Η ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΑΠΑΤΗΛΩΝ ΑΝΑΛΑΜΠΩΝ – SRI AUROBINDO

 

Στην προκειμένη περίπτωση, αισθάνεται κανείς την Αλήθεια να ρέει κατευθείαν από την πηγή της,  κάτι που δεν συναντά κανείς τόσο συχνά όσο θα ήθελε. Εδώ υπάρχει ένας νους που, όχι μόνον σκέπτεται, αλλά βλέπει κιόλας – και όχι μόνον βλέπει την επιφάνεια των πραγμάτων, με την οποία όλη σχεδόν η διανοητική σκέψη συνεχίζει να αγωνίζεται χωρίς τελειωμό ή καθορισμένη έκβαση σαν να μην υπήρχε τίποτε άλλο, αλλά ερευνά και την ουσία.
Οι Ταντριστές χρησιμοποιούν τη φράση πασιάντι βακ για να περιγράψουν ένα επίπεδο της Βακ-Σάκτι, τον κατανοούντα Λόγο. Εδώ όμως υπάρχει πασιάντι μπούντι, η κατανοούσα νοημοσύνη. Αυτό, ίσως, συμβαίνει επειδή ο οραματιστής-εντός έχει περάσει από τη σκέψη στην εμπειρία. Υπάρχουν πολλοί όμως οι οποίοι έχουν μεν πληθώρα εμπειριών, χωρίς απαραίτητα να φτάνουν σε ένα τέτοιο σημείο διαύγειας σκέψης. Η ψυχή αισθάνεται, ο νους όμως συνεχίζει με μικτές και ατελείς καταγραφές, θολές εικόνες και σύγχυση σε ό,τι αφορά την ιδέα. Εδώ θα πρέπει να υπήρχε, έτοιμο στη φύση, το δώρο της ορθής όρασης.
Μια τόσο γρήγορη και αποφασιστική απαλλαγή από την τρεμοφέγγουσα καταχνιά και τις ομίχλες που η σύγχρονη διανόηση αποδέχεται ως το Φως της Αλήθειας, είναι μεγάλο κατόρθωμα. Ο σύγχρονος νους (και εμείς μαζί του) έχει περιπλανηθεί για τόσο πολύ και με τέτοια επιμονή στην Κοιλάδα των Απατηλών Αναλαμπών, που δεν είναι εύκολο για τον καθένα να διαλύσει την καταχνιά του και να την αντικαταστήσει με τη λιακάδα της καθαρής όρασης, τόσο γρήγορα και τόσο ολοκληρωτικά όσο συνέβη σε αυτήν την περίπτωση.
Όλα όσα αναφέρονται εδώ περί σύγχρονου ουμανισμού και ανθρωπισμού, περί των μάταιων προσπαθειών συναισθηματικών  ιδεαλιστών και αναποτελεσματικών διανοουμένων, περί τεχνητού εκλεκτικισμού και άλλα τέτοια συναφή, είναι πράγματι θαυμάσια ξεκάθαρα και βρίσκουν ακριβώς το στόχο τους. Δεν είναι όμως αυτά τα μέσα με τα οποία η ανθρωπότητα θα μπορέσει να επιτύχει την επιτακτική και δραστική αλλαγή των τρόπων ζωής της, αλλά μόνον γυρίζοντας πίσω στα θεμέλια της Πραγματικότητας – όχι απλώς μέσω ιδεών και νοητικών μορφών, αλλά με μια αλλαγή συνειδητότητας, με μια εσώτερη πνευματική μεταστροφή. Όμως, αυτή είναι μια αλήθεια που δύσκολα θα βρει ακροατήριο στον παρόντα θόρυβο των πολυάριθμων και παντός είδους φωνασκιών, σύγχυσης και καταστροφής.
Μια διάκριση, η διάκριση που διατυπώνεται πολύ έντονα εδώ, μεταξύ του  επιπέδου της φαινομενικής διαδικασίας (της εξωτερικευμένης Πρακρίτι) και του επιπέδου της Θείας Πραγματικότητας, είναι από τις πρώτες συστάσεις της εσώτερης σοφίας.  Η κατεύθυνση που δίνεται σε αυτές τις σελίδες, δεν είναι απλώς και μόνο μια ευφυής εξήγηση. Εκφράζει πλήρως μια από τις ξεκάθαρες βεβαιότητες που συναντάς όταν περνάς τα σύνορα και κοιτάς προς τον εξωτερικό κόσμο από το έδαφος της εσώτερης πνευματικής εμπειρίας. Όσο περισσότερο αλλάζει η θέα των πραγμάτων και η εξωτερική γνώση που οργανώνει η επιστήμη παίρνει την αληθινή και πολύ περιορισμένη της θέση.
Η επιστήμη όμως,  όπως και το μεγαλύτερο μέρος της νοητικής και εξωτερικής γνώσης, σου παρέχει μόνον την αλήθεια της διαδικασίας. Εγώ δε θα πρόσθετα, πως δεν παρέχει καν την πλήρη αλήθεια της διαδικασίας. Διότι αντιλαμβάνεσαι μεν μερικά από τα χονδροειδή αισθητά υλικά, σου διαφεύγουν όμως τα πολύ σπουδαία και μη αισθητά.
Μόλις και μετά βίας αντιλαμβάνεσαι τον τρόπο, όχι όμως και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συμβαίνουν τα πράγματα στη Φύση. Μετά από όλους τους θριάμβους και τα θαύματα της επιστήμης η ερμηνευτική θεωρία, ο αποχρών λόγος, η σημασία του  όλου παραμένουν περισσότερο σκοτεινά και περισσότερο μυστηριώδη από ποτέ. Το σχέδιο που η επιστήμη έχει κατασκευάσει ως προς την εξέλιξη, όχι μόνον αυτού του πλούσιου, απέραντου και ποικιλόχρωμου υλικού κόσμου, αλλά και για τη ζωή, τη συνειδητότητα, τον νου (και την επεξεργασία τους από μια άλογη μάζα ηλεκτρονίων, πανομοιότυπων και διαφοροποιούμενων μόνον ως προς την ταξινόμηση και τον αριθμό τους), είναι μια παράλογη μαγεία, περισσότερο δυσνόητη από οτιδήποτε θα μπορούσε να έχει συλλάβει και η πλέον μυστικιστική φαντασία.
Η επιστήμη, τελικά, μας φέρνει μπροστά σε ένα πραγματωμένο παράδοξο, σε ένα αυστηρά καθορισμένο συμβάν, σε κάτι ανέφικτο που, κατά κάποιον τρόπο, έγινε πραγματικότητα – μας παρουσιάζει μια καινούρια, μια υλική Μαγιά, αγκατάνα-γκατάνα-πατιγιάσι, ευφυέστατη στο να πετυχαίνει το αδύνατο, ένα θαύμα που λογικά δεν μπορεί να υφίσταται, αλλά που παρόλα αυτά υπάρχει, ακαταμάχητα οργανωμένο, παραμένοντας ωστόσο παράλογο και ανεξήγητο.
Και αυτό, προφανώς, συμβαίνει επειδή η επιστήμη απέτυχε να δει κάτι βασικό. Είδε και εξέτασε εξονυχιστικά τι έχει συμβεί και, κατά κάποιο τρόπο, πως έχει συμβεί, αλλά έκλεισε τα μάτια στο κατιτί που έκανε εφικτό αυτό το ακατόρθωτο, κάτι που υπάρχει για την εκδήλωσή του. Δεν θα ανακαλύψεις τη θεμελιακή ερμηνεία των πραγμάτων, εάν δεν συλλάβεις το νόημα της Θείας Πραγματικότητας, διότι παραμένεις προσκολλημένος στον τεράστιο επιφανειακό φλοιό της επιδεκτικής και λειτουργικής εμφάνισης. Η κατανόηση της μαγείας του μάγου που προσπαθείς να αναλύσεις, θα γίνει εφικτή μόνον όταν προχωρήσεις στη συνειδητότητα του ίδιου του μάγου και αρχίσεις να έχεις την εμπειρία της αληθινής προέλευσης, της σημασίας και των κύκλων της Λίλα.
Λέω “αρχίσεις”, επειδή η Θεία Πραγματικότητα δεν είναι τόσο απλή ώστε με το πρώτο άγγιγμα να έχεις τη δυνατότητα της πλήρους γνώσης της ή να την θέσεις εντός των ορίων κάποιου μαθηματικού τύπου. Είναι το Άπειρο και ανοίγει μπροστά σου  μια άπειρη γνώση απέναντι στην οποία ολόκληρη η επιστήμη δεν είναι παρά κάτι άνευ αξίας. Αγγίζεις όμως παρόλα αυτά το ουσιώδες, το αιώνιο πίσω από τα πράγματα και, στο φως Του, τα πάντα αρχίζουν να γίνονται εκ βαθέων φωτεινά και ενδομύχως καταληπτά.
Γνωρίζεις ήδη τη γνώμη μου για τα αναποτελεσματικά τσιμπολογήματα ορισμένων καλοπροαίρετων επιστημονικών μυαλών στην επιφάνεια (ή φαινομενική επιφάνεια) της πνευματικής Πραγματικότητας πίσω από τα πράγματα, και γι’ αυτό δεν χρειάζεται να επεκταθώ.
Πολύ σπουδαιότερα, όμως, είναι τα προγνωστικά ενός μεγαλύτερου κινδύνου που εμφανίζεται με την καινούρια επίθεση του αντιπάλου, τους σκεπτικιστές, εναντίον της εγκυρότητας της πνευματικής και της πέραν του φυσικού εμπειρίας, η καινούρια τους στρατηγική καταστροφής την οποία υιοθετούν και ερμηνεύουν, σύμφωνα με τον δικό τους τρόπο και αντίληψη. Μπορεί και να υπάρχει, πράγματι, σοβαρός λόγος για ανησυχία. Αμφιβάλλω, όμως, εάν και άπαξ η ενδελεχής εξέταση αυτών των  πραγμάτων αρχίσει, ότι ο νους της ανθρωπότητας θα παραμείνει επί μακρόν ικανοποιημένος με τόσο ανόητα επιφανειακές και εξωτερικές ερμηνείες – ερμηνείες που, ουσιαστικά, δεν ερμηνεύουν τίποτα.
Εάν οι υπέρμαχοι της θρησκείας υιοθετήσουν την εύκολη λεία μιας επισφαλούς θέσης (επιβεβαιώνοντας μόνο την υποκειμενική εγκυρότητα της πνευματικής εμπειρίας), έχω την εντύπωση πως και οι αντίπαλοι θα διακινδυνεύσουν, επίσης, να θυσιάσουν εν αγνοία τους τις πύλες του υλιστικού οχυρού, απλά και μόνον λόγω της συγκατάθεσής τους να αποδεχθούν και να εξετάσουν την πνευματική και πέραν του φυσικού εμπειρία. Η οχύρωσή τους στο υλικό πεδίο, η άρνησή τους να παραδεχθούν ή ακόμη και να εξετάσουν πράγματα πέραν του φυσικού, ήταν το ισχυρό και ασφαλές προπύργιό τους. Άπαξ και αυτό εγκαταλειφθεί, ο ανθρώπινος νους, πιέζοντας προς κάτι λιγότερο αρνητικό, κάτι περισσότερο χρήσιμα θετικό, θα περάσει πάνω από τα κουφάρια των θεωριών τους και τα κατακερματισμένα ερείπια των άκυρων πλέον, ερμηνειών και ευφυών ψυχολογικών χαρακτηρισμών τους.
Αλλά τότε ένας άλλος κίνδυνος μπορεί να αναδυθεί – όχι μιας τελικής άρνησης της Αλήθειας, αλλά η επανάληψη, κάτω από παλιές ή νέες μορφές, ενός παρελθόντος σφάλματος. Από τη μια πλευρά, η αναβίωση ενός τυφλού φανατικού σκοταδισμού και μιας μισαλλόδοξης θρησκευτικότητας, από την άλλη, η ολίσθηση σε παγίδες και τέλματα αποκρυφισμού και ψευδο-πνευματισμού – σφάλματα τα οποία ενδυνάμωσαν την υλιστική επίθεση ενάντια στο παρελθόν και στις πεποιθήσεις του.
Αυτά όμως τα φαντάσματα που πάντα αντιμετωπίζουμε στη διαχωριστική γραμμή ή στην ενδιάμεση περιοχή μεταξύ υλικού σκότους και τέλειας Λαμπρότητας. Σε πείσμα όλων, η νίκη του υπέρτατου Φωτός, ακόμη και στη σκοτεινιασμένη γήινη συνειδητότητα, ίσταται ως η μόνη βεβαιότητα.
Η τέχνη, η ποίηση, η μουσική δεν είναι Γιόγκα. Δεν είναι από μόνα τους πνευματικά πράγματα, όπως και η φιλοσοφία δεν είναι κάτι πνευματικό, ούτε η επιστήμη. Και εδώ ενεδρεύει άλλη μια περίεργη αναπηρία της σύγχρονης διανόησης – η ανικανότητά της να διακρίνει μεταξύ νου και πνεύματος, η ευκολία της να παρανοεί νοητικούς, ηθικούς και αισθητικούς ιδεαλισμούς ως πνευματικότητα και τους υποδεέστερους βαθμούς τους ως πνευματικές αξίες.
Η απλή αλήθεια είναι πως οι νοητικές ενοράσεις του ασχολούμενου με τη μεταφυσική ή του ποιητή, κατά πολύ υπολείπονται της απτής πνευματικής εμπειρίας. Είναι απόμακρες λάμψεις και σκιώδεις αντανακλάσεις, όχι ακτίνες που εκπηγάζουν από το κέντρο του Φωτός. Και δεν είναι λιγότερο αληθές ότι, κοιτάζοντας από την κορυφή, η διαφορά μεταξύ υψηλών νοητικών διακρίσεων και κατώτερων αναρριχήσεων αυτής της εξωτερικής ύπαρξης δεν είναι και τόσο μεγάλη. Όλες οι ενέργειες της Λίλα είναι ίδιες στην εκ των άνω θέα, τα πάντα είναι μεταμφιέσεις του Θείου. Θα πρέπει όμως να προσθέσει κανείς πως τα πάντα μπορούν να μετατραπούν σε μια στοιχειώδη μέθοδο με στόχο τη βίωση του Θείου.
Μια φιλοσοφική δήλωση ως προς τον Ατμάν είναι απλώς ένας νοητικός κανόνας, δεν είναι ούτε γνώση ούτε εμπειρία. Ωστόσο όμως, το Θείο τον χρησιμοποιεί ως δίοδο επαφής. Περιέργως, κάποιο εμπόδιο στον νου εξουδετερώνεται, κάτι γίνεται αντιληπτό, μια βαθιά αλλαγή που λειτουργεί σε κάποιο εσώτερο μέρος, κάτι ήρεμο εισχωρεί στη φύση, κάτι ατάραχο, σταθερό και άφατο. Στέκεται κανείς σαν πάνω σε κορφοβούνι και βλέπει φευγαλέα ή αισθάνεται διανοητικά μια διεύρυνση, μια διείσδυση, μια απροσδιόριστη Απειροσύνη στη Φύση. Και τότε, ξαφνικά επέρχεται το άγγιγμα, μια αποκάλυψη, μια πλημμυρίδα – ο νους χάνεται μέσα στην πνευματικότητα και υφίσταται κανείς την πρώτη εισβολή του Απείρου. Ή στέκεσαι μπροστά σε έναν ναό της Κάλι δίπλα σε έναν ιερό ποταμό και βλέπεις – τι; Κάποιο άγαλμα, ένα κομψό κομμάτι αρχιτεκτονικής και σε μια στιγμή, μυστηριωδώς, απρόσμενα, στη θέση τους έρχεται μια Παρουσία, μια Δύναμη, ένα Πρόσωπο που σε κοιτάζει – μια εσώτερη ματιά μέσα σου είδε τη Μητέρα του Κόσμου.
Παρόμοια αγγίγματα μπορούν να συμβούν μέσω της τέχνης, της μουσικής, της ποίησης – στον δημιουργό τους ή και σε αυτόν που αισθάνεται τη δόνηση της λέξης, την κρυφή σημασία μιας μορφής, ένα μήνυμα στον ήχο που μεταφέρει κάτι περισσότερο ίσως από αυτό που συνειδητά εννοούσε ο συνθέτης του. Τα πάντα στη Λίλα είναι δυνατόν να μετατραπούν σε παράθυρα προς την κρυμμένη Πραγματικότητα. Επιπλέον, και ενόσω κάποιος ικανοποιείται με το να κοιτάζει μέσα από παράθυρα, το  κέρδος είναι μόνο αρχικό. Κάποια μέρα θα πρέπει να πάρει τη ράβδο του προσκυνητή και να ξεκινήσει το ταξίδι προς τα εκεί όπου η Πραγματικότητα είναι παντοτινά εκδηλωμένη και παρούσα.
Ακόμη όμως λιγότερο ικανοποιητική πνευματικά είναι η προσκόλληση σε ανυπόστατους αντικατοπτρισμούς. Επιβάλλεται μια αναζήτηση για το Φως που πασχίζουν να απεικονίσουν. Επειδή όμως η Πραγματικότητα και αυτό το Φως είναι τόσο μέσα μας όσο και σε κάποια ανώτερη περιοχή υπεράνω του επιπέδου του θανάτου, για την αναζήτησή τους μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πολλές από τις μορφές και δραστηριότητες της ζωής – όπως προσφέρει κανείς ένα λουλούδι, μια προσευχή, μια πράξη προς το Θείο, μπορεί να προσφέρει επίσης μια δημιουργία ομορφιάς, ένα τραγούδι, ένα ποίημα, μια εικόνα, μια μελωδία και μέσω αυτών να επιτύχει μια επαφή, μια απόκριση ή μια εμπειρία. Και όταν αυτή η θεία συνειδητότητα έχει εισχωρήσει ή όταν αναπτύσσεται εντός, τότε και η έκφρασή της στη ζωή μέσα από αυτά τα πράγματα δεν αποκλείεται από τη Γιογκα. Αυτές οι δημιουργικές δραστηριότητες μπορούν ακόμη να έχουν τη θέση τους, μολονότι αυτή η θέση δεν είναι ουσιαστικά ανώτερη κάποιας άλλης που μπορεί να τεθεί στη χρήση και στην υπηρεσία του Θείου.
Η τέχνη, η ποίηση, η μουσική, έτσι όπως συνήθως λειτουργούν δημιουργούν νοητικές και ζωτικές, όχι όμως πνευματικές αξίες. Μπορούν ωστόσο να στραφούν προς έναν ανώτερο σκοπό, και τότε, όπως όλα όσα είναι ικανά να συνδέσουν τη συνειδητότητά μας με το Θείο, μετατρέπονται και γίνονται πνευματικά και αποδεκτά μέρη μιας ζωής της Γιόγκα. Τα πάντα παίρνουν νέες αξίες, όχι από τον εαυτό τους, αλλά από τη συνειδητότητα που τα χρησιμοποιεί. Διότι ένα πράγμα μόνο είναι πρωταρχικό, απαραίτητο, υποχρεωτικό – το να γίνεις συνειδητός της Θείας Πραγματικότητας, το να ζεις μέσα της διαρκώς.

23 Μαρτίου 1932

SRI  AUROBINDO
ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 2006

Καταστροφές – Thomas Pynchon

 

Είκοσι μέρες πριν ο Σείριος μπει σε πορεία σύγκλισης με τον Ήλιο, ξεκίνησε η περίοδος του κυνικού καύματος. Ο πλανήτης άρχισε να συγκρούεται ολοένα και περισσότερο με το άψυχο. Την 1η Ιουλίου δεκαπέντε άνθρωποι βρήκαν τον θάνατο σε ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στην Οαχάκα του Μεξικού. Άλλοι δεκαπέντε σκοτώθηκαν την επομένη, όταν μια πολυκατοικία κατέρρευσε στη Μαδρίτη. Στις 4 Ιουλίου ένα λεωφορείο έπεσε σε ένα ποτάμι κοντά στο Καράτσι και τριάντα ένας επιβάτες πνίγηκαν. Άλλα τριάντα εννέα άτομα πνίγηκαν ύστερα από δύο μέρες, σε μια τροπική καταιγίδα στις κεντρικές Φιλιππίνες. Στις 9 Ιουλίου τα νησιά του Αιγαίου χτυπήθηκαν από σεισμό και από τα παλιρροιακά κύματα σκοτώθηκαν σαράντα τρεις. Στις 14 Ιουλίου ένα Αεροσκάφος Μεταφοράς Προσωπικού συνετρίβη αμέσως μετά την απογείωσή του από τη Βάση ΜακΓκουάιρ στο Νιου Τζέρσι, σκοτώνοντας σαράντα πέντε. Ένας σεισμός στο Αντζάρ της Ινδίας, στις 21 Ιουλίου είχε 117 θύματα. Από τις 22 έως 24 Ιουλίου τριακόσιοι άνθρωποι σκοτώθηκαν από τις πρωτοφανούς έντασης πλημμύρες στο κεντρικό και νότιο Ιράν. Στις 28 Ιουλίου ένα λεωφορείο έπεσε από ένα φεριμπότ στο Κουόπιο της Φινλανδίας και δεκαπέντε άτομα πνίγηκαν. Στις 29 Ιουλίου δεκαεννέα άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν τέσσερις δεξαμενές πετρελαίου ανατινάχτηκαν κοντά στο Ντούμας του Τέξας. Την 1η Αυγούστου δεκαεφτά άνθρωποι βρήκαν τον θάνατο στα συντρίμμια ενός τρένου κοντά στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Άλλοι δεκαπέντε πνίγηκαν στις 4 και 5 του ίδιου μήνα, σε πλημμύρες στη νοτιοδυτική Πενσιλβάνια. Την ίδια εβδομάδα ένας τυφώνας που χτύπησε τις επαρχίες Τσεκιάνγκ, Χονάν και Χοπέχ κόστισε τη ζωή σε 2.161 ανθρώπους. Έξι φορτηγά με δυναμίτες ανατινάχτηκαν στις 7 Αυγούστου στο Κάλι της Κολομβίας, σκοτώνοντας περίπου 1.100. Την ίδια μέρα εννέα άνθρωποι σκοτώθηκαν σε ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα στο Πρέροβ της Τσεχοσλοβακίας. Την επομένη262 ανθρακωρύχοι πέθαναν παγιδευμένοι σε μια πυρκαγιά που ξέσπασε σε ένα ορυχείο κάτω από τη Μαρσινέλ του Βελγίου. Την εβδομάδα μεταξύ 12 και 18 Αυγούστου οι χιονοστιβάδες στο Μον Μπλαν παρέσυραν δεκαπέντε ορειβάτες στο βασίλειο του θανάτου. Την ίδια εβδομάδα μια έκρηξη αερίου στο Μοντιτσέλο της Γιούτα σκότωσε δεκαπέντε ανθρώπους, ενώ ένας τυφώνας σάρωσε την Ιαπωνία και την Οκινάουα, σκοτώνοντας άλλους τριάντα. Άλλοι είκοσι εννέα ανθρακωρύχοι πέθαναν στις 27 Αυγούστου από εισπνοή δηλητηριωδών αερίων σε ένα ορυχείο στην Άνω Σιλεσία. Πάντα στις 27, ένα βομβαρδιστικό του Ναυτικού κατέπεσε σε κατοικημένη περιοχή στο Σάνφορντ της Φλόριντα, σκοτώνοντας τέσσερα άτομα. Την επομένη μια έκρηξη αερίου στο Μόντρεαλ σκότωσε εφτά ανθρώπους, ενώ 138 βρήκαν το θάνατο σε αναπάντεχες πλημμύρες στην Τουρκία.

Κι αυτοί ήταν μόνο οι μαζικοί θάνατοι, στους οποίους πρέπει να προστεθούν οι περιπτώσεις όσων ακρωτηριάστηκαν, όσων έμειναν ανάπηροι, άστεγοι ή έχασαν τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Είναι κάτι που συμβαίνει κάθε μήνα, σε μια ακολουθία συγκρούσεων ανάμεσα σε διάφορες ομάδες έμβιων όντων και του κόσμου που τους περιβάλλει και απλώς αδιαφορεί για τις τύχες τους. Ανατρέξτε σε οποιοδήποτε ετήσιο αλμανάκ, διαβάστε τις σελίδες με τις «Καταστροφές» - απ’ όπου και τα ανωτέρω στοιχεία. Πρόκειται για μια συναλλαγή που επαναλαμβάνεται τον ένα μήνα μετά τον άλλο, εις το διηνεκές.

Thomas Pynchon

V.

Μετάφραση Προκόπης Προκοπίδης

Εκδόσεις Χατζηνικολή 2007

Ολομόναχοι και αβοήθητοι στον αγριότοπο - Joseph Conrad

...Την επόμενη μέρα, αφότου πετάχτηκαν στην όχθη μερικά δέματα με βαμβακερά προϊόντα και μερικές κάσες με προμήθειες, το ατμόπλοιο-σαρδελοκούτι αναχώρησε, ενώ μέχρι την επιστροφή του θα περνούσαν άλλοι έξι μήνες. Στο κατάστρωμα ο Διευθυντής άγγιξε το κασκέτο του ως ένδειξη χαιρετισμού προς τους δύο αντιπροσώπους που στέκονταν στην όχθη κουνώντας τα καπέλα τους, και γυρνώντας προς έναν παλιό υπάλληλο της Εταιρείας καθώς πήγαινε προς το αρχηγείο είπε: «Δες αυτούς τους δύο ηλίθιους. Θα πρέπει να ‘ναι τρελοί αυτοί που μου ‘στειλαν τέτοιους τύπους. Τους είπα να φυτέψουν έναν λαχανόκηπο, να χτίσουν καινούργιες αποθήκες και φράκτες, και να φτιάξουν μια πλωτή αποβάθρα. Βάζω στοίχημα πως τίποτα δεν θα γίνει! Δεν θα ξέρουν πως ν’ αρχίσουν. Πάντα πίστευα πως ο σταθμός σε αυτό το ποτάμι είναι άχρηστος, κι αυτοί ταιριάζουν γάντι στον σταθμό!»

«Θα στρώσουν εκεί πέρα», είπε ο βετεράνος μειδιώντας.

«Όπως και να ‘χει, γλίτωσα από δαύτους για έξι μήνες», απάντησε κυνικά ο Διευθυντής.

Ο Κάιερτς και ο Καρλιέ είδαν το ατμόπλοιο να στρίβει κι ύστερα επέστρεψαν στον σταθμό ανεβαίνοντας αγκαζέ την πλαγιά της όχθης. Βρίσκονταν σε αυτή την αχανή και σκοτεινή χώρα για ελάχιστο διάστημα, και πάντοτε μεταξύ άλλων λευκών, υπό τον έλεγχο και την καθοδήγηση των ανωτέρων τους. Και τώρα, καθώς δέχονταν παθητικά τις υφέρπουσες επιδράσεις του περιβάλλοντός τους, ένιωσαν ολομόναχοι και ξαφνικά αβοήθητοι για να αντιμετωπίσουν τον αγριότοπο, έναν αγριότοπο που γινόταν ακόμα πιο παράξενος, ακόμα πιο ακατανόητος με τις μυστηριώδεις ματιές της σφύζουσας ζωής του. Ήταν δύο εντελώς ασήμαντα και ανίκανα άτομα, που κατόρθωναν να υπάρχουν μονάχα λόγω της υψηλής οργάνωσης του πολιτισμένου πλήθους. Ελάχιστοι συνειδητοποιούν πως η ζωή τους, η καθαυτό ουσία του χαρακτήρα, των ικανοτήτων και των παράτολμων ενεργειών τους, εκφράζουν απλώς την πίστη τους στην ασφάλεια του περιβάλλοντός τους. Το θάρρος, η ηρεμία, η αυτοπεποίθηση, τα συναισθήματα και οι αρχές, κάθε σπουδαία και ασήμαντη σκέψη δεν ανήκουν στο άτομο αλλά στο πλήθος: στο πλήθος που πιστεύει τυφλά στην ακατανίκητη δύναμη των θεσμών και των ηθών του, στην ισχύ της τάξης και της γνώμης του. Ωστόσο η επαφή με την αμιγή, αδυσώπητη αγριότητα, με την πρωτόγονη φύση και τον πρωτόγονο άνθρωπο, ενοχλεί ακαριαία και βαθιά την καρδιά. Στην αίσθηση ότι είναι κανείς μόνος του, στη σαφή αντίληψη της μοναξιάς των σκέψεών του, των συναισθημάτων του, στην άρνηση του συνηθισμένου που είναι ασφαλές, προστίθεται η κατάφαση του ασυνήθιστου, που είναι επικίνδυνο. Εμφανίζονται πράγματα θολά, ανεξέλεγκτα και απωθητικά, και η εισβολή τους εξάπτει τη φαντασία, δοκιμάζει και ταράζει τα πολιτισμένα νεύρα τόσο των ανόητων όσο και των σοφών...

Joseph Conrad  

Ένα Προκεχωρημένο Φυλάκιο της Προόδου

Μετάφραση Γιώργος Λαμπράκος

Εκδόσεις Οκτώ 2013

Εμείς οι αεροναύτες του πνεύματος - Friedrich Nietzsche

 

Όλα αυτά τα παράτολμα πουλιά που πετούν για μακρινούς, ολοένα πιο μακρινούς τόπους, -θα έρθει σίγουρα η στιγμή που δεν θα μπορούν να πάνε μακρύτερα, που θα κουρνιάσουν πάνω σε ένα κατάρτι ή σε κάποιο άγονο βράχο- πολύ ευτυχισμένα μάλιστα που βρήκαν αυτό το άθλιο καταφύγιο! Αλλά ποιος θα είχε το δικαίωμα να συμπεράνει ότι δεν υπάρχει μπροστά τους ένας δρόμος ελεύθερος και δίχως τέλος, και ότι έχουν πετάξει τόσο μακριά όσο μπορεί κανείς να πετάξει; Όλοι οι μεγάλοι μας δάσκαλοι και όλοι οι προάγγελοί μας στο τέλος σταμάτησαν κάπου, και δεν αποτελεί την πιο ευγενική ούτε την πιο χαριτωμένη στάση να σε σταματά κάπου η κούραση. Το ίδιο θα συμβεί σε σένα και σε μένα! Όμως τι σημασία έχει αυτό για σένα και για μένα! Άλλα πουλιά θα πετάξουν ακόμη πιο μακριά! Αυτή η δική μας σκέψη, η δική μας πίστη φτερουγίζουν εφάμιλλα μ’ εκείνα, ολοένα πιο μακριά, πιο ψηλά, τινάζονται ίσια στον αγέρα πάνω από το κεφάλι μας και από την αδυναμία της και από εκεί ψηλά στον ουρανό, βλέπουν τα μάκρη των τόπων, προβλέπουν σμήνη πολύ πιο δυνατών πουλιών από μας, που ορμούν εκεί οπού ορμούσαμε κι εμείς, και όπου τα πάντα είναι ακόμη πελάγη, πελάγη, πελάγη! - Και που θέλουμε να πάμε λοιπόν; Θέλουμε να διαβούμε τη θάλασσα; Που μας παρασύρει αυτή η ακατανίκητη επιθυμία που κυριαρχεί για μας πάνω σε κάθε άλλο πάθος; Γιατί αυτό το ταραγμένο πέταγμα σ’ αυτή την κατεύθυνση προς το σημείο όπου έδυσαν κι έσβησαν ως τώρα όλοι οι ήλιοι; Άραγε, θα μας πει κανείς κάποτε ότι, κι εμείς καθώς κατευθυνόμαστε στα δυτικά, ελπίζαμε να φτάσουμε σε μια Ινδία, -αλλά ότι το πεπρωμένο μας ήταν να εξοκείλουμε στο άπειρο; Ή μήπως αδέλφια μου; Ή μήπως;…

Friedrich Nietzsche
ΑΥΓΗ
(Σκέψεις για τις ηθικές προλήψεις)
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΕΛΕΝΗ ΚΑΛΚΑΝΗ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΑΜΙΑΝΟΣ 1999

Η Μικρή Ιστορία ενός Ραβδιού – ΙΟΥΛΙΑ ΠΙΤΣΟΥΛΗ

 

Ο τρόπος που αγαπάμε δείχνει το επίπεδο εξέλιξής μας 

Η συνειδησιακή κατάσταση της Ψυχής διαφαίνεται από τον τρόπο που αγαπάει. Σταδιακά αναβαθμίζεται ανελισσόμενη από το πρώτο επίπεδο στο έβδομο. Όσο εξελίσσεται, τόσο ανοίγει η καρδιά της και περνά από το ατομικό στο συμπαντικό.

Μερικές φορές ο νους μας έχει ανάγκη έναν διαφορετικό τρόπο για να προσεγγίσει τα βαθύτερα νοήματα. Όσο πιο απλός είναι αυτός ο τρόπος τόσο περισσότερα αποκαλύπτει. Όπως τα παραμύθια. Ή όπως αυτή η Μικρή Ιστορία ενός Ραβδιού που ακολουθεί.

Ήταν κάποτε, στην αρχή του χρόνου, ένας οδοιπόρος που ξεκίνησε για ένα μακρύ ταξίδι. Ήταν μόνος και φοβισμένος. Ένιωθε αποκομμένος και διαχωρισμένος από τα πάντα κι έτσι ένιωθε ευάλωτος και σε συνεχή κατάσταση κινδύνου. Για να προστατευτεί, έκοψε ένα κλαδί και το έκανε ραβδί για να στηρίζεται και για να απωθεί τα άγρια ζώα ή να χτυπήσει ό,τι θα τον απειλούσε. Και έτσι ένιωσε ασφάλεια.
Καθώς περπατούσε μόνος του, δίχως συντροφιά, χτυπούσε το ραβδί του στο έδαφος και άκουγε το ρυθμό. Διαπίστωσε με ικανοποίηση ότι ήταν ένα είδος μουσικής και άρχισε να δοκιμάζει και άλλους ρυθμούς, να φτιάχνει κι άλλες “μουσικές”, νιώθοντας απόλαυση.
Όταν κάποτε συνάντησε άλλους, κράτησε το ραβδί του ως σύμβολο εξουσίας και το έκανε σκήπτρο ή ιερατική ράβδο και τους εξουσίασε. Καμιά φορά το χρησιμοποιούσε για να τους δείχνει το δρόμο και γινόταν οδηγός τους για λίγο, αλλά δεν δίσταζε να το στρέφει εναντίον τους και να τους χτυπά μ’ αυτό αν δεν υποτάσσονταν. Και έτσι επιβεβαίωνε την κυριαρχία του.
Ο καιρός περνούσε και ο οδοιπόρος συνέχιζε, αλλά τώρα μια άλλη ωριμότητα άρχιζε να γεννιέται μέσα του. Συνειδητοποιώντας τις υπηρεσίες που του πρόσφερε αυτό το κλαδί, άρχισε να το προσέχει και να το περιποιείται. Άρχισε και αυτός να κάνει κάτι για το κλαδί του. Στο κάτω κάτω ήταν το μόνο δικό του πράγμα. Βαδίζοντας όλο και πιο βαθιά στο μονοπάτι της ζωής, άρχισε να βλέπει καλύτερα. Και είδε και άλλους ανθρώπους με τα δικά τους κλαδιά-ραβδιά. Μερικοί όμως ήταν απρόσεχτοι και παραλίγο να τα χάσουν, περνώντας τον ορμητικό ποταμό. Ένιωσε τότε μέσα του αυθόρμητη την ανάγκη να τους βοηθήσει. Και έσωσε από το αγριεμένο ποτάμι όχι μόνο το δικό του, αλλά και τα κλαδιά των άλλων.
Συνέχισε την πορεία του. Και το μονοπάτι γινόταν όλο και πιο φωτεινό και εκείνος έβλεπε καλύτερα τώρα που βάδιζε. Αλλά δεν έβλεπε πια με τον ίδιο τρόπο όπως πριν. Τώρα η όρασή του λεγόταν βαθύτερη κατανόηση και έτσι ξύπνησε ένα πρωί επειδή κάτι Θείο μέσα του αναγνώρισε κάτι Θείο μέσα στο κλαδί. Ανακάλυψε την εσωτερική τους συγγένεια. Αυτή που βρισκόταν πέρα από τις διαφορετικές τους μορφές. Εκείνο το πρωί η πορεία του ολοκληρώθηκε. Ο οδοιπόρος και το κλαδί χάθηκαν. Βυθίστηκαν στην αιωνιότητα της αγάπης, επιστρέφοντας στην αρχή τους. Εκεί όπου αυτός, το σύμπαν και το κλαδί έγιναν και πάλι ένα στο Μεγάλο Δέντρο του Θεού.

ΙΟΥΛΙΑ ΠΙΤΣΟΥΛΗ
ΕΡΩΣ ΚΑΙ ΨΥΧΗ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΣΟΠΤΡΟΝ 2002

Ο μάγος και τα πρόβατα - PETER USPENSKY

Υπάρχει ένας ανατολίτικος μύθος για έναν πάμπλουτο μάγο που είχε πολλά πρόβατα. Ο μάγος αυτός όμως ήταν και πολύ τσιγκούνης. Δεν ήθελε να πάρει βοσκούς, ούτε να στήσει φράχτη γύρω από το λιβάδι όπου έβοσκαν τα πρόβατα του. Έτσι, τα πρόβατα συχνά έμπαιναν στο δάσος και πήγαιναν από ‘δω κι από ‘κει, έπεφταν σε χαράδρες κ.λπ. και, πάνω απ’ όλα, έφευγαν γιατί ήξεραν ότι ο μάγος ήθελε το κρέας και την προβιά τους και αυτό δεν τους άρεσε.

Τελικά ο μάγος βρήκε το φάρμακο. Υπνώτισε τα πρόβατά του και τους υπέβαλε, πρώτα απ’ όλα, την ιδέα ότι ήταν αθάνατα, ότι δεν πάθαιναν κακό όταν τα έγδερναν, ότι δήθεν αυτά, αντίθετα, ήταν καλό γι’ αυτά και μάλιστα ευχάριστο. Ύστερα, τους υπέβαλε την ιδέα ότι ο μάγος ήταν καλό αφεντικό που αγαπούσε το κοπάδι του τόσο πολύ ώστε ήταν έτοιμος να κάνει τα πάντα στον κόσμο για χάρη τους. Και έπειτα, τους υπέβαλε την ιδέα ότι αν τους συνέβαινε κάτι τέλος πάντων, αυτό δεν θα συνέβαινε εκείνη τη στιγμή, οπωσδήποτε όχι εκείνη τη μέρα και, γι’ αυτό, δεν ήταν ανάγκη να το σκέφτονται. Επίσης τους υπέβαλε την ιδέα ότι ήταν λιοντάρια, σε άλλα ότι ήταν αετοί, σε άλλα ότι ήταν άνθρωποι και σε άλλα ότι ήταν μάγοι.

Και μετά από αυτό, τελείωσαν όλες οι έγνοιες και οι στενοχώριες του με τα πρόβατα. Ποτέ δεν ξανάφευγαν πια, αλλά περίμεναν ήσυχα την ώρα που ο μάγος θα τους ζητούσε το κρέας και το τομάρι τους.

Ο μύθος αυτός είναι μια πολύ καλή ερμηνεία της κατάστασης του ανθρώπου.

PETER USPENSKY
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΣΤΟΥ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1989