ΕΥΡΗΚΑ [ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 2] – EDGAR ALLAN POE

Πορευόμαστε ανάμεσα στα πεπρωμένα της γήινης ύπαρξής μας – είμαστε περικυκλωμένοι από αμυδρές   Α ν α μ ν ή σ ε ι ς   ενός πολύ πλατύτερου Πεπρωμένου, μακρινού, χαμένου στο παρελθόν των αιώνων, και ασύλληπτα τρομερού.

Η Νιότη μας είναι παράξενα στοιχειωμένη από τέτοιες σκιές. Ποτέ όμως δεν τις παίρνουμε για όνειρα. Τις γ ν ω ρ ί ζ ο υ μ ε σαν Αναμνήσεις. Ό σ ο   δ ι α ρ κ ε ί  α υ τ ή  η   Ν ι ό τ η, η διαφορά είναι ολοφάνερη. Και δεν υπάρχει περίπτωση να τις εκλάβουμε για κάτι άλλο, έστω και στιγμιαία.

Όσο είμαστε νέοι, η αίσθηση πως υ π ά ρ χ ο υ μ ε είν' ό,τι φυσικότερο. Το κατανοούμε π λ ή ρ ω ς. Τ' ό τι κάποτε δ ε ν υπήρχαμε – ή, και το σπουδαιότερο, πως ίσως δεν υπήρξαμε ποτέ – συνιστά μιαν από τις αντιλήψεις που, κ α τ ά τ η δ ι ά ρ κ ε ι α τ η ς Ν ε ό τ η τ α ς, δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε.  Γιατί να μην υπάρχουμε; Ετούτη είναι –  μ έ χ ρ ι  τ η ν Ε π ο χ ή  τ η ς   Ε ν η λ ι κ ί ω σ η ς – η πιο δύσκολη ερώτηση. Η ύπαρξη, η αυθυπαρξία, έξω απ' το χρόνο και για όλη την αιωνιότητα, μοιάζει, μέχρι την εποχή της Ενηλικίωσης, μια φυσική και αυτονόητη κατάσταση: μ ο ι ά ζ ε ι, ε π ε ι δ ή  ε ί ν α ι.

Φτάνει όμως μια στιγμή, που η συμβατική Λογική μας ξυπνάει απ' την αλήθεια του οράματός μας. Η Αμφιβολία, η Έκπληξη και η Δύσνοια έρχονται ταυτόχρονα. Λένε: «Ζεις, αλλά υπήρξε μια εποχή που δεν ζούσες. Δημιουργήθηκες. Υπάρχει μια Διάνοια μεγαλύτερη απ' τη δική σου. Μόνο διαμέσου εκείνης της Διάνοιας δύνασαι να ζήσεις». Αυτά τα πράγματα προσπαθούμε να τα καταλάβουμε, μα δε μπορούμε: δ ε   μ π ο ρ ο ύ μ ε γιατί τα πράγματα τούτα, όντας αναληθή, παραμένουν κατανάγκην δύσληπτα.

Στη ζωή κάθε σκεπτομένου ανθρώπου έρχεται μια ξεχωριστή στιγμή, μια στιγμή διαύγειας, που αισθάνεται χαμένος ανάμεσα στα κύματα των μάταιων προσπαθειών του να καταλάβει ή να πιστέψει ότι υπάρχει κάτι μ ε γ α λ ύ τ ε ρ ο   α π ό   τ η ν   ί δ ι α   τ ο υ  ψ υ χ ή. Η απόλυτη αδυναμία της ψυχής να αιστανθεί κατώτερη από κάποιαν άλλη, η έντονη δυσαρέσκεια, η δυσφορία απέναντι σ' ετούτη τη σκέψη – ετούτα τα συναισθήματα, μαζί με την κυρίαρχη τάση για το τέλειο, για την τελειότητα – αποτελούν τις πνευματικές – που εδώ συμπίπτουν με τις υλικές – προσπάθειες για επιστροφή στην αρχική Ενότητα. Είναι, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, μια-κάποια απόδειξη (που ξεπερνά κατά πολύ ό,τι ο Άνθρωπος ονομάζει απόδειξη) πως καμιά ψυχή δ ε ν   ε ί ν α ι υποδεέστερη από κάποιαν άλλη, ότι κάθε ψυχή είναι εν μέρει ο Δημιουργός του εαυτού της. Ότι, μ' άλλα λόγια, ο Θεός, ο υλικός κ α ι πνευματικός Θεός, τ ώ ρ α υπάρχει μόνο στην Ύλη και στο Πνεύμα που έχουν διασκορπιστεί στο Σύμπαν. Και πως η επιστροφή της διασκορπισμένης Ύλης και του Πνεύματος στην αφετηρία τους θα σημάνει την ανασύσταση του καθαρώς Πνευματικού κι Εξατομικευμένου Θεού.

Μ' αυτή την έννοια – μόνο μ' αυτή την έννοια – κατανοούμε τα αινίγματα της Θείας Αδικίας, της Αδυσώπητης Μοίρας. Μόνο με αυτή την έννοια η ύπαρξη του Κακού αποχτά κάποιο νόημα. Και κάτι παραπάνω: γίνεται  υποφερτή. Η ψυχή μας  δεν  επαναστατεί  πια εναντίον μιας  μεγάλης   Θ λ ί ψ η ς,  που εμείς οι ίδιοι επιβάλαμε στον εαυτό μας για να προωθήσουμε τα συμφέροντά μας – προκειμένου δηλαδή ν' αντλήσουμε περισσότερη   χ α ρ ά, έστω κι αν κάνουμε λάθος.

Μίλησα για τις  Α ν α μ ν ή σ ε ι ς  που μας κυνηγούν κατά τη διάρκεια της Νιότης. Μερικές φορές μας καταδιώκουν και σε μεγαλύτερη ηλικία: σιγά-σιγά παίρνουν όλο και λιγότερο αόριστη μορφή – και κάπου-κάπου μας μιλούν χαμηλόφωνα, λέγοντας:

«Σε κάποια παλιά εποχή, μές στη Νύχτα του Χρόνου, υπήρχε ένα αιώνιο Όν – ένα από τα άπειρα παρόμοια Όντα που κατοικούν στις άπειρες σφαίρες του άπειρου χώρου. Το Ον αυτό δε μπορούσε (και δεν μπορεί) – περισσότερο απ' ό,τι μπορείτε σεις – να επεκτείνει, πραγματικά ν' αυξήσει, τη χαρά της Ύπαρξής του. Ακριβώς όμως όπως μ π ο ρ ε ί τ ε σεις να επεκτείνετε ή να περιορίσετε τις απολαύσεις σας (ενώ η χαρά παραμένει πάντα η ίδια), έτσι κι αυτό το Θείο Ον εναλλάσει στο διηνεκές τη Συγκέντρωση με τη σχεδόν άπειρη Διάχυση του Εαυτού του. Αυτό που εσείς ονομάζετε Αστρικό Σύμπαν δεν είναι παρά η τωρινή του κατάσταση, η φάση της Διάχυσης. Τώρα απολαμβάνει άπειρες ατελείς χαρές – τις μεμονωμένες και ανάμικτες με πόνο χαρές των ασύλληπτα πολυάριθμων ετούτων πραγμάτων που ονομάζετε πλάσματά του, και που, στην πραγματικότητα, δεν είναι παρά μια άπειρη εξατομίκευση του Εαυτού του. Όλ' αυτά τα πλάσματα – ό λ α αυτά που ονομάζετε έμψυχα, καθώς κι εκείνα που δεν τους αναγνωρίζετε ζωή μόνο και μόνο επειδή δεν διακρίνετε εκδηλώσεις της – ό λ α αυτά τα πλάσματα έχουν σε μεγαλύτερο ή σε μικρότερο βαθμό την ικανότητα να αισθάνονται χαρά και πόνο. Αλλά το γενικό σύνολο των αισθημάτων τους είναι ακριβώς το σύνολο της Χαράς που ανήκει δικαιωματικά στο Θεϊκό Ον όταν είναι συγκεντρωμένο στον Εαυτό του. Τα πλάσματα τούτα είν' επίσης, λίγο-πολύ, λιγότερο ή περισσότερο φανερά, Συνειδητά Όντα. Έχουν συνείδηση, πρώτο, μιας ταυτότητας και, δεύτερο (με τη βοήθεια φευγαλέων αναλαμπών), της ταυτότητάς τους με το περί ου ο λόγος Θεϊκό Ον – της ταυτότητάς τους με το Θεό. Από τις δυό τούτες κατηγορίες συνείδησης, φανταστείτε την πρώτη να εξασθενεί και τη δεύτερη να ενδυναμώνεται κατά τη διάρκεια των πάμπολλων αιώνων που πρέπει να κυλήσουν, ωσότου οι μυριάδες των εξατομικευμένων Διανοιών – και των λαμπρών αστέρων – γίνουν Ένα. Σκεφτείτε ότι η έννοια της ατομικής ταυτότητας σταδιακά θα χαθεί στη γενική συνείδηση – ότι ο Άνθρωπος, π.χ., παύοντας ασυναίσθητα να αισθάνετει Άνθρωπος, θα φτάσει κάποτε, σε κείνη τη θριαμβική εποχή, ν' αναγνωρίζει την ταυτότητα της υπόστασής του με του Ιεχωβά. Και στο μεταξύ, μη λησμονάτε πως όλα είναι Ζωή – Ζωή. Ζωή εν Ζωή. Το μικρότερο μέσα στο μεγαλύτερο. Κι όλα μέσα στο  Θ ε ί ο   Π ν ε ύ μ α».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η οδύνη που συνοδεύει τη σκέψη ότι θα χάσουμε την προσωπική μας ταυτότητα απαλύνεται ευθύς μόλις συνειδητοποιήσουμε ότι η πιο πάνω διαδικασία ισοδυναμεί με την απορρρόφηση όλων των άλλων διανοιών (δηλαδή του Σύμπαντος) από τη δική μας. Για να υπάρχει ο Θεός παντού, πρέπει ο καθένας από μας να γίνει Θεός.

EDGAR ALLAN POE

ΕΥΡΗΚΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ – ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

ΣΠΥΡΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ GUTENBERG

ΜΙΚΡΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ – OSWALD WIRTH

Ακολουθώντας το παράδειγμα των ζώων, ο άνθρωπος θα μπορούσε να αρκεσθεί, να δέχεται την ζωή έτσι όπως του παρουσιάζεται: Να ενδιαφέρεται πως θα περάσει καλύτερα με μια ευχάριστη ανεμελιά, δεν θα ήταν κάτι το ευφυέστερο από το να βασανίζει το πνεύμα του, ώστε να διεισδύσει σε αδιευκρίνιστα μυστήρια; Το ερώτημα βέβαια δεν τίθεται στην ανθρώπινη μάζα, η οποία δεν επιζητεί παρά να μπορεί να ζει, επιδιώκοντας πρακτικές υλιστικές ικανοποιήσεις χωρίς να προβληματίζεται από περιττές σκοτούρες. Υπάρχουν όμως άνθρωποι, που το μυστήριο τους βασανίζει. Το αίνιγμα των πραγμάτων τους κεντρίζει. Θέλουν να καταλάβουν, και το μυαλό τους δουλεύει όντας ανυπόμονο, ώστε να μπορέσει να εξηγήσει την ύπαρξη του κόσμου και των όντων που τον κατοικούν.

Όμοιοι με τα παιδιά, που βομβαρδίζουν τους γονείς τους συχνά με ενοχλητικές ερωτήσεις, αυτοί οι περίεργοι ανακρίνουν ανήσυχοι την Φύση, με σκοπό να της αποσπάσουν τα μυστικά της. Αγωνίζονται διαλογιζόμενοι και διαμορφώνουν ιδέες που προορίζονται να δώσουν κάποια ορθολογική ερμηνεία, σε αυτά που μπόρεσαν να παρατηρήσουν. Έτσι, δημιουργούνται τα φιλοσοφικά και θρησκευτικά συστήματα, τα οποία διατυπώνονται σε δόγματα που δίδονται ως απόλυτα, προσπαθώντας να ικανοποιήσουν την ανάγκη για γνώση που είναι έμφυτη στον άνθρωπο.

Όλα αυτά τα συστήματα, αν και διαδίδονται καλοπροαίρετα, δεν παύουν να μην φέρουν λάθη γιατί όλα προέρχονται από βεβιασμένες (πρόωρες) πεποιθήσεις. Για να τα διατυπώσει κανείς, θα πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του κάτοχο μιας αληθείας, η οποία, όμως, στην πραγματικότητα δεν αφήνεται ποτέ να συλληφθεί. Το μυστήριο εμμένει, σε πείσμα όλων των ολοκληρωμένων προσπαθειών που γίνονται για να το διαπεράσουν. Καθώς προοδεύουμε για να αποκτήσουμε την ικανότητα της διακρίσεως, το βασίλειο του μυστηρίου διευρύνεται και επεκτείνεται.

Το να αυταπατάται κανείς για την αλήθεια και να αποφαίνεται γι' αυτήν δογματικά, πεπεισμένος ότι είναι γνώστης αυτής και σίγουρος ότι προοδεύει, είναι μια χαρακτηριστική αναποδιά των περιορισμένων πνευμάτων. Ο πραγματικός Σοφός, ο Στοχαστής ή ο Μύστης, παραμένει πάντοτε πολύ ταπεινός ενώπιον μιας αληθείας την οποία θεωρεί ανώτερη της δικής του αντιληπτικής ικανότητας. Αρνείται, επίσης, να γίνει ο εκπαιδευτής ανοήτων, των οποίων η δικαιολογημένη περιέργεια δεν θα μπορούσε να είναι εντελώς ικανοποιητική. Τους εγκαταλείπει στις χονδροειδείς φαντασιοπληξίες με τις οποίες προτιμούν να τρέφονται, γιατί του είναι εντελώς αδύνατον να έρθει στο επίπεδό τους, ώστε να τους εκπαιδεύσει μυώντας τους.

Αντίθετα, ο Μυημένος έχει καθήκον να σπεύδει σε βοήθεια όλων εκείνων οι οποίοι είναι επιδεκτικοί μυήσεως, δηλαδή στα ανεξάρτητα εκείνα πνεύματα που έχουν κουραστεί από την τυραννία ή την αυθαιρεσία των συστημάτων. Πραγματικά, αυτοί οι εκλεκτοί αξίζει να μάθουν το πως ερευνάται το Αληθές, κάτι που αποτελεί μια αδιάκοπη αναζήτηση αποκλείοντας κάθε ελπίδα τελικού θριάμβου μέσα στην τεμπελιά μιας ικανοποιημένης διάνοιας. Δεν θα μάθουμε ποτέ! Παρ' όλα αυτά θέλουμε να μάθουμε, αγωνιζόμαστε με μανία να μαντέψουμε το αιώνιο αίνιγμα, νιώθωντας πολύ καλά ότι αυτό είναι το πεπρωμένο μας, το οποίο είναι ταυτόχρονα, ό,τι πιο εξυψωμένο και ευγενές.

OSWALD WIRTH

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΤΕΚΤΟΝΟΣ ΕΤΑΙΡΟΥ

ΕΚΔΟΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ ΡΟΖΑΝΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ 1997

Η ΔΥΣΑΝΑΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΟΛΙΚΟΥ ΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΟΤΗΤΑΣ – RENE GUENON

Οφείλουμε τώρα να ασχοληθούμε με ένα σημείο το οποίο, για μας, έχει πολύ μεγάλη σπουδαιότητα: η παραδοσιακή σύλληψη περί του όντος, την οποία παρουσιάσαμε εδώ, διαφέρει ουσιαστικά, στην ίδια της την αρχή και εξαιτίας αυτής, απ' όλες τις ανθρωπομορφικές και γεωκεντρικές ιδέες από τις οποίες η σύγχρονη νοοτροπία βρίσκει τόσο δύσκολο να απεγκλωβιστεί. Θα μπορούσαμε ακόμη να πούμε πως διαφέρει απείρως, χωρίς αυτό να αποτελεί κατάχρηση της γλώσσας όπως συμβαίνει στις περισσότερες περιπτώσεις που χρησιμοποιείται αυτή η λέξη. Αντιθέτως μάλιστα, θα ήταν μια έκφραση πιο ακριβής από κάθε άλλη και η καταλληλότερη για να χαρακτηρίσει τη σύλληψη για την οποία μιλάμε, γιατί αυτή είναι αληθινά απεριόριστη.

Η καθαρή μεταφυσική δεν μπορεί κατ' ουδένα τρόπο να αποδεχθεί τον ανθρωπομορφισμό. Αν ο τελευταίος μοιάζει να παρισφρύει μερικές φορές στη μεταφυσική έκφραση, δεν πρόκειται παρά για μια εμφάνιση εντελώς εξωτερική, η οποία, άλλωστε, ως έναν ορισμένο βαθμό είναι αναπόφευκτη, γιατί εφόσον θελήσει κανείς να εκφράσει κάποιο πράγμα, θα πρέπει αναγκαστικά να χρησιμοποιήσει την ανθρώπινη γλώσσα. Αυτό δεν είναι λοιπόν παρά ένα επακόλουθο της ατέλειας που ενυπάρχει αναγκαία σε κάθε έκφραση, λόγω του ίδιου της του περιορισμού. Και αυτό το επακόλουθο μπορεί να γίνει αποδεκτό μόνο αν το αντιμετωπίσουμε, για να το πούμε έτσι, συγκαταβατικά, κάνοντας, δηλαδή, μια προσωρινή και περιστασιακή παραχώρηση στην αδυναμία της ατομικής ανθρώπινης νοημοσύνης και στην ανικανότητα της να προσεγγίσει ό,τι υπερβαίνει το πεδίο της ατομικότητας. Αυτή η ανεπάρκεια αποκαλύπτεται ήδη, πριν καν υπάρξει οποιαδήποτε εξωτερική έκφραση, στη μορφική σκέψη, η οποία, σε τελική ανάλυση, δεν είναι παρά ένα είδος έκφρασης αν την αντιπαραβάλλουμε με τη μη-μορφική τάξη: κάθε ιδέα που σκεπτόμαστε με ένταση, καταλήγει σε μια «σχηματοποίηση», προσλαμβάνοντας, κατά κάποιον τρόπο, μια ανθρώπινη μορφή, αυτήν του σκεπτόμενου. Για να χρησιμοποιήσουμε μια πολύ εκφραστική παρομοίωση του Σανκαρατσάρυα, «η σκέψη ρέει στον άνθρωπο όπως το λιωμένο μέταλλο χύνεται στο καλούπι του χύτη». Η σκέψη, ωθούμενη από την ίδια της την ένταση, καταλαμβάνει ολόκληρο τον άνθρωπο, όπως, αναλογικά, το νερό γεμίζει ένα δοχείο μέχρι το χείλος. Παίρνει λοιπόν το περιοριστικό σχήμα του «δοχείου» που την περιβάλλει, δηλαδή, με άλλα λόγια, γίνεται ανθρωπομορφική. Ακόμη κι εδώ, υπάρχει μια ατέλεια από την οποία το ατομικό όν, κάτω από τις ιδιαίτερες και περιοριστικές συνθήκες της ύπαρξής του, πολύ δύσκολα μπορεί να ξεφύγει. Στην πραγματικότητα, με την ατομική του ικανότητα δεν μπορεί διόλου να ξεφύγει – παρότι είναι υποχρεωμένο να αγωνίζεται για να το επιτύχει –, γιατί η πλήρης απελευθέρωση από έναν τέτοιο περιορισμό δεν κατακτάται παρά στις εξω-ατομικές και υπερ-ατομικές (δηλαδή μή-μορφικές) καταστάσεις, που επιτυγχάνονται στην πορεία της ουσιαστικής πραγμάτωσης του ολικού όντος.

Φαίνεται τώρα πια καθαρά, απ' όσα είπαμε με σκοπό να προλάβουμε κάθε πιθανή αντίρρηση σε αυτό το ζήτημα, ότι μεταξύ του «Εαυτού», από τη μια μεριά, και οποιασδήποτε ατομικής τροποποίησης, ή ακόμα και μιας ακέραιης κατάστασης, από την άλλη, δεν μπορεί να υπάρξει κανένα κοινό μέτρο. Ο «Εαυτός», θεωρούμενος ως η ολότητα του όντος, ολοκληρώνεται κατά τις τρεις διαστάσεις του σταυρού, για να επανέλθει τελικά «τελειωμένος» στην αρχική του Ενότητα, πραγματωμένος σε όλη την πληρότητα της διάχυσης που συμβολίζει ο χώρος στο σύνολό του. Μια ατομική τροποποίηση, εικονίζεται από ένα απειροστό στοιχείο του ίδιου χώρου, ενώ ακόμη και μια ακέραιη κατάσταση, που εικονίζεται από ένα επίπεδο, δεν παύει να αποτελεί επίσης ένα απειροστό στοιχείο σε αντιπαραβολή με τον τρισδιάστατο χώρο, διότι, τοποθετώντας αυτήν την απεικόνιση στον χώρο – δηλαδή στο άθροισμα όλων των καταστάσεων του όντος – το οριζόντιο επίπεδό της θα πρέπει να το αντιλαμβανόμαστε στην πραγματικότητα σαν να μετακινείται απειροελάχιστα κατά μήκος του κατακόρυφου άξονα. Επειδή ακόμα και μια γεωμετρική παράσταση, που αναγκαία είναι περιορισμένη και οριοθετημένη, εμπεριέχει μια απροσδιοριστία τέτοιων στοιχείων, είναι ολοφάνερο ότι μεταξύ του «Εαυτού» και του «εγώ», ή μεταξύ του ολικού όντος και της ατομικότητας, υφίσταται πράγματι και a fortiori μια απόλυτη δυσαναλογία, που δεν εξαρτάται από καμμιά λιγότερο ή περισσότερο αυθαίρετη σύμβαση, όπως είναι πάντοτε η εκλογή ορισμένων σχετικών μονάδων στις συνηθισμένες ποσοτικές μετρήσεις. Εξάλλου, όταν αναφερόμαστε στο ολικό ον, το απροσδιόριστο λαμβάνεται στην περίπτωση αυτήν ως σύμβολο του Απείρου, στον βαθμό βέβαια που είναι επιτρεπτό να λέμε πως το Άπειρο μπορεί να συμβολιστεί. Αλλά φυσικά τούτο δεν σημαίνει καθόλου ότι πρέπει να συγχέονται αυτά τα δύο, όπως κάνουν συνήθως οι μαθηματικοί και οι φιλόσοφοι της Δύσης. Γιατί

αν μπορούμε να εκλάβουμε το απροσδιόριστο ως εικόνα του Απείρου, δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε στο Άπειρο τους συλλογισμούς μας για το απροσδιόριστο. Ο συμβολισμός κατέρχεται και δεν ξανανεβαίνει. [Matgioi, La Voie Metaphysique, σελ. 99].

Η ολοκλήρωση αυτή προσθέτει μια διάσταση στην αντίστοιχη χωρική παράσταση. Γνωρίζουμε ότι, αρχίζοντας από τη γραμμή, που είναι ο πρώτος βαθμός της απροσδιοριστίας στην έκταση, το απλό ολοκλήρωμα αντιστοιχεί στον υπολογισμό ενός όγκου. Επομένως, αν είναι απαραίτητη μια πρώτη ολοκλήρωση για να περάσουμε από τη γραμμή στην επιφάνεια, η οποία μετριέται από τον δυσδιάστατο σταυρό που χαράσσει την απροσδιόριστο μη κλειστό κύκλο – ή την οριζόντια σπείρα ιδωμένη συγχρόνως σε όλες τις δυνατές θέσεις της –, μία δεύτερη ολοκλήρωση απαιτείται για να περάσουμε από την επιφάνεια στον όγκο, όπου ο τρισδιάστατος σταυρός παράγει, δια της ακτινοβολίας του κέντρου του προς όλες τις κατευθύνσεις του χώρου, το απροσδιόριστο σφαιροειδές που μπορούμε να το φαντασθούμε σαν μια δονητική κίνηση, ή, με άλλα λόγια, παράγει τον όγκο τον ανοιχτό προς όλες τις κατευθύνσεις, ο οποίος συμβολίζει την παγκόσμια περιδίνηση της «Οδού».

Rene Guenon

Ο Συμβολισμός του Σταυρού

Μετάφραση Ιωάννης Τρίγκας

Εκδόσεις ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ 1993

ΜΕΣ' ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ - CZESLAW MILOSZ

Ω, κάποιος οτιδήποτε απ' όλα αυτά να κατανοούσε!
Όμως ακόμη και ο σακάτης έτρεχε με τους άλλους όσο μπορούσε.

Και αφού δεν ξέρανε καθόλου, έστω και τα υπαρκτά
Μέσα στο γενικό μπέρδεμα φαινόταν μόνο μια σκιά.

Ω, πόσο έλειπε ένας σαν τον Θωμά τον Ακινάτη
Ώστε να διδάσκει τους εκλεκτούς, και στο πλήθος να λέει κάτι!

Υπήρχε, βέβαια υπήρχε κάποια εκκλησιαστική αρχή.
Όμως κανείς τους χαμένους έξω απ' την ομίχλη δεν οδηγεί.

Τρέχαμε, ακόμη και χορεύαμε, εμείς οι χωριανοί οι καημένοι.
Τι να κάναμε; Αφού στα κεφάλια μας το ίδιο κενό παραμένει.

Ο πολιτισμός μας σαν αγγεία σπασμένα.
Άνδρες και γυναίκες κοιτάμε τους άλλους θυμωμένα.

Και με κάποιαν απάθεια κάνουμε τα παιδιά.
Ούτε στην επαρχία ούτε στην πόλη γίνεται πιο καλά.

Για πες μου, κύριε Αδάμ, πως να βγούμε απ' αυτά.
Με δίδαξαν ο μικρός πάντα των μεγάλων τη γνώμη να ζητά.

Όμως τότε χόρευαν τα φόξτροτ, ήτο πολύ παλιά, 
Και μόλις είχαν κοπεί νέα νομίσματα - τα λέγανε χρυσά.

Στα θέατρα έπαιζαν το έργο «Οι μπολσεβίκοι στην πολωνική αυλή»,
Κανείς πια δεν πιστεύει πως αυτό μπορεί και πάλι να συμβεί.

Ύστερα μόνο οι θρήνοι του Ιερεμία. Αλλιώς,
Να τα πούμε σύντομα, έγινε γενικός χαμός.

Λέει ο κύριος Αδάμ: μπορείς να βοηθήσεις κι εσύ
Εξηγώντας ότι τέτοιες φάσεις συνήθως δεν κρατάν πολύ.

Ότι μπορείς να κολλήσεις ένα αγγείο αν το 'χει σπάσει κανείς
Όμως για τα περασμένα χρειάζεται επίδομα διατροφής.

Ότι όταν πάσχει από κίρρωση, δεν είναι σοφό το συκώτι.
Μα μην φοβάσαι για την ποίηση. Έχει κτήμα δικό της.

CZESLAW MILOSZ
ΕΣΧΑΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΠΑΒΕΟΥ ΚΡΟΥΠΚΑ & ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ MOMENTUM 2013

Το συνοδικό έτος της Αφροδίτης - Immanuel Velikovsky

Σήμερα ο πλανήτης Αφροδίτη περιστρέφεται γύρω απ' τον ήλιο σ' ένα διάστημα 224,7 ημερών, περίοδος που αντιπροσωπεύει το «έτος» του πλανήτη. Οπωσδήποτε, καθώς την βλέπουμε από την γη, της οποίας η τροχιά είναι μεγαλύτερη, και η ταχύτητά της μικρότερη, η Αφροδίτη επιστρέφει στην ίδια θέση, σε αντιστοιχία πάντα με την γη, σε διάστημα 584 ημερών, διάστημα που αποτελεί το συνοδικό της έτος. Ανατέλλει πριν απ' τον ήλιο, νωρίς το πρωί, και για εβδομήντα δύο μέρες, μέχρι που φθάνει στην μεγαλύτερη απόστασή της (απόγειο), και σε κατεύθυνση δυτική, από τον ήλιο. Από το σημείο αυτό και για 221 μέρες κατόπιν, ο Αυγερινός ανατέλλει όλο και πιο χαμηλά στον ορίζοντα. Ένα περίπου μήνα πριν από το τέλος αυτής της περιόδου, γίνεται έκλειψη της Αφροδίτης, εξ αιτίας της θέσης της ως προς τον ήλιο (μιλούμε πάντα για το πως φαίνεται από την γη) και για 60 μέρες δεν είναι ορατή. Τότε, γίνεται ορατή, κάποια στιγμή μετά την δύση του ήλιου, οπότε την αποκαλούμε Εσπερινό (Αποσπερίτη) και εμφανίζεται ανατολικά του δύοντος ήλιου. Για 221 νύχτες παρουσιάζεται σαν Αποσπερίτης και προχωρεί σε κατεύθυνση ανατολική, μέχρι που φθάνει πάλι στην μέγιστη απόστασή της από τον ήλιο που δύει. Από το σημείο αυτό και για εβδομήντα μία νύχτες, αρχίζει πάλι να πλησιάζει τον ήλιο. Δεν είναι ορατή, συνήθως για μια-δυό μέρες, επειδή βρίσκεται ανάμεσα στην γη και στον ήλιο. Κατόπιν αρχίζει να εμφανίζεται δυτικά από τον ήλιο που ανατέλλει και γίνεται πάλι ο Αυγερινός.

Τούτες οι κινήσεις της Αφροδίτης, καθώς και οι κατευθύνσεις που ακολουθεί, ήταν γνωστές στους λαούς και των δυό ημισφαιρίων εδώ και δυό χιλιάδες χρόνια. Στην πραγματικότητα το «Αφροδισιακό Έτος» που ακολουθεί την συνοδική περιστροφή της Αφροδίτης βρίσκεται στα ημερολόγια τόσο του Παλιού όσο και του Νέου Κόσμου. Πέντε Αφροδισιακά Συνοδικά έτη αντιστοιχούν σε 2919,6 μέρες, ενώ οκτώ γήινα χρόνια των 365 ημερών αντιστοιχούν σε 2920 μέρες, και οκτώ έτη σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο, των 365 1/4 ημ. Αντιστοιχούν σε 2922 μέρες. Με άλλα λόγια, κάθε τέσσερα χρόνια, υπάρχει μια διαφορά περίπου μιας ημέρας ανάμεσα στην Αφροδίτη και την γη (σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο).

Καθώς θα δείξω, με περισσότερες λεπτομέρειες, στην ανακατασκευή της αρχαίας ιστορίας που θα κάνω, οι Αιγύπτιοι του δεύτερου μισού της πρώτης προχριστιανικής χιλιετηρίδας, μπορούσαν να παρατηρούν την περιφορά της Αφροδίτης. Μια αιγυπτιακή έκδοση εκείνης της εποχής, που τυπώθηκε στα ελληνικά, με την ευκαιρά ενός ιερατικού συνεδρίου, που έγινε το 239 π.Χ., επί βασιλείας του Πτολεμαίου του ΙΙΙ (του Ευεργέτου), δείχνει την πρόθεση του τότε κλήρου ν' αναθεωρήσει το ημερολόγιο, «σύμφωνα με την παρούσα τάξη του κόσμου» και «την βελτίωση των ουράνιων θέσεων» (την διόρθωση των ουράνιων σφαλμάτων). Καθορίζεται, λοιπόν, το καινούργιο ημερολόγιο σύμφωνα με την κίνηση του αστεριού Σόθις (Σείριου) και αντικαθίσταται το παλιό που βασιζόταν στην ανατολή του αστεριού Ίσις – και ο Πλίνιος μας λέει πως Ίσις ονομαζόταν η Αφροδίτη – τούτη η αλλαγή δημιουργεί την διαφορά μιας μέρας κάθε τέσσερα χρόνια ώστε, όπως ανακοινώθηκε στο συνέδριο, «οι χειμερινές γιορτές να μην γίνονται καλοκαίρι εξ αιτίας της διαφοράς που παρουσιάζει η κίνηση της Ίσιδας».

Τούτος ο ανασχηματισμός, όμως, που προτάθηκε σ' εκείνο το ιερατικό συνέδριο δεν ρίζωσε, γιατί ο κόσμος εξακολουθεί να τιμά και να λατρεύει την Αφροδίτη και να καθορίζει την αρχή του έτους σύμφωνα με την κίνησή της. Ξέρουμε, ακόμα, πως οι Πτολεμαίοι Φαραώ υποχρεώνονταν με όρκο που έδιναν στον ναό της Ίσιδας να μην αλλάζουν το ημερολόγιο. Ούτε να προσθέτουν την μια παραπάνω μέρα στα τέσσερα χρόνια. Ο Ιούλιος Καίσαρ, του οποίου το όνομα πήρε το καινούργιο ημερολόγιο, δεν έκανε τίποτ' άλλο από το να ακολουθήσει την γραμμή που είχε καθορισθεί από το ιερατικό συνέδριο της εποχής του Πτολεμαίου του 3ου και έτσι πρόσθεσε 1/4 της ημέρας στο έτος (ώστε να καλύπτεται η διαφορά της μιας ημέρας στα 4 χρόνια. Το 26 π.Χ. ο Αύγουστος εισήγαγε το Ιουλιανό έτος στην Αλεξάνδρεια, μα οι ιερείς, πέρα από την πόλη, εξακολουθούσαν να ρυθμίζουν το έτος σύμφωνα με την κίνηση της Ίσιδας (έτος 365 ημερών) και ο Κλαύδιος Πτολεμαίος, ο Αλεξανδρινός αστρονόμος του 2ου μ.Χ. αιώνα, γράφει στο έργο του «Almagest»: «Οκτώ αιγυπτιακά έτη αντιστοιχούν, χωρίς αισθητή διαφορά σε πέντε περιφορές της Αφροδίτης».

Αυτή η περίοδος των 8 ετών μπορεί να χωρισθεί σε δυό μέρη, που το καθένα θ' αντιστοιχεί σε δυόμισι συνοδικές περιόδους, μ' ενδιάμεσο το παράλληλο προς την ανατολή ή τη δύση του ήλιου αντίστοιχο σημείο της τροχιάς της Αφροδίτης, το σημείο εκείνο δηλαδή από το οποίο ξεκινούσε, σύμφωνα με το ημερολόγιο των Αιγύπτιων ιερέων του 1500 π.Χ., το έτος (ο κύκλος των 4 χρόνων). Τούτο ακριβώς σημαίνει η αναφορά πως «το Αιγυπτιακό έτος αντιστοιχεί με 4 γήινα έτη». Με τρόπο παρόμοιο οι Έλληνες όριζαν κύκλους τεσσάρων χρόνων αφιερωμένους στην θεά Αθηνά: οι Ολυμπιακοί αγώνες γίνονταν κάθε 4 χρόνια (και αρχικά κάθε 8), και ο χρόνος μετριούνταν σύμφωνα με τις Ολυμπιάδες. Οι Ολυμπιακοί αγώνες πρωτόγιναν τον όγδοο π.Χ. αιώνα. Επίσης στον Παρθενώνα, κάθε τέσσερα χρόνια γιορτάζονταν τα μεγάλα Παναθήναια προς τιμή της Αθηνάς.

Οι Ίνκας του Περού, στην Νότιο Αμερική, μα και οι Μάγυας και οι Τολτέκοι της κεντρικής Αμερικής, παρατηρούσαν την φορά του χρόνου σύμφωνα με το συνοδικό έτος της Αφροδίτης και παράλληλα μαζί με το ηλιακό έτος. Υπολόγιζαν ακόμη πως οκτώ γήινα χρόνια αντιστοιχούν σε πέντε Αφροδισιανά (τα γήινα τα μετρούσαν με 365 μέρες το καθένα).

Όπως ακριβώς οι Αιγύπτιοι και οι Έλληνες, έτσι και οι Μάγυας γνώριζαν τους κύκλους των τεσσάρων ετών της Αφροδίτης, καθώς και το περιήλιο και αφήλιο του πλανήτη αυτού. Οι Ίνκας και οι Μάγυας καθόριζαν το συνοδικό έτος της Αφροδίτης σε 584 ημέρες (Dressen Codex). Οι αστρονομικές παρατηρήσεις των Μάγυας σχετικά με το ηλιακό έτος ήσαν τόσο ακριβείς, ώστε οι υπολογισμοί τους δεν είναι μόνο ακριβέστεροι από το Ιουλιανό, αλλά και απ' αυτό το Γρηγοριανό ημερολόγιο, που εισήχθη στην Ευρώπη το 1582, εννέα χρόνια μετά την ανακάλυψη της Αμερικής, και που ισχύει μέχρι σήμερα.

Όλα τούτα αποδείχνουν πως το Αφροδισιανό ημερολόγιο διατηρήθηκε για πάρα πολλά χρόνια, σ' όλους τους λαούς της γης, παίρνοντας θρησκευτική σπουδαιότητα, μέχρι περίπου τον Μεσαίωνα, και την ανακάλυψη της Αμερικής, αλλά και έπειτα, μα πέρα απ' όλ' αυτά, το σημαντικό είναι πως από το δεύτερο μισό της δεύτερης π.Χ. χιλιετηρίδας, οι λαοί γνώριζαν την περίοδο των 8 ετών, ή τον διπλό κύκλο των 4 ετών της τροχιάς της Αφροδίτης, και με βάση τούτη τη μέτρηση του χρόνου καθόριζαν το ημερολόγιό τους, μ' άλλα λόγια αναγνώριζαν την καινούργια τάξη των πραγμάτων στην ουράνια σφαίρα.

Λίγες δεκαετίες μετά την ανακάλυψη της Αμερικής, ένας Αυγουστίνος μοναχός, ο Ραμόν Ζαμόνα, έγραφε πως οι φυλές του Μεξικού τιμούσαν ακόμη τον Αυγερινό και κατέγραφαν με ακρίβεια τις κινήσεις του: «Τόσον ακριβείς ήσαν οι καταγραφές των ημερών που (η Αφροδίτη) παρουσιαζόταν και έφευγε, ώστε ποτέ δεν έκαναν λάθη».

Το έθιμο αυτό της καταγραφής των κινήσεων του πλανήτη ήταν πολύ παλιό και ξεκινούσε απ' το θολό παρελθόν, τότε που η τροχιά του πλανήτη δεν ήταν ακόμη καθορισμένη.

Οι κινήσεις του πλανήτη αποτέλεσαν το αντικείμενο ακριβέστατων παρατηρήσεων των αστρονόμων του Μεξικού, της Ινδίας, του Ιράν και της Βαβυλώνας. Ναοί-παρατηρητήρια χτίζονταν και στα δυό ημισφαίρια. Τα «Bamot» ή «υψηλά σημεία» που τόσο συχνά αναφέρονται στις γραφές «ήσαν παρατηρητήρια μα και τόποι λατρείας προς τον πλανήτη-θεό, την Αφροδίτη (Βάαλ). Στα υψίπεδα αυτά, ειδωλολάτρες ιερείς, παρακινημένοι από τους βασιλείς, πρόσφεραν θυμιάματα στον Βάαλ, τον ήλιο, το φεγγάρι και τους πλανήτες.

Κατά το δεύτερο μισό της δεύτερης π.Χ. χιλιετηρίδας και ως την αρχή της πρώτης, η Αφροδίτη ήταν ακόμη ένας κομήτης. Και, μολονότι ένας κομήτης μπορεί να έχει κυκλική τροχιά – υπάρχει τέτοιος κομήτης στο ηλιακό σύστημα – η τροχιά της Αφροδίτης δεν ήταν κυκλική, όπως είναι τώρα. Διασταυρωνόταν μ' εκείνη της γης κι έβαζε σε κίνδυνο τον πλανήτη μας κάθε πενήντα χρόνια. Από τότε, και μετά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα π.Χ. η τροχιά της Αφροδίτης άρχισε να μοιάζει με την σημερινή, να γίνεται κυκλική και κάποια στιγμή, στον χρόνο που ακολούθησε, η Αφροδίτη πήρε την θέση της ανάμεσα στην γη και τον Ερμή, κι έγινε ο Αυγερινός κι ο Αποσπερίτης μαζί.

Οι αρχαίοι πρέπει να γνώριζαν την ακανόνιστη κίνηση του πλανήτη. Τα αστρονομικά δεδομένα του πλανήτη που καταγράφτηκαν από τους αρχαίους πρέπει να διαφέρουν κατά πολύ από τα νούμερα που δίνονται στην αρχή του κεφαλαίου αυτού.

Immanuel Velikovsky

ΚΟΣΜΟΙ ΣΕ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ε. ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΚΤΟΣ 1980

Η Δευτέρα Παρουσία - W.B.Yeats

Γυρίζοντας ολοένα σε κύκλους που πλαταίνουν
Το γεράκι δεν μπορεί ν’ ακούσει πια το γερακάρη•
Τα πάντα γίνουνται κομμάτια• το κέντρο δεν αντέχει.
Ωμή αναρχία λύθηκε στην οικουμένη,
Απ΄το αίμα βουρκωμένος λύθηκε ο ποταμός, και παντού
Η τελετή της αθωότητας πνίγεται•
Οι καλύτεροι χωρίς πεποίθηση, ενώ οι χειρότεροι
Είναι γεμάτοι από την ένταση του πάθους.

Σίγουρα κάποια αποκάλυψη θα είναι κοντά•
Σίγουρα η Δευτέρα Παρουσία θα είναι κοντά.
Η Δευτέρα Παρουσία! Δεν πρόφταξα να σώσω αυτό το λόγο
Και μια μεγάλη εικόνα γέννημα του Spiritus Mundi
Θολώνει τη ματιά μου: κάπου στην άμμο της ερήμου
Μορφή με σώμα λιονταριού και το κεφάλι ανθρώπου,
Ένα άδειο βλέμμα κι αλύπητο σαν ήλιος,
Κινείται με μηρούς αργούς, καθώς τριγύρω
Στροβιλίζουνται ίσκιοι αγανακτισμένων πουλιών.

Το σκοτάδι ξαναπέφτει• τώρα όμως ξέρω
Πώς είκοσι βασανισμένοι αιώνες πετρωμένου ύπνου
Κεντρίστηκαν από ένα λίκνο λικνισμένο κατά το βραχνά,
Και ποιο ανήμερο θεριό, μια που ήρθε τέλος η ώρα του,
Μουντά βαδίζει για να γεννηθεί προς τη Βηθλεέμ.

W.B.Yeats
Μετάφραση Γιώργος Σεφέρης, ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΣ,

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΚΑΡΟΣ