Αν μ’ αγαπούσατε όσο σας αγαπώ, τότε
κανείς θνητός δε θ’ αγαπιότανε όσο
εγώ...
Πάπας Γρηγόριος ο Ζ': Γράμμα προς την
MATHILDA, δούκισσα της Τοσκάνης κι ερωμένη
του
(Αναφέρεται από τον GEORGES LAS VERGNAS στο βιβλίο
του: η πολυγαμική αγαμία του κλήρου,
σελ. 23. Βιβλιογραφικά ντοκουμέντα
υπάρχουν στο ίδιο βιβλίο στη σελ. 199. No
26, 27, 28 και 29.)
Είναι ένα καινούργιο, και διαφορετικό,
είδος ανθρώπων, μια καινούργια ράτσα,
που δε μοιάζει με τίποτα με τους ανθρώπους,
που γνωρίζαμε μέχρι χθες. Δεν έχουν
πατρίδα ούτε ήθη ούτε παραδόσεις.
Αντιμάχονται όλους τους θεσμούς,
θρησκευτικούς και πολιτικούς. Παραβαίνουν
όλους τους νόμους και καταδιώκονται
από τη νόμιμη δικαιοσύνη. Με τη συμπεριφορά
τους, σ’ όλα τα μέρη του κόσμου, έχουν
αποκτήσει τη χειρότερη φήμη. Θεωρούν
τιμή τους να χαρακτηρίζονται με το
σιχαμένο τους όνομα: Οι Χριστιανοί...
Τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι
Χριστιανοί για τις θεωρίες τους, ο
Σωκράτης τους αντιμετώπισε, για τις
δικές του θεωρίες μ’ ένα ατρόμητο
κουράγιο και μια καταπληκτική ηρεμία.
Τα λίγα αξιόλογα μέρη της ηθικής
διδασκαλίας τους, τα έχουν πει, πριν από
αυτούς, οι μεγάλοι φιλόσοφοι. Κατηγορώντας
την πατροπαράδοτη θρησκεία μας, που την
ονομάζουν ειδωλολατρία, διακηρύσσουν
πως τ’ αγάλματα των Θεών μας είναι
άψυχες πέτρες, που, πλανημένοι εμείς,
λατρεύουμε. Γνωρίζουμε όμως, πριν απ
αυτούς, με τι υλικό κατασκεύασαν οι
καλλιτέχνες τ’ αγάλματα των Θεών.
Γνωρίζουμε, πριν από αυτούς, ότι τ’
αγάλματα είναι ο υλικός συμβολισμός
των Θεών.
Γνωρίζουμε τα λόγια του Ηρόδοτου, που
είπε: «Όποιος προσεύχεται στις εικόνες,
χωρίς να γνωρίζει τους Θεούς και τους
Ήρωες, που αντιπροσωπεύουν, είναι σα να
προσεύχεται σε άψυχες πέτρες!»
Η δύναμη, που ισχυρίζονται πως έχουν,
προέρχεται από μυστηριώδη ο ν ό μ α τ α
κι επικλήσεις σε διάφορα δαιμόνια. Χάρις
στη μαγεία, ο Κύριός τους πραγματοποίησε
όλα τα καταπληκτικά έργα, που του
αποδίδουν. Έπειτα, με δολιότητα, διέταξε
τους οπαδούς του, να φυλάγονται από
αυτούς, που γνωρίζουν τα ίδια μυστικά
και την ίδια τέχνη μ’ εκείνον, και ν’
αποφεύγουν αυτούς, που φτάνουν, χάρις
στην ίδια τεχνική, στα ίδια αποτελέσματα,
γιατί υποτίθεται πως μόνον αυτός
ενισχυόταν από τη Θεία Δύναμη. Αστεία
και γελοία αντίφαση! Καταδικάζοντας
τους μιμητές του, πως δεν καταδικάζει
και τον ίδιο του τον εαυτό; Αν οι
ταχυδακτυλουργίες του δεν είναι
αποτέλεσμα άπατης και τσαρλατανισμού,
τότε γιατί οι ταχυδακτυλουργίες των
άλλων, που χρησιμοποιούν την ίδια,
ακριβώς, τεχνική, είναι απατηλές και
καταδικάσιμες;...» (Κέλσιος: Α λ η θ ή ς λ
ό γ ο ς ε ν α ν τ ί ο ν τ ω ν Χ ρ ι σ τ ι α ν
ώ ν 1 -3. Περισσότερες λεπτομέρειες για
τον συγγραφέα αυτόν, υπάρχουν στο πρώτο
μας βιβλίο, «Ο Ιησούς ή το θανάσιμο
μυστικό των Ναϊτών». Εδώ, χρησιμοποιείται
η θαυμάσια μετάφραση στα γαλλικά, του
LOUIS ROUGIER, έκδοση J.J. PAUVERT, Παρίσι 1956.).
Σε μιαν άλλη παράγραφο, του ίδιου έργου,
ο τρομερός αυτός συγγραφέας παρουσιάζει
τον τρόπο, που χρησιμοποιούσαν οι
Χριστιανοί, για ν’ αποκτήσουν οπαδούς
μέσα στα σπίτια και στις οικογένειες:
«Παρατηρήστε τους νηματουργούς, τους
σανδαλοποιούς, τους υφαντές, ανθρώπους
τελείως αμόρφωτους, πως κρατούν το στόμα
τους κλειστό, μπροστά στους κυρίους
τους, που είναι άνθρωποι έμπειροι, με
κρίση και με μόρφωση. Παρατηρήστε τους,
πως διαδίδουν τις θεωρίες τους στα π α
ι δ ι ά κ α ι σ τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς τ ω ν
σπιτιών, που είναι στο ίδιο επίπεδο
αγραμματοσύνης μ’ εκείνους. Παρατηρήστε
τους, πως διηγούνται όλες τις θαυματουργικές
ανοησίες της πίστης τους. Υποστηρίζουν
πως μόνο αυτοί είναι άξιοι εμπιστοσύνης
και μόνο αυτοί γνωρίζουν την αλήθεια.
Ο πατέρας της οικογένειας, οι παιδαγωγοί,
είναι, κατά τη γνώμη τους, τρελοί, που
αγνοούν την αλήθεια και δεν είναι ικανοί
να τη διδάξουν. Μόνο αυτοί γνωρίζουν
τον αληθινό τρόπο ζωής. Τα παιδιά, με
την απειρία τους, τους ακολουθούν εύκολα,
κι έτσι, η ευτυχία διοχετεύεται σε
ολόκληρο το σπίτι και την οικογένεια!
Αν τη στιγμή που ρητορεύουν, παρουσιαστεί
ένας παιδαγωγός ή ο πατέρας της οικογένειας
ή ένα οποιοδήποτε άλλο σοβαρό πρόσωπο,
σωπαίνουν ντροπαλοί. Κι εξηγούν τη στάση
τους αυτή, με τη δικαιολογία, ότι ο λόγος
της αλήθειας είναι φτιαγμένος μόνο για
παιδιά κι αγράμματες γυναίκες, και πως,
αν ακουστεί στ’ αυτιά των διεστραμμένων
ατόμων σαν τον πατέρα και τους παιδαγωγούς,
θα προκαλέσει τη σκληρή τιμωρία, αυτών
που τον κηρύσσουν. Φεύγοντας, δεν ξεχνάνε
να υπενθυμίζουν στ’ ανύποπτα θύματα
τους, πως, αν θέλουν να μάθουν περισσότερα,
δεν έχουν παρά να συγκεντρωθούν κρυφά
στο γυναικωνίτη ή στο μαγαζί του
σανδαλοποιού ή στο εργαστήρι του
νηματουργού, για να διδαχτούν εκεί, τον
αληθινό δρόμο της ζωής...».
Να λοιπόν, που μας δίνεται η ευκαιρία,
να θαυμάσουμε μια ζωντανή εικόνα της
εποχής. Δεν πρόκειται γι’ αναπαράσταση.
Ο Κέλσιος, που τα γράφει αυτά, και που
ήταν σύντροφος του Αυτοκράτορα Ιουλιανού,
στις φιλοσοφικές σχολές της Αθήνας,
διορισμένος, αργότερα, από τον ίδιο
ηγεμόνα, σαν διοικητής της Καππαδοκίας,
της Κιλικίας και της Βιθυνίας, θα είχε
σίγουρα άμεση εμπειρία της προπαγάνδας
των χριστιανών.
Θα ξανασυναντήσουμε ανάλογες μαρτυρίες,
σε χριστιανικά πλέον κείμενα, που
αποδεικνύουν τον προπαγανδιστικό ρόλο,
που έπαιζαν οι γυναίκες, κι ιδιαίτερα
οι νέες κοπέλες. Πολύ συχνά, τις «έδιναν
για γάμο» εξαπατημένοι από διάφορες
αόριστες υποσχέσεις (πράγμα που
απαγορευόταν αυστηρά στο Ισραήλ). Το
αποτέλεσμα ήταν να δημιουργούνται στις
κοπέλες αυτές, σοβαρά ηθικά προβλήματα,
που οι κήρυκες της νέας θρησκείας τα
δικαιολογούσαν με τις θεωρίες τους περί
αγαμίας, εγκράτειας και παρθενίας.
Στη συνέχεια του κεφαλαίου μας, θα
εξετάσουμε ένα απόκρυφο κείμενο, τις Π
ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Π α ύ λ ο υ , π ο υ λέγονται
και Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Π α ύ λ ο υ κ α ι τ η
ς Θ έ κ λ α ς . Σήμερα, υπάρχουν σε σλαβική,
συριακή και αραβική έκδοση, του 6ου
αιώνα. Υπάρχουν, ακόμα, αποσπάσματα της
ελληνικής έκδοσης, σ’ έναν πάπυρο του
5ου αιώνα. από το κείμενο αυτό, φαίνεται
καθαρά η επιρροή του Παύλου στις γυναίκες,
που, με τα κριτήρια της εποχής του, μόνο
σα μαγεία θα μπορούσε να εξηγηθεί.
Ο Παύλος συστήνει στους νέους ν’
αποφεύγουν το γάμο. Ταυτόχρονα συστήνει
το ίδιο πράγμα και στις νέες. Βλέπουμε,
όμως, πως, αν η θεωρία αυτή, για τους
πρώτους δε δημιουργεί και τόσο τραγικά
αποτελέσματα, για τις δεύτερες γίνεται
ένα είδος πραγματικής ηθικής δουλείας
στους σκοπούς του κινήματος του.
Ας εξετάσουμε, τώρα, μερικά από τα
χαρακτηριστικότερα αποσπάσματα του
κειμένου:
Ευτυχισμένοι αυτοί, που έχουν τις
γυναίκες τους, σα να μην τις είχανε,
γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν το Θεό...»
(V).
«Κι ενώ ο Παύλος έλεγε αυτά, στη συγκέντρωση
που είχε γίνει στο σπίτι του Ονησίφορου,
η Θέκλα, μια νέα κοπέλλα, που τη μητέρα
της την έλεγαν Θεοκλεία κι ήταν
αρραβωνιασμένη με κάποιον Θάμυρι,
καθισμένη κοντά στο παράθυρο, άκουγε,
μέρα και νύχτα, τα λόγια του Παύλου...
και δεν απομακρυνόταν ούτε στιγμή από
το παράθυρο... ακόμα, ε π ε ι δ ή έ β λ ε π
ε π ο λ λ έ ς γ υ ν α ί κ ε ς κ α ι π α ρ θ έ
ν ο υ ς ν α π η γ α ί ν ο υ ν π ρ ο ς τ ο ν Π
α ύ λ ο ... Δ ε ν είχε δει ποτέ της το πρόσωπο
του Παύλου, είχε ακούσει μόνο τη φωνή
και τα λόγια του...» (VII).
«...και είπε η Θεοκλεία: έχω άσχημα νέα
να σου διηγηθώ Θάμυρι. Εδώ και τρεις
μέρες και τρεις νύχτες, η Θέκλα κάθεται
κοντά στο παράθυρο και δε σηκώνεται,
ούτε για να φάει ούτε για να πιει, αλλά,
βυθισμένη σαν σε μιάν απόλυτη ηδονή,
ακούει τα λόγια ενός ξένου άντρα, που
λέει πράγματα ψεύτικα κι απατηλά. Κι
έγώ απορώ, και δεν ξέρω τι να κάνω, γιατί
η ηθική της κοπέλας μου θίγεται μ’ αυτόν
τον τρόπο, ανεπανόρθωτα...» (VIII).
«Θάμυρι, ο άνθρωπος αυτός είναι
επικίνδυνος, αναστατώνει ολόκληρη την
πόλη του Ικονίου, και μαζί και την κόρη
μου τη Θέκλα. Όλες οι γυναίκες κι οι νέοι
τον ακολουθούν και παρακολουθούν τις
διδασκαλίες του... Κι η κόρη μου, δεμένη
πάνω στο παράθυρο, σαν αράχνη, από τα
λόγια του, υ π ο φ έ ρ ε ι α π ό έναν πόθο
άγνωστο κι ένα φρικτό πάθος... Με τ α λ ό
γ ι α τ ο υ , η κ ό ρ η μ ο υ έ χ ε ι χ α θ ε ί
. . . » (IX).
«Κι όλοι τους έκλαιγαν και θρηνούσαν.
Ο Θάμυρις, γιατί έχανε έτσι τη μνηστή
του, η Θεόκλεια, γιατί έχανε την κόρη
της, κι οι δούλες, γιατί έχαναν την κυρία
τους. Μέσα στο σπίτι, βασίλευε ταραχή
και πένθος. Ωστόσο, η Θέκλα δε συγκινήθηκε
απ όλα αυτά και συνέχιζε να παρακολουθεί
αδιάκοπα τα λόγια του Παύλου...» (Χ).
«Κι ο Θάμυρις, όταν άκουσε αυτά, γεμάτος
μίσος και θυμό, σηκώθηκε και πήγε στο
σπίτι του Ονησίφορου, με άρχοντες,
διοικητικούς υπάλληλους και πλήθος
κόσμου, οπλισμένους με ξύλα. και είπε
στον Παύλο: Διέφθειρες την πόλη μας.
Μαζί μ’ αυτήν, και την αρραβωνιαστικιά
μου, ώστε να μη θέλει πλέον να με
παντρευτεί. Έλα να σε πάμε στον ηγεμόνα
Κεστίλιο. Κι όλος ο κόσμος έλεγε: οδηγείστε
το μ ά γ ο σ τ ο ν ηγεμόνα. Διέ φ θ ε ι ρ ε
ό λ ε ς τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς κ α ι τ ι ς κ ό
ρ ε ς μ α ς . . . » (XV).
«Κι ο Θάμυρις στάθηκε πάνω στο βήμα κι
είπε με δυνατή φωνή: Ανθύπατε, ο άνθρωπος
αυτός, που δε γνωρίζουμε από που έρχεται,
διδάσκει στις παρθένους, να πάψουν να
παντρεύονται· ας μιλήσει λοιπόν, κι ας
εξηγήσει σ’ εσένα, γιατί διδάσκει
παρόμοια πράγματα...» (XVI).
Από την ανάκριση που ακολουθεί, ο
Ανθύπατος καταλαβαίνει πως ο Παύλος
είναι χριστιανός και διατάζει να τον
φυλακίσουν αλυσοδεμένο, μέχρι ν’
αποφασίσει τί θα κάνει μ’ αυτόν.
Αλλά, τη νύχτα, η Θέκλα πήγε στην πύλη
της πόλης, κι έδωσε τα βραχιόλια της στο
φύλακα, για να την αφήσει να βγει έξω.
Μόλις βγήκε από την πόλη, πήγε προς τη
φυλακή. Κι εκεί, πρόσφερε έναν ασημένιο
καθρέφτη στο δεσμοφύλακα, για να την
αφήσει να δει τον Παύλο. Έπειτα, μπήκε
στο κελί του, κάθισε στα πόδια του κι
άκουσε από το στόμα του, για τα μεγαλεία
του Θεού. Κι ο Παύλος δε στενοχωριόταν
για την κατάστασή του, αλλά δίδασκε με
την ε λ ε υ θ ε ρ ί α τ ο υ Θ ε ο ύ . Κι η
πίστη μεγάλωνε μέσα στη Θέκλα, και
φιλούσε τις αλυσίδες του Παύλου...»
(XVIII).
Την ελευθερία του Θεού, ή την ελευθερία
των παιδιών του Θεού; Η διφορούμενη αυτή
φράση, υπονοεί πως οποιαδήποτε πράξη
δικαιολογείται, με την άγνοια του καλού
και του κακού!
Εδώ, θ’ ανοίξουμε μια παρένθεση. Η
μετάφραση που χρησιμοποιούμε (η κοπτική
του έκδοση χρονολογείται από τον 6ο
αιώνα, αλλά το πρωτότυπο κείμενο, πρέπει
να είναι πολύ παλαιότερο, γιατί αναφέρεται
από τον Τερτυλλιανό, στις αρχές του 2ου
αιώνα) είναι του Αββά VOUAUX, IMPRIMATUR 1912.
Στην τελευταία φράση που αναφέραμε, ο
μεταφραστής σημειώνει:
Εδώ , θα έπρεπε να σημειώσουμε πως η κατά
λέξη χρησιμοποίηση του κειμένου, δε θα
πρέπει να προκαλέσει σκάνδαλο, θα ήταν
κ α λ ύ τ ε ρ α ν α α π ο σ ι ω π ή σ ο υ μ ε
τ ο γεγονός, και να μην παρεξηγήσουμε
την απλοϊκότητα του συγγραφέα. Τελικά,
πρόκειται για μια εκδήλωση της τέλειας
χριστιανικής αγάπης, παρόμοιας με της
αμαρτωλής, που έπλυνε τα πόδια του Ιησού.
Αυτό, ακριβώς, είναι το συναίσθημα της
Θέκλας...» (σελ. 181).
Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι πως ο
Αββάς VOUAUX δεν α π ά λ υ ν ε , κατά κάποιο
τρόπο, τις εκφράσεις του αρχικού κείμενου!
Γνωρίζουμε την περίπτωση του έργου του
Αββά ΑΜΙΟΤ, που, παρουσιάζοντας τα «Α
π ό κ ρ υ φ α της Καινής Δ ι α θ ή κ η ς »
διαλεγμένα από τον DANIEL ROPS (!), φρόντισε
να τα συμμορφώσει, πριν τα παρουσιάσει
στο κοινό. Φτάνει μια απλή σύγκριση, με
το « Λ ε ξ ι κ ό τ ω ν Α π ό κ ρ υ φ ω ν » τ ο
υ Αββά MIGNE, που απευθύνεται στους
κληρικούς, για να καταλάβει κανείς τις
σκόπιμες κι υστερόβουλες παραλλαγές.
Θα παρατηρήσουμε ακόμα, πως, αν οι Π ρ ά
ξ ε ι ς του Π α ύ λ ο υ κ α ι τ η ς Θ έ κ λ α
ς έχουν καταχωρηθεί στ’ απόκρυφα, κι
αν ο Πάπας Λέων (γύρω στα 450), καταδίκασε
όλα τ’ απόκρυφα, γιατί τα χρησιμοποιούσαν
οι αιρετικοί, ωστόσο, δεν παρέλειψε να
σημειώσει πως: «...τα θαύματα που
περιγράφονται μέσα στ’ απόκρυφα, δεν
πρέπει να χαρακτηριστούν σα φανταστικά,
αλλά, είναι βέβαιο, πως, πράγματι, έγιναν
από τους αποστόλους ή από άλλους, που
επικαλέστηκαν τη δύναμη των αποστόλων».
Κι έτσι, μας δίνει τη βεβαιότητα, πως η
παραδοχή των απόκρυφων, επιτρέπεται κι
αναγνωρίζεται, αρκεί να μη χρησιμοποιηθούν
για αιρετικούς σκοπούς!
Αν ανοίξαμε αυτήν την παρένθεση, το
κάναμε ειδικά, για να επισημάνουμε το
γεγονός, πως η προσκόλληση των νέων προς
τον Παύλο, άρχιζε μ’ έ ν α σ υ ν α ι σ θ η
μ α τ ι κ ό τ ρ ό π ο , π ο υ στη συνέχεια
δικαιωνόταν από την οριστική προσχώρηση
στο κίνημα. Είδαμε όμως, πως η φυσιογνωμία
κι η γενική εξωτερική μορφή του Παύλου,
δε θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την
επιρροή του στις γυναίκες. Πρόκειται
λοιπόν, για κάτι άλλο. Κι αυτό, το κάτι
άλλο, θα το εξετάσουμε αργότερα. Ας
ξαναγυρίσουμε όμως, για λίγο, στις Π ρ
ά ξ ε ι ς τ ο υ Π α ύ λ ο υ κ α ι τ η ς Θ έ κ
λ α ς , γιατί παρουσιάζουν ενδιαφέροντα
πράγματα:
«Και στο διάστημα αυτό, έψαχναν παντού
για τη Θέκλα, οι συγγενείς της, μαζί με
τον Θάμυρι. Νόμιζαν ότι είχε χαθεί, κι
ερευνούσαν όλους τους δρόμους, για να
τη βρουν. Κάποιος σκλάβος, που ήταν φίλος
του φύλακα της πύλης, μαρτύρησε πως η
Θέκλα είχε βγει έξω από την πόλη, τη
νύχτα. Ρώτησαν το φύλακα, κι αυτός τους
πληροφόρησε πως η κοπέλα, πράγματι, είχε
βγει έξω και πήγε στη φυλακή, που κρατούσαν
τον ξένο. Πήγαν λοιπόν, στη φυλακή και
την β ρ ή κ α ν δ ε μ έ ν η μ α ζ ί τ ο υ μ’
ε ρ ω τ ι κ ά δ ε σ μ ά . Τ ό τ ε πήγαν και
μαρτύρησαν το γεγονός στον ηγεμόνα.»
(XIX).
«Ο ηγεμόνας διέταξε να οδηγήσουν εμπρός
του, τον Παύλο. Μόλις τον πήραν, η Θ έ κ
λ α ά ρ χ ι σ ε ν α κ υ λ ι έ τ α ι π ά ν ω σ
τ ο χώμα, στον τόπο ακριβώς, που καθόταν,
πριν , ο Π α ύ λ ο ς κ α ι δ ί δ α σ κ ε . Ο
ηγεμόνας διέταξε να φέρουν και τη Θέκλα,
κι εκείνη υπάκουσε στη διαταγή, όλο
χαρά. Κι όταν ο Παύλος ξαναπαρουσιάστηκε,
εμπρός στον ηγεμόνα, το πλήθος φώναζε
δυνατά: Ε ί ν α ι μ ά γ ο ς , σ κ ο τ ώ σ τ ε
τ ο ν ! Ωστόσο, ο ηγεμόνας άκουγε μ’
ευχαρίστηση τα λόγια του Παύλου. Κατόπιν,
συγκέντρωσε το συμβούλιο, κάλεσε τη
Θέκλα, λέγοντας της: Γιατί αρνείσαι να
παντρευτείς με τον Θάμυρι, σύμφωνα με
τα έθιμα του Ικόνιου; Εκείνη όμως,
στεκόταν σιωπηλή και κοίταγε με πόθο
τον Παύλο. Τότε, η μητέρα της, βλέποντας
πως δ ε ν α π α ν τ ο ύ σ ε σ τ ο ν η γ ε μ ό
ν α , φώναξε: Κάψτε την παράνομη, κάψτε
την, αυτήν που αντιτίθεται στο γάμο,
κάψτε την, στη μέση του θεάτρου, για να
παραδειγματιστούν όλες οι άλλες γ υ ν
α ί κ ε ς . » (XX).
«Κι ο ηγεμόνας δεν ήταν σύμφωνος με την
καταδίκη, κι υπέφερε γι’ αυτό. Ωστόσο,
μαστίγωσε τον Παύλο και τον έδιωξε από
την πόλη. Κατόπιν, διέταξε να κάψουν τη
Θέκλα. Όλος ο κόσμος, και μαζί κι ο
ηγεμόνας, πήγε στο θέατρο, για να
παρακολουθήσει την εκτέλεση της νέας.
Κι η Θέκλα ήταν σαν ένα χαμένο στην έρημο
πρόβατο, που αναζητά το Βοσκό του. Έ τ σ
ι κ ι ε κ ε ί ν η , α ν α ζ η τ ο ύ σ ε τ ο ν Π
α ύ λ ο ! Κι όπως γυρόφερνε το Βλέμμα της,
μέσα στο πλήθος, είδε τον Κύριο με τη
μορφή του Παύλου κι είπε: Ίσως να έχανα
το κουράγιο μου, και γι’ αυτό ήρθε ο
Παύλος, για να με ενισχύσει. και κ ά ρ φ
ω ν ε π ά ν ω τ ο υ τ ο β λ έ μ μ α τ η ς , μ ε
π ό θ ο . Αλλά, εκείνος ανέβηκε στον
ουρανό.» (XXI).
Η συνέχεια της αφήγησης είναι ακόμα πιο
καταπληκτική. Ξεσπάει μια ε ξ έ γ ε ρ σ
η τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν , π ο υ προσπαθούν
ν’ απελευθερώσουν τη Θέκλα. Πράγματι,
πετυχαίνουν το σκοπό τους, κι η Θέκλα
σώζεται και φεύγει ντυμένη σαν άντρας,
μαζί μ’ ένα πλήθος από νέους και νέες.
Ξανασυναντάει τον Παύλο, στην Αντιόχεια
της Πισιδίας.
Ας αφήσουμε κατά μέρος, όλα τα θαυματουργικά
γεγονότα, όπου οργιάζει η φαντασία του
συγγραφέα και των μεταγενέστερων
αντιγραφέων. Παραμένει, η ιστορία της
Θέκλας, σαν ιστορικό
γεγονός, που, όπως μας λέει ο Αββάς
VOUAUX, «τιμήθηκε πάντοτε με ιδιαίτερο
τρόπο από την εκκλησία».
Παρατηρούμε πως η «γοητεία» του Παύλου
στις γυναίκες, με σκοπό τη μεταμόρφωση
τους σε προπαγανδίστριες του κινήματός
του, η «γοητεία» αυτή, είναι ένα
αναμφισβήτητο γεγονός και μένει μόνο
το πρόβλημα μιας ριζοσπαστικής ερμηνείας
της. Βέβαια, υπάρχουν άπειροι κύριοι,
που θα μας διαβεβαιώσουν πως η «γοητεία»
αυτή, δεν είναι τίποτα άλλο, παρά το ίδιο
το .«Άγιο Πνεύμα». Αλλά, ένα «Άγιο Πνεύμα»,
που κάνει μια κοπέλα να κυλιέται πάνω
στο χώμα, που καθόταν προηγουμένως ο
Παύλος, που την κάνει να μένει βουβή,
αντικρίζοντας τον, που την υποχρεώνει
να μοιράζει τα κοσμήματα της, για να
μπορέσει να τον συναντήσει, ένα τέτοιο
«Άγιο Πνεύμα», αφήνει σκεπτικό τον
οποιοδήποτε λογικό αναγνώστη.
Η περίπτωση που διαβάσαμε, θυμίζει,
καθαρά, την περίπτωση της Δρουσίλλας,
που χάρις στην γοητεία του Σίμωνα του
Μάγου, εγκατέλειψε το σύζυγο της, το
βασιλιά της Εμεσού, Αζίζ, για να πάει να
ζήσει μ’ έναν απελεύθερο, τον προκουράτορα
της Ιουδαίας, Αντώνιο Φέλιξ. Κι
επιβεβαιώνει, γι’ άλλη μία φορά, το
συλλογισμό μας, πως ο Σίμωνας ο Μάγος
δεν ήταν άλλος από τον Παύλο, τον πρώην
Ιδουμαίο πρίγκιπα Σαύλο ή Σαούλ…
Και ξαναγυρίζουμε σ’ έναν άλλο συλλογισμό
μας, που, σύμφωνα μ’ αυτόν, η κόρη του
Γαμαλιήλ δέχτηκε, αρχικά, να παντρευτεί
τον Σαύλο, όχι γιατί γοητεύτηκε από την
ομορφιά του, αλλά, γιατί ο
τελευταίος χρησιμοποίησε κάποιο τέχνασμα
μαγικό.
Άλλωστε, θα κάναμε λάθος, αν νομίζαμε
πως, μόνο στην περίπτωση του Παύλου,
συναντάμε αποδείξεις, για την πρακτική
εφαρμογή της μαγείας. Όλοι οι χριστιανοί
χρησιμοποιούσαν τη θεραπευτική μαγεία,
κι υπάρχουν αδιαμφισβήτητες αποδείξεις,
στ’ αρχαία κείμενα, γι’ αυτό. Είναι
πολύ πιθανό, πως, πάλι, κάποια μαγικά
τεχνάσματα χρησιμοποιούσαν για ν’
αντιμετωπίσουν, μ’ εντυπωσιακό τρόπο,
τα θηρία μέσα στα θέατρα και στις αρένες.
Ωστόσο, τις γνώσεις αυτές, τις γνώριζαν
λίγοι μόνο, ηγέτες του κινήματος και
τις κρατούσαν μυστικές από το μεγάλο
πλήθος των πιστών. Η φανατική αυτή
μυστικότητα κι ο φόβος να μην αποκαλυφθούν
τα επικίνδυνα κι ενοχοποιητικά μυστικά,
είχε σαν αποτέλεσμα να χαθούν, σιγά -
σιγά, οι γνώσεις αυτές, και ν’ απομείνει
μόνο η τυπική εφαρμογή τους, χωρίς πλέον
τα καταπληκτικά φαινόμενα, που διατηρήθηκαν
με τη μορφή του εξορκισμού, των τελετουργιών
κ.τ.λ.
Να τι μας λέει ο Ωριγένης στο « Κ α τ ά Κ
ε λ σ ί ο υ » : Υπάρχουν μερικές γνώσεις,
που τις κρύβουν από το πολύ πλήθος, κι
αποκαλύπτονται, μόνο σε ειδικές
περιπτώσεις, και μετά την εσωτερική
διδασκαλία. Οι γνώσεις αυτές, δεν
αποτελούν καθαυτό χριστιανικές θεωρίες.»
Ας εξετάσουμε τώρα, μερικά ακόμη κείμενα
που αποκαλύπτουν τις μυστικές μαγικές
ενέργειες των χριστιανών προπαγανδιστών,
εφαρμοσμένες πάνω στις γυναίκες των
ειδωλολατρικών εθνών. Ο R.P. FESTUGIERE, Ο.Ρ.,
στον τέταρτο τόμο του έργου του η
Αποκάλυψη του Ερμή του Τρισμέγιστου,
του Ά γ ν ω σ τ ο υ Θ ε ο ύ τ η ς Γ ν ώ σ η ς
, υπογραμμίζει το γεγονός, πως
«επαναλαμβάνεται συνεχώς η ίδια ιστορία,
που αποτελεί έναν από τους φ ι λ ο σ ο φ
ι κ ο ύ ς τόπους της απόκρυφης φιλολογίας.
Ένας ηγεμόνας, ένας βασιλιάς, ένας
συγγενής του βασιλιά, ένας τοπικός
άρχοντας, είναι παντρεμένος και ζει σε
αρμονική σχέση μ ε τ η γ υ ν α ί κ α τ ο υ
κ α ι τ α παιδιά του. Ο απόστολος
παρουσιάζεται και προσηλυτίζει τη
γυναίκα: η τελευταία αρνείται, πλέον,
τα συζυγικά της καθήκοντα απέναντι στον
άντρα της κι αποφασίζει να παραμείνει
«αγνή» και «ανέραστη», (σελ. 227).
Αναφέρουμε χαρακτηριστικά:
- Ο ηγεμόνας Αγρίππας και οι τέσσερεις
ερωμένες του, στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Π έ
τ ρ ο υ (XXXIV - Μέσα στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ
Π έ τ ρ ο υ , μ α ς λένε πως ο απόστολος
καταδιώχτηκε, επειδή δίδασκε στις
γυναίκες της Ρωμαϊκής αριστοκρατίας
ν’ αποφεύγουν τις σεξουαλικές σχέσεις
με τον άντρα τους. - βλ. Σχετικά Π ρ ά ξ ε
ι ς τ η ς V E R C E I L , 33- Eξ’ άλλου, ένας
πάπυρος, που περιέχει αποσπάσματα από
τις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Π α ύ λ ο υ , μ α ς
λέει πως, στην Έφεσο, η σύζυγος κάποιου
Διόφαντου, μόλις έγινε μαθήτρια του
Παύλου, έμεινε καθισμένη στα πόδια του,
να τον ακούει μέρα και νύχτα. Ο σύζυγος,
από θυμό και φθόνο, προσπάθησε να
παραδώσει τον Παύλο στο τσίρκο, να τον
φάνε τα θηρία, φυσικά, δεν πέτυχε το
σκοπό του, γιατί δεν ήταν εύκολο να
τιμωρήσει κανείς, με τέτοιο τρόπο, ένα
Ρωμαίο πολίτη. Ωστόσο, το γεγονός αυτό,
έδωσε την ευκαιρία στον Παύλο, να
καυχιέται πως πάλεψε και νίκησε τα θηρία
στο τσίρκο της Εφέσου – βλ. Α ' Π ρ ο ς Κ
ο ρ ι ν θ ί ο υ ς , ΙΕ', 32-.).
- Ο Ανθύπατος της Ιεράπολης Νικάνωρας
και η γυναίκα του, στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο
υ Φ ι λ ί π π ο υ (114).
- Ο Άρχοντας Αιγειάτης και η γυναίκα του
Μαξιμίνα, στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Α ν δ ρ
έ α . (3).
- Ο Στρατηγός της Εφέσου Ανδρόνικος, και
η γυναίκα του Δρουσιάνα, στις Π ρ ά ξ ε
ι ς τ ο υ Ι ω ά ν ν η . (63).
- Ο Χαρίσιος, συγγενής του Βασιλιά, κι η
Μυγδωνία, στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Θ ω μ ά
(82).
- Ο Βασιλιάς Μισδαίος κι η Τέρτια, πάλι
στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Θ ω μ ά . (134).
Στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Α ν δ ρ έ α , η
Μαξιμίνα, μετά την απώθηση του άντρα
της, Αιγειάτη, τ ρ έ χ ε ι ν α σ υ ν α ν τ ή
σ ε ι τον απόστολο Αντρέα, στην φυλακή
που τον έ χ ο υ ν κ λ ε ί σ ε ι . Σ τ ο ν
διάλογο του, μαζί της, βλέπουμε ν’
αποκαλύπτεται, ενός άλλου είδους σχέση,
κι όχι η απλή μύηση στις θεωρίες της
νέας θρησκείας. Φανερώνεται, δηλαδή, η
προσπάθεια του απόστολου να κάνει τη
γυναίκα να μισήσει το νόμιμο σύζυγο της
και να υποδουλωθεί απόλυτα σ’ αυτόν:
«Απόδιωξε όλες τις προσπάθειες του
άντρα σου, να σε κατακτήσει, κ ά ρ φ ω σ
ε τ ο β λ έ μ μ α σ ο υ π ά ν ω μ ο υ , έστω
κι αν είμαι μακρυά, κ α ι θ α δ ε ι ς π ο υ
θ α ο τ ν π ι ά σ ε ι μ α ρ α σ μ ό ς κ α ι θ
α σ β ή σ ε ι μ α κ ρ ι ά σ ο υ . Γιατί, κι
αυτό είναι το σημαντικότερο σημείο, που
ξέχασα ώς τώρα να σου πω, βλέπω σ’ εσένα
να ξαναγιεννιέται η Εύα, και μ έ σ α μ ο
υ ν α ξ α ν α ν ο ι ώ ν ε ι ο Α δ ά μ . Γιατί,
αυτό που συνέβη στην Εύα από άγνοια, σ’
εσένα που προσφέρω την ψυχή μου, θα
συμβεί με την πίστη σου. Και το πνεύμα,
που με την πτώση της Εύας, έχασε τον
έλεγχο της ουσίας του, το πνεύμα αυτό,
εγώ το ξαναζωντανεύω μέσα σου, από τη
στιγμή που θα πιστέψεις πως έχει
αναστηθεί» ( Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Α ν τ ρ έ α
XL).
Αν τα παραπάνω λόγια δε θυμίζουν στον
αναγνώστη μαγική υποβολή, με βάση το
συναισθηματικό αισθητήριο, τότε τα
λόγια και οι λέξεις έχουν χάσει πια τη
σημασία τους.
Στις Π ρ ά ξ ε ι ς τ ο υ Φ ι λ ί π π ο υ ,
συναντάμε, και πάλι, την κακή φήμη των
αποστόλων σαν διαφθορέων των γυναικών.
Θα ξαναχρησιμοποιήσουμε ένα κείμενο
του R.P. FAS-IUCIERES:
«Μόλις ο απόστολος Φίλιππος πλησίασε
μια ελληνική πόλη, οι κάτοικοι, και
προπάντων οι Εβραίοι, ξεσηκώνονται. Ο
Φίλιππος είχε την φήμη, πως χ ώ ρ ι ζ ε
τις γυναίκες από τους ά ν τ ρ ε ς τ ο υ ς
. Θ α πρέπει, λοιπόν, να τον εμποδίσουν
να μπει στην πόλη και να τον διώξουν,
πριν εγκατασταθεί κι α ρ χ ί σ ε ι ν α δ
ι α φ θ ε ί ρ ε ι τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς » (βλ.
239).
Το ίδιο συμβαίνει με τον Χαρίσιο και τη
Μυγδωνία, στις Π ρ ά ξ ε ι ς του Θ ω μ ά ,
όπως μας λέει ο ίδιος συγγραφέας:
Η Μυγδωνία, αφού απώθησε το σύζυγο της
Χαρίσιο, ψ ά χ ν ενα βρεί τον απόστολο
Φίλιππο, στη φυλακή τ ο υ » . (σελ. 240).
Βέβαια, μέσα στα ορθόδοξα χριστιανικά
κείμενα, η προσκόλληση των γυναικών,
προς τους διάφορους απόστολους, είναι
πάντοτε πλατωνική. Αλλά δε βλέπουμε
τότε, γιατί αυτή η προσκόλληση εκφράζεται
με τόσο απόλυτο τρόπο και πως οι γυναίκες
αυτές, εκδηλώνουν μ’ ένα φανατικό τρόπο
τη συμπάθεια τους, για τη νέα θρησκεία.
Δε βλέπουμε, γιατί αυτή η «πνευματική
προσκόλληση» να έχει πάντοτε σαν
αποτέλεσμα, την εγκατάλειψη του νόμιμου
συζύγου και τον ασυγκράτητο πόθο, ν’
ακολουθούν τον απόστολο, παντού όπου
πηγαίνει, προσφέροντας πρόθυμα, υπάρχοντα,
οικογενειακή γαλήνη, σώμα και ζωή. Ίσως,
θα πρέπει, και πάλι, να δικαιολογήσουμε
τα φαινόμενα αυτά, σαν επεμβάσεις του
Αγίου Πνεύματος; και τότε, τί γίνεται
με την περίφημη ιερότητα του γάμου;
Αν έχουμε ακόμα αμφιβολίες, δεν έχουμε
παρά να εξετάσουμε ανάλογα κείμενα, που
τα έχουν γράψει οι ίδιοι, οι Πατέρες της
Εκκλησίας, και που δε δίστασαν, στις
περιπτώσεις αυτές, να χρησιμοποιήσουν
τη σωστή φρασεολογία, γιατί επρόκειτο
για κείμενα, που γράφτηκαν για να
πολεμήσουν αιρετικούς, και, στην
πραγματικότητα, πολιτικούς τους
αντιπάλους: θα αναφέρουμε, χαρακτηριστικά,
τον Άγιο Ειρηναίο, στο έργο του Κ α τ ά
Αιρέσεων, που γράφτηκε με σκοπό να
στιγματίσει το γνωστικιστή Μάρκο:
Ασχολείται προπάντων με τις γυναίκες,
κι αυτές χρησιμοποιεί για τους σκοπούς
του. Διαλέγει κατά προτίμηση μεγάλες
κυρίες, με αρι σ τ ο κ ρ α τ ι κ ή κ α τ α γ
ω γ ή κ α ι π λ ο ύ σ ι ε ς . Ο συνηθισμένος
του τρόπος, για να τις διαφθείρει, είναι
η χρησιμοποίηση της παρακάτω κολακευτικής
φρασεολογίας: Θα σου προσφέρω, μέρος
από τη χάρη μου, γιατί, κι οι άγγελοι
αντικατοπτρίζουν καθημερινά, μέρος από
τη χάρη του Παντοδύναμου". Η Μεγαλοσύνη
κατοικεί σ’ εμάς και πρέπει οι υπάρξεις
μας να λυώσουνε στην Ένωση. Δέξου εμένα,
και μ’ εμένα τη Χάρη. Να είσαι πάντα
έτοιμη, όπως η νεαρή σύζυγος περιμένει,
κάθε στιγμή, το νεαρό της σύζυγο. Έτσι.να
είσαι κι εσύ, για μένα. Σ τ ή σ ε , σ τ η ν
υ φ ι κ ή σ ο υ κ ά μ α ρ α , τ ο σπέρμα του
Φωτός. Πάρε απ ’ το χέρι μου το νεαρό
σου σύζυγο, δώσ’ του μια θέση μέσα σου,
κ α ι β ρ ε ς μ έ σ α σ ο υ μ ι α θ έ σ η γ ι
’ α υ τ ό ν . (Σ.Σ. Ο ενήλικος αναγνώστης
δε χρειάζεται συμπληρωματικές πληροφορίες,
για να καταλάβει...). Κοίτα, η Χάρη μπήκε
μέσα σου, άνοιξε το στόμα σου και
προφήτεψε... Κι αν η γυναίκα του απαντήσει:
Ποτέ μου δεν προφήτεψα, δεν ξέρω να
προφητεύω! εκείνος, αφού κάνει ορισμένες
άλλες ενέργειες, που υποτάσσουν τελείως
το πνεύμα της, σ’ αυτόν, της λέει: Άνοιξε
το στόμα σου, πες οτιδήποτε, και θα
προφητέψεις. Τότε, εκείνη, κολακευμένη
και παγιδευμένη στα λόγια του, με την
ψυχή της ηδονισμένη στη σκέψη μόνο πως
θα προφητέψει, με τη καρδιά να καίει από
τον πόθο, ανοίγει το στόμα της, λέει την
οποιαδήποτε ανοησία, ανάλογη με την
ψυχική και πνευματική της κατάσταση....
Κι από εκείνη τη στιγμή, θεωρεί τον εαυτό
της προφήτη και νοιώθει μιαν απέραντη
ευγνωμοσύνη για τον Μάρκο, που την έκανε
να κοινωνήσει τη Θεία Χάρη. Προσπαθεί
να του δείξει την ευγνωμοσύνη της, όχι
μόνο προσφέροντας του, οτιδήποτε υλικό
πράγμα κατέχει (ήδη έχει συγκεντρώσει
ένα τεράστιο ποσό από πολύτιμα
αντικείμενα), αλλά, ακόμα, προσφέροντας
του και το σώμα της άπειρες φορές, γιατί
νοιώθει τον ασυγκράτητο πόθο, να ενωθεί
μαζί του, και, μαζί του να ενωθεί με την
τελειότητα και να λιώσει την ύπαρξή
της, μέσα στην απόλυτη Ένωση». (Ειρηναίος:
Κ α τ ά Α ί ρ έ σ ε ω ν , I, XIII, 3),
Ο Μάρκος αυτός, ήταν μαθητής του Βαλέντιου
και ιδρυτής της Μ ε γ ά λ η ς Γ ν ω σ τ ι κ
ι σ τ ι κ ή ς Ε κ κ λ η σ ί α ς , γύρω στα
τέλη του 2ου αιώνα. «Δεν πρόκειται για
κάποια μικρή αιρετική ομάδα, ούτε ο
αρχηγός της ήταν κάποιος ασήμαντος
ειδωλολάτρης. Ο Μάρκος ήταν χριστιανός
ηγέτης, κι ο Ειρηναίος, παρουσιάζοντας
τον τρόπο που χρησιμοποιούσε, για να
διαφθείρει τις γυναίκες στ’ όνομα της
νέας θρησκείας, αφήνει έμμεσα να εννοηθεί
πως κι άλλοι εφάρμοζαν, ακριβώς, το ίδιο
σύστημα.
Σ’ ένα άλλο παλαιό κείμενο, τον Π ο ι μ
έ ν α , π ο υ υποτίθεται ότι γράφτηκε
περίπου στα 150, ο συγγραφέας του, κάποιος
Ερμάς, επαναλαμβάνει την ίδια μαρτυρία,
λέγοντας: «...αυτοί που είναι περισσότερο
αμαρτωλοί, είναι οι διάκονοι που π ρ ο
φ η τ ε ύ ο υ ν , αυτοί που αρπάζουν τα
υπάρχοντα από τις χ ή ρ ε ς κ α ι τ α ο ρ
φ α ν ά , κ α ι π ο υ πλουτίζουν χρησιμοποιώντας
για το σκοπό αυτόν, τις γνώσεις που τους
δόθηκαν...» (IX, 26).
(Α ́προς Τιμόθεον Ε', 3). Ο EUGENE SUE, στον Π ε
ρ ι π λ α ν ώ μ ε ν ο Ι ο υ δ α ί ο του, δεν
έβγαλε τίποτα από τη φαντασία του...
Θα κάναμε ένα μεγάλο λάθος, αν νομίζαμε
πως η εφαρμογή της μαγικής τεχνικής
στις γυναίκες, με σκοπό την εκμετάλλευση
τους για τους σκοπούς του κινήματος,
είναι μεταγενέστερη από το θάνατο του
Ιησού το 34. Ο αναγνώστης δεν έχει, παρά
να μελετήσει το κεφάλαιο «Ο Ιησούς κι
οι γυναίκες», του προηγούμενου έργου
μας, για να πειστεί πως κι ο ίδιος, ο
Ιησούς, χρησιμοποιούσε μια παρόμοια
μέθοδο.
Ας αναφέρουμε μερικά, χαρακτηριστικά:
«Ήσαν δε και γυναίκες από μακρόθεν
θεωρούσαι, εν αις ην και Μαρία η Μαγδαληνή
και Μαρία η του Ιακώβου του μικρού και
Ιωσή μήτηρ, και Σαλώμη, αι και ότε ην εν
τη Γαλιλαία ηκολούθουν αυτώ και δ ι η κ
ό ν ο υ ν αυτώ, και άλλαι πολλαί αι
συναναβάσαι αυτώ εις Ιεροσόλυμα...» ( Μ
ά ρ κ ο ς ΙΕ', 40).
Ο Λουκάς προσθέτει την πληροφορία, πως
οι γυναίκες τον ενίσχυαν με τα υπάρχοντα
τους, δηλαδή με χρήματα κι άλλες προσφορές,
πράγμα που βγαίνει έξω από τα όρια της
κλασσικής φιλοξενίας.
Ένα πολύ παλαιό απόκρυφο, που κατέχουμε
ένα αντίγραφό του, του 4ου αιώνα, ενώ τ’
αρχικό γράφτηκε ανάμεσα στα 175 -180, μας
δίνει μια σίγουρη μαρτυρία για το
γεγονός:
«Κι η Σαλώμη είπε: Ποιος είσαι άνθρωπε;
Ποιος σου επέτρεψε να φας στο τραπέζι
μου και ν’ ανέβεις πάνω στο κρεββάτι
μου; Κι ο Ιησούς της είπε: Είμαι εκείνος,
που προέρχεται από εκείνον, που είναι
ίσος του. Μου εδόθη, αυτό που ανήκει στον
πατέρα μου... Κι η Σαλώμη απάντησε: Γίνομαι
μαθήτρια σου και σε ακολουθώ. ( Ε υ α γ γ
έ λ ι ο τ ο υ Θ ω μ ά , FOLIO 43, παρ. 65, μετ. JEAN
DORESSE, Παρίσι 1959, PLON).
Άλλωστε, είναι γνωστό, πως οι διάφορες
κακόφημες «φάρες», του καιρού εκείνου,
ενίσχυαν το ταμείο των Ζηλωτών, με σοβαρά
χρηματικά ποσά, γεγονός που επισημάναμε,
στο προηγούμενο βιβλίο μας. Αυτός ήταν
ο λόγος, που ο Ιησούς έβαλε σε πρώτη
μοίρα τους τελώνες και τις πόρνες, μέσα
στο «Βασίλειο τ ́ Ουρανού»... ( Μ α τ θ α
ί ο ς ΚΑ', 31 - 32).
Είναι βέβαιο, πως μια αναφορά του Πόντιου
Πιλάτου, που αφορούσε τους λόγους της
καταδίκης του Ιησού, στάλθηκε στη Ρώμη.
Ο Ιησούς είχε προσπαθήσει, μ’ επαναστατικά
μέσα, να πετύχει την παλινόρθωση της
Δαυϊδικής δυναστείας στο θρόνο του
Ισραήλ, ενώ, ταυτόχρονα, είχε αρνηθεί
την προσφορά, που του έκανε ο Τιβέριος
Καίσαρ, να τον ανακηρύξει, δηλαδή Τετράρχη
της Πανειάδας. Οι αναφορές διατηρήθηκαν
στ’ αρχεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας,
κι ο Αυτοκράτορας Ιουλιανός αναφέρεται
σ’ αυτές, όταν εξαπολύει την πολεμική
του, εναντίον των χριστιανών. Και να
τώρα, μια άμεση και φανερή μαρτυρία, για
τις σχέσεις που διατηρούσε το κίνημα
των Ζηλωτών, με τη φάρα της πορνείας του
καιρού του!
Η Χ λ ι δ ή , υποδέχτηκε τον Κωνσταντίνο
τρυφερά, τον πήρε στην αγκαλιά της και
τον έντυσε με ρούχα πλούσια κι αστραφτερά,
ύστερα τον οδήγησε στη Δ ι α φ θ ο ρ ά . .
. Έτσι, ο ηγεμόνας έκανε τη γνωριμία του
με τον Ιησού, που σ ύ χ ν α ζ ε σ’ α υ τ ά
τ α μ έ ρ η , φωνάζοντας στους διαβάτες:
Ό λ ο ι ο ι δ ι α φ θ ο ρ ε ί ς , ό λ ο ι ο ι π
ό ρ ν ο ι , όλοι οι κακόφημοι κι οι
καταραμένοι, ας πλησιάσουνε εδώ, με
πίστη και χωρίς φόβο! Βαπτίζοντάς σας,
μέσα στο νερό αυτό, που βλέπετε μπροστά
σας, θα γίνετε και πάλι αγνοί κι
αναμάρτητοι! Κι αν κανείς από σας, μετά
το βάπτισμα, ξανακάνει τα ίδια λάθη,
αφού κτυπήσει το στήθος του και το κεφάλι
του σ’ ένδειξη μετάνοιας, εγώ θα τον
ξανακάνω αγνό!...» (Ιουλιανός Καίσαρ: Άπ
α ν τ α , μετ. J. BIDEZ, Παρίσι 1932, LES BELLES -
LETTRES).
Θα πρέπει ν’ αναφέρουμε πως ο Κωνσταντίνος
«ο άνθρωπος γεμάτος εγκλήματα», όπως
τον χαρακτηρίζουν οι ίδιοι, οι
εκκλησιαστικοί πατέρες, (δολοφόνησε τη
γυναίκα του, το γυιό του κι αμέτρητους
συγγενείς και φίλους του), υπήρξε ένα
άτομο γνωστό για τη διαφθορά του. Αυτό,
βέβαια, δεν έμπόδισε τον Καρλομάγνο, να
τον αγιοποιήσει τον 9ο αιώνα. Πράγματι,
ο Καρλομάγνος έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον
για την «αγιοποίηση» του συναδέλφου
του, του Κωνσταντίνου. Άλλωστε, κι η ζωή
του ίδιου, ήταν ανάλογη με την εγκληματική
σταδιοδρομία του «αγίου» του. Το 782,
έσφαξε τεσσεράμισυ χιλιάδες αιχμαλώτους
στο Βερντέν. Παντρεύτηκε η απόκτησε
εννιά συζύγους κι ερωμένες (είναι πολύ
δύσκολο αυτήν την εποχή να προσδιορίσουμε
τη διαφορά, ανάμεσα στις ερωμένες και
τις συζύγους), κι ακόμα, ήταν αιμομίκτης.
Ο μοναχός EGINHARD, χρονικογράφος και
Βιογράφος του Βασιλιά, αφηγείται πως ο
Καρλομάγνος απέφευγε να παντρέψει τις
κόρες του, γιατί «τις χρησιμοποιούσε
σαρκικά σα συζύγους του». Βέβαια, το
γεγονός αυτό δεν εμπόδισε την Εκκλησία,
με τη σειρά της, ν’ ανακηρύξει Άγιο, και
τον Καρλομάγνο, και προστάτη των σχολείων!
Ο Πάπας Ιωάννης ο ΚΓ ́ τον διέγραψε από
τον κατάλογο των αγίων, μαζί με αρκετούς
ακόμα, που υπήρχαν αμφιβολίες για την
αγιοσύνη τους. Όσο για τον Κωνσταντίνο,
είναι σίγουρο πως δεν είδε, ποτέ του,
στον ουρανό το περίφημο λάβαρο με το
σταυρό και τη φράση «εν τούτω νίκα»! Ο
βιογράφος κι υμνητής του Ευσέβιος της
Καισαρείας, αγνοεί το γεγονός, που
αποτελεί προϊόν της φαντασίας του
Λακτάντιου. Ο τελευταίος, χ ρ ι σ τ ι α ν
ο π ο ί η σ ε μ ι α φήμη, που έλεγε πως ο
Κωνσταντίνος μπαίνοντας σ’ ένα ναό του
Απόλλωνα, είδε το θεό να του προσφέρει
μια κορώνα. Ο Λακτάντιος δε δίστασε να
τροποποιήσει τη φήμη... Έτσι, ενώ αιμοβόρα
και διεφθαρμένα υποκείμενα, σαν τον
Κωνσταντίνο και τον Καρλομάγνο,
ανακηρύσσονται «άγιοι», ο πράος και
καλοκάγαθος Ιουλιανός, ο προστάτης των
γραμμάτων, ο ιδρυτής αμέτρητων σχολείων,
νοσοκομείων, γηροκομείων κι ορφανοτροφείων,
αυτός που ήξερε, πραγματικά, τι θα πει
φιλοσοφική εγκράτεια, και που συγχωρούσε
και τους χειρότερους εχθρούς του,
εξευτελίστηκε, βρίστηκε, στιγματίστηκε
στην Ιστορία, και δολοφονήθηκε ύπουλα.
Ένα γεγονός, που, σύμφωνα με τα έθιμα
της εποχής, προκάλεσε βίαιες αντιδράσεις
του πληθυσμού εναντίον του Παύλου και
των οργάνων του στη Ρώμη, ήταν η οργάνωση
ενός γυναικείου οργίου, που, με
χριστιανικούς όρους, ονομάστηκε
«ευχαριστία» κι ήταν μέρος από τις
τελετουργίες μιας «αγάπης». Το συμβολικό
κρασί της «ευχαριστίας» αυτής, θα πρέπει
να ξεπερνούσε, κατά πολύ, τη μυστικιστική
του χρήση, αν παρατηρήσουμε, προσεκτικά,
τις διαμαρτυρίες του Παύλου στην Α ́ π
ρ ο ς Κορινθίους Ε π ι σ τ ο λ ή , ΙΑ', 2 0 -
2 1 .
Πράγματι, έπειτα από τ’ αμέτρητα
γυναικεία όργια και τα σκάνδαλα, που
προκαλούσαν στη Ρώμη οι Βακχίδες, η
σύγκλητος, γύρω στο 186 π.Χ. και, πιθανόν,
πολύ νωρίτερα από τη χρονολογία αυτήν,
απαγόρεψε, σ’ ολόκληρη την Ιταλία, τις
γυναικείες εορταστικές εκδηλώσεις,
υπενθυμίζοντας πως, από την εποχή του
Ρωμύλου, α π α γ ο ρ ε υ ό τ α ν α υ σ τ η ρ
ά σ τ ι ς γ υ ν α ί κ ε ς ν α π ί ν ο υ ν κ ρ
α σ ί . Απαγορευόταν, ακόμα, και να βαστούν
στα χέρια τους τα κλειδιά από τα κελάρια
και τις κρασαποθήκες. Η γυναικεία μέθη
είχε χαρακτηριστεί από τον Ρωμύλο, σαν
ισότιμη με την απιστία, γιατί, με τη
μέθη, η γυναίκα απατούσε τον άντρα της,
με τον οποιονδήποτε θεό. Έτσι, η μόνη
ηδονή, που θεωρούσαν επιτρεπτή στη
γυναίκα, ήταν η σεξουαλική ηδονή με το
νόμιμο σύζυγό της.
Το κείμενο της απόφασης αυτής, της
Ρωμαϊκής συγκλήτου, βρέθηκε χαραγμένο
πάνω σ’ ένα μπρούτζινο φύλλο, στην
TIRIOLA της Καλαβρίας, και βρίσκεται σήμερα,
στο μουσείο της Βιέννης.
Βλέπουμε, λοιπόν, πως ενώ για τις Εβραίες
και τις άλλες γυναίκες, που προέρχονται
από τις διάφορες Ρωμαϊκές επαρχίες, η
νέα θρησκεία δεν είχε να προσφέρει
τίποτα το σημαντικό, στις Ρωμαίες
πρόσφερε με τις «αγάπες» και τις
«ευχαριστίες», την ευκαιρία να πιουν
τ’ απαγορευμένο ποτό και, ταυτόχρονα,
να νοιώσουν και, πολλές φορές, να υποστούν
τους κινδύνους από την παραβίαση της
απαγόρευσης. Κι αυτό, το τελευταίο, έδινε
ακριβώς στο κρασί και στη νέα θρησκεία,
τη «γεύση του απαγορευμένου».
Ο Χουι Τσου είπε στον Τσουάνγκ Τσου,
«Γίνεται ένας άνθρωπος να μην έχει
συναισθηματα;»
«Γίνεται», είπε ο Τσουάνγκ Τσου.
«Μα αν ένας άνθρωπος δεν έχει συναισθήματα,
πως μπορούμε να τον θεωρήσουμε άνθρωπο;»
«Αν το ΤΑΟ και ο Ουρανός του δώσανε τα
χαρακτηριστικά του και την ανθρώπινη
μορφή, πως να μην τον θεωρήσουμε άνθρωπο;»
«Μα αφού είναι άνθρωπος πως μπορεί να
μην έχει συναισθήματα;»
Αυτό που εννοείς εσύ συναισθήματα δεν
είναι αυτό που εννοώ εγώ. Όταν λέω πως
είναι χωρίς συναισθήματα εννοώ πως δεν
φθείρει τον εαυτό του με επιθυμίες και
απέχθειες, πως πάντα αφήνει τα πράματα
να κυλούν φυσικά και πως δεν αυξάνει
τη ζωή».
«Μα αν δεν αυξάνει τη ζωή πως θα ζήσει
και πως θα πολλαπλασιαστεί;»
«Το ΤΑΟ του δίνει τα χαρακτηριστικά
του, ο Ουρανός τη μορφή του. Δεν αφήνει
προτιμήσεις κι απέχθειες να εισχωρήσουν
μέσα του και να του κάνουν κακό.
Πάντως εσύ κατευθύνεις το πνεύμα σου
στα εξωτερικά πράματα κι εξαντλείς τη
ζωτικότητά σου. Τραγουδάς ακουμπισμένος
σ’ ένα δέντρο. Κοιμάσαι εκεί που κάθεσαι
πάνω στο σάπιο κούτσουρο. Ο Ουρανός σου
έδωσε σώμα και συ μωρολογάς περί του
σκληρού και του λευκού».
Κάποτε ο Σίβα πληροφορήθηκε ότι στο
δάσος Τάραγκαμ κατοικούσαν δέκα χιλιάδες
αιρετικοί ρίσι, που δίδασκαν ότι το
σύμπαν είναι αιώνιο, ότι οι ψυχές δεν
έχουν κύριο, και ότι αρκεί η τέλεση
καθηκόντων για να επιτευχθεί η σωτηρία.
Ο Σίβα αποφάσισε να τους διδάξει την
αλήθεια. Είπε στον Βισνού να τον συνοδεύσει
και οι δύο τους μπήκαν στο άγριο δάσος,
ο Σίβα μεταμορφωμένος σε περιπλανώμενο
γιόγκι και ο Βισνού σε γυναίκα του. Ευθύς
όλες οι γυναίκες των ρίσι κυριεύτηκαν
από βίαιο πόθο για το γιόγκι, ενώ οι
ίδιοι οι ρίσι γοητεύτηκαν από την
υποτιθέμενη γυναίκα του. Σε λίγο ολόκληρο
το ασκητήριο είχε αναστατωθεί. Οι
ερημίτες δεν άργησαν να υποψιαστούν
όμως ότι κάτι συνέβαινε. Συγκεντρώθηκαν
λοιπόν και καταράστηκαν τους επισκέπτες
αλλά χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Κατόπιν
ετοίμασαν μια θυσιαστική πυρά, και
επικαλέστηκαν μέσω αυτής μια τρομερή
τίγρη, η οποία όρμησε να κατασπαράξει
τον Σίβα. Εκείνος χαμογέλασε μόνο και
τη σήκωσε απαλά, της έβγαλε το δέρμα με
το μικρό του δαχτυλάκι και το τύλιξε
γύρω του σαν μεταξωτό σάλι. Τότε οι ρίσι
παρουσίασαν ένα φοβερό ερπετό. Αλλά ο
Σίβα το κρέμασε στο λαιμό σαν γιρλάντα.
Έπειτα εμφανίστηκε ένας κακόβουλος
μαύρος νάνος κρατώντας ένα μεγάλο
ρόπαλο. Αλλά ο Σίβα πάτησε με το πόδι
του στην πλάτη του και άρχισε να χορεύει,
συνεχίζοντας να κρατά ακινητοποιημένο
το νάνο. Οι ερημίτες, καταβεβλημένοι
από τις προσπάθειές τους, παρακολουθούσαν
εκστατικά το μεγαλείο και την ταχύτητα
του χορού και το όραμα των ανοιγμένων
ουρανών, αφού οι θεοί είχαν συγκεντρωθεί
για να θαυμάσουν το χορευτή. Τέλος έπεσαν
στα πόδια του ένδοξου θεού και έγιναν
πιστοί του.
Την ίδια στιγμή η Παρβάτι κατέβηκε πάνω
σε έναν λευκό ταύρο και ο Σίβα αναχώρησε
μαζί της για το Καϊλάσα. Ο Βισνού έμεινε
μόνος με τον ακόλουθό του, το ερπετό
Άτι-Σεσάν, Ανάντα, το Άπειρο, πάνω στο
οποίο ξαπλώνει στον ωκεανό γάλατος κατά
τη διάρκεια της νύχτας του Βράχμα. Όλοι
είχαν μείνει έκθαμβοι από την ομορφιά
του χορού του Σίβα, και ιδιαίτερα το
ερπετό Άτι-Σεσάν που ποθούσε να ξαναδεί
το όραμα. Έτσι ο Βισνού απάλλαξε το
ερπετό από την υπηρεσία του αναθέτοντάς
την στο γιο του. Συμβούλευσε τον αλλοτινό
δούλο του να μεταβεί στο Καϊλάσα και να
γυρέψει την εύνοια του Σίβα ασκητεύοντας.
Το πιστό ερπετό, με τα χιλιάδες κεφάλια
τα στολισμένα με πετράδια, πορέυτηκε
προς τις βόρειες περιοχές απαρνούμενο
την κοσμική δόξα του για να γίνει ο
τελευταίος των πιστών του Σίβα. Ύστερα
από καιρό, ο Σίβα, λαμβάνοντας τη μορφή
του Βράχμα πάνω στον κύκνο του, εμφανίστηκε
στον πιστό του για να δοκιμάσει την
ειλικρίνειά του. Του επισήμανε ότι όσα
είχε υπομείνει αρκούσαν και είχε γίνει
άξιος των παραδείσιων απολαύσεων και
μιας ανώτερης θέσης στον Ουρανό, και
του πρόσφερε την ευλογία του. Αλλά το
ερπετό απάντησε: «Δεν επιθυμώ ξεχωριστό
παράδεισο ούτε θαυμαστά δώρα. Επιθυμώ
μόνο να βλέπω για πάντα τον μυστηριακό
χορό του Κυρίου των πάντων». Μάταια ο
Βράχμα προσπαθούσε να το μεταπείσει.
Το ερπετό θα παρέμενε εκεί, εν ανάγκη
ώσπου να πεθάνει και στις άλλες του
ζωές, ώσπου να πετύχει το ευλογημένο
όραμα. Ο Σίβα τότε πήρε τη δική του μορφή
και, μαζί με την Παρβάτι πάνω στον
κατάλευκο ταύρο τους, πλησίασε το μεγάλο
ερπετό και άγγιξε το κεφάλι του.
Έπειτα εμφανίστηκε σαν γκουρού – για
τους λάτρεις του Σίβα κάθε αληθινός
Δάσκαλος είναι ενσάρκωση του Θεού –
για να μεταδώσει την αρχαία σοφία στον
νέο του μαθητή. Το σύμπαν, είπε, γεννιέται
από τη Μάγια, την ψευδαίσθηση, και
αποτελεί το σκηνικό αμέτρητων ενσαρκώσεων
και έργων, καλών και κακών. Όπως για ένα
πήλινο δοχείο πρώτη αιτία το ραβδί και
ο τροχός του κεραμέα, έτσι και το σύμπαν
έχει για υλική αιτία την ψευδαίσθηση,
τη Σάκτι του Σίβα – δηλαδή την Παρβάτι
– για οργανική αιτία, και τον ίδιο τον
Σίβα για πρώτη του αιτία. Ο Σίβα έχει
δύο σώματα, το ένα έχει μέλη και είναι
ορατό, το άλλο είναι χωρίς μέλη, αόρατο
και υπερβατικό. Πέρα από αυτά επίσης
υπάρχει η δική του ουσιαστική μορφή
φωτός και δόξας. Είναι η ψυχή των πάντων.
Ο χορός του είναι η δημιουργία, η διατήρηση
και η καταστροφή του σύμπαντος, η απόδοση
σωμάτων στις ψυχές και η απελευθέρωσή
τους. Ο χορός είναι ακατάπαυστος και
αιώνιος. Ο Άτι-Σεσάν θα τον ξαναδεί στην
Τιλάι, Τσιταμπαράμ, το κέντρο του
σύμπαντος. «Στο μεταξύ», είπε ο Σίβα,
«θα αποβάλεις τη μορφή ερπετού και θα
γεννηθείς από θνητούς γονείς. Θα πας
στην Τιλάι, όπου θα βρεις ένα άλσος. Εκεί
είναι ένα λίνγκαμ, το πρώτο όλων των
λίνγκαμ, που το φροντίζει ο Τιγροπόδης.
Να κατοικήσεις μαζί του στο ερημητήριο
που έχει φτιάξει, και θα έρθει η ώρα που
ο χορός θα αποκαλυφθεί και στους δύο
σας».
Αυτή είναι η ιστορία της αποκάλυψης,
του χορού του Σίβα στο δάσος του Τάραγκαμ.
Σχόλια για το Χορό του Σίβα
Ο
προαναφερθείς είναι ένας από τους
πολλούς θρύλους για το χορό του Σίβα. Ο
ίδιος χορός αντιπροσωπεύει τη δραστηριότητα
του Σίβα ως πηγή κάθε κίνησης μέσα στο
σύμπαν, και ιδιαίτερα τις πέντε ενέργειές
του: δημιουργία, διατήρηση, καταστροφή,
ενσάρκωση και απελευθέρωση. Σκοπό έχει
να λυτρωθούν οι ψυχές των ανθρώπων από
την ψευδαίσθηση. Συχνά τονίζεται ότι ο
τόπος του χορού, το ιερό της Τιλάι ή
Τσιταμπαράμ, βρίσκεται ουσιαστικά στην
καρδιά των πιστών. Η ανθρώπινη ψυχή
επιτυγχάνει την απελευθέρωση όταν δει
το όραμα μέσα της. Θα διαπιστώσει ότι ο
Σίβα έχει πολλές μορφές, «κακές» και
«καλές». Αυτό πρέπει πάντα να ισχύει
για να μην ορίσουμε την ύπαρξη ξεχωριστού
«διαβόλου». Σαν χορευτής σε περιοχές
καύσης νεκρών, στα πιο τρομερά και μιαρά
μέρη, είναι ουσιαστικά δαίμονας
της εποχής που προηγήθηκε των Αρίων.
Είναι επίσης ο « Φοβερός» και ο
«Καταστροφέας». Στον μεταγενέστερο
Σαϊβισμό χρησιμοποιείται επιτυχημένα
αυτή η δραματική εικόνα. Δεν υποστηρίζεται
απλώς ότι οι δαίμονες πρέπει να είναι
και αυτοί μέρος του Θεού, ούτε μεταφέρεται
μόνο ο τόπος του χορού στο ιερό της
Τσιταμπαράμ, αλλά ο χορός γίνεται
αποδεκτός ως έχει. Συνάμα αποδίδεται
νέο νόημα στους τόπους καύσης νεκρών
που θεωρούνται η καρδιά του πιστού,
κατεστραμμένη και έρημη, ο τόπος όπου
ο εαυτός και οι πράξεις του καίγονται,
και τα πάντα καταστρέφονται, εκτός από
τον ίδιο το χορευτή.
Η Μπητ Γενιά, αυτό δηλαδή που
είχαμε ονειρευτεί, ο Τζον
Κλέλον κι εγώ, κι ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ πολύ πιο έντονα και παθιασμένα,
εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ‘40, μια
γενιά τρελών φωτισμένων χίπστερ που
ξεπροβάλλουν ξαφνικά κι αλωνίζουν
πάνω-κάτω την Αμερική, γεμάτοι σοβαρότητα
και περιέργεια, αλητεύοντας και κάνοντας
ωτοστόπ σε κάθε γωνιά της χώρας,
ρακένδυτοι, μακάριοι, όμορφοι με έναν
καινούριο απαίσιο χαρμόσυνο τρόπο –
ένα όραμα φτιαγμένο από τον απόηχο της
λέξης μπητ
όπως την είχαμε ακούσει να προφέρεται
στις γωνιές των δρόμων της Τάιμς Σκουαίρ
και του Βίλατζ, στις άλλες πόλεις της
νύχτας της μεταπολεμικής Αμερικής –
μπητ
–, μια λέξη που σημαίνει τσακισμένος,
βαρεμένος, γεμάτος όμως από μια έντονη
πεποίθηση. Ακόμη κι οι γερο-χίπστερς
του 1910 την έλεγαν μ’ αυτό τον τρόπο, με
έναν σαρκασμό γεμάτο μελαγχολία. Ποτέ
δεν είχε την έννοια του ανήλικου
εγκληματία. Είχε την έννοια μιας κάποιας
πνευματικότητας, άτομα που δεν φτιάχναν
συμμορίες αλλά που σαν μοναχικοί
Μπάρτλμπις κοιτούσαν από το παράθυρο
το νεκρό πολιτισμό μας. Οι υπόγειοι
ήρωες που κατάφεραν τελικά να ξεφύγουν
από τα δόντια της μηχανής «ελευθερίας»
που προβάλλει η Δύση και που τώρα την
ψάχνουν με χημικές ουσίες, γουστάρουν
τη μποπ, κοιτάζουν μέσα στη ψυχή τους,
ζουν τη «διαταραχή των αισθήσεων»,
μιλάνε μια γλώσσα περίεργη, είναι φτωχοί
και χαρούμενοι, προφητεύουν ένα καινούριο
στιλ Αμερικάνικης κουλτούρας, ένα
ολοκαίνουργιο στιλ (έτσι τουλάχιστον
πιστέψαμε) τελείως ελεύθερο από Ευρωπαϊκές
επιρροές (όχι όπως η Χαμένη Γενιά), ένα
νέο μαγικό κάλεσμα. Τα ίδια πάνω-κάτω
συμβαίνουν και στη μεταπολεμική Γαλλία,
εκείνη του Σάρτρ και του Ζενέ, και το
κυριώτερο, το ξέραμε. Για την ίδια όμως
την ύπαρξη της Μπητ Γενιάς, οι πιθανότητες
λένε ότι ήταν μια ιδέα μάλλον μέσα στο
μυαλό μας. Μέναμε ξύπνιοι εικοσιτέσσερις
ώρες
πίνοντας τον έναν καφέ μετά τον άλλον,
παίζοντας τον ένα δίσκο μετά τον άλλο,
Γουώρντελ Γκρέη, Λέστερ Γιανγκ, Ντεξτερ
Γκόρντον, Γουίλλις Τζάκσον, Λένι Τριστάνο
κι όλους τους άλλους, κάνοντας τρελές
συζητήσεις για όλη εκείνη τη θεία νέα
ατμόσφαιρα που πλανιόταν έξω στους
δρόμους. Γράφαμε ιστορίες για παράξενους
μακάριους Νέγρους, ατίθασους άγιους με
τραγίσιο γενάκι να κάνουν ωτοστόπ στην
Αϊόβα με ένα σαραβαλιασμένο σαξόφωνο
στην πλάτη, να κουβαλάνε το κρυφό μήνυμα
του φυσήματος
σε άλλες ακτές, άλλες πόλεις, σαν
πραγματικοί ιππότες Γκωτιέ «μηδέν
έχοντες» να οδηγούν κάποιαν αόρατη
Πρώτη Σταυροφορία. Είχαμε τους μυστικούς
μας ήρωες και γράφαμε ή καλύτερα
τραγουδούσαμε νουβέλες γι’ αυτούς,
υψώναμε ποιήματα για να υμνήσουμε τους
νέους «άγγελους» του Αμερικάνικου
αντεργκράουντ. Στην πραγματικότητα δεν
ήταν παρά μονάχα μια χούφτα οι αληθινοί
μάγκες, οι γάτες που ήταν χιπ, που τη
βρίσκαν με τη μουσική, που κι αυτοί όμως
εξαφανίστηκαν πολύ γρήγορα στη διάρκεια
του πολέμου της Κορέας τότε (αλλά κι
αργότερα) που ένα νέο ύπουλο είδος
αποδοτικότητας έκανε την εμφάνισή του
στην Αμερική. Ίσως και να ήταν το
αποτέλεσμα της παγκόσμιας καθιέρωσης
της τηλεόρασης και τίποτα άλλο (ο
Ευγενικός Ολοκληρωτικός Έλεγχος της
Αστυνομίας των αξιωματούχων της «ειρήνης»
του Ντράγκνετ), πάντως τα μπητ άτομα
μετά το 1950 εξαφανίστηκαν ένα-ένα στις
φυλακές και τα τρελοκομεία, ή περιπέσαν
σε έναν σιωπηλό κομφορμισμό. Η γενιά η
ίδια είχε μια σύντομη ζωή και τα μέλη
της ήταν ελάχιστα.
Δεν θα είχε
όμως κανένα νόημα να κάθομαι και να
γράφω αυτά που γράφω αν δεν ήταν εξίσου
αληθινό το γεγονός ότι, σαν από μια
θαυμαστή μεταμόρφωση, εντελώς ξαφνικά
η νεολαία αμέσως μετά τον πόλεμο της
Κορέας, ξεπρόβαλε πολύ κουλ και μπητ,
είχε ξεσηκώσει το στιλ και τις κινήσεις.
Σύντομα είχε απλωθεί παντού, το νέο
λουκ, το «λοξό» εκείνο στιλ με το αργόσυρτο
περπάτημα. Ώσπου στο τέλος πέρασε και
στον κινηματογράφο (Τζέημς Ντην) και
την τηλεόραση. Οι μποπ ενορχηστρόσεις
που κάποτε αποτελούσαν την κρυφή
εκστασιακή μουσική των αλλοπαρμένων
του μπητ άρχισαν να φιγουράρουν σε κάθε
τρύπα, σε κάθε ξενέρωτο βιβλίο ενορχήστρωσης
(δες για παράδειγμα τα έργα του Νηλ Χέφτι
και δεν εννοώ το βιβλίο του Μπέηζι), τα
οράματα της μποπ έγιναν ξαφνικά κτήμα
του εμπορικού λαϊκού κυκλώματος. Φράσεις
όπως “crazy”,
“hungup”, “hassle”, “make it”, “like” (“Like make
it over sometime, like”), “go”,
τις έμαθε και τις επαναλάμβανε όλος ο
κόσμος. Κάποιες
ουσίες απόκτησαν ξαφνικά εκατομμύρια
χρήστες (π.χ. τα ηρεμιστικά). Ακόμη και
το ντύσιμο των μπητ χίπστερς πέρασε
αυτούσιο στη γενιά του ροκ εντ ρολ μέσα
από τον Μοντγκόμερι Κλιφτ (δερμάτινο
τζάκετ0, τον Μάρλον Μπράντο (κοντομάνικο
μπλουζάκι) και τον Έλβις Πρίσλεϋ (οι
μεγάλες φαβορίτες) κι έτσι η Μπητ Γενιά,
παρότι είχε πεθάνει, αναστήθηκε και
δικαιώθηκε.
Ναι, έτσι
κατάληξαν τα πράγματα, και το λυπηρό
είναι ότι τη στιγμή που μου ζητάνε να
δώσω κάποιες εξηγήσεις για τη Γενιά των
Μπητ δεν έχει πια απομείνει τίποτα από
τη αρχική Μπητ Γενιά.
Κι όσο για
κάποια βαθιά ανάλυση του τι σημαίνει
κάτι τέτοιο... ποιος ξέρει; Ακόμη και σε
αυτό το τελευταίο στάδιο του πολιτισμού,
όπου το χρήμα είναι το μόνο πράγμα για
το οποίο νοιάζεται ο καθένας,
νομίζω ότι διανύουμε μάλλον τη Δεύτερη
Θρησκοληψία που προφήτευε ο Όζβαλντ
Σπένγκλερ για τη Δύση (την Αμερική, τον
τελευταίο σταθμό του Φάουστ), γιατί
υπάρχουν καθ’ οδό στοιχεία μιας κρυφής
θρησκευτικής σημασίας, για παράδειγμα,
άτομα σαν τον Σταν Γκετς, τη μεγαλύτερη
τζαζ ιδιοφυΐα της δικής του «τσακισμένης«
γενιάς, που όταν τον έβαλαν μέσα γιατί
είχε αποπειραθεί να ληστέψει ένα
ντραγκστορ, είδε ξαφνικά οράματα με το
Θεό και μεταμελήθηκε. Ανάλογες παράξενες
κουβέντες είχαμε ακούσει κι από τους
παλιούς χίπστερ, ότι «έρχεται η συντέλεια
του κόσμου» και η «δευτέρα παρουσία»,
«οράματα στο χάι της μαστούρας» ακόμη
και για επισκέψεις αγίων, κι όλοι τους
να τα πιστεύουν,
όλοι τους εμπνευσμένοι και φλογεροί κι
απαλλαγμένοι από Μπουρζουάδικους
Μποέμικους Υλισμούς.
Ένα αγόρι
είδε κάτι διεστραμένα οράματα για τον
Αρμαγεδώνα (όταν βρισκόταν στο
Σινγκ-Σινγκ). Κάποιο άλλο, οράματα ότι
μετεμψυχωνόταν σύμφωνα με τη θέληση
του
Θεού. Και κάποιο άλλο, περίεργα οράματα
για μια Αποκάλυψη στο Τέξας (πριν και
μετά την καταστροφή του Τέξας Σίτυ).
Λίγο μετά ένα παλαβό αγόρι προσπάθησε
να ζητήσει άσυλο σε μια εκκλησία (οι
μπάτσοι του έσπασαν το χέρι καθώς
προσπαθούσαν να τον βγάλουν έξω), κι ένα
αγόρι από την Τάιμς Σκουαίρ είδε το
όραμα της Δευτέρας Παρουσίας να
μεταδίδεται από την τηλεόραση (όλα αυτά
να συμβαίνουν, πέρα από κάθε αμφιβολία,
στην καθημερινή ζωή χαρακτηριστικών
ατόμων της γενιάς μου που τους γνωρίζω
προσωπικά). Επανεμφανίσεις του αισθήματος
μιας πρώιμης Γοτθικής άνοιξης της
Δυτικής ανθρωπότητας πριν αυτή μπει
στο Ορθολογιστικό Πνεύμα του «Πολιτισμού»
και προλάβει να αναπτύξει τη σχετικότητηα,
τα αεριωθούμενα και τις σούπερ-βόμβες,
τις υπέρ-κολοσσιαίες, γραφειοκρατικές,
ολοκληρωτικές αγαθοεργές, κατασκευές
του Μεγάλου Αδελφού. Κι έτσι, όταν έρθει,
όπως λέει ο Σπένγκλερ, η δύση του
πολιτισμού μας (κάπου εδώ κοντά, σύμφωνα
με τα μορφολογικά του σχεδιαγράμματα)
και κατακαθίσει η σκόνη του πολιτισμιακού
μόχθου, ιδού, η καθαρή, απογευματιάτικη
λάμψη θ’ αποκαλύψει ξανά τις αρχέγονες
έννοιές μας, θα φανερώσει τη μακάρια
αδιαφορία για τα πράγματα του Καίσαρα,
για παράδειγμα, μια κούραση για όλα αυτά
και μια δίψα, μια θλίψη για την υπερβατική
αξία, ή «Θεό», ξανά, τον «Παράδεισο» την
πνευματική θλίψη για την Ατέλειωτη
Αγάπη που η θεωρία μας για την
ηλεκτρομαγνητική παγκόσμια έλξη, η
κατάκτηση του διαστήματος από εμάς θα
αποδείξει, κι αντί μονάχα για τεχνικές
αποδοτικότητας,
θ’ απομείνουμε, σαν κάποιος πολιτισμός
που σείστηκε ολόκληρος από έναν βίαιο
σεισμό, μονάχα με τα Τελευταία Πράγματα...
ξανά.
Όλοι ξέρουμε
για τη Θρησκευτική Αναβίωση, τον Μπίλι
Γκράχαμ και τους άλλους, που η Μπητ
Γενιά, ακόμη και οι Υπαρξιστές με όλη
εκείνη τη διανοουμενίστικη επικάλυψη
και την προσποιητή αδιαφορία που τους
διακρίνει, αντιπροσωπεύουν με μια ακόμη
βαθύτερη θρησκευτικότητα, την επιθυμία
να χαθούν, μακριά από τούτο τον κόσμο
(που δεν είναι το βασίλειό μας), «ψηλά»,
εκστασιασμένοι, σωσμένοι, λες και
ξαναγυρίζουν και βρίσκονται κοντά μας
τα οράματα των μοναχών-αγίων της Σαρτρ
και του Κλαιρβώ, να ξεφυτρώνουν σαν
αγριόχορτα ανάμεσα στα πεζοδρόμια ενός
άκαμπτου πολιτισμού που πεθαίνει
αποκαμωμένος μέσα στους ύστατους
σπασμούς του.
Ή ίσως η
Μπητ Γενιά, ένα βλαστάρι που ξεπετάχτηκε
από τη Χαμένη Γενιά, να είναι ένα ακόμη
βήμα προς την τελευταία, χλωμή γενιά
που κι αυτή όμως δεν θα μάθει ποτέ τις
απαντήσεις.
Όπως και
να έχει πάντως, οι ενδείξεις μας λένε
ότι ο αντίκτυπος της ρίζωσε μέσα στην
Αμερικάνικη κουλτούρα.
