Καλικάτζαροι – ΠΑΥΛΟΣ ΣΠ. ΚΥΡΑΓΓΕΛΟΣ

Σε μια προσπάθεια για ανάλυση των λαογραφικών στοιχείων μέσα από το επιστημονικό πρίσμα της αστρολογικής έρευνας, παρουσιάζουμε σήμερα, μέσα στα πλαίσια της επικαιρότητας, μια περιληπτική αναφορά εργασία πάνω στη λαϊκή πεποίθηση για τους Καλικάτζαρους. Η εργασία αυτή βασίστηκε πάνω σε δημοσιευμένες εργασίες διάφορων ερευνητών και αποτελεί απλώς την εισαγωγή για βαθύτερη μελέτη του θέματος, όταν οι συνθήκες επιστημονικής έρευνας το επιτρέψουν.

Τι ακριβώς είναι:

Δαιμονικά πλάσματα της λαϊκής φαντασίας, που κυκλοφορούν τις νύχτες (ποτέ μέρα) του Δωδεκάμερου (απ΄τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα) πάνω στη Γη. Κατά τη διάρκεια του υπολοίπου χρόνου βρίσκονται βαθιά κάτω απ’ τη Γη, και τρώνε το στύλο(1), που την υποβαστάζει, προσπαθώντας να την γκρεμίσουν. Όταν νομίσουν πως κοντεύει να πέσει, ανεβαίνουν επάνω στην επιφάνεια της Γης, για να μην τους πλακώσει. Τότε ο Χριστός ξαναφτιάχνει(2) το στύλο κι όταν γυρίσουν κάτω, ξαναρχίζουν απ΄την αρχή. Οι Κ. Με το λάλημα του 3^ου πετεινού, του μαύρου (ο πρώτος είναι ο λευκός και ο δεύτερος ο κόκκινος) πρέπει να βρεθούν πάλι στον Κάτω Κόσμο. Φεύγουν οριστικά την παραμονή των Φώτων, τραγουδώντας:

Φεύγετε να φεύγουμε

Γιατ’ έρχεται ο τουρλόπαπας

Με την αγιαστούρα του

Και με τη βρεχτούρα του

Και θα μας μαγαρίσει.

Ετυμολογικά:

Η λέξη βγαίνει, κατά τον Κοραή, από το καλός + κάνθαρος, και μαζί του φαίνεται να συμφωνούν ο Κουκουλές και οΜπολ. Κατά τον Πολίτη, από το λυκοκάνθαρος ή λευκοκάνθαρος (αρχική γνώμη) ή απ’ το καλός + τσαγγίον ή καλίκι + τσαγγίον (τελική γνώμη). Κατά τον Σβορώνο από το καλός + γάν(τ)ζος. Κατά Λώσον απ’ το καλός + Κένταυρος. Κατά Λουκά απ’ το καλός + άντζαρος (= άνδρας). Κατά το Δεινάκι απ’ το καρκάντζι + αρος. Τέλος ο Σμιθ θεωρεί τη λέξη τουρκικής προελεύσεως και ο Βάξμουτ αλβανικής, ενώ εγώ προσωπικά δεν μπορώ να δεχθώ τη ρίζα καλός, που στ’ αρχαία ελληνικά σημαίνει ωραίος, γιατί έρχεται σε σύγκρουση με την παράδοση, που θέλει τους Κ. άσχημους, κακομούτσουνους, λερωμένους, σακάτηδες κλπ. Παράλληλα μπορεί κανείς να υποπτευθεί τις ρίζες άγγελος (ιδώς στο καρκάτζαλος), μια που, σαν δαιμόνια, είναι άγγελοι του σκότους, και άγγαρος, μια που, σύμφωνα με την παράδοση, υποβάλλουν σε αγγαρείες τους συλλαμβανόμενους ανθρώπους.

Συνώνυμες λέξεις:

Με την ίδια σημασία χρησιμοποιούνται σε διάφορα μέρη και οι λέξεις: Παγανά(3) (ή και παγανός, στον ενικό), παρωρίτης, κωλοβελόνης, τσιλικρωτό, καλιοντζής, κάης, καλ(λ)ισπούδης, κακανθρώπισμα, χρυσαφαντάδος, σιφώτης, λυκοκάντζαρος, σκαντζάρια κλπ. Η ίδια λέξη φέρεται και με τους εξής παρεφθαρμένους (ή παραλλαγμένους) τύπους: καρκάντζαλος – καρκάτζαλος – καρκαντσέλια – καλιτσάγγαρος – καρτσάγγαρος – καλιτσάγγαρος.

Προέλευση του μύθου:

Η προέλευση τους ανάγεται είτε στους σάτυρους και στον Πάνα, είτε στους Κένταυρους, είτε στους Κάνθαρους των Αιγυπτίων. Ο Δεινάκις τους χαρακτηρίζει «δαιμόνια του πυρός»(4). Ο Σβορώνος νομίζει ότι προέρχονται απ’ την εντύπωση των παραστάσεων στο δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα. Ο Πολίτης τους θεωρεί σαν γέννημα της φαντασίας του νεώτερου ελληνικού λαού, επηρεασμένου όμως από αρχαία στοιχεία. Πιο συγκεκριμένα, ο Πολίτης τους θεωρεί σαν δαιμονοποίηση των μεταμφιεσμένων στις Καλένδες, που οπωσδήποτε ήσαν πολύ ενοχλητικοί και παράλληλα παραδέχεται και την ανάμειξη δοξασιών περί λυκανθρωπίας.

Πως ακριβώς είναι:

«Κακομούτσουνοι είναι και άσχημοι και σιχαμένοι», «με κουσούρια», «στραβομούρηδες ή στραβοκάνηδες ή στραβοχέρηδες και μονοπόδαροι και μονόματοι και καμπούρηδες». Είναι κοντοί σαν νάνοι ή «ψηλοί και ξερακιανοί» ή «μ’ ένα ποδάρι ανθρώπινο κι ένα γαϊδουρίσιο». Τα νύχια τους είναι μακριά και γαμψά, το σώμα τους «μισοσκεπασμένο με τρίχες», τα μαλιά τους είναι πυκνά, μακριά κι ατημέλητα και «τα ρούχα τους βρόμικα και σχισμένα».

Τι κάνουν πάνω στη Γη:

Είναι ευκίνητοι, σκαρφαλώνουν στους τοίχους, «περνούν από τη φούσκα του τζακιού», και όταν μπουν σ’ ένα σπίτι τρώνε ό,τι βρεθεί μπροστά τους και το υπόλοιπο «το μαγαρίζουν με ούρα, με το σάλιο τους, με τα βρομόδοντά τους, με τ’ άπλυτα τα χέρια τους» και «κάνουνε ζημιές, σκορπίζουν γύρω τους τ’ αλεύρι, χύνουν τα νερά και βρομίζουν τη στάχτη, γιατί εκεί μέσα κρύβονται» και γι’ αυτό η στάχτη του Δωδεκάμερου δεν κάνει για τίποτε, «ούτε για μπουγάδα». Τρώνε βασικά ακάθαρτα πράγματα, «σκουλίκια, βαθράκια, φίδια λουστερίτσες», αλλά αγαπούν πολύ και το χοιρινό, τις τηγανίτες, όλα τα γλυκά και ιδιαίτερα τα λουκάνικα. «Πνίγουν και δέρνουν και σκοτώνουν τους ανθρώπους που θα τύχουν μπροστά τους» ή «τους παίρνουν τη φωνή»(5). Αγαπούν ιδιαίτερα την περιοχή των μύλων.

Τρόποι προφυλάξεως:

Για να αποφύγουν τους κινδύνους από τους Κ. οι άνθρωποι σκορπίζουν στις στέγες λουκάνικα και διάφορα γλυκά, «λαλαγκίτες και ξηροτήγανα, που τ’ αγαπούνε κι έτσι τους καλοπιάνουνε». Αναφέρονται τρεις βασικοί τρόποι αποτροπής των κακών απ’ τους Κ.: α) με πράξεις χριστιανικής λατρείας, β) με επωδούς και γ) με μαγγανία. Οι χριστιανικές πράξεις είναι το σημείο του σταυρού στις πόρτες, παράθυρα και βουλώματα των αγγείων, όπου φυλάγονται τρόφιμα, το σταύρωμα του μετώπου(6) των αβάπτιστων και το ράντισμα με αγιασμό των σπιτιών και των καταστημάτων, κυρίως την παραμονή και τη μέρα των Φώτων. Στις επωδούς υπάγονται διάφοροι εξορκισμοί, όπως το «Ξύλα, κούτσουρα, δαυλιά αναμμένα» ή η απαγγελία του «Πάτερ ημών» 3 φορές. Στις μαγγανίες υπάγονται το «κάπνισμα με δύσοσμες ουσίες, με κομμάτι από παλιοτσάρουχο», με βοτάνι χαμαιλέοντα, το ψάλσιμο στίχων όπως «χαμολιός μυρίζει εδώ να χαθεί τέτοιο χωριό» και η ανάρτηση (κρέμασμα) μαχαιριού ή κόκκαλου από χοίρο πίσω από την πόρτα. Τη νύχτα υπάρχει στο τζάκι ένας όρθιος δαυλός αναμμένος, και όσοι βγαίνουν τη νύχτα κρατούν δαυλί αναμμένο και όταν ζητάνε βοήθεια ενάντια στους Κ., φωνάζουν «τρεχάτε γειτόνοι με τα δέντρινα δαυλιά». (Τριφυλλία). Επίσης «τους ζεματάνε με το καυτό λάδι από τηγανίτες». Όταν πιάσουν κάποιο Κ., τον «δένουνε με κόκκινο νήμα ή με ψαθόσκοινο», που δεν μπορεί να λύσει ή να σπάσει ή τον βάζουνε να μετρήσει «του κόσκινου τις τρύπες», που δεν μπορεί να το κάνει.

Πως έγιναν:

Γενικά οι Κ. πιστεύεται πως ήσαν άνθρωποι, «που, από την κακή τους μοίρα γίνανε Κ.», είτε «γιατί έτυχε να γεννηθούν το δωδεκάμερο»(7), είτε «γιατί ο παπάς δεν διάβασε σωστά τα γράμματα της βάπτισης τους» (Σίφνος), είτε «γιατί πέθαναν τα Χριστούγεννα» είτε «γιατί σκοτώθηκαν μοναχοί τους»(8) είτε «γιατί ο φύλαξ άγγελός τους είναι ελαφρός» (Μακεδονία) και επομένως αδύναμος να τους προστατεύσει από τους δαίμονες.

Τι φύλο έχουν:

Γενικά οι Κ. θεωρούνται σαν αρσενικά παγανά, αλλά υπάρχουν και γυναίκες Κ., «καλλικαντζαρούδες», «καλλικαντζαρίνες», «καλοκυράδες», «τζόγιες», «βερβελούδες» που χορεύουν μαζί με τους Κ., που θεωρούνται θαυμάσιοι χορευτές.

_____________________

1-Υποκρύπτεται εδώ η έννοια του Άξονα της Γης και η παράδοση της ανατροπής του σε μια μακρυνή εποχή, που πολλοί πιστεύουν πως βρίσκεται ξανά ante portas. (Σύνοδος πλανητών γύρω στα 1983 μ.Χ.).

2-Είναι γνωστό πως το επάγγελμα του Χριστού ήταν ξυλουργός, ο δε L.Douglas στο «Μεγάλο Ψαρά» τον αποκαλεί συνέχεια με το επίθετο: ο Μαραγκός.

3-Από το Παγά = Πηγή, που όμως αναφέρεται σε νεράιδες.

4-Αντίληψη ασυμβίβαστη με την έννοια του «καθαρτηρίου πυρός».

5-Κοινή παράδοση για τα ξωτικά, ιδιαίτερα νεράιδες.

6-Είναι απορίας άξιον πως παραγνωρίζεται η σημασία της προφύλαξης του τραχήλου (σπόνδυλος Άτλας), της «προβατικής πύλης», αλλ’ οπωσδήποτε εδώ προφυλάσσεται ο «τρίτος οφθαλμός», η «εκκλησία της Περγάμου».

7-Εδώ υπονοείται η συσχέτιση των Κ. με το στοιχείο του Αιγόκερω.

8-Σίγουρα εδώ υποκρύπτεται χοντροκομμένη παπαδίστικη απειλή κατά των «αυτόχειρων», που άλλωστε δεν θάβονται χριστιανικά.

9-Πιθανόν απ’ την αντίληψη πως ο Άρχων του Σκότους συμβολίζεται και με –ή κυβερνά- τους λύκους (Πρβλ. και Lucifer Εωσφόρος, Lux = Φως).

Βιβλιογραφία

α)Νεότερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», τ. 10.

β)Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη, τ. 7.

Γ)Θησαυρός Γνώσεων – Γ. Παπαϊωάννου και Χ. Μηχιώτη, τ. 3.

δ)Ιστορίες σαν παραμύθια, Φανής Παπαλουκά, σ. 39 επ.

ε)Ετυμολογικό Λεξικό της Ελληνικής (υπό έκδ.) Παύλου Κυράγγελου.

Ο Γιουνγκ στην υπηρεσία της CIA - ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΑ ΝΕΑ 23/12/2010

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΚΟΣΜΟΣ

Ο Γιουνγκ στην υπηρεσία της CIA - 

Ο διάσηµος ψυχαναλυτής ήταν ο «πράκτωρ 488»

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Πέμπτη 23 Δεκεμβρίου 2010 ΕΦΗΜ. ΤΑ ΝΕΑ

Για τον πολύ κόσµο ήταν ένας από τους πατέρες της ψυχανάλυσης, ο µαθητής του Ζίγκµουντ Φρόιντ που αµφισβήτησε τον δάσκαλό του. Για την αµερικανική αντικατασκοπία όµως, ο Καρλ Γιουνγκ ήταν ο «πράκτορας 488». Και οι υπηρεσίες που παρείχε στο αντιναζιστικό µέτωπο κατά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο πολύτιµες.
Ηταν Νοέµβριος του 1943 όταν η OSS, πρόγονος της σηµερινής CIA, προσέγγισε τον τότε 70χρονο Γιουνγκ για να τον στρατολογήσει στις τάξεις της. Ο παγκοσµίου φήµης ελβετός ψυχίατρος δέχθηκε να βάλει µε τις γνώσεις του το δικό του λιθαράκι στον αντιναζιστικό αγώνα. Η έπαυλή του, στη λίµνη της Ζυρίχης, έγινε το σηµείο συνάντη σηςµετον Αλεν Νταλς, νούµερο ένα της OSS στην Ευρώπη εκείνη την εποχή. «Στουςδυο τους»,αποκάλυψε πριναπόµερικές ηµέρες το ελβετικό περιοδικό «Le Matin Dimanche», «οφείλεται η πρώτη σοβαρή απόπειρα να χρησιµοποιηθούν τα ψυχολογικά πορτρέτα στις επιχειρήσεις κατασκοπείας». Ο Νταλς έδινε συνεχείς αναφορές για τα αποτελέσµατα των συναντήσεών του µε τον Γιουνγκ µέσω της αµερικανικής πρεσβείας στη Βέρνη. «Οι αναλύσεις του δόκτορος Γιουνγκ γύρω από τη συµπεριφορά των ναζιστών ηγετών πρέπει να ληφθούν πολύ σοβαρά υπόψη», έγραφε µεταξύ άλλων ο αµερικανός αξιωµατούχος.

Πράγµατι, ο δρ Γιουνγκ είχε µια πολύ σαφή, και όπως αποδείχθηκε ακριβέστατη, εικόνα για τον Φύρερ. «Σε µια στιγµή κρίσης, θα µπορούσε να αυτοκτονήσει» είχε προβλέψει. Εξίσου επιτυχής αποδείχθηκε και η πρόβλεψή του ότι ο Χίτλερ θα προσπαθούσε µέχρι τέλους, και µε κάθε µέσο όπως λέει ο Γιουνγκ, να αποτρέψει την είσοδο των Σοβιετικών στο Βερολίνο. Εκτός από το ψυχολογικό πορτρέτο του Χίτλερ, ο Γιουνγκ είχε σκιαγραφήσει τα προφίλ δύο άλλων δικτατόρων της εποχής, του Στάλιν και του Μουσολίνι.

Αναγνώριση από «Αϊκ». «∆εν θα µάθει ποτέ κανείς την τεράστια συµβολήτου δόκτορος Γιουνγκ στη συµµαχική νίκη», θα έλεγε αργότερα σε έναν φίλο του ο Νταλς, σύµφωνα µε το «Le Matin Dimanche». Ωστόσο, µε το άνοιγµα των αρχείων και την παράλληλη έκδοση στη Ζυρίχη µιας βιογραφίας του Γιουνγκ, ήρθε στο φως όλη η αλήθεια για τη δραστηριότητα του «πράκτορα 488».

Σύµφωνα µετον Ντέιρντρε Μπλερ, συγγραφέα της βιογραφίας του Γιουνγκ, ακόµη και ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, επικεφαλής των συµµαχικών δυνάµεων στην Ευρώπη κατά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο και µετέπειτα πρόεδρος των ΗΠΑ, βασίστηκε στις αναλύσεις του ελβετού ψυχαναλυτή προκειµένου να καταλήξει στη στρατηγική που θα υιοθετούσε για να πείσει τους γερµανούς πολίτες ότι η χώρα τους είχε ηττηθεί. Ο Αϊζενχάουερ φέρεται να είχε αναγνωρίσει προσωπικά ότι η ανάλυση των προπαγανδιστικών µεθόδων των Ναζί από τον Γιουνγκ ήταν πολύτιµη.

Η ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ – RENE GUENON

Μερικές φορές προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το ίδιο σύμβολο μπορεί να έχει δύο σημασίες οι οποίες, φαινομενικά τουλάχιστον, αντιτίθενται άμεσα η μια στην άλλη. Φυσικά εδώ δεν αναφερόμαστε στην πολλαπλότητα των εννοιών που γενικά μπορεί να παρουσιάζει ένα οποιοδήποτε σύμβολο ανάλογα με την οπτική γωνία ή το επίπεδο απ’ όπου το εξετάζει κανείς – πράγμα που, ειρήσθω εν παρόδω, καθιστά εντελώς αδύνατη τη «συστηματοποίηση» του συμβολισμού -, αλλά, πιο ειδικά, σε δύο όψεις που συνδέονται μεταξύ τους με μια ορισμένη σχέση, παίρνοντας τη μορφή μιας εναντίωσης, έτσι ώστε η μια αποτελεί κατά κάποιον τρόπο το αντίστροφο ή το «αρνητικό» της άλλης. Για να το καταλάβουμε αυτό, θα πρέπει κατ’ αρχάς να θεωρήσουμε τη διττότητα ως προϋπόθεση κάθε εκδήλωσης, και συνεπώς ως στοιχείο που κατ’ ανάγκην ενυπάρχει πάντοτε, υπό τη μια ή την άλλη μορφή, σε κάθε τροπικότητά της.(1) Είναι αλήθεια πως η διττότητα αυτή αποτελεί κατ’ ουσίαν συμπληρωματικότητα και όχι αντίθεση. Όμως δύο όροι αλληλοσυμπληρώνονται μπορεί να φαίνονται, από μια πιο εξωτερική και σχετική άποψη, σαν ενάντιοι μεταξύ τους.(2) Κάθε αντίθεση υφίσταται ως τέτοια μόνο μέσα σ’ ένα ορισμένο επίπεδο, για τον απλούστατο λόγο ότι ποτέ δεν μπορεί να υπάρξει καμμιά ανεπίλυτη αντίθεση. Σ’ ένα ανώτερο επίπεδο μετουσιώνεται πάντοτε σε συμπληρωματικότητα, όπου οι δύο όροι της βρίσκονται ήδη συμφιλιωμένοι και εναρμονισμένοι, έως ότου επανέλθουν τελικά στην ενότητα της κοινής αρχής απ’ όπου εκπήγασαν. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε πως η συμπληρωματικότητα καταλαμβάνει, με μια ορισμένη έννοια, μια ενδιάμεση θέση μεταξύ αντίθεσης και ενοποίησης. Και η κάθε μια τους έχει τον λόγο της ύπαρξής της και την αξία της μέσα στο πεδίο όπου βρίσκει εφαρμογή, αν και προφανώς ο βαθμός της πραγματικότητας τους διαφέρει. Το ζήτημα λοιπόν είναι να γνωρίζουμε να κατατάσσουμε ιεραρχικά την κάθε άποψη στη σωστή της θέση, και να μην προσπαθούμε να τη μεταθέσουμε σ’ ένα πεδίο στο οποίο θα έπαυε να έχει οποιαδήποτε παραδεκτή αξία.

Με αυτά ως δεδομένα, γίνεται αντιληπτό ότι δεν υπάρχει απολύτως τίποτε το αντικανονικό στο να διακρίνει κανείς μέσα στο ίδιο σύμβολο δύο αντίθετες όψεις, και ότι, επιπρόσθετα, η θεώρηση της μιας από τις δύο όψεις δεν αποκλείει διόλου τη θεώρηση της άλλης, για τον λόγο ότι και οι δύο είναι εξίσου αληθινές κάτω από ένα ορισμένο πρίσμα, και ακόμα ότι, εξαιτίας του συσχετισμού τους, η ύπαρξη της μιας εξαρτάται κατά κάποιον τρόπο από την ύπαρξη της άλλης. Είναι λοιπόν σφάλμα, και μάλιστα πολύ συχνά παρατηρούμενο, το να υποθέτει κανείς πως η ειδική θεώρηση της μιας ή της άλλης όψης σχετίζεται αναγκαστικά με διδασκαλίες ή σχολές διαμετρικά αντίθετες μεταξύ τους.(3) Εδώ τα πάντα εξαρτώνται απλώς από την υπεροχή που μπορεί να αποδίδεται στη μια ή στην άλλη όψη, ή μερικές φορές και από την πρόθεση με την οποία χρησιμοποιείται το σύμβολο, για παράδειγμα ως στοιχείο ορισμένων τυπικών ή ακόμη ως μέσο για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους τα μέλη ορισμένων οργανώσεων. Αλλά γι’ αυτό το θέμα θα μιλήσουμε ξανά αργότερα. Το γεγονός ότι οι δύο όψεις βρίσκονται μερικές φορές ενωμένες σε μια σύνθετη συμβολική απεικόνιση, δείχνει καθαρά πως δεν αλληλοαποκλείονται και πως μπορούν θαυμάσια να θεωρηθούν ταυτόχρονα. Από αυτήν την άποψη είναι χρήσιμο να σημειώσουμε, αν και είναι αδύνατο φυσικά να αναπτύξουμε πλήρως αυτό το θέμα, ότι οι όροι μιας διττότητας – που συνιστά αντίθεση ή συμπληρωματικότητα ανάλογα με την οπτική που υιοθετούμε – μπορούν να διαταχθούν είτε οριζοντίως είτε καθέτως. Αυτό προκύπτει άμεσα από το σταυροειδές σχήμα του τετραδικού, το οποίο μπορεί να αναλυθεί σε δύο διττότητες, μια κάθετη και μια οριζόντια. Η κάθετη διττότητα μπορεί να συσχετισθεί με τα δύο άκρα ενός κατακόρυφου άξονα, ή με τις δύο αντίθετες κατευθύνσεις αυτού του άξονα. Η οριζόντια διττότητα είναι εκείνη των δύο στοιχείων που βρίσκονται συμμετρικά τοποθετημένα εκατέρωθεν του ιδίου άξονα. Μπορούμε να δώσουμε ως παράδειγμα της πρώτης περίπτωσης τα δύο τρίγωνα της σφραγίδας του Σολομώντα (καθώς και όλα τα άλλα σύμβολα της αναλογίας που έχουν διάταξη παρόμοιου γεωμετρικού σχήματος) και ως παράδειγμα της δεύτερης τους δύο όφεις του κηρυκείου. Ας σημειώσουμε δε ότι μόνο στην κάθετη διττότητα οι δύο όροι διακρίνονται σαφώς μεταξύ τους, λόγω της αντίστροφης θέσης τους, ενώ στην οριζόντια διττότητα μπορεί να φαίνονται εντελώς όμοιοι ή ισοδύναμοι όταν τους αντικρίζουμε χωριστά τον έναν από τον άλλον, παρ’ όλο που η σημασία τους δεν είναι λιγότερο αντίθετη στη δεύτερη περίπτωση απ’ ότι στην πρώτη. Μπορεί ακόμα να ειπωθεί πως στη χωρική τάξη η κάθετη διττότητα είναι εκείνη του πάνω και του κάτω, και η οριζόντια εκείνη του δεξιού και του αριστερού. Αυτή η παρατήρηση ίσως να φαίνεται οφθαλμοφανής, δεν παύει όμως να είναι σημαντική, για τον λόγο ότι αυτά τα δύο ζεύγη όρων χρησιμοποιούνται συμβολικά – και αυτό μας υπενθυμίζει την καθαρά ποιοτική αξία των κατευθύνσεων του χώρου – σε πάμπολλες περιπτώσεις, ίχνη των οποίων δεν είναι δύσκολο να βρεθούν ακόμη και στην καθημερινή ομιλία, κάτι που δείχνει καθαρά ότι το ζήτημα για το οποίο μιλάμε έχει πολύ ευρύ φάσμα εφαρμογών.

Με βάση τα παραπάνω μπορεί εύκολα κανείς να βγάλει μερικά συμπεράσματα όσον αφορά την πρακτική χρήση των συμβόλων. Όμς πριν απ’ όλα πρέπει να μιλήσουμε λίγο για μια πιο ειδική περίπτωση, δηλαδή την περίπτωση κατά την οποία οι δύο αντίθετες όψεις εκλαμβάνονται αντίστοιχα ως «αγαθοποιός» και «κακοποιός». Είναι απαραίτητο εδώ να επαναλάβουμε ότι χρησιμοποιούμε αυτές τις δύο λέξεις ελλείψει καλύτερων, δεδομένου ότι έχουν το μειονέκτημα να οδηγούν τον αναγνώστη στην υπόθεση ότι ερμηνεύουμε τα πράγματα από μια λίγο-πολύ «ηθική» άποψη, ενώ στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει καθόλου κάτι τέτοιο και οι συγκεκριμένες λέξεις πρέπει να νοούνται με μια καθαρά «τεχνική» έννοια. Επιπλέον, πρέπει να γίνει καλά κατανοητό ότι η «αγαθοποιός» και η «κακοποιός» ιδιότητα δεν συνδέονται απόλυτα με τη μια ή την άλλη από τις δύο όψεις, επειδή συνιστούν μόνο μια ειδική εφαρμογή στην οποία θα ήταν αδύνατο να ανάγουμε αδιακρίτως οποιοδήποτε είδος αντίθεσης, και η οποία εν πάσει περιπτώσει εξαφανίζεται αναγκαστικά όταν περνάμε από την άποψη της αντίθεσης σ’ εκείνη της συμπληρωματικότητας, όπου μια τέτοια θεώρηση είναι εντελώς ξένη. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια και λαμβάνοντας υπ’ όψη τις παραπάνω επιφυλάξεις, η εν λόγω άποψη έχει τη θέση της ανάμεσα σε όλες τις άλλες. Όμως από τούτη ακριβώς την άποψη, ή μάλλον από τις καταχρήσεις στις οποίες δίνει λαβή, μπορεί να προκύψει η αντιστροφή στην ερμηνεία και τη χρήση του συμβολισμού, αντιστροφή που αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά «σημάδια» οποιουδήποτε πράγματος προέρχεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, από το πεδίο της «αντι-μύησης» ή υπόκειται λίγο-πολύ στην άμεση επίδρασή της.

Μια τέτοια αντιστροφή μπορεί να συμβεί είτε όταν αποδίδουμε στην «κακοποιό» όψη, παρ’ όλο που την αναγνωρίζουμε ως τέτοια, τη θέση που δικαιωματικά ανήκει στην «αγαθοποιό» όψη, θεωρώντας επιπλέον ότι η πρώτη υπερέχει έναντι της δεύτερης, είτε όταν ερμηνεύουμε τα σύμβολα αντίθετα προς την κανονική τους σημασία, εκλαμβάνοντας λαθεμένα ως «αγαθοποιό» την «κακοποιό» όψη και το αντίστροφο. Πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι σύμφωνα με όσα είπαμε προηγουμένως μια τέτοιου είδους αντιστροφή μπορεί να μην φαίνεται ξεκάθαρα στην αναπαράσταση των συμβόλων, γιατί υπάρχουν ορισμένα στα οποία οι δύο αντίθετες όψεις δεν παρουσιάζουν εξωτερικά καμμιά οφθαλμοφανή διαφορά ώστε να αναγνωρίζονται αμέσως. Έτσι, στις απεικονίσεις που σχετίζονται με ό,τι αποκαλείται κοινώς – αλλά πολύ άστοχα – «λατρεία του φιδιού», είναι συχνά αδύνατο, τουλάχιστον βλέποντας μόνο το ίδιο το φίδι, να πούμε εκ των προτέρων με σιγουριά αν συμβολίζει τον Αγαθοδαίμονα ή τον Κακοδαίμονα. Εξ ου και οι πολλές παρερμηνείες που δημιουργούνται, κυρίως εκ μέρους εκείνων που αγνοούν τη διπλή σημασία του φιδιού και τείνουν να το θεωρούν παντού και πάντοτε ως «κακοποιό» σύμβολο, όπως συμβαίνει προ πολλού με την πλειονότητα των Δυτικών.(4) Ό,τι είπαμε εδώ για το φίδι ισχύει εξίσου για πολλά άλλα συμβολικά ζώα, στα οποία συνηθίσαμε γενικά, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, να μην βλέπουμε παρά μόνο τη μια από τις δύο αντίθετες όψεις τους.

Στην περίπτωση των συμβόλων που μπορούν να πάρουν δύο αντίστροφες θέσεις, και ειδικά στην περίπτωση εκείνων που ανάγονται σε γεωμετρικές μορφές, πιθανώς να σκεφτεί κανείς ότι η διαφορά λογικά θα πρέπει να φαίνεται πολύ πιο καθαρά. Και όμως, τα πράγματα δεν είναι πάντοτε έτσι, γιατι οι δύο τοποθετήσεις του ίδιου συμβόλου είναι δυνατό να έχουν και οι δύο μια νόμιμη σημασία, και άλλωστε η σχέση τους δεν είναι αναγκαστικά σχέση «αγαθοποιού» - «κακοποιού», που, επαναλαμβάνουμε, αποτελεί απλώς μια ειδική εφαρμογή ανάμεσα σε τόσες άλλες. Το σημαντικό σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να γνωρίζουμε αν πράγματι υπάρχει πρόθεση «αντιστροφής» της νόμιμης και κανονικής αξίας του συμβόλου. Αυτός είναι ο λόγος, για παράδειγμα, που η χρήση του ανεστραμμένου τριγώνου απέχει πολύ από το να είναι πάντοτε ένδειξη «μαύρης μαγείας» όπως νομίζουν μερικοί,(5) αν και ασφαλώς αυτό ισχύει σε ορισμένες περιπτώσεις, και συγκεκριμένα σε όσες συνοδεύονται από μια πρόθεση να δοθεί η αντίθετη ερμηνεία σε ό,τι παριστάνει το τρίγωνο με την κορυφή προς τα πάνω. Ας σημειωθεί παρεμπιπτόντως ότι μια τέτοια εκούσια «αντιστροφή» μπορεί επίσης να γίνει σε λέξεις ή σε τυπικά, με τρόπο ώστε να σχηματίζονται αντίστροφα είδη μάντρας, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς σε μερικές πρακτικές μαγείας, ακόμα και μέσα στα απλά «λαϊκά μάγια» που εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα στη Δύση.

Βλέπουμε λοιπόν ότι το ζήτημα της αντιστροφής των συμβόλων είναι αρκετά πολύπλοκο, και θα λέγαμε ακόμη πολύ λεπτό, γιατί για να γνωρίσουμε με τι πραγματικά έχουμεε να κάνουμε στη μια ή στην άλλη περίπτωση, είναι αναγκαίο να εξετάσουμε, όχι τόσο τις «υλικές» απεικονίσεις καθαυτές, όσο τις ερμηνείες που τις συνοδεύουν, οι οποίες και εκφράζουν την πρόθεση που υπαγορεύει τη χρησιμοποίησή τους. Ασφαλώς όμως η πιο επιτήδεια και επικίνδυνη αντιστροφή είναι εκείνη που δεν προδίδεται από πολύ έκδηλες παραδοξότητες που εύκολα τις παρατηρεί ο καθένας, αλλά διαστρέφει το νόημα των συμβόλων ή αντιστρέφει την αξία τους χωρίς να αλλάζει καθόλου την εξωτερική τους εμφάνιση. Αλλά ο πιο διαβολικός δόλος απ’ όλους είναι ίσως εκείνος που επιδιώκει να προσδώσει στον ίδιο τον ορθόδοξο συμβολισμό, όπως αυτός υπάρχει σε γνήσιες παραδοσιακές οργανώσεις, και πιο ειδικά σε μυητικές, οι οποίες αποτελούν και τον κύριο στόχο σε παρόμοιες περιπτώσεις, την αντίστροφη ερμηνεία η οποία χαρακτηρίζει ιδιαιτέρως την «αντι-μύηση». Και η τελευταία βέβαια δεν αποφεύγει να χρησιμοποιήσει αυτό το μέσο προκειμένου να προκαλέσει συγχύσεις και παρανοήσεις από τις οποίες αποκομίζει πάντα κάποιο κέρδος. Εδώ βρίσκεται κατά βάθος όλο το μυστικό της προπαγάνδας που κατευθύνεται είτε εναντίον του εσωτερισμού γενικά, είτε εναντίον της μιας ή της άλλης παραδοσιακής μορφής ειδικώτερα, με την ασυνείδητη βοήθεια ανθρώπων εκ των οποίων οι περισσότεροι θα ξαφνιάζονταν, και θα τρόμαζαν συνάμα, αν γνώριζαν ποιόν σκοπό εξυπηρετούν. Δυστυχώς τα πράγματα έρχονται κάποτε έτσι, ώστε κι εκείνοι ακόμη που πιστεύουν πως πολεμούν τον διάβολο, όποια ιδέα κι αν έχουν σχηματίσει γι’ αυτόν, να μεταβάλλονται απλούστατα, χωρίς να το καταλαβαίνουν καθόλου, στους καλύτερους υπηρέτες του!

_______________

(1)Καθώς είναι ένα από τα γλωσσικά λάθη που παρουσιάζονται συχνά και προκαλούν σοβαρές δυσκολίες, είναι χρήσιμο να διευκρινίσουμε ότι «διττότης» και «διαρχία» είναι δυο τελείως διαφορετικά πράγματα: η «διαρχία» - της οποίας η Καρτεσιανή σύλληψη του «πνεύματος» και της «ύλης» αποτελεί ένα από τα γνωστότερα παραδείγματα – συνίσταται στην αποδοχή μιας μόνιμης «διττότητας» και δεν διακρίνεει τίποτα πέρα απ’ αυτήν, πράγμα που συνεπάγεται την άρνηση της κοινής αρχής από την οποία, στην πραγματικότητα, οι δύο όροι της διττότητας παράγονται μέσω «πόλωσης».

(2)Βλ. Ο Συμβολισμός του Σταυρού, κεφ. Έβδομο

(3)Έχουμε επισημάνει αλλού ότι ένα τέτοιου είδους σφάλμα παρατηρείται στην απεικόνιση της σβάστικας με βραχίονες προσανατολισμένους προς δυο αντίθετες κατευθύνσεις περιστροφής (Ο Συμβολισμός του Σταυρού, κεφ. Δέκατο)

(4)Για τον ίδιο λόγο ο Δράκοντας της Άπω Ανατολής, που στην πραγματικότητα αποτελεί σύμβολο του Λόγου, εκλαμβάνεται συχνά, λόγω της άγνοιας των Δυτικών, ως «διαβολικό» σύμβολο.

(5)Έχουμε παρατηρήσει ότι ακόμα και τα αντεστραμμένα τρίγωνα που εικονίζονται στα αλχημικά σύμβολα των στοιχείων ερμηνεύονται πλέον κατ’ αυτήν την έννοια!

RENE GUENON

Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΡΙΤΣΑΡΝΤ ΧΟΛΜΠΡΟΥΚ – ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΑ ΝΕΑ 20/12/2010

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΚΟΣΜΟΣ

[Δρόµοι]

Του Ρούσσου Βρανά rvranas@otenet.gr

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου 2010 ΕΦΗΜ. ΤΑ ΝΕΑ

Πάνε δυόµισι...
... χρόνια τώρα, που µια µικρή αλλά αποκρουστική ιστορία βγήκε στη δηµοσιότητα και ανέδειξε όλη τη φρικαλεότητα του πολέµου του 1999 στη Γιουγκοσλαβία. Ηταν τότε που η Κάρλα ντελ Πόντε, που «ειδικευόταν» αποκλειστικά στα εγκλήµατα πολέµου των Σέρβων, αποφάσισε να µιλήσει και για τα εγκλήµατα των Κοσοβάρων. Ετσι, η πρώην πια εισαγγελέας του ∆ιεθνούς Ποινικού ∆ικαστηρίου αποκάλυψε πως σέρβοι αιχµάλωτοι είχαν κρατηθεί σε µυστική φυλακή στην Αλβανία, όπου βασανίζονταν και δολοφονούνταν. Ασχηµη ιστορία. Και την έκανε ακόµη πιο άσχηµη η αποκάλυψη πως οι αιχµάλωτοι χρησιµοποιούνταν από τους δεσµώτες τους ως «δωρητές» για µεταµόσχευση οργάνων. Τα όργανά τους αφαιρούνταν και πωλούνταν στη διεθνή µαύρη αγορά. Με πολλή καθυστέρηση, αν λάβουµε υπόψη πόσο άµεσα αντιδρά σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωµάτων σε άλλες περιοχές που δεν θεωρεί τόσο φιλικές προς αυτήν όσο το Κοσσυφοπέδιο, µόλις πριν από έναν χρόνο η Ευρώπη αποφάσισε να στείλει έναν ειδικό για να διερευνήσει την υπόθεση.

Το όνοµά του είναι Ντικ Μαρτί και είναι Ελβετός. Και ύστερα από έναν χρόνο ερευνών, συνέταξε την έκθεσή του, που µε δυο λόγια λέει τα εξής: Βρήκε βάσιµες αποδείξεις ότι οι αποκαλύψεις της Κάρλα ντελ Πόντε είναι αληθείς. Η έκθεσή του είναι καταγγελτική. Επειδή γράφει για δυτικές δυνάµεις που έκαναν τα στραβά µάτια µπροστά στις φρικαλεότητες των αλβανών ανταρτών του Κοσσυφοπεδίου, προκειµένου να µη διαταραχθεί η σταθερότητα στην περιοχή, όπως την έβλεπαν αυτές οι δυνάµεις (δηλαδή η απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου και η ολοκλήρωση της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας). Ο Ντικ Μαρτί...
... αποκαλύπτει πως ο Χασίµ Θάτσι, πρώην ηγέτης του αλβανικού Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου και νυν νικητής των πρόσφατων εκλογών εκεί, ήταν αρχηγός µαφιόζικου δικτύου που έκανε εµπόριο ανθρώπινων οργάνων κατατεµαχίζοντας σέρβους αιχµαλώτους. Και προσθέτει, µαζί µε τη Νοµική Υπηρεσία του Συµβουλίου της Ευρώπης, ότι πολλές χώρες και πολλοί διεθνείς οργανισµοί γνώριζαν αυτά τα εγκλήµατα, που γίνονταν στα τέλη της δεκαετίας του 1990, αλλά έκαναν χρόνια τα στραβά µάτια, υπακούοντας σε πολιτικές σκοπιµότητες.

Από όλα αυτά...
... τίποτα δεν θα είχε συµβεί χωρίς την ενεργητική συµβολή του αµερικανού διπλωµάτη Ρίτσαρντ Χόλµπρουκ. Την ώρα που οι Ευρωπαίοι βαυκαλίζονταν ότι θα µπορούσε να αποφευχθεί η αιµατοχυσία, µε µια ανέλπιστη συνάντηση Μιλόσεβιτς - Ρουγκόβα, κατά την οποία ο δεύτερος εγκατέλειψε το αίτηµα της απόσχισης του Κοσσυφοπεδίου και αποδέχτηκε την πρόταση αυτονοµίας που του προσέφερε ο πρώτος, το 1998, ο Ρίτσαρντ Χόλµπρουκ φωτογραφιζόταν µπροστά στον φακό του Ασοσιέιτεντ Πρες (φωτογραφία) µε τον αρχηγό των αλβανών ανταρτών, στο κρησφύγετό του.

Εδινε έτσι το χρίσµα στον αλβανό σφαγέα και το µήνυµα στη διεθνή κοινότητα πως, τουλάχιστον η Αµερική, συζητούσε πια µε αυτόν, απαξιώνοντας ντε φάκτο τον µετριοπαθή Ρουγκόβα, αναγνωρισµένο µέχρι τότε ηγέτη των Αλβανών. Η σφαγή µπορούσε να αρχίσει.

Ο Χόλµπρουκ...
... είναι νεκρός. Αιωνία η µνήµη του (για όσους δεν θέλουν να ξεχνούν).

Για τις αλληγορίες - Φραντς Κάφκα

Για σένα οι τρεις "δυναμίτες" από πάνω. Το κείμενο έτσι ή αλλιώς δεν σε "κόβω" να το διαβάζεις.

Παίξ' τα δυνατά. Όχι "οικιακά".

Ζω.Ν.

Πολλοί παραπονιούνται ότι τα λόγια των σοφών είναι πάντα αλληγορίες, αλλά ανεφάρμοστες στην καθημερινή ζωή, ενώ εμείς έχουμε μόνο αυτήν. Όταν ο σοφός λέει: "Πήγαινε απέναντι", δεν εννοεί ότι πρέπει κανείς να πάει στο απέναντι μέρος, πράγμα που δίχως άλλο θα μπορούσε να το κάνει, αν το αποτέλεσμα του δρόμου άξιζε, αλλά εννοεί κάποιο μυθικό απέναντι, κάτι που εμείς δε γνωρίζουμε, που κι αυτός ακόμη δεν μπορεί να το χαρακτηρίσει καθαρότερα και δεν μπορεί λοιπόν να μας βοηθήσει σε τίποτε εδώ. Όλες αυτές οι αλληγορίες θέλουν στην πραγματικότητα να πουν ότι το ασύλληπτο είναι ασύλληπτο, και αυτό το ξέραμε. Αλλά αυτό που μας απασχολεί τρομερά κάθε μέρα είναι άλλο πράγμα.

Τότε είπε ένας: "Γιατί αντιστέκεστε; Αν ακολουθούσατε τις αλληγορίες, θα είχατε γίνει κι εσείς οι ίδιοι αλληγορίες και έτσι θα απαλλασσόσασταν από την καθημερινή κούραση".

Ένας άλλος είπε: "Στοιχηματίζω πως κι αυτό είναι μια αλληγορία".

Ο πρώτος είπε: "Κέρδισες".

Ο δεύτερος είπε: "Αλλά δυστυχώς μόνο στην αλληγορία".

Ο πρώτος είπε: "Όχι, στην πραγματικότητα· στην αλληγορία έχασες".

Φραντς Κάφκα

Η γέφυρα και άλλα κείμενα

Μετάφραση: Ιωάννης Κωνσταντάκης

Εκδόσεις Ύψιλον / βιβλία

Prisoner of the road - Sivert Høyem

When I go, I go alone
There ain't no one ever looking out for me
Just the sun, my own lean shadow
And the wind out among the trees

Home, it's far beyond long lost horizons
Home I'll never see
For I'll be a prisoner of the road
And I hold no key that will ever set me free

Most humbly on my bending knee
I'm begging you to help me, please
For I'm a prisoner of the road
And I hold no key, I hold no key that will ever set me free

Jim Morrison said: "Nobody gets out of here alive". 

Ζω.Ν. said: "And then Jim Morrison died"