσμος, που αυτοί οι νεκροί είχαν κάποτε οικοδομήσει και είχαν ζήσει μέσα σ' αυτόν, διαλυόταν και χανότανε.

Ανάλαφρα χτυπήματα πάνω στο τζάμι, τον έκαναν να γυρίσει το κεφάλι του προς το παράθυρο. Ξανάρχισε να χιονίζει. Κοίταζε νυσταγμένος τις νιφάδες, ασημιές και θαμπές, να πέφτουν λοξά μέσα στο φως του φαναριού. Ειχε έρθει γι' αυτόν ο καιρός να ξεκινήσει για το ταξίδι του προς τα δυτικά. Ναι, οι εφημερίδες είχαν δίκιο: χιόνιζε παντου, σ' ολόκληρη την Ιρλανδια. Επεφτε σε κάθε μεριά του σκοτεινού κεντρικού κάμπου, στους άδεντρους λόφους, έπεφτε μαλακά στο Μπογκ Οφ Αλλεν κι ακόμα πιο πέρα δυτικά, έπεφτε μαλακά στα θολά ανταριασμένα κύματα του Σάννον. Επεφτε ακόμα και σε κάθε μεριά του ερημικού κοιμητηρίου πάνω στο λόφο, εκεί που κοιτότανε θαμένος ο Μάικλ Φόρεϋ. Στοιβαζότανε πυκνό πάνω στους γυρτούς σταυρούς και τις ταφόπετρες, πάνω στα κάγκελα της μικρής πόρτας, πάνω στα ξερά αγκάθια. Το είναι του ατονούσε σιγά - σιγά όσο άκουγε το χιόνι να πέφτει ανάλαφρα πάνω στο σύμπαν, να πέφτει ανάλαφρα σαν ερχομός του τελειωτικού τους τέλους, πάνω σε όλους τους ζωντανούς και τους νεκρούς.

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΤΖΑΙΗΜΣ ΤΖΟΫΣ

"ΟΙ ΔΟΥΒΛΙΝΕΖΟΙ"

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΟΣΜΑΣ ΠΟΛΙΤΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΕΙΣΑΚΤΟΥ: ΤΑ ΔΥΟ URL ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΧΙΟΥΣΤΟΝ. 

ΠΑΙΧΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ "ΟΙ ΔΟΥΒΛΙΝΕΖΟΙ". 

ΗΤΑΝ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΟΥ ΤΑΙΝΙΑ.

ΒΓΗΚΕ ΣΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΟΤΑΝ ΕΙΧΕ ΗΔΗ ΠΕΘΑΝΕΙ.

Δειλινό Φθινοπωρου - Κώστας Ουράνης

Της κάμαρής μου το θαμπό παράθυρο ακουμπώντας
κοιτάω ρεμβός να στάζει αργά στο δρόμο η βροχή.
Είναι ένα δείλι Κυριακής. Μακρυά βαρούν καμπάνες
και μια θλίψη αναίτια μου σφίγγει την ψυχή.
Πέφτει η βροχή μονότονα μες το τεφρό το δείλι
πάνω από σπίτια σκοτεινά, κλειστά και ξεπλυμμένα,
πάνω σ' εξώστες έρημους, σε γλάστρες με λουλούδια
που καταρρέουν με τη βροχή, βρεγμένα μαραμένα
κάποιες σιλουέτες γυναικών περνάν κάτω στο δρόμο
σηκώνοντας τις φούστες τους, χτυπώντας τα τακούνια,
ένα ζευγάρι στάθηκε από μια τέντα κάτω
και κυνηγιούνται δυό μικρά ξυπόλυτα χαμίνια.
Αντίκρυ ανακατώθηκε κάποια λευκή κουρτίνα
και μιας γυναίκας το ξανθό εφάνηκε κεφάλι,
κοίταξ' εμένα μια στιγμή, τον ουρανό, το δρόμο
και η κουρτίνα η λευκή ξανάπεσε και πάλι.
Κάπου σε κάποια πάροδο, ένα οργανέτο παίζει
ένα σκοπό χαρούμενο τρελό, μεσ' στη βροχή
ακούω ρεμβός τον εύθυμο σκοπόν όπου δεν παύει
ενώ μια θλίψη αναίτια μου σφίγγει την ψυχή.

Ο χάχας - Heinrich Boell

Όταν με ρωτάνε για το επάγγελμά μου, βρίσκομαι σ' αμηχανία: κοκκινίζω, τραυλίζω, εγώ, που αλλιώς είμαι γνωστός σαν άνθρωπος με αυτοπεποίθεση. Ζηλεύω τους ανθρώπους, που μπορούν να πουν: είμαι χτίστης. Τους μπαρμπέρηδες, τους λογιστές, τους συγγραφείς τους ζηλεύω για την απλότητα της απάντησής τους, γιατί όλ' αυτά τα επαγγέλματα είναι αυτεξήγητα και δεν χρειάζονται περισσότερες αποσαφηνίσεις. Αλλά εγώ είμαι υποχρεωμένος στην ερώτηση "τι δουλειά κάνετε" ν' απαντάω: "γελάω". Μια τέτοια δήλωση χρειάζεται περισσότερο ανάλυση, γιατί στη δεύτερη ερώτηση: "ζείτε απ' αυτό"; είμαι υποχρεωμένος, για να πω την αλήθεια, ν' απαντήσω μ' ένα "ναι".

Πραγματικά ζω απ' το γέλιο μου, και μάλιστα καλοπερνάω, γιατί το γέλιο μου - για να μιλήσουμε εμπορικά - έχει ζήτηση. Είμαι ένας καλός, ένας σπουδαγμένος χάχας. Κανένας άλλος δεν γελάει έτσι όπως εγώ, κανένας δεν κατέχει τόσο τις αποχρώσεις της τέχνης μου. Πολύν καιρό - για ν' αποφεύγω τις ενοχλητικές διασαφηνίσεις - έλεγα πως είμαι ηθοποιός. Αλλά οι ικανότητές μου σε μίμηση και άρθρωση είναι τόσο φτωχές, που αυτός ο χαρακτηρισμός δεν φαινότανε αληθινός. Αγαπάω την αλήθεια. Κι η αλήθεια είναι: είμαι ένας χάχας. Δεν είμαι ούτε κλόουν ούτε κωμικός. Δεν χαρίζω ευθυμία, αλλά διαπιστώνω την ύπαρξή της. Γελάω σαν ρωμαίος αυτοκράτωρ ή σαν αισθηματίας τελειόφοιτος γυμνασίου. Το γέλιο του 17ου αιώνα είναι τόσο του χεριού μου όσο και του 19ου, κι αν είναι ανάγκη, γελάω όπως έκαναν σ' όλους τους αιώνες, σ' όλες τις κοινωνικές τάξεις, σ' όλες τις ηλικίες. Απλούστατα, τα έμαθα, όπως μαθαίνεις να σολιάζεις παπούτσια. Το γέλιο της Αμερικής ησυχάζει μέσα στο στήθος μου, το γέλιο της Αφρικής, λευκό, ερυθρό, κίτρινο γέλιο το ίδιο, και με την πληρωμή της αντίστοιχης αμοιβής τ' αφήνω να σκορπίσει, έτσι όπως προβλέπει η σκηνοθεσία.

Έγινα απαραίτητος. Γελάω σε δίσκους, γελάω σε κασέτες κι οι ραδιοσκηνοθέτες με μεταχειρίζονται πολύ διακριτικά. Γελάω βαρύθυμα, μετρημένα, υστερικά, γελάω σαν τραμβαγιέρης ή σαν μπακαλόπαιδο, πρωινό γέλιο, βραδινό γέλιο, αυγινό γέλιο. Κοντολογίς: γελάω όπου και όπως πρέπει να γελάει κανείς. Το πετυχαίνω.

Θα με πιστέψετε, ότι ένα τέτοιο επάγγελμα είναι κοπιαστικό. Ακόμη κατέχω - αυτή είναι κι η ειδικότητά μου - και το μεταδοτικό γέλιο. Έτσι έγινα απαραίτητος και στους κωμικούς τρίτης και τέταρτης κατηγορίας, που δίκαια τρέμουν για τις αιχμές του ρόλου τους, και κάθομαι σχεδόν κάθε βράδυ ανάμεσα στους θεατές των βαριετέ, σαν ένα είδος κλάκας ποιότητας, για να γελάω μεταδοτικά στ' αδύνατα σημεία του προγράμματος.

Η δουλειά μου πρέπει να είναι κομμένη στα κατάλληλα μέτρα: τ' ανοιχτόκαρδο, ακράτητο γέλιο μου δεν πρέπει να 'ρθει ούτε πολύ νωρίς ούτε πολύ αργά, αλλά στην κατάλληλη στιγμή. Τότε ξεσπάω προσχεδιασμένα κι' ολόκληρο το ακροατήριο ξεκαρδίζεται μαζί με μένα και το αστείο σημείο του προγράμματος σώζεται.

Εγώ όμως γλιστράω ξεζουμισμένος στην γκαρνταρόμπα, φοράω το παλτό μου όλος χαρά, που επί τέλους έχω σχολάσει. Συχνά βρίσκονται κιόλα σπίτι τηλεγραφήματα για μένα: "Χρειαζόμεθα επειγόντως γέλιο σας, προσλαμβάνεσθε Τρίτην". Και λίγες ώρες αργότερα κάθομαι σε μιαν υπερθερμασμένη "ταχεία" και κλαίω τη μοίρα μου.

Καθένας καταλαβαίνει, ότι αφού σχολάσω ή στις διακοπές μου ελάχιστη διάθεση έχω για γέλια. Ο εργάτης που αρμέγει χαίρεται, όταν μπορεί να ξεχάσει τις αγελάδες, ο χτίστης τη λάσπη, οι μαραγκοί έχουνε λίγο - πολύ σπίτι τους πόρτες που δε δουλεύουνε καλά ή συρτάρια που ανοίγουνε δύσκολα. Οι ζαχαροπλάστες προτιμάνε τα ξινά, ο χασάπης τ' αμυγδαλωτά κι' ο φούρναρης το σαλάμι από το ψωμί. Οι ταυρομάχοι θέλουν να 'ναι ανάμεσα σε περιστέρια κι οι μποξέρ χλομιάζουν μόλις ανοίξει η μύτη των παιδιών τους. Όλ' αυτά τα καταλαβαίνω, γιατί ποτέ μου δε γελάω αφού σχολάσω. Είμαι ένας αυστηρά σοβαρός άνθρωπος κι ο κόσμος - δίκαια ίσως - με θεωρεί απαισιόδοξο.

Τα πρώτα χρόνια της παντρειάς μου, μου 'λεγε συχνά η γυναίκα μου: "Γέλα και μια στάλα!" Αλλά στο μεταξύ κατάλαβε, ότι δεν μπορούσα να της κάνω αυτή τη χάρη. Χαίρομαι, όταν μπορώ τους τεντωμένους μυς του προσώπου μου, όταν μπορώ τη στραπατσαρισμένη ψυχική μου διάθεση να τη χαλαρώσω με την απόλυτη σοβαρότητα. Ακόμη και το γέλιο των άλλων με νευριάζει, γιατί μου θυμίζει πολύ το επάγγελμά μου.

Έτσι περνάμε τη ζωή του παντρεμένου με σιωπή και ομόνοια, γιατί κι' η γυναίκα μου ξέμαθε να γελάει. Πότε πότε την πιάνω να χαμογελάει και τότε χαμογελάω κι εγώ. Μιλάμε σιγά μεταξύ μας, γιατί μισώ τον θόρυβο των βαριετέ, μισώ τον θόρυβο που μπορεί να επικρατεί στους χώρους λήψεως. Άνθρωποι, που δεν με ξέρουν, με λογαριάζουν για χαρακτήρα κλειστό. Μπορεί και να 'μαι, γιατί πολύ συχνά πρέπει ν' ανοίγω το στόμα μου για να γελάω.

Με ανέκφραστο πρόσωπο περνάω τις ώρες της ιδιωτικής μου ζωής, μόνο που επιτρέπω πότε πότε στον εαυτό μου ένα αχνό χαμόγελο. Και συχνά αναρωτιέμαι αν γέλασα ποτέ. Νομίζω όχι. Οι αδερφές μου, που με ξέρουν, μου λένε ότι ήμουνα πάντοτε ένα σοβαρό αγόρι.

Έτσι γελάω με πολλούς και διάφορους τρόπους, αλλά το δικό μου γέλιο δεν το ξέρω.

μτφ. Λεωνίδας Ρήγας

JUNKY - ΟΥΪΛΙΑΜ ΜΠΑΡΟΟΥΖ

Καθώς άρχισα να χρησιμοποιώ την πρέζα κάθε μέρα ή συχνά και πολλές φορές τη μέρα, σταμάτησα να πίνω και να βγαίνω έξω τη νύχτα. Οταν χρησιμοποιείς πρέζα δεν πίνεις. Φαίνεται πως το σώμα που έχει μια ποσότητα πρέζας μέσα στα κύτταρά του δεν μπορεί να απορροφήσει αλκοόλ. Το ποτό μένει στο στομάχι, προκαλώντας σιγά σιγά ναυτία, ενοχλήσεις και ιλίγγους και δεν νιώθεις τίποτα. Η χρήση πρέζας θα μπορούσε να είναι ένας σίγουρος τρόπος θεραπείας για τους αλκοολικούς. Σταμάτησα επίσης να πλένομαι. Οταν χρησιμοποιείς πρέζα για κάποιο λόγο η αίσθηση του νερού στο δέρμα είναι δυσάρεστη και οι πρεζάκηδες με το ζόρι κάνουν μπάνιο.
Εχουν γραφτεί ένα σωρό ανοησίες για τις αλλαγές που υφίστανται οι άνθρωποι καθώς αποκτούν έξη. Τελείως ξαφνικά ο ναρκομανής κοιτάζει στον καθρέφτη και δεν αναγνωρίζει τον εαυτό του. Οι πραγματικές αλλαγές είναι δύσκολο να προσδιοριστούν και δεν φαίνονται στον καθρέφτη. Οφείλεται στο ότι ο ίδιος ο ναρκομανής έχει μια ιδιαίτερη προκατάληψη όσον αφορά την εξέλιξη της έξης του. Γενικά δεν αντιλαμβάνεται καθόλου ότι αποκτά έξη. Λέει πως δεν υπάρχει φόβος να αποκτήσεις έξη εάν είσαι προσεκτικός και τηρείς μερικούς κανόνες όπως το να σουτάρεις κάθε δύο μέρες. Στην πράξη δεν τους τηρεί αυτούς τους κανόνες, αλλά κάθε έξτρα σουτάρισμα θεωρείται σαν εξαίρεση. Εχω συζητήσει με πολλούς ναρκομανείς και όλοι τους λένε ότι μείναν κατάπληκτοι όταν ανακάλυψαν πως πράγματι είχαν την πρώτη έξη. Πολλοί απ' αυτούς απέδιδαν τα συμπτώματά τους σε κάποια άλλη
αιτία.
Καθώς κυριαρχεί η έξη, τα άλλα ενδιαφέροντα χάνουν την σπουδαιότητά τους γι' αυτόν που κάνει χρήση. Η σφαίρα των σπουδαιοτήτων της ζωής περιορίζεται στην πρέζα, στο φτιάξιμο και το να περιμένεις το επόμενο φτιάξιμο, στις "καβάτζες" και τις "συνταγές", τα "γκανάκια" και τα "σταγονόμετρα". Ο ίδιος ο ναρκομανής συχνά αισθάνεται πως ζει κανονικά και πως η πρέζα είναι κάτι το περιστασιακό. Δεν συνειδητοποιεί πως το μόνο που κάνει στις δραστηριότητές του που δεν έχουν σχέση με την πρέζα είναι να εκτελεί κινήσεις. Μόνο όταν η προμήθειά του διακοπεί μόνο τότε αντιλαμβάνεται τι σημαίνει η πρέζα γι' αυτόν.
"Γιατί χρειάζεστε τα ναρκωτικά κύριε Λι;" είναι μια ερώτηση που ρωτάνε οι ηλίθιοι ψυχίατροι. Η απάντηση είναι, "Χρειάζομαι την πρέζα για να σηκωθώ απ' το κρεβάτι το πρωί, για να ξυριστώ και να φάω πρωινό. Τη χρειάζομαι για να μείνω ζωντανός".
Φυσικά οι πρεζάκηδες κατά κανόνα δεν πεθαίνουν από το κόψιμο της πρέζας. Στην κυριολεξία όμως, το να κόβεις μια έξη συνεπάγεται τον θάνατο των κυττάρων που εξαρτώνται από την πρέζα και την αντικατάστασή τους από κύτταρα που δεν χρειάζονται την πρέζα.

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ "JUNKY" TOY ΟΥΪΛΙΑΜ ΜΠΑΡΟΟΥΖ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΝΙΚΟΣ ΠΡΑΤΣΙΝΗΣ - ΝΤΙΝΑ ΣΩΤΗΡΑ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΠΟΥ ΠΡΩΤΟΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ  ΜΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ JUNKIE ΚΑΙ ΨΕΥΔΩΝΥΜΟ WILLIAM LEE.
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΠΟΠΕΙΡΑ

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΣΚΟΤΟΥΣ - Joseph Conrad

...Ξαφνικά ο ιθαγενής υπηρέτης του Διευθυντή εμφάνισε το θρασύ, μαύρο κεφάλι του στο άνοιγμα της πόρτας και μ' έναν τόνο φαρμακερής περιφρόνησης είπε: "Κύριο Κουρτς... πέτανε!"

"Ολοι οι άποικοι παράτησαν το φαγητό τους, πετάχτηκαν πάνω και έτρεξαν να δουν. Εγώ έμεινα εκεί. Συνέχισα να τρώω. Φαντάζομαι πως θα με θεώρησαν κτηνώδη, σκληρό και αναίσθητο. Δεν έφαγα πολύ ακόμα. Υπήρχε μια λάμπα εκεί, καταλαβαίνετε; Υπήρχε φως! Ενώ έξω ήταν τόσο βάναυσο, τόσο άγριο το σκοτάδι... Δεν ξαναπλησίασα τον ξεχωριστό εκείνον άνδρα, που πριν πεθάνει, είχε εκφέρει μιαν ύστατη κρίση για όλες τις περιπέτειες της ψυχής του... Η Φωνή είχε πια χαθεί! Τι άλλο να 'χε απομείνει; Την άλλη μέρα, το πρωί, οι άποικοι έθαψαν κάτι μέσα στη λασπερή και υγρή γη.

"Κι εκεί, πολύ κοντά, έθαψαν κι εμένα...

"Ωστόσο δεν πήγα να γίνω ένα με τον Κουρτς εκεί και τότε. Οχι δεν πήγα! Παρέμεινα στον εφιάλτη μέχρι το τέλος. Και έμεινα για ακόμα μια φορά πιστός στον Κουρτς αργότερα. Εμεινα πιστός στη Μοίρα! Στη Μοίρα μου! Αστείο πράγμα η ζωή... αυτή η μυστηριώδης χρήση μιας ανηλεούς λογικής για μια στείρα και φρούδα υπόθεση! Το μόνο που μπορείς να ελπίζεις από τη ζωή, είναι κάποια αυτογνωσία, κάποια γνώση του εαυτού σου, που έρχεται όμως όταν είναι ήδη πολύ αργά, που δεν είναι παρά μια σοδειά από ανυποχώρητες λύπες και μεταμέλειες... Εχω παλέψει με το Θάνατο. Είναι ο λιγότερο συναρπαστικός αγώνας που μπορείτε να φανταστείτε. Τον δίνεις μέσα σε μιαν ασύλληπτη γκρίζα ατμόσφαιρα, δίχως να 'χεις έδαφος να πατάς κάτω από τα πόδια σου, τίποτα ολόγυρά σου να πιαστείς, δίχως θεατές, δίχως ιαχές, δίχως δόξα, δίχως το μεγάλο πάθος της νίκης, δίχως το μεγάλο φόβο της ήττας, σ' ένα άρρωστο περιβάλλον χλιαρού σκεπτικισμού, δίχως μεγάλη πεποίθηση στη δύναμή σου, και έχονταςακόμα λιγότερη γι' αυτήν του αντιπάλου σου. Αν είναι αυτή η μορφή της έσχατης στιγμής, της ύστατης σοφίας, τότε, φίλοι μου, η ζωή είναι ακόμα σκοτεινότερο αίνιγμα, απ' όσο νομίζουν αρκετοί από μας... Βρέθηκα σ' απόσταση αναπνοής από την τελευταία ευκαιρία να εκφέρω μια γνώμη και κατάλαβα, με φοβερή ντροπή, ότι ίσως δεν είχα τίποτα να πω! Για τούτο, λέω, ήταν ξεχωριστός άνδρας ο Κουρτς. Είχε στην τελευταία του πνοή κάτι να πει. Οταν έφτασα κι εγώ κάποτε στην άκρη, κατάλαβα καλύτερα το μήνυμα του βλέμματός του... του βλέμματος εκείνου που ήταν εξασθενημένο ώστε να μην μπορεί να διακρίνει τη φλόγα του κεριού μου, αλλά, την ίδια στιγμή, τόσο ευρύ ώστε να μπορεί ν' αγκαλιάσει το σύμπαν ολόκληρο, και τόσο δυνατό ώστε να μπορεί να διαπεράσει όλες τις καρδιές που χτυπούν μέσα στο σκότος. Ο Κούρτς έβγαλε το συμπέρασμά του... έκρινε... "Η Φρίκη! Η φρίκη!..." Ναι, ήταν ξεχωριστός άνδρας! Αυτό που είπε λίγο πριν πεθάνει, ήταν η έκφραση κάποιας πίστης! Είχε ευθύτητα, εντιμότητα, πεποίθηση... είχε μια παλλόμενη χροιά εξέγερσης καθώς ψιθύρισε την ετυμηγορία του για τον κόσμο και την ψυχή του, είχε το τρομερό πρόσωπο κάποιου που αντικρίζει αστραπιαία μιαν αλήθεια τρομερή, είχε το αλλόκοτο αμάλγαμα πόθου και μίσους... Δεν είναι η δική μου στιγμή κοντά στο Θάνατο - ένα όραμα γκρίζο, χωρίς μορφή, γεμάτο απερίσκεπτη περιφρόνηση για τη ματαιότητα και το εφήμερο των πραγμάτων, ακόμα και του πόνου - που θυμάμαι καλύτερα, όχι! Οχι! Είναι η δική του στιγμή, του Κουρτς, μπροστά στο Θάνατο, που φαίνεται να 'χω ζήσει πιο έντονα. Στ' αλήθεια, μ' εκείνο το τελευταίο του βήμα, ο Κουρτς προχώρησε πέρα από το χείλος της Αβύσσου, ενώ εγώ οπισθοχώρησα, τράβηξα πίσω το δισταχτικό μου πόδι. Και ίσως εδώ να έγκειται όλη η διαφορά μας! Ισως όλη η σοφία και όλη η αλήθεια κι η ειλικρίνεια να βρίσκονται συμπιεσμένες μέσα σ' εκείνη την απειροελάχιστη στιγμή του χρόνου, που πρόκειται να διαβούμε το κατώφλι της Ανυπαρξίας και του Αόρατου! Μου αρέσει να ελπίζω πως το συμπέρασμά μου για τη ζωή, η τελευταία μου λέξη, δεν θα είναι μια κραυγή αλόγιστης περιφρόνησης... Καλύτερα η κραυγή του, καλύτερα! Ηταν μια απόφανση, μια ετυμηγορία, μια ηθική νίκη, πληρωμένη βέβαια με αναρίθμητες ήττες, απαίσιους τρόμους, ανείπωτες ικανοποιήσεις... Αλλά παρ' όλ' αυτά, μια Νίκη! Για τούτο είναι που έμεινα πιστός στον Κουρτς μέχρι το τέλος κι ακόμα περισσότερο, όταν μετά από κάμποσον καιρό άκουσα κάποτε, όχι τη φωνή του, αλλά την ηχώ της μαγευτικής του ευγλωττίας να φτάνει σ' εμένα από μιαν άλλη ψυχή, μια ψυχή τόσο διάφανα αγνή όσο κι ένας κρυστάλλινος βράχος.

"Οχι λοιπόν δεν μ' έθαψαν κι εμένα τότε. Και πέρασε μια χρονική περίοδος που την θυμάμαι θολά, αμυδρά και πάντα με φρίκη και ρίγη, σαν μια πορεία μέσα σ' έναν αδιανόητο κόσμο, που δεν είχε ελπίδα, ούτε επιθυμία. Βρέθηκα έπειτα πάλι σ' εκείνη την πένθιμη πόλη της Ευρώπης και μίσησα τη θέα των ανθρώπων που περπατούσαν βιαστικά στους δρόμους για να ξαφρίσουν ο ένας τον άλλον. τους μίσησα καθώς τους φανταζόμουν να καταβροχθίζουν την ελεεινή μαγειρική τους, να ρουφάνε την ανθυγιεινή μπύρα τους, να βλέπουν τα ασήμαντα και γελοία όνειρά τους. Εμπαιναν λαθραία στις σκέψεις μου. Ησαν εισβολείς στο μυαλό μου. Εισβολείς, των οποίων η Γνώση της Ζωής ήταν για μένα μια ενοχλητική επίδειξη, μια και ένιωθα σίγουρος πως δεν ήταν σε θέση να γνωρίζουν αυτά που είχα εγώ γνωρίσει! Το παρουσιαστικό τους, που ήταν το παρουσιαστικό των καθημερινών, συνηθισμένων ανθρώπων που πάνε με τη βεβαιότητα μιας απόλυτης ασφάλειας στη δουλειά τους, ήταν για μένα μια ύβρις, μια επίθεση εναντίον μου, και θύμιζε τα φαιδρά καμώματα του άφρονος μπροστά σ' έναν κίνδυνο που του είναι αδύνατον να καταλάβει. Δεν είχα καμιάν ιδιαίτερη επιθυμία να τους διαφωτίσω, αλλά μου ήταν, ταυτόχρονα, πολύ δύσκολο να συγκρατούμαι για να μην γελάσω μπροστά στα παραφουσκωμένα από ψευτοσπουδαιότητα και κομπασμό μούτρα τους. Δεν ήμουν καλά εκείνο τον καιρό. Εβγαινα στους δρόμους, μια κι έπρεπε να τακτοποιήσω ορισμένες εκκρεμότητες, και μόρφαζα σαρκαστικά στους αξιοσέβαστους ανθρώπους. Παραδέχομαι πως ήταν ασυγχώρητη η συμπεριφορά μου, αλλά είχα και πυρετό και σπάνια ήταν σε κανονική κατάσταση ο οργανισμός μου. Οι προσπάθειες της καλόκαρδης θείας μου αν ανακτήσω τις δυνάμεις μου, ήταν εκτός θέματος, ήταν χαμένος κόπος. Δεν ήταν δύναμη αυτό που χρειαζόμουν, αλλά εξασθένηση. Χρειαζόμουν κάτι να εξασθενίσει τη φαντασία μου...

Joseph Conrad

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΣΚΟΤΟΥΣ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΙΩΡΓΟΣ - ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΑΤΩ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΕΙΣΑΚΤΟΥ: ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΒΑΣΙΣΤΗΚΕ Η ΤΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΝΣΙΣ ΦΟΡΝΤ ΚΟΠΟΛΑ "ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΩΡΑ" ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΡΛΟΝ ΜΠΡΑΝΤΟ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ ΚΟΥΡΤΣ.