Η ΑΠΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΕΤΡΟΥ – Charles Baudelaire

Τι κάνει ο θεός, λοιπόν, μ' αυτό το κύμα των αναθεματισμών

Που ανεβαίνει κάθε μέρα στα προσφιλή του αγγελούδια;

Σαν τύραννος χορτασμένος από κρέας και κρασιά,

Αποκοιμιέται στο γλυκόν ήχο των φρικτών βλασφημιών μας.

Τ' αναφιλητά των μαρτύρων και των βασανισμένων

Είναι συμφωνία μεθυστική χωρίς αμφιβολία,

Αφού παρά το αίμα που η ηδονή τους κοστίζει,

Οι ουρανοί δεν ένιωσαν ακόμη χορτασμένοι!

Α! Χριστέ μου, θυμήσου τον κήπο των ελαιών!

Μες στην απλότητά σου γονατιστός παρακαλούσες

Εκείνον που γελούσε στον ουρανό του με των καρφιών τον ήχο

Που οι απαίσιοι δήμιοι φύτευαν μες στις ζωντανές σου σάρκες.

Όταν είδες να φτύνει πάνω στη θεότητά σου

Ο άσωτος της φρουράς και των μαγειρείων,

Κι όταν ένιωσες να βυθίζονται τ' αγκάθια

Μες στο κρανίο σου όπου ζούσε η αχανής Ανθρωπότητα.

Όταν του τσακισμένου κορμιού σου το φοβερό φορτίο

Τέντωνε τ' απλωμένα σου μπράτσα, που το αίμα

Κι ο ιδρώτας κυλούσαν απ' το χλωμό σου μέτωπο,

Όταν μπροστά σ' όλους στάθηκες σα στόχος.

Ονειρευόσουν κείνες τις μέρες τόσο λαμπρές κι ωραίες

Όπου ήρθες τη θεία υπόσχεση να εκπληρώσεις,

Όπου ανεβασμένος στο ήμερο γαϊδουράκι πατούσες

Τους στρωμένους με λουλούδια και βάγια δρόμους.

Όπου, με την καρδιά γεμάτη μ' ελπίδα κι ανδρεία,

Μαστίγωνες όλους τους αισχρούς εμπόρους μ' όλη τη δύναμή σου,

Μήπως, εκεί έγινες δάσκαλος επιτέλους; Η τύψη

Δεν πέρασε πιο βαθιά απ' τη λόγχη μες στο πλευρό σου;

Βέβαια θ' απέλθω ευχαριστημένος από έναν κόσμο

Όπου η πράξη δεν είναι αδελφή του ονείρου.

Είθε να μπορώ τη ρομφαία να χρησιμοποιώ κι απ' αυτή να χαθώ!

Ο Άγιος Πέτρος απαρνήθηκε τον Ιησού... καλά έκανε!

Charles Baudelaire

Τα άνθη του κακού

Δίγλωσση έκδοση

Μετάφραση Δέσπω Καρούσου

Εκδόσεις Γκοβόστη  

Η φυσική κατάσταση του ανθρώπινου είδους – Immanuel Kant

Μπορούμε να απαλλαγούμε από την τυπική απόδειξη του γεγονότος ότι μια διεφθαρμένη ροπή είναι κατ' ανάγκην ριζωμένη στον άνθρωπο εν όψει του πλήθους των παραδειγμάτων, που μας φανερώνει μπροστά στα μάτια μας η εμπειρία η σχετική με τις πράξεις των ανθρώπων, και τα οποία βοούν. Εάν θέλει κανείς να έχει την εμπειρία αυτή από την κατάσταση εκείνη στην οποία κάποιοι φιλόσοφοι ήλπιζαν ιδίως να συναντήσουν τη φυσική καλοήθεια της ανθρώπινης φύσης, δηλαδή από τη λεγόμενη φυσική κατάσταση, δεν χρειάζεται παρά να συγκρίνει με την υπόθεση τούτη τα φαινόμενα της απρόκλητης σκληρότητας σε σκηνές φόνου στις [νήσους] Τοφούα, στη Νέα Ζηλανδία, στα Νησιά του Θαλασσοπόρου, καθώς και τις αδιάκοπες σκηνές φόνου στις εκτεταμένες ερήμους της βορειοδυτικής Αμερικής (τις οποίες αναφέρει ο πλοίαρχος Hearne), όπου μάλιστα κανείς άνθρωπος δεν έχει το παραμικρό όφελος από αυτές, και θα έχει ελαττώματα της ωμότητας περισσότερα από όσα χρειάζονται για να αποστεί από την άποψη αυτή. Εάν, όμως, διάκειται κανείς θετικά προς την άποψη ότι η ανθρώπινη φύση μπορεί να γνωρισθεί καλύτερα στην πολιτισμένη κατάσταση (στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν πληρέστερα οι καταβολές της), θα πρέπει να ακούσει μια μακρά μελαγχολική θρηνωδία με κατηγορίες κατά της ανθρώπινης φύσης: την κρυφή δολιότητα, ακόμη και στη βαθύτερη φιλία, έτσι ώστε ο μετριασμός της εμπιστοσύνης κατά το αμοιβαίο άνοιγμα της καρδιάς ακόμη και των καλύτερων φίλων να συγκαταλέγεται στους καθολικούς γνώμονες της φρόνησης κατά τη συναναστροφή. Για τη ροπή να μισεί κανείς εκείνον στον οποίο είναι υποχρεωμένος, κάτι για το οποίο ένας ευεργέτης πρέπει πάντοτε να είναι προετοιμασμένος. Για την εγκάρδια εύνοια η οποία, ωστόσο, επιτρέπει την παρατήρηση ότι «υπάρχει κάτι στην κακοτυχία των καλύτερων φίλων μας που δεν μας δυσαρεστεί εντελώς», και για πολλά άλλα ακόμη που κρύβονται κάτω από την επίφαση της αρετής, για να μη μιλήσουμε για τις κακίες οι οποίες δεν αποκρύπτονται καθόλου, επειδή αποκαλούμε κιόλας καλό εκείνον που η κακία του είναι καθολικά διαδεδομένη. Και θα χορτάσει κανείς αρκετά με τα ελαττώματα του πολιτισμού και του εκπολιτισμού (τα προσβλητικότερα από όλα), ώστε να αποστρέψει καλύτερα το βλέμμα του από τη συμπεριφορά των ανθρώπων, για να μην αποκτήσει ο ίδιος μιαν άλλη κακία, δηλαδή τη μισανθρωπία. Εάν, όμως, δεν έχει ικανοποιηθεί ακόμη με τούτα, δεν έχει παρά να λάβει υπ' όψιν του την κατάσταση που είναι κατά παράξενο τρόπο σύνθετη από τις δύο προηγούμενες, δηλαδή την εξωτερική κατάσταση των λαών, καθώς οι πολιτισμένοι λαοί βρίσκονται στις σχέσεις τους με τους άλλους στην ωμή φυσική κατάσταση (ένα καθεστώς της μόνιμης εμπόλεμης κατάστασης), και επίσης το έχουν πάρει για τα καλά απόφαση να μη βγουν από την κατάσταση αυτήν. Και τότε θα διαπιστώσει αρχές των μεγάλων κοινωνιών, των λεγομένων κρατών, οι οποίες αντιφάσκουν ευθέως προς τις δημόσιες προφάσεις τους, ωστόσο δεν τις απορρίπτουν ποτέ, και τις οποίες δεν μπόρεσε ακόμη κανείς φιλόσοφος να τις εναρμονίσει με την ηθική, ούτε όμως (πράγμα που είναι κακό) και να προτείνει καλύτερες που να μπορούσαν να συμφωνούν με την ανθρώπινη φύση. Έτσι ώστε ο φιλοσοφικός χιλιασμός, ο οποίος ελπίζει σε μια κατάσταση αιώνιας ειρήνης που θεμελιώνεται σε μιαν ομοσπονδία των λαών ως παγκόσμια δημοκρατία, όπως και ο θεολογικός χιλιασμός ο οποίος προσδοκά την ολοκληρωμένη ηθική βελτίωση ολόκληρου του ανθρώπινου γένους, να είναι κατεγέλαστος καθολικά σαν φαντασιοπληξία.

Immanuel Kant

Επιλογή από το έργο του

Επιλογή – μετάφραση: Κώστας Ανδρουλιδάκης

Εκδόσεις Στιγμή 2008

Απόκρυφον - Arthur Rimbaud

Στης πλαγιάς την απαλή κατηφοριά οι άγγελοι σύρνουν μάλλινους μανδύες σ' ένα χορτάρι σμαραγδί κι ατσάλινο. Λιβάδια φλόγες τινάζονται και φτάνουν ίσαμε την κορφή του τρυφερού του λόφου. Αριστερά, δώθε απ' τα στάχυα, θωρείς την ποδοβολημένη απ' όλων των λογιώ τις μάχες και τα φονικά κι όλα της συμφοράς τ' αχολογήματα – που διαγράφουν λες ακόμα την τραχιά τους – κοπριά. Κείθε απ' τα στάχυα πάλι, δεξιά, μια γραμμή που σίγουρα θα φέρει την ανατολή, την πρόοδο.

Κι ενώ του πίνακα το πάνω μέρος άλλο τίποτε δεν είναι παρά πλοκαμωτός κι ορμητικός αχός από θαλασσινές κοχύλες και νυχτερινές στιγμές ανθρώπων.

Η ολάνθιστη των άστρων τ' ουρανού κι όλων των άλλων γλύκα, να τηνε, σιγοπέφτει, πανέρι αντίκρυ απ' την πλαγιά – και καταπρόσωπό μας, να σχηματίσει άβυσσο ανθούσα, κει από κάτου.

Όταν οι άγγελοι περπατούν

Ανθολογία πεζού ποιήματος

Στρατής Πασχάλης εισαγωγή – επιλογή κειμένων

Εκδόσεις Μετέχμιο 2007

Τα 22 θεμελιώδη Αξιώματα – Eliphas Levi / Papus

...Ας δώσουμε τα θεμελιώδη αξιώματα που θα πρέπει να καθοδηγούν όλους τους αποκρυφιστές που αποβλέπουν στις μεγάλες μαγικές συνειδητοποιήσεις:

1. Τίποτε δεν αντιστέκεται στη θέληση του ανθρώπου, όταν γνωρίζει την αλήθεια και επιθυμεί την αρετή.

2. Η επιθυμία για το κακό είναι επιθυμία για θάνατο. Μια διαστρεβλωμένη θέληση είναι η αρχή της αυτοκτονίας.

3. Η επιθυμία για αρετή με τη βία είναι επιθυμία για κακό, γιατί η βία παράγει αταξία και η αταξία παράγει το κακό.

4. Μπορείς και πρέπει να εκλαμβάνεις το κακό σαν ένα μέσο για το καλό, όμως ποτέ μην το επιθυμείς και μην το κάνεις, γιατί τότε χαλάς με το ένα σου χέρι ό,τι χτίζεις με το άλλο. Η πίστη, όσο καλή και εάν είναι, δε δικαιολογεί ποτέ τα κακά μέσα. Αυτή λειτουργεί διορθωτικά όταν βρίσκεσαι θύμα τους και τα καταδικάζει όταν τα οικιοποιείσαι.

5. Για να αποκτηθεί το δικαίωμα της διαρκούς κατοχής, πρέπει να θέλεις και να περιμένεις υπομονετικά για πολύ καιρό.

6. Το να σπαταλάς τη ζωή σου επιθυμώντας εκείνο που δεν μπορείς να κατέχεις αιώνια, σημαίνει παραίτηση από το δικαίωμα της ζωής και αποδοχή της αιωνιότητας του θανάτου.

7. Όσα περισσότερα εμπόδια υπερπηδώνται από τη θέληση, τόσο ισχυρότερη γίνεται. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Χριστός δοξολογούσε τη φτώχεια και τον πόνο.

8. Όταν η θέληση είναι αφιερωμένη στο παράλογο, τότε δέχεται επικρίσεις από την αιώνια λογική.

9. Η θέληση του δίκαιου ανθρώπου είναι η θέληση του ίδιου του Θεού και ο νόμος της φύσης.

10. Μέσω της θέλησης βλέπει οι διάνοια. Εάν η θέληση είναι υγιής, τότε είναι αληθινή και η όραση. Ο Θεός είπε, «Γεννηθήτω φως» και υπάρχει φως. Η θέληση λέει, «Ας γίνει ο κόσμος όπως τον επιθυμώ», και η διάνοια βλέπει εκείνο που επιθυμεί η θέληση. Αυτή είναι η σημασία του Γεννηθήτω το θέλημά σου, που συνοδεύει όλες τις πράξεις πίστης.

11. Όταν κάποιος δημιουργεί φαντάσματα, τότε φέρνει βρυκόλακες στον κόσμο. Και αυτά τα παιδιά του εκούσιου εφιάλτη πρέπει να τραφούν με το ίδιο το αίμα του, με την ίδια τη ζωή του και με την ίδια τη διάνοια και τη λογική του. Παρόλα αυτά, όμως δεν ικανοποιούνται ποτέ!

12. Το να δημιουργείς σημαίνει να επιβεβαιώνεις και να επιθυμείς εκείνο που έπρεπε να υπάρχει. Το να επιβεβαιώνεις και να επιθυμείς εκείνο που δεν όφειλε να υπάρχει, σημαίνει να καταστρέφεις.

13. Το φως είναι ένα ηλεκτρικό πυρ, τοποθετημένο στην υπηρεσία της θέλησης από τη φύση. Φωτίζει το δρόμο εκείνων που γνωρίζουν την αληθινή του χρήση και καίει εκείνους που θα το χρησιμοποιήσουν λαθεμένα.

14. Η αυτοκρατορία του κόσμου είναι η αυτοκρατορία του φωτός.

15. Οι μεγάλες διάνοιες που συνοδεύονται από φτωχά ισορροπημένες θελήσεις, είναι σαν κομήτες, αποβεβλημένοι ήλιοι.

16. Το να μην κάνεις τίποτε είναι τόσο καταστροφικό όσο το να κάνεις κακό, αλλά είναι επιπλέον και δειλία. Το πιο ασυγχώρητο από τα θανάσιμα αμαρτήματα είναι η αδράνεια.

17. Η οδύνη είναι έργο. Το να υποφέρεις ένα μεγάλο πόνο σημαίνει πως προοδεύεις με τον πιο σίγουρο τρόπο. Η ζωή εκείνων που υποφέρουν πολύ είναι πιο πλήρης από εκείνων που δεν υποφέρουν καθόλου.

18. Ο εκούσιος θάνατος μέσω αφιέρωσης δεν είναι αυτοκτονία, αλλά η αποθέωση της θέλησης.

19. Ο φόβος είναι μόνο μια τεμπελιά της θέλησης. Αυτός είναι και ο λόγος που η γνώμη των άλλων είναι κατάρα για τους δειλούς.

20. Φτάσε στο σημείο να μην φοβάσαι το λιοντάρι και το λιοντάρι θα σε φοβηθεί. Πες στον πόνο και στην οδύνη: θελω να είσαι ευχαρίστηση, και θα γίνουν ευχαρίστηση, αλλά και κάτι περισσότερο, ευλογημένα.

21. Μια σιδερένια αλυσίδα σπάει ευκολότερα από μια αλυσίδα λουλουδιών.

22. Πριν πεις αν ένας άνθρωπος είναι ευτυχής ή δυστυχής, πρέπει να γνωρίζεις πόσο αξίζει ο έλεγχος της θέλησής του. Ο Τιβέριος είχε ένα συνηθισμένο θάνατο στο Κάπρι, ενώ ο Ιησούς έδινε συνεχή απόδειξη της αθανασίας και της θειότητας του ακόμη και επάνω στο Γολγοθά.

ELIPHAS LEVI

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΟΤΗΤΑΣ

[ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΕΛΙΦΑΣ ΛΕΒΙ ΑΠΟ ΤΟΝ PAPUS]

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΜΥΓΙΑΚΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΑΜΒΛΙΧΟΣ 1993

Ο ΤΕΛΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ ΕΠΟΠΤΕΙΑ – ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ – ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

Κατά την ομόφωνον γνώμην όλων των μεμυημένων της αρχαιότητος τελικός σκοπός των Μυστηρίων ήτο η απαλλαγή απ'οτου κλοιού της Ειμαρμένης και η απόλυτος ελευθέρωσις του ανθρωπίνου πνεύματος. Εκ των συγκεκαλυμμένων περικοπών των κλασικών εξάγεται το συμπέρασμα, ότι ο άπαξ υποστάς τας δοκιμασίας και κριθείς άξιος να μετάσχη των ανωτέρων βαθμίδων της Μυήσεως, απηλλάσσετο του φόβου του μεταθανάτιου βίου και ότι απέκτα την βεβαιότητα περί αθανασίας του Πνεύματος και της επιβιώσεως της ψυχής του, μετά την μεταβολήν την καλουμένην θάνατον.

Ο Πλάτων ομιλών περί Ελευσινίων Μυστηρίων εις τον «Φαίδρον» του λέγει: «Μυηθέντες εις τα Μυστήρια ταύτα τα οποία αρμόζει να αποκαλέσωμεν τα θειότερα πάντων … απηλλάγημεν των κακών τα οποία άλλως μας αναμένουν εν τινι μελλοντικώ βίω. Ομοίως και εν συνεχεία προς την θείαν ταύτην μύησιν κατέστημεν θεαταί πλήρων, απλών, εξόχων και θείων οραμάτων, οντοτήτων πνευματικών περιβαλλομένων υπό ανεσπέρου φωτός».

Ο δε Πρόκλος διεξοδικώτερον αποκαλύπτει ότι: «οι μυούμενοι συνήντων κατ' αρχάς πολλαπλούς και πολυειδείς θεούς. Μετά την είσοδόν των όμως εις τα ενδότερα δεν απήντων πλέον κατωτέρας θεότητας, τουναντίον, εδέχοντο θείαν επιφώτισιν και μετελάμβανον αυτής ταύτης της ουσίας της θεότητος». Περαιτέρω ο αυτός συγγραφεύς προχωρεί μέχρις αντιπαραβολής της μεταδιδομένης φωτίσεως εν τοις μυστηρίοις, προς την μυστικιστικώς λαμβανομένην δια της εσωτέρας αγωγής, και λέγει: «Και ούτω εάν η ψυχή κοιτάζη προς τα έξω βλέπει σκηνάς και είδωλα πραγμάτων, επανερχομένη όμως εις εαυτήν, διακρίνει και ανακαλύπτει την ιδίαν της ουσίαν. Εν αρχή φαίνεται ότι παρατηρεί εαυτήν μόνην, αλλ' αφού εισδύσει έτι ενδότερον εις το άδυτον, τότε θεάται της θείας ουσίας, είναι δε τούτο η εξοχωτέρα των ανθρωπίνων πράξεων, τουτέστιν η ανύψωσις της ανθρωπίνης ψυχής εις ανωτέρους ορίζοντας μέχρι και του θείου, ίνα φθάση και ενωθή στενώς μετ' εκείνου όπερ είναι ανέκφραστον και υπεράνω πάντων των πραγμάτων. Όταν φθάση τόσον υψηλά, μέχρι της πρώτης Αρχής, η ψυχή τελειώνει το ταξείδιόν της και αναπαύεται».

Συμπέρασμα όλων αυτών είναι ότι «όντως οι μύσται και Επόπται οι μετέχοντες του κύκλου των μυστηρίων εδιδάσκοντο ή εμάνθανον πολλά χρήσιμα περί της παρούσης και μελλούσης ζωής, περί αναπαύσεως και κρίσεως των εν τω βίω αγαθών και κακών πράξεων. Ταύτα δε έβλεπον έτι μάλλον δια τινος υψηλοτέρας εκστάσεως εκτυλισσόμενα προ των οφθαλμών αυτών. Ώστε τα μυστήρια ενείχον ου μόνον τελετάς απλώς αλλά και υψηλοτάτας αληθείας και διδασκαλίας βαθυτέρας και μόνον ηθικάς». (Αρβανιτόπουλος, Εν λεξικώ Ελευθερουδάκη, εν λήμμα «μυστήριον»).

Εκ των μυστηρίων λοιπόν τούτων είναι εύλογον να παραδεχθώμεν ότι εις τον βαθμόν του Επόπτου των Ελευσινίων, οι μεμυημένοι Ιεροφάνται προδιέθετον τοιουτοτρόπως την ψυχήν του μυουμένου, ώστε εξ ιδίας πλέον αυτοψίας να γίνωνται μέτοχοι των ηθικών παραγγελμάτων και δια του πνευματικού των οφθαλμού να παρακολουθούν τα αποτελέσματα των γηίνων ημών πράξεων. Περαιτέρω εις ανωτέραν ακόμη βαθμίδα μυήσεων, ελάμβανε χώραν το φαινόμενον της Θεοφανείας καθ' ο ανώτεραι πνευματικαί οντότητες (πλανητικά πνεύματα) εξεδήλουν την συμμετοχήν των εις την ιεροτελεστίαν και την παρουσίαν των υπό αμόρφου ή ανθρωπομόρφου σχήματος πλέοντος εντός θαλάσσης φωτός.

Αλλά κατά την ομολογίαν της η H. P. BLAVATSKY (DOCTRINE SECRETE, Τόμος V, σελ. 314) και άλλων πολλών ερευνητών, τα φαινόμενα ταύτα της υψηλής μυήσεως, επιτελούνται και σήμερον ακόμη παρά τοις Ινδοίς Μύσταις, όπου «ανωτέρας προελεύσεως οράματα, έμπλεα αληθείας, παράγονται χάρις εις κανονικήν αγωγήν, βοηθεία βαθμιαίων μυήσεων και κατόπιν συστηματικής αναπτύξεως των ψυχικών και πνευματικών ικανοτήτων των μυστών».

Επειδή παραδεχώμεθα ότι δεν δύναται να νοηθή πραγματική μύησις άνευ της τοιαύτης θεουργίας, εποπτείας και θεοφανείας, κατά τας οποίας ο μύστης αποδεικνύεται τελείως κυρίαρχος των ψυχικών και νοητικών δυνάμεων εαυτού, των άλλων ανθρώπων και της φύσεως, πρέπει να ερευνηθή κατά πόσον ο Τεκτονισμός παρέχει τας μυστηριακάς κλείδας δι ων επιτυγχάνεται τούτο.

Τα πάντα συντείνουσιν εις το να παραδεχθώμεν ότι ο σημερινός «θεωρητικός Ε:. Τ:.» στερείται από της ιδρύσεώς του των Κλειδών της πρακτικής μυήσεως και ότι περιορίζεται απλώς εις την μυστικιστικήν οδόν, εις την εσωτέραν τελειοποίησιν δια των ηθικών παραγγελμάτων και των συμβόλων του ερμηνευομένων από της ηθικής και ακροθιγώς της κοσμογονικής πλευράς. Η εσωτέρα όμως γνώσις της οντολογικής και ανελικτικής μορφής της διδασκαλίας του, έχει προ πολλού απωλεσθή, και συγκεκριμμένως από της επισήμου ιδρύσεως της Μεγ:. Στ:. της Αγγλίας. Ο τελευταίος «πρακτικός» μεμυημένος των τεκτονικών μυστηρίων υπήρξεν ο Ηλίας Άσμολ.

Έκτοτε βεβαίως πολλαί προσπάθειαι εγένοντο προς αποκατάστασιν του Ε:. Τ:. εις το ύψος μιας τελείας μυσταγωγικής οργανώσεως, πλείστα συστήματα ανωτέρων βαθμών ιδρύθησαν, τα ονόματα μεγάλων μυσταγωγών μετά εξίσου μεγάλων απατεώνων συμπλέκονται και ο Τ:. παρουσιάζει εν τέλει πλήθος δογμάτων και απειρίαν «ανωτέρων» βάθρων, εις τους οποίους ψυχία μόνον μυσταγωγικής αληθείας ανευρίσκονται και ους δικαίως πλείστοι Τέκτονες και τεκτονικά συστήματα δεν αναγνωρίζουσι.

Εάν όμως ερευνήσωμεν επισταμένως και συστηματικώς τα σύμβολα και αλληγορίας των τεκτονικών βαθμών «εν αντιπαραβολή προς τους αρχαίους Έλληνας συγγραφείς και τα μετά τούτους φιλοσοφικά συστήματα της Ανατολής και της Δύσεως, εάν ερωτήσωμεν τους ανθρώπους, τας θρησκείας, τας φιλοσοφίας και τα μνημεία, εάν διατρέξωμεν την γην άπασαν και ερωτήσωμεν τους ανθρώπους, τας θρησκείας, τας φιλοσοφίας και τα μνημεία, εάν διατρέξωμεν την γην άπασαν και ερωτήσωμεν τους ανθρώπους και τα πράγματα, τότε ασφαλώς θα αρχίση βαθμηδόν να διαλύεται το περικαλύπτον τους οφθαλμούς ημών σκότος» και θα ίδωμεν υπό τα σύμβολα, εμβλήματα και αλληγορίας εξ ων το Αρχαίον και Αποδεδεγμένον Σκωτικόν Δόγμα είναι έμπλεον αληθείας και μεγίστης αποκαλυπτικής δυνάμεως, αι οποίαι τότε αναδύονται φωτοβόλαι εις το στερέωμα της φωτισμένης πλέον διανοίας του παρεσκευασμένου δι' ανωτέρας αποκαλύψεως Μύστου.

Η οδός είναι μακρά και σκολιά, όπως εν γένει η οδός της μυήσεως. Απαιτεί κόπους και θυσίας προ των οποίων ο αμύητος πτοείται και καταλαμβάνεται υπό ιλίγγου. Το κατόρθωμα όμως της κατακτήσεως της Σοφίας δεν είναι δια τον άνθρωπον αδύνατον. Αρκεί να μεταχειρισθή όλα τα υπό του Τ:. ενδεικνυόμενα μέσα, τα οποία αυτά καθ' εαυτά είναι απλά, πλην εξαιρετικά δύσκολα εις την κατανόησιν και εφαρμογήν των.

Τα μέσα ταύτα τα οποία εφήρμοσαν ανέκαθεν όλαι αι μυητικαί Σχολαί είναι τρία:

α) Η ηθική διδασκαλία, β) Ο Συμβολισμός και γ) Η Αλληγορία.

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΒΑΣΙΚΑΙ ΤΕΚΤΟΝΙΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΙ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗΣ & ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ 2002

Το βάπτισμα και το χρίσμα από μυητική άποψη – ΜΑΡΚΟΣ ΠΑΛΛΗΣ

Το βάπτισμα και το χρίσμα, μπορούν να ταξινομηθούν μαζί σε αυτό το πλαίσιο(1), για τον λόγο και μόνο ότι είναι εκείνα που παρουσιάζουν σαφέστερα τον χαρακτήρα μυητικών τελετών. Στο βάπτισμα υπάρχουν δύο όψεις που πρέπει να σημειωθούν, από τις οποίες η μεν πρώτη είναι ουσιαστική, η δε άλλη δευτερεύουσα. Ο ουσιαστικός σκοπός της βάπτισης είναι να δώσει ξανά στον «πεπτωκότα» άνθρωπο τη δυνατότητα του «αληθινού ανθρώπου», ή του Αδάμ στην Εδέμ. Σε αυτόν τον τελικό σκοπό μετά βίας μπορεί να καταλογισθεί ένα καθαρά «εξωτερικό» ενδιαφέρον, παρότι στην πράξη αντιμετωπίζεται κατ' αυτόν τον τρόπο, χωρίς να λαμβάνεται πραγματικά υπ' όψη η πληθώρα των ατομικών δυνατοτήτων όπως αντιπροσωπεύονται από την κατάσταση της Αδαμικής αθωότητας, η οποία, επιπλέον, αντιστοιχεί στην ανθρώπινη φύση του Χριστού, του δεύτερου Αδάμ. Ο ρόλος της δευτερεύουσας όψης του βαπτίσματος, η οποία θα μπορούσε επίσης να αποκληθεί «συλλογική» όψη, είναι να κάνει τον άνθρωπο μέλος της Χριστιανικής κοινότητας, στόχος σαφώς εξωτερικός όταν ιδωθεί ξέχωρα από την υψηλότερη δυνατότητα που περικλείει.

Από την άλλη πλευρά, το χρίσμα, η χάρη της Πεντηκοστής, παρότι περιλαμβάνει τη γενική επιδίωξη της ενίσχυσης του ανθρώπου σε όλες τις λειτουργίες που αρμόζουν στη Χριστιανική ζωή (εκτός από ζητήματα ειδικού προορισμού), στρέφεται κατά κύριο λόγο περισσότερο προς την κατεύθυνση υπερατομικών στόχων. Η δωρεά του Αγίου Πνεύματος δεν θα μπορούσε ουσιαστικά να στοχεύει μόνο σε μια ατομική συνειδητοποίηση, παρ' όλο που στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται επιπόλαια, σαν μέσον αύξησης της ευλάβειας και τίποτ' άλλο. Αν μπορεί να ειπωθεί πως το χρίσμα «ενισχύει» τη χάρη που ήδη δόθηκε στο βάπτισμα, ακόμα πιο αληθινό είναι να ειπωθεί πως υπερυψώνει αυτήν τη χάρη στην έννοια του «εκθειασμού». Με άλλα λόγια, ο φυσιολογικός σκοπός του, παρά την εξωτερική μυωπική αντίληψη, δεν μπορεί παρά να είναι η πραγμάτωση της κατάστασης του «υπερβατικού ανθρώπου» ή της «Θεοποίησης», σύμφωνα με τη Χριστιανική ορολογία. Έστι, οι δύο φύσεις του Χριστού εκπληρώνονται από τον συνδυασμό των δύο μυστηρίων. Η Ευχαριστία αποσκοπεί στο να κάνει λειτουργική αυτήν τη διπλή εκπλήρωση.

Σε αυτό το σημείο είναι σκόπιμο να απαντηθεί μια πιθανή αντίρρηση: λαμβάνοντας υπ' όψη ότι η βάπτιση χορηγείται από μακρού εις όλους αδιακρίτως, και μάλιστα τους επιβάλλεται από τη νηπιακή ηλικία είτε το θέλουν είτε όχι, θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς αν αυτό το γεγονός δεν αντιφάσκει στη μυητική αρχή, αφού η τελευταία προϋποθέτει κανονικά την «αξιολόγηση» του δέκτη και επομένως έναν επιλεκτικό χαρακτήρα στην ίδια τη χορήγηση. Η ίδια ένσταση θα μπορούσε να ισχύει και για το χρίσμα.

Νομίζουμε, πάντως, πως έχουν ήδη ειπωθεί αρκετά τα οποία δείχνουν γιατί αυτή η ένσταση δεν ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση. Αυτό οφείλεται στον δίσημο χαρακτήρα που φέρουν εξ ορισμού όλα τα ουσιώδη στοιχεία της Χριστιανικής παράδοσης από τα πρώτα της βήματα. Ένα βαπτισμένο άτομο ίσως εξακολουθεί να αγνοεί το γεγονός ότι αυτή η τελετουργία έχει κάτι περισσότερο από μια γενική σημασία. Η διδαχή που έλαβε όσον αφορά το θέμα της δύναμης του βαπτίσματος να εξουδετερώνει το «προπατορικό αμάρτημα», πιθανόν να μην σημαίνει γι' αυτόν σχεδόν τίποτα περισσότερο από ένα ηθικό όφελος, και σε αυτήν την περίπτωση – την περίπτωση της πλειοψηφίας – η συμμετοχή του στους καρπούς της βάπτισης αναγκαστικά θα παραμένει εξωτερική και κατά το πλείστον παθητική. Αν, όμως, η συνειδητοποίηση των ευρύτερων δυνατοτήτων που περιέχονται στο μυστήριο που δέχθηκε, φωτίσει το μυαλό του, αυτός ο άνθρωπος θα γίνει ικανός, από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, να προβεί σε μια ανασκόπηση του βαπτίσματός του και του χρίσματος, θεωρώντας τα σαν το άνοιγμα της πύλης μιας πραγμάτωσης που ξεπερνάει κατά πολύ τον εξωτερικό τομέα. Κανείς δεν θα τον έχει εξαναγκάσει να το κάνει, ούτε υπάρχει καμμιά εγγύηση για το πόσοι άλλοι θα κάνουν το ίδιο, έτσι ώστε η διάκριση της αξιολόγησης, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ουσιαστικά δεν θα έχει παραβλεφθεί κατ' ουδένα τρόπο, όπως δεν θα έχει επίσης παραβλεφθεί η προϋπόθεση της διανοητικής ικανότητας για έναν τέτοιο δρόμο. Η θεωρητική στάση θα πρέπει να είναι αρκετά σαφής. Όσο για την πραγματική κατανόηση όλων όσων το βάπτισμα και το χρίσμα κοινωνούν το ένα στο άλλο, αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα, ένα ζήτημα που συνιστά τη μυητική ζωή με τη Χριστιανική έννοια.

________________

1.Στο Ανατολικό τυπικό τα δύο μυστήρια τελούνται από τον ιερέα μαζί, το ένα μετά το άλλο. Η μετάθεση του χρίσματος σε κατοπινή ηλικία και η χορήγησή του από επίσκοπο ανήκουν στο Λατινικό τυπικό. Οπωσδήποτε καμμιά δογματική περιπλοκή δεν προκύπτει από αυτήν τη διαφορά.

ΜΑΡΚΟΣ ΠΑΛΛΗΣ

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ & άλλες μελέτες

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΑΚΗΣ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ – ΝΑΣΙΑ ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ 1993