Το γουρούνι [ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ] – William Hope Hodgson

...Για ίσως ένα ολόκληρο λεπτό παρέμεινα κοιτάζοντας βαθιά στα σκοτάδια, σ' εκείνο το πράγμα που αιωρείτο στο ασύλληπτο κενό, σαν να 'ταν κάποιος αλαργινός πλανήτης με πεθαμένο ασπριδερό χρώμα. Και μετά απλώς συνήλθα μ' ένα απότομο σκίρτημα, έτσι θα μπορούσε να το πει κανείς, έχοντας τον πλήρη έλεγχο του εαυτού μου. Αυτό γιατί, όπως λίγη υπερένταση παραπάνω μου είχε προκαλέσει το παθητικά χρήσιμο μούδιασμα της παραζάλης, έτσι και τούτο το ξαφνικά κατακλυσμικά υπέρτατο γεγονός της φρίκης είχε επιφέρει, με τη σειρά του, τη μεταπήδηση από την αδράνεια στη δράση. Μέσα σε μια στιγμή πέρασα από την κατάσταση της πλήρους απάθειας σ' εκείνη της έντονης ενεργητικότητας.

Ήξερα ότι, χάρη σε κάποιο τυχαίο συμβάν, είχα ξεπεράσει κάθε προηγούμενο όριο, ότι στεκόμουν τώρα εκεί όπου καμία ανθρώπινη ψυχή δε θα έπρεπε να βρίσκεται, και ότι σε ελάχιστα από τα ασήμαντα λεπτά του χρόνου της γης μπορεί να ήμουν νεκρός.

Κατά πόσο ο Μπαίηνς είχε περάσει το «σημείο που δεν έχει γυρισμό» ήταν κάτι που δεν το ήξερα. Τον ακούμπησα προσεκτικά αλλά σβέλτα στο πάτωμα γυρισμένο στο πλευρό του, μεταξύ των εσωτερικών κύκλων – δηλαδή ανάμεσα στο βιολετή και το λουλακή κύκλο – όπου και παρέμεινε γρυλίζοντας σιγανά. Νιώθοντας ότι η φοβερή στιγμή είχε φτάσει τράβηξα το αυτόματο πιστόλι μου. Σκεφτόμουν ότι θα ήταν καλύτερα να φροντίσω εγώ για το τέλος μας πριν μας πλησιάσει πιο κοντά εκείνο το πράγμα από τα βάθη. Γιατί, στην κατάσταση στην οποία βρισκόταν ο Μπαίηνς, από τη στιγμή που θα έμπαινε στο πεδίο επιρροής των – ας τις πούμε κι έτσι - «επαγωγικών δυνάμεων» του τέρατος, θα έπαυε να είναι άνθρωπος. Όπως και στην περίπτωση του Άστερ ο οποίος έμεινε έξω από τα πεντάλφα στην Υπόθεση του Μαύρου Πέπλου, θα συνέβαινε τότε κάτι που μόνον ως παθολογική, ψυχολογική αλλαγή θα μπορούσε να το περιγράψει κανείς – με άλλα λόγια, θα σήμαινε έναν κυριολεκτικό αφανισμό της ψυχής.

Αλλά τότε κάτι φάνηκε να μου λέει να μην πυροβολήσω. Ίσως αυτό ν' ακούγεται λίγο σαν δεισιδαιμονία, αλλά είναι γεγονός ότι σκόπευα να σκοτώσω τον Μπαίηνς εκείνη τη στιγμή, και αυτό που με σταμάτησε ήταν ένα σαφές μήνυμα από έξω.

Σας διαβεβαιώνω, ήταν κάτι που έκανε μια μεγάλη ελπίδα ν' αναπτερωθεί μέσα μου, γιατί κατάλαβα ότι ήταν μια παρέμβαση των δυνάμεων οι οποίες εξουσιάζουν το στροβίλισμα του εξώτερου κύκλου. Αλλά αυτό το ίδιο το γεγονός της παρέμβασης αποτελούσε μια επιπλέον απόδειξη του τρομερού ψυχικού κινδύνου που αντιμετωπίζαμε, γιατί αυτή η ανεξιχνίαστη Προστατευτική Δύναμη δεν παρεμβαίνει παρά μονάχα για να μπει ανάμεσα στην ανθρώπινη ψυχή και τις Εξώτερες Τερατώδεις Οντότητες.

Την ίδια στιγμή που έλαβα το μήνυμα, ανασηκώθηκα σαν αστραπή και κατευθύνθηκα προς το πηγάδι, δρασκελίζοντας το βιολετή κύκλο και πηγαίνοντας κατευθείαν προς το στόμα του σκότους. Έπρεπε ν' αποτολμήσω αυτό το ρίσκο προκειμένου να φτάσω έτσι στον πίνακα ελέγχου, ο οποίος βρισκόταν στο γυάλινο ράφι κάτω από την τάβλα του τραπεζιού στο κέντρο.

Δεν μπορούσα ν' απαλλαγώ εντελώς από τη φρίκη της ιδέας ότι μπορεί να έπεφτα μέσα σ' εκείνο το φοβερό μαύρο χάος. Το πάτωμα είχε αρκετά στέρεη αίσθηση, αλλά ένιωθα σαν να βάδιζα πάνω απ'οένα μαύρο κενό, πάνω από μια αντεστραμμένη άναστρη νύχτα, με το πρόσωπο του Γουρουνιού να αναδύεται και να πλησιάζει από τα εκεα τα απύθμενα βάθη κάτω από τα πόδια μου – ένα σιωπηλό κι απίστευτο πράγμα που έβγαινε από την άβυσσο – ένα ασπρουλιάρο γουρουνίσιο πρόσωπο το οποίο φάνταζε σαν να αιωρείτο εκεί, πλαισιωμένο από τα απέρταντα σκοτάδια.

Με δύο γοργά νευρικά βήματα έφτασα στο τραπέζι το οποίο βρισκόταν εκεί στο κέντρο, με τα γυάλινα πόδια του να φαίνονται σαν να στηρίζονταν στο κενό. Άρπαξα τον πίνακα ελέγχου, τραβώντας έξω την πλακέτα από βουλκανίτη* με τους διακόπτες του μπλε κύκλου. Η μπαταρία που τροφοδοτούσε αυτόν τον κύκλο ήταν η δεξιά της σειράς των επτά, με την καθεμιά τους μαρκαρισμένη με το γράμμα του κύκλου της, έτσι ώστε σε ώρα ανάγκης να μπορώ να διαλέξω στα γρήγορα οποιαδήποτε από αυτές.

Καθώς ανέβαζα τον διακόπτη του μπλε είχα μια αρκετά δυσάρεστη προειδοποίηση για τους άγνωστους κινδύνους που ρισκάριζα μ' αυτή τη μικρή διαδρομή των δύο βημάτων. Γιατί εκείνη η φοβερή αίσθηση του ιλίγγου επέστρεψε ξαφνικά, και για μια φρικτή στιγμή ήταν σαν να έβλεπα τον κόσμο μέσα από μια θολούρα, σαν να επιχειρούσα να κοιτάξω μέσα από νερό.

Κάτω από μένα, πέρα χαμηλά ανάμεσα από τα πόδια μου, μπορούσα να διακρίνω το Γουρούνι το οποίο, κατά κάποιο περίεργο τρόπο, φαινόταν τώρα διαφορετικό – πιο σαφές, πιο κοντινό και πιο τεράστιο. Διαισθάνθηκα ότι με είχε πλησιάσει απότομα μέσα σε μια στιγμή. Και ξαφνικά είχα την εντύπωση ότι κατέβαινα ολόσωμος.

Είχα την αίσθηση μιας τρομερής δύναμης που προσπαθούσε να με σπρώξει πέρα από το χείλος εκείνου του πηγαδιού, αλλά χρησιμοποιώντας και την τελευταία σταγόνα θέλησης που είχε απομείνει μέσα μου βούτηξα μέσα από τη θολούρα που έκρυβε το καθετί από τα μάτια μου και κατάφερα να φτάσω ως το βιολετή κύκλο όπου βρισκόταν ξαπλωμένος ο Μπαίηνς.

Εκεί γονάτισα στηριγμένος στις φτέρνες μου, και με τα χέρια μου τεντωμένα ανασήκωσα προσεκτικά με το νύχι τη βάση από βουλκανίτη του μπλε κύκλου μέχρι που να χωρούν να περάσουν από κάτω οι άκρες των δαχτύλων μου. Αυτό το έκανα φροντίζοντας να μην απλώσω τα δάχτυλά μου πιο μέσα από την εσωτερική άκρη του φωτεινού σωλήνα, ο οποίος ήταν στηριγμένος σε μια βάση από βουλκανίτη πέντε πόντους πλατιά.

Με πολύ αργές κινήσεις στάθηκα πάλι όρθιος, ανασηκώνοντας μαζί μου και την πλευρά του μπλε κύκλου. Τα πόδια μου βρίσκονταν ανάμεσα στο λουλακή και το βιολετή κύκλο, έχοντας πλέον μόνον τον μπλε κύκλο ανάμεσα σ' εμένα και τον ακαριαίο θάνατο. Γιατί έτσι και είχε σπάσει ο γυάλινος σωλήνας του από την ασυνήθιστη καταπόνηση στην οποία τον είχα υποβάλει όταν τον σήκωνα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είχα αναχωρήσει, και πολύ γρήγορα, για τον άλλο κόσμο.

Έτσι παιδιά μπορείτε να φανταστείτε πως ένιωθα. Είχα την αίσθηση ενός δυσάρεστου αχνού μυρμηγκιάσματος το οποίο ήταν πιο έντονο στις άκρες των δαχτύλων και στους καρπούς μου, ενώ ο μπλε κύκλος φαινόταν να δονείται παράξενα σαν κάποια άγνωστα μικροσκοπικά σωματίδια να τον βομβάρδιζαν κατ' αμέτρητα εκατομμύρια. Κατά μήκος των φωτεινών γυάλινων σωλήνων και για περίπου μισό μέτρο δεξιά κι αριστερά των χεριών μου υπήρχε μια αλλόκοτη ομίχλη από μικροσκοπικές σπίθερς οι οποίες αναδεύονταν και στροβιλίζονταν, φτιάχνοντας έτσι ένα ασυνήθιστο φωτοστέφανο.

Δρασκελίζοντας το λουλακή κύκλο, άρχισα να σπρώχνω τον μπλε κύκλο προς τα έξω, ενάντια στον αργοκινούμενο τοίχο του μαύρου καπνού δημιουργώντας έτσι ένα κυματάκι από μικροσκοπικές ωχρές λάμψεις οι οποίες έγλειφαν τον κύκλο. Αυτές οι λάμψεις κινούνταν κατά μήκος του φωτεινού σωλήνα μέχρι που έφταναν στο σημείο όπου ο μπλε κύκλος διασταυρωνόταν με τον λουλακή, κι εκεί έσβηναν στον αέρα με ηχηρά τριζοβολητά.

Καθώς προχωρούσα αργά και προσεκτικά κρατώντας τον μπλε κύκλο, συνέβη κάτι το πολύ ασυνήθιστο, γιατί ο κινούμενος τοίχος του νέφους άρχισε να υποχωρεί από αυτόν, κάνοντας μια μεγάλη κοιλιά σκιάς, ενώ φαινόταν ν' αραιώνει μπροστά του. Ακουμπώντας την άκρη του κύκλου στο πάτωμα δρασκέλισα τον Μπαίηνς και πέρασα ίσια μέσα από το στόμιο του πηγαδιού, προκειμένου ν' ανασηκώσω την άλλη άκρη του κύκλου περνώντας τη πάνω από το τραπέζι. Ο κύκλος έτριξε σαν να ήταν έτοιμος να σπάσει στη μέση καθώς τον σήκωνα, αλλά τελικά πέρασε από πάνω σώος και ασφαλής.

Όταν κοίταξα πάλι προς τα βάθη εκείνης της σκιάς είδα πέρα χαμηλά το φοβερό ασπρουλιάρικο πρόσωπο του Γουρουνιού να αιωρείται εκεί, πλαισιωμένο από ένα κύκλο νύχτας. Παρατήρησα ότι λαμπύριζε πολύ αμυδρά – απλώς με μια αχνή φωτεινότητα. Και βρισκόταν πολύ κοντά – σχετικά. Κανένας δε θα μπορούσε να υπολογίσει αποστάσεις σ' εκείνο το μαύρο κενό.

Ανασηκώνοντας πάλι την άκρη του μπλε κύκλου όπως και πριν, τον προχωρησα ακόμη πιο έξω, μέχρι που ο μισός έφτασε να είναι πέρα από τον λουλακή. Στη συνέχεια σήκωσα τον Μπαίηνς και τον μετέφερα στο σημείο εκείνο του δαπέδου το οποίο ήταν εκτός της «άμυνας». Κατόπιν σήκωσα ξανά τον κύκλο και άρχισα να κάνω μπροστά όσο πιο γρήγορα τολμούσα, ανατριχιάζοντας κάθε φορά που έτριζαν οι αρμοί, καθώς το όλο κατασκεύασμα διαμαρτυρόταν για την καταπόνηση που του επέβαλα. Και σ' όλο αυτό το διάστημα ο περιστρεφόμενος τοίχος από τα θυσανωτά σύννεφα υποχωρούσε μακριά από το χείλος του μπλε κύκλου, κάνοντας ένα κοίλωμα με θαυμαστό τρόπο στην προσέγγισή του, σαν να τον φυσούσε προς τα πίσω κάποιος αθόρυβος άνεμος.

Από καιρού σε καιρό μικρές αναλαμπές φωτός είχαν αρχίσει να παίζουν πάνω από τον μπλε κύκλο, και άρχισα ν' αναρωτιέμαι κατά πόσο θα μπορούσε ν' αντέξει στην «τάση» μέχρι να τον σύρω πέρα από την άμυνα.

Από τη στιγμή που θ' απομακρυνόταν εντελώς, έλπιζα ότι οι αφύσικες εντάσεις θα κόπαζαν γύρω μας και ότι θα συγκεντρώνονταν πάλι κυρίως γύρω από την άμυνα και τις ελκτικές δυνάμεις της αρνητικής «τάσης».

Ακριβώς εκείνη τη στιγμή άκουσα ένα ξερό κρότο πίσω μου, και ο μπλε κύκλος τραντάχτηκε λίγο. Μόλις είχε περάσει εντελώς πάνω από το βιολετή και λουλακή κύκλο και είχε χτυπήσει στο πάτωμα. Την ίδια στιγμή ακούστηκε ένας σιγανός μακρόσυρτος θόρυβος σαν από μπουμπουνητό, καθώς κι ένα περίεργο μουγκρητό. Ο μαύρος περιστρεφόμενος τοίχος είχε αραιώσει από ολόγυρά μας και για μια ακόμη φορά το δωμάτιο φαινόταν πάλι καθαρά. Ωστόσο δεν είδα τίποτα εκεί εκτός από ένα σποραδικό περίεργο μπλε λαμπίρισμα από φως το οποίο διέτρεχε κυματιστά το πάτωμα.

Γυρίζοντας να κοιτάξω πίσω στην «άμυνα» πρόσεξα ότι ήταν κυκλωμένη από τον περιστρεφόμενο τοίχο του μαύρου νέφους, και φάνταζε πολύ παράξενη βλέποντας την από την έξω μεριά. Έμοιαζε σαν ένα πλακουτσό χωνί από στροβιλιζόμενη μαύρη ομίχλη το οποίο έφτανε από το πάτωμα ως το ταβάνι και λικνιζόταν αργά. Μέσα απ' αυτό μπορούσα να διακρίνω τη λάμψη, άλλοτε θολερά και άλλοτε καθαρά, από το λουλακή και το βιολετή κύκλο. Και τότε, ενώ τα παρατηρούσα όλα αυτά, ολόκληρο το δωμάτιο φάνηκε να πλημμυρίζει ξαφνικά από μια φοβερή παρουσία η οποία με συνέθλιβε με ένα βάρος φρίκης που ήταν η ίδια πεμπτουσία του ψυχικού ολέθρου.

Γονατίζοντας εκεί στον μπλε κύκλο πλάι στον Μπαίηνς, με τις ικανότητες μου για πρωτοβουλία ναρκωμένες και προσωρινά παραλυμένες, δεν μπορούσα να σκεφτώ κανένα άλλο σχέδιο σωτηρίας, και πραγματικά δε φαινόταν να με νοιάζει τίποτα εκείνη τη στιγμή. Ένιωθα ότι είχα ήδη ξεφύγει από τον άμεσο αφανισμό και η όλη υπερένταση με είχε φέρει σε μια κατάσταση εκπληκτικής αδιαφορίας προς οποιοδήποτε μικρότερο είδος φρίκης.

Σε όλο αυτό το διάστημα ο Μπαίηνς παρέμενε ξαπλωμένος και βουβός στο πλευρό του. Τον γύρισα ανάσκελα και τον κοίταξα προσεκτικά στα μάτια, φροντίζοντας, λόγω της κατάστασής του, να μην κοιτάξω μέσα σ' αυτά. Γιατί αν είχε περάσει πέρα από το «όριο που δεν έχει γυρισμό», κάτι τέτοιο θα ήταν επικίνδυνο. Θέλω να πω ότι, αν το «περιπλανώμενο» κομμάτι της υπόστασής του είχε αφομοιωθεί από το Γουρούνι, τότε ο Μπαίηνς θα ήταν ψυχικά ευάλωτος σ' αυτό, κι επιπλέον μπορεί να μην ήταν πια τίποτα περισσότερο από το εξωτερικό κέλυφος ενός ανθρώπου ποτισμένου με την ακτινοβολία της τερατώδους υπόστασης του Γουρουνιού. Στην τελευταία περίπτωση θα μπορούσε πλέον να λειτουργεί σαν κάτι το οποίο, μη διαθέτοντας καλύτερο όρο, θα το αποκαλούσα «ψυχικά μολυσματική δύναμη». Και μια τέτοια δύναμη, επειδή μεταδίδεται πιο εύκολα μέσω των ματιών, μπορεί να προκαλέσει ένα είδος εξαιρετικά επικίνδυνης εγκεφαλικής καταιγίδας.

Διαπίστωσα, ωστόσο, τα μάτια του Μπαίηνς είχαν μια ασυνήθιστα αγωνιώδη εσωτερική έκφραση. Όχι οι ίδιοι οι βολβοί, φυσικά, αλλά ένα είδος ανακλαστικού που μεταφέρεται από τα «μάτια του νου» σ' εκείνα του σώματος, προσδίδοντάς τους έτσι μια έκφραση της σκέψης αντί για της όρασης. Αναρωτιέμαι κατά πόσο έγινε κατανοητό αυτό που σας περιγράφω. Το πιάνετε;

Απότομα, από κάθε σημείο του δωματίου, ξέσπασε πάλι ο σαματάς από εκείνες τις οπλές, κάνοντας όλο το χώρο ν' αντιλαλεί από τον ήχο, λες και χίλια γουρούνια είχαν αλλάξει ξαφνικά από κατάσταση απόλυτης αδράνειας σ' εκείνη μιας ξέφρενης εφόρμησης. Ο όλος ορυμαγδός της ζωώδους οχλαγωγίας φάνηκε να θεριεύει σε ένα κύμα προς την κατεύθυνση του περιστρεφόμενου χωνιού από μαύρο καπνό το οποίο λικνιζόταν παράξενα καθώς ανέβαινε από το πάτωμα προς το ταβάνι γύρω από το βιολετή και το λουλακή κύκλο.

Μόλις ο ήχος κόπασε είδα ότι κάτι αναδυόταν από το κέντρο της «άμυνας». Υψωνόταν με μια αργή σταθερή κίνηση. Το έβλεπα ωχρόλευκο και πελώριο μέσα από την κυματιστή νεφελώδη δίνη – ένα τερατώδες ασπρουλιάρικο ρύγχος το οποίο αναδυόταν από εκείνη την ασύλληπτη άβυσσο... ξεπρόβαλλε ολοένα και πιο πολύ, σαν ένας πελώριος ασπριδερός όγκος. Μέσα από κάποιο αραίωμα του πέπλου των νεφών πρόλαβα και διέκρινα ένα μικρό μάτι... Ποτέ δεν πρόκειται να ξανακοιτάξω σε μάτια γουρουνιού χωρίς να νιώσω κάτι από αυτό που ένιωσα τότε. Ένα γουρουνίσιο μάτι μ' ένα δαιμονικό φως αποκρουστικής νοημοσύνης να λάμπει στα βάθη του...

_________________

*Παλαιό μονωτικό υλικό από βουλκανιζαρισμένο λάστιχο.

Ο Γιώργος Μπαλάνος μεταφράζει:

Όταν Ξυπνούν οι Εφιάλτες

Εκδόσεις Locus 7 2000

Το νερό – James Joyce

Τι θαύμαζε στο νερό ο Μπλούμ, νερολάτρης, νεροβγάλτης, νεροκουβαλητής, ξαναγυρίζοντας στη φουφού;

Την παγκοσμιότητά του. Τη δημοκρατική ισότητα και τη σταθερότητα στη φυσική του ιδιότητα ν' αναζητά την αποκλειστικά δική του στάθμη. Την απεραντοσύνη των ωκεανών στον χάρτη του Μερκάτορ. Την αστάθμητη βαθύτητά του στην τάφρο Σάνταμ του Ειρηνικού που υπερβαίνει τις 8.000 οργιές. Το αεικίνητο των κυμάτων του και των μορίων της επιφανείας του, τα οποία επισκέπτονται διαδοχικώς όλα τα σημεία της θαλασσινής περιμέτρου. Την ανεξαρτησία των μονάδων του. Την συνεχή εναλλαγή των καταστάσεων της θάλασσας. Την υδροστατική αταραξία του κατά τη γαλήνη. Την υδροκινητική υπερχείλησή του σε αμπώτεις και πλημμυρίδες. Το καταλάγιασμά του μετά από την ερήμωση. Τη στειρότητά του στους περί τον πόλον παγετώνες, αρκτικό και ανταρκτικό. Την κλιματική και εμπορική του σπουδαιότητα. Την υπεροχή του 3 προς 1 επή της ξηράς της υδρογείου. Την ακαταμάχητη υπεροχή του σε τετραγωνικές λεύγες στην περιοχή που εκτείνεται κάτω από τον υποϊσημερινό τροπικό του Αιγόκερω. Την πολυγενική αντοχή της πρωταρχικής του λεκάνης. Τον κιτρινοκόκκινο πυθμένα του. Την ικανότητα του να διαλύει και να διατηρεί εν διαλύσει όλες τις ευδιάλυτες ουσίες, συμπεριλαμβανομένων εκατομμυρίων τόννων εκ των πολυτιμοτέρων μετάλλων. Την αργή διάβρωση των χερσονήσων και των επικλινών ακρωτηρίων. Τις προσχωματικές του καταθέσεις. Το βάρος του, τη μάζα του και την πυκνότητά του. Την δυσκινητικότητά του σε λιμνοθάλασσες και λίμνες των βουνών. Τη διαβάθμιση των χρωμάτων του στις ζώνες, διακεκαυμένη, εύκρατη και κατεψυγμένη. Τη διαμετακομιστική του διακλάδωση σε ρυάκια με λίμνες και συγκλίνοντες προς τη θάλασσα ποταμούς, με τους παραποτάμους τους και τα ωκεάνια ρεύματα. Το γκολφστρήμ, με τις ισημέριες πορείες, βόρεια και νότια. Τη βιαιότητά του σε υποθαλάσσιους σεισμούς, υδροστήλες, αρτεσιανές πηγές, φουσκονεριές, χειμάρρους, στροφάλους, πλημμύρες, υπερχειλίσεις, αποτραβήγματα του νερού, ξεχειλίσματα του νερού, χωρίσματα του νερού, θερμοπίδακες, καταρράχτες, δίνες, αναταραχές, υπερχειλίσεις, κατακλυσμούς, μπόρες. Την απέραντη μη οριζόντιο περί την γην καμπύλη του. Τη μυστικότητά του σε πηγές και σε λανθάνουσα υγρασία, όπως αυτή αποκαλύπτεται με ραβδομαντικά ή υδρομετρικά όργανα και εξακριβώνεται παραδειγματικώς με την τρύπα στον τοίχο της πύλης Άστάουν, τη διαβροχή του αέρα, την απόσταξη της δροσιάς. Την απλότητα της σύνθεσής του, δυό συστατικά μέρη υδρογόνου κι ένα συστατικό μέρος οξυγόνου. Τις θεραπευτικές του αρετές. Την δύναμη ανώσεως στα νερά της Νεκρής Θάλασσας. Την υπομονετική του διεισδυτικότητα σε ρυάκια, τάφρους, ανεπαρκή φράγματα, χαραμάδες καραβιών. Τις ικανότητές του για καθαρισμό, για σβήσιμο της δίψας και της φωτιάς, για θρέψιμο της βλάστησης. Το αλάθητό του ως παράδειγμα και υπόδειγμα. Τις μεταμορφώσεις του σε ατμούς, ομίχλη, σύννεφο, βροχή, χιονόνερο, χιόνι, χαλάζι. Την δύναμή του μέσα σε στέρεους σωλήνες. Την πληθώρα των μορφών του σε λίμνες, αιγιαλούς και κόλπους και όρμους και κανάλια και λιμνοθάλασσες και κοραλιοειδείς ξέρες και αρχιπέλαγα και ισθμούς και φιόρδ και παλιρροϊακκά ποταμίσια στόματα και θαλασσινά μπράτσα. Τη στερεότητά του σε παγετώνες, παγόβουνα και παγονήσους. Την επιδεκτικότητά του να θέτει σε κίνηση υδραυλικές μυλόπετρες, τουρμπίνες, γεννήτριες, σταθμούς ηλεκτρικής παραγωγής, πλυντήρια, βυρσοδεψεία, νεροτριβές. Τη χρησιμότητά του σε διώρυγες, ποτάμια, αν είναι πλωτά, σε επιπλέουσες και σταθερές δεξαμενές. Τη δύναμή του, όπως βγαίνει από δαμασμένες παλίρροιες ή από ρεύματα νερών κατερχομένων από στάθμη σε στάθμη. Τους υποβρύχιους κόσμους του, ζωικό και φυτικό (ανακουστικό, φωτόφοβο), οι οποίοι συνθέτουν αριθμητικώς, αν όχι και κατά κυριολεξίαν, τους κατοίκους του πλανήτη. Την απανταχού παρουσία του καθώς αυτό συνθέτει κατά 90% το ανθρώπινο σώμα. Τη βλαβερότητα της σαπίλας του σε παραλήμνιους βάλτους, λοιμικά έλη, μπαγιάτικο νερό στα ανθογυάλια, στάσιμους λάκκους στο λιγοστεμένο φεγγάρι.

JAMES JOYCE

ΟΔΥΣΣΕΑΣ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΑΨΑΣΚΗΣ

ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΗΛΙΑΣ Χ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ 1990

ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ (ΣΑΪΟΥΦ ΟΥΛ ΙΣΛΑΜ) – RENE GUENON

Οι άνθρωποι της Δύσεως θεωρούν συνήθως τον Ισλαμισμόν ως παράδοσιν καθαρώς πολεμικήν και λόγω της αιτίας ταύτης όταν προκύπτη ζήτημα σχετιζόμενον ειδικώς με την ρομφαίαν ή με το ξίφος (ες-σαϊούφ) εκλαμβάνουν την λέξιν ταύτην υπό την στενωτάτην και την κατά γράμμα έννοιαν αυτής και μάλιστα χωρίς να σκέπτωνται ποτέ μη τυχόν εις την πραγματικότητα εντός της εννοίας ταύτης περιέχεται και έτερον τι. Ασυζητητεί πάντως ο Ισλαμισμός έχει και την μαχητικήν του πλευράν, η οποία όμως πολύ απέχει από το να είναι το ιδιαίτερον χαρακτηριστικόν αυτού διότι κάλλιστα συναντάται και εις τας περισσοτέρας των λοιπών παραδόσεων, συμπεριλαμβανομένου και του Χριστιανισμού. Χωρίς μάλιστα να υπενθυμίσωμεν ότι αυτός ούτος ο Χριστός είπε: «ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην αλλά μάχαιραν». (Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον Σεφ. ΙΙ εδ. 35) λόγον όστις εν τέλει είναι δυνατόν να εκληφθή και υπό την πλέον στρεβλήν έννοιαν αυτού, είναι άξιον παρατηρήσεως ότι, καθώς βλέπωμεν εκ της ιστορίας, ο Χριστιανισμός κατά τον μεσαίωνα δηλαδή εις την εποχήν κατά την οποίαν εφηρμόζετο ενεργώς επί των κοινωνικών καθεστώτων έδωσε τρανοτάτας αποδείξεις περί αυτού του πράγματος. Και αυτή επίσης η Ινδουιστική παράδοσις, η οποία ασφαλώς δεν είναι δυνατόν να θεωρηθή ως μαχητική, υπαρχούσης μάλιστα γενικής τάσεως όπως αποδίδεται εις αυτήν μομφή ως αποδιδούσης ελαχίστην σημασίαν εις την πράξιν. Έχει παρ' όλον τούτο και την μαχητικήν κατόπιν αυτής, ως είναι δυνατόν να διαπιστωθή το τοιούτον εκ του κειμένου της Βαχαβάτ-Γκιτά. Εάν δεν έχη τις αποτυφλωθή από μερικάς προλήψεις, είναι εύκολον να εννοήση ότι τούτο συμβαίνει διότι εις την περιοχήν των σχετιζομένων με την κοινωνίαν, ο πόλεμος εφ' όσον στρέφεται κατά των διαταρασσόντων την τάξιν επί τω σκοπώ να επαναφέρη αυτούς εις αυτήν, αποτελεί νόμιμον ενέργειαν, η οποία κατά βάθος είναι μια μορφή της λειτουργίας της «δικαιοσύνης», νοουμένης υπό την ευρυτάτην αυτής έννοιαν. Παρ' όλα ταύτα όμως, το πράγμα τούτο αποτελεί την πλέον εξωτερικήν άποψιν των πραγμάτων και επομένως την ολιγώτερον ουσιαστικήν από της απόψεως της Παραδόσεως, και προσδίδοντος εις τον πόλεμον, νοούμενον κατά τον ανωτέρω τρόπον, την νομιμότητα αυτού, όντος το ότι συμβολίζει, την πάλην την οποίαν πρέπει να διεξαγάγη ο άνθρωπος, κατά των εχθρών τους οποίους φέρει εντός εαυτού, δηλαδή εναντίων όλων των στοιχείων τα οποία εντός του ιδίου του εαυτού του αντιτίθενται, εις την τάξιν και εις την ενότητα. Εν τέλει και κατά τας δύο περιπτώσεις, δηλαδή είτε όταν πρόκειται περί της κοινωνικής και εξωτερικής τάξεως, είτε περί της εσωτερικής και πνευματικής, ο πόλεμος και εις τας δύο περιπτώσεις πρέπει ν' αποβλέπη εις την αποκατάστασιν της ισορροπίας και της αρμονίας (δια τον λόγον τούτον σχετίζεται, πάντοτε με την «δικαιοσύνην»). Τούτο εν εσχάτη αναλύσει σημαίνει ότι η κανονική κατάληξις αυτού, ήτις αποτελεί και τον μοναδικόν λόγον της υπάρξεως αυτού, είναι η ειρήνη (εσ-σαλάμ), η οποία εις την πραγματικότητα δεν είναι δυνατόν να επιτευχθή ειμή μόνον διατης εις την θείαν βούλησιν (ελ-ισλάμ) υποταγής, ήτις τοποθετεί έκαστον στοιχείον εις την αρμόζουσαν εις αυτό θέσιν δια να συγκλίνουν τα πάντα συνειδητώς εις την πραγματοποίησιν του ενός και μοναδικού σχεδίου, μη υπαρχούσης ανάγκης ν' αναφέρωμεν κατά πόσον εις την Αραβικήν γλώσσαν οι δύο όροι «ελ-ισλάμ» και «εσ-σαλάμ» συγγενεύουν μεταξύ αυτών.

Εις την ισλαμικήν παράδοσιν οι δύο ούτοι σκοποί του πολέμου και η πραγματική μεταξύ αυτών σχέσις εκφράζονται κατά τον πλέον δυνατώς σαφή τρόπον εις το εξής «χαδίτ» (λόγιον) του Προφήτου, το οποίον εξέφερε κατά την επιστροφήν εκ μιας νικηφόρου εκστρατείας κατά των εξωτερικών εχθρών, έχοντος ούτω: «Επιστρέφομεν από τον μικρόν ιερόν πόλεμον εις τον μέγαν ιερόν πόλεμον» (Ραγιανά μιν ελ τζιχατίλ – άσγκαρ, ιλά λ' τζιχατίλ ακμπάρ). Εάν ο εξωτερικός πόλεμος, νοούμενος κατ' αυτόν τον τρόπον, είναι ο «μικρός ιερός πόλεμος» (τζιχατίλ άσγκαρ)(1) του εσωτερικού πολέμου όντος του «μεγάλου ιερού πολέμου» (Τζιχατίλ άκμπαρ), τούτο σημαίνει ότι ο πρώτος εν σχέσει προς τον τελευταίον, έχει δευτερεύουσαν σημασίαν ων απλώς και μόνον μια υποπίπτουσα εις τας αισθήσεις εικών αυτού. Επομένως είναι αυτονόητον ότι υπ' αυτάς τας συνθήκας παν το χρησιμεύον εις τον εξωτερικόν πόλεμον δύναται να θεωρηθή ως σύμβολον μιας λειτουργίας σχετιζομένης με τον εσωτερικόν πόλεμον(2) και ειδικώς μάλιστα ότι τοιούτον τι συμβαίνει προκειμένου του ξίφους.

Οι μη γνωρίζοντες την σημασίαν ταύτην, και μάλιστα οι αγνοούντες το «χάδιτ» (λόγιον) το οποίον ανεφέραμεν ανωτέρω, θα ηδύναντο να παρατηρήσουν τουλάχιστον, σχετικώς με την άποψιν ταύτην ότι κατά την διάρκειαν του κηρύγματος, ο «κιατίμπ», του οποίου το λειτούργημα δεν έχει τι το πολεμικόν, υπό την κοινήν σημασίαν της λέξεως τάυτης, κρατεί εις την χείρα του ξίφος και ότι τούτο εις την περίστασιν ταύτην δεν είναι δυνατόν να είναι άλλο τι ειμή μόνον σύμβολον, χωρίς μάλιστα να ληφθούν υπ' όψιν ότι συνήθως το ξίφος τούτο είναι ξύλινον, πράγμα το οποίον καταφανώς καθιστά τούτο εντελώς ακατάλληλον προς πολεμικήν χρήσιν, γενομένου ούτω πλέον εκδηλου του συμβολικού αυτού χαρακτήρος.

Το ξίφος σχετίζεται με τον παραδοσιακόν συμβολισμόν από πολύ παλαιάς εποχάς και εις τας Ινδίας είναι εκ των αντικειμένων άτινα έχουν θέσιν κατά την βεδικήν θυσίαν, του ξίφους (σπλάχγια), του πασσάλου της θυσίας, του άρματος (ή μάλλον του άξονος των τροχών όστις αποτελεί και το κύριον αυτού μέρος) και του βέλους φημολογουμένου ως γεννηθέντων από το «βάζρα» ή τον κεραυνόν του «Ίνδρα». Όταν ο Ίνδρα εξηκόντισε τον κεραυνόν κατά του Βρίτρα, ο κεραυνός ούτος έλαβε τέσσαρας μορφάς... οι Βραχμάνοι χρησιμοποιούν τας δύο εκ των μορφών τούτων και οι Ξατρίγιας τας άλλας δύο κατά την μάχην(3)... όταν ο θύτης καταφέρει το ξύλινον ξίφος θεωρείται ως εκσφενδονίζων τον κεραυνόν κατά του εχθρού(4), της σχέσεως του ξίφους κατά του «βάζρα» ληπτέας όλως ιδιαιτέρως υπ' όψιν εν συσχετισμώ με τα περαιτέρω εκτεθησόμενα. Επί τη ευκαιρία προσθέτομεν ότι το ξίφος πολλάκις εξομοιούται με την αστραπήν ή θεωρείται ως προελθόν εξ αυτής(5), πράγμα παριστώμενον αισθητώς υπό την πολύ γνωστήν μορφήν της πυρίνης ρομφαίας, ανεξαρτήτως από τας άλλας σημασίας τας οποίας δύναται συγχρόνως να έχη αύτη, διότι πρέπει να γίνη κατανοητόν ότι παν αληθές σύμβολον, ως επί το πλείστον, περιέχει πολλάς εννοίας, αι οποίαι ουδόλως αποκλείουσαι η μία την άλλην και μη αντιφάσκουσαι μεταξύ αυτών, εναρμονίζονται μεταξύ των και αλληλοσυμπληρούνται.

Επανερχόμενοι εις το ξίφος του «Κιατίμπ», λέγομεν ότι αντί παντός άλλου συμβολίζει την δύναμιν του λόγου, πράγμα το οποίον δέον ευθύς αμέσως αν γίνη κατανοητόν, προ πάντων δε διότι αύτη παρουσιάζεται ως μια από τας σημασίας αι οποίαι γενικώς αποδίδονται εις το ξίφος, μη ούσα εντελώς ξένη εις την χριστιανικήν παράδοσιν, καθώς δεικνύουν σαφώς τούτο τα εξής χωρία της Αποκαλύψεως: «έχων χειρί αυτού αστέρας επτά και εκ του στόματος αυτού ρομφαία δίστομος οξεία εκπορευομένη και η όψις αυτού ως ο ήλιος, φαίνει εν τη δυνάμει αυτού(6)» (Αποκάλυψις Κεφ. Α', εδ. 16)... «και εκ του στόματος αυτού(7) εκπορεύεται ρομφαία οξεία ίνα εν αυτή πατάσση τα έθνη...» (Αποκάλυψις Κεφ. ΙΘ' εδ. 15). Το εκ του στόματος εξερχόμενον ξίφος, προφανώς δεν είναι δυνατόν να έχη άλλην πλην της ανωτέρω σημασίαν τοσούτον δε μάλλον, καθ' όσον τον τρόπον εις τα χωρία ταύτα της Αποκαλύψεως είναι αυτός ούτος ο Λόγος η μία εκ των εκδηλώσεων Αυτού, της διστόμου ρομφαίας συμβολιζούσης την δημιουργικήν αλλά και καταστροφική δύναμιν του Λόγου, του συμβολισμού τούτου επαναφέροντος ημάς ακριβώς εις το «Βάζρα(8)», το οποίον πράγματι συμβολίζει μίαν δύναμιν, η οποία αν και κατά την ουσίαν αυτής είναι ενιαία, εκδηλώνεται υπό δύο, κατά το φαινόμενον, αντιθέτους όψεις, αι οποίαι όμως εις την πραγματικότητα αλληλοσυμπληρούνται, των δύο όψεων αίτινες συμβολίζονται από τα δύο στόματα του ξίφους συμβολιζομένων ενταύθα υπό των δύο αιχμών του «Βάζρα». Ο συμβολισμός ούτος ισχύει εξ άλλου και δια το σύνολον των κοσμικών δυνάμεων, της εφαρμογής αυτού ήτις έγινε προκειμένου του λόγου, αποτελούσης μόνον μίαν ειδικήν περίπτωσιν, η οποία όμως, εξ αιτίας της εννοίας την οποίαν έχει εις την παράδοσιν ο Λόγος και τα εκ της εννοίας ταύτης προερχόμενα, δύναται και η ιδία να θεωρηθή ως συμβολίζουσα εν τω συνόλω αυτών και όλας τας άλλας δυνατάς εφαρμογάς αυτών.

Το ξίφος δεν εξομοιούται συμβολικώς μόνον με τον κεραυνόν αλλά καθ' ον τρόπον και το βέλος, εξομοιούται και με την ηλιακήν ακτίνα, εις τούτο καταφανώς αναγομένου του ότι εις το πρώτον εκ των δύο χωρίων της Αποκαλύψεως, τα οποία παρεθέσαμεν ανωτέρω, το πρόσωπον εκείνου εκ του στόματος του οποίου εξέρχεται η ρομφαία «φαίνει ως ο ήλιος εν τη δυνάμει αυτού». Είναι εξ άλλου εύκολον, συμφώνως προς την άποψιν ταύτην, να κάμωμεν σύγκρισιν μεταξύ του Απόλλωνος, όστις φονεύει τον όφιν Πύθωνα με τα βέλη του, και του Ίνδρα, ο οποίος φονεύει, τον δράκοντα Βρίτα με το «Βάζρα», της συγκρίσεως ταύτης μη επιτρεπούσης ουδεμίαν αμφιβολίαν περί του ισοδυνάμου των δύο τούτων όψεων του συμβολισμού των όπλων, αι οποίαι γενικώς είναι δύο διαφορετικαί μορφαί εκφράσεως ενός και του αυτού πράγματος(9). Δέον εξ άλλου να ληφθή υπ' όψιν ότι τα περισσότερα εκ των συμβολικών όπλων, συγκεκριμέωνς δε το ξίφος και η λόγχη, συμβολίζουν συχνάκις τον «Άξονα του Κόσμου». Εις την περίπτωσιν όμως ταύτην πρόκειται περί «πολικού» συμβολισμού και όχι περί «ηλιακού» αλλά παρ' όλον ότι αι δύο αύται απόψεις ουδέποτε πρέπει να συγχέωνται, πρέπει να ληφθή υπ' όψιν ότι έχουν μεταξύ αυτών μερικάς αναλογίας, αι οποίαι επιτρέπουν να γίνεται εκείνο το οποίον θα ηδυνάμεθα να αποκαλέσωμεν «μεταφοράν» από την μίαν εις την άλλην, δεδομένου ότι ενίοτε και ο ίδιος ο άξων ταυτίζεται με «ηλιακήν ακτίνα(10)». Εις την αξωνικήν αυτήν έννοιαν οι δύο ενάντιοι αιχμαί του «βάζρα» σχετίζονται με την διττότητα των πόλων, οι οποίοι θεωρούνται ότι είναι τα δύο άκρα του κοντού, ενώ προκειμένων των αμφιστόμων όπλων, η διττότης η οποία συμβολίζεται με αυτήν ταύτην την διεύθυνσιν του άξονος, αναφέρεται κατά τον πλέον άμεσον τρόπον εις τα δύο αντίστροφα ρεύματα της κοσμικής δυνάμεως, τα οποία παριστάνονται και δι' άλλων συμβόλων ως, παραδείγματος χάριν, δια των δύο όφρων του κηρυκείου. Επειδή όμως και τα δύο αυτά ρεύματα σχετίζονται και τα ίδια με τους δύο πόλους και με τα δύο ημισφαίρια, δυνάμεθα εξ αυτού να αντιληφθώμεν, παρά την φαινομενικήν διαφορά των, ότι αι δύο αύται παραστάσεις εις την πραγματικότητα εντός της ουσιαστικής αυτών σημασίας(11).

Ο «αξωνικός» συμβολισμός υπενθυμίζει την ιδέαν της εναρμονίσεως θεωρουμένης ως σκοπού του «ιεροπολέμου» με τας δύο αυτού όψεις, την εσωτερικήν και την εξωτερικήν διότι ο άξων είναι το μέρος εις το οποίον όλαι αι αντιθέσεις συμφιλιώνονται και εξαλείφονται, ή με άλλας λέξεις ότι ο άξων είναι το μέρος της πλήρους ισορροπίας, το οποίον η παράδοσις της Άπω Ανατολής θεωρεί ως το «μη μεταβαλλόμενον μέσον(12)». Ούτω το ξίφος θεωρούμενον υπό την αναλογίαν ταύτην, ήτις πράγματι ανταποκρίνεται εις την πλέον βαθείαν άποψιν, δεν συμβολίζει μόνον το μέσον, ως θα ηδύνατο τις να νομίση εάν θα καθηλούτο επί της πλέον εμφανούς σημασίας αυτού, αλλά και τον δι' αυτού επιδιωκόμενον σκοπόν και ούτως ειπείν, συνθέτει αμφότερα εντός της ολοκληρωμένης έννοιας αυτού.

Εις την παρούσαν διατριβήν συνεκεντρώσαμεν μερικάς παρατηρήσεις σχετιζομένας με το θέμα αυτής, αι οποίαι είναι δυνατόν να γίνουν αφορμή και πολλών άλλων αναπτύξεων. Νομίζομεν όμως ότι με τον τρόπον καθ' ον εξετέθησαν, δεικνύουν αρκετά είτε όταν πρόκειται περί του Ισλάμ Ισλαμισμού, είτε όταν πρόκειται και περί πάσης άλλης μορφής προερχομένης εκ της παραδόσεως ότι απέχουν πολύ από την αλήθειαν εκείνοι οι οποίοι έχουν την αξίωσιν να αποδίδουν εις το ξίφος έννοιαν σχετιζομένην μόνον με «υλικά» πράγματα.

___________________

1.Είναι ευνόητον ότι ο πόλεμος είναι ιερός μόνον εφ' όσον προέρχεται από αίτια σχετιζόμενα με την παράδοσιν, καθ' όσον εις πάσαν άλλην περίπτωσιν, ο πόλεμος λέγεται «χαρμπ» και όχι «τζιχάντ».

2.Είναι επόμενον ότι τούτο δεν είναι δυνατόν να εφαρμοσθή εις τα όπλα με τα οποία διεξάγονται οι νεώτεροι πόλεμοι εξ αιτίας του χαρακτηριστικού της «μηχανής» το οποίο έχουν και το οποίον είναι ασυμβίβαστον με πάντα αληθή συμβολισμόν. Δια παραπλήσιαν αιτίαν τα εις εξυπηρέτησιν μηχανών υπαγόμενα επαγγέλματα δεν είναι δυνατόν να χρησιμεύσουν ως βάσις δια την ανάπτυξιν πνευματικών πραγμάτων.

3.Τα λειτουργήματα των Βραχμάνων και των Ξατρίγιας είναι δυνατόν να θεωρηθούν ως αντιστοιχούντα εις τον εσωτερικόν και εξωτερικόν πόλεμον ή, κατά την ισλαμικήν ορολογίαν, εις τον «Μέγα ιερόν πόλεμον» και εις τον «Μικρόν ιερόν πόλεμον».

4.Σαταπάθα Βραχμάνα – Κεφ. 1, 2 και 4.

5.Συγκεκριμένως εις την Ιαπωνίαν κατά την Σιντοϊστικήν παράδοσιν το ξίφος κατάγεται από μίαν αστραπήν – αρχέτυπον, της οποίας είναι «απόγονον ή υποκατάστατον».

6.Παρατηρούμεν ότι ενταύθα υπάρχει και ο πολικός συμβολισμός (οι επτά αστέρες της Μεγάλης Άρκτου ή του «Σάπτα-Ρίκσα» της Ινδουιστικής παραδόσεως) καθώς και ο ηλιακός συμβολισμός, τον οποίον θα εύρωμεν να σχετίζεται με την εντός της παραδόσεως σημασίαν του ξίφους.

7.Πρόκειται περί του ιππεύοντος τον λευκόν ίππον, τον «Κάλκι – Αβατάρα» της Ινδουιστικής παραδόσεως.

8.Υπενθυμίζομεν συγκεκριμένως το Αιγαιατικόν και Κρητικόν σύμβολον του αμφίστομου πελέκεως, ειδικώς δε το ότι ο πέλεκυς είναι σύμβολον του κεραυνού και επομένως απολύτως ισοδύναμον με το «βάζρα».

9.Καθώς ο κεραυνός, ούτω και η ακτίς του ηλίου θεωρείται και ως ζωοποιός και ως καταστροφική, αναλόγως προς τας περιστάσεις. Ομοίως η λόγχη του Αχιλλέως καθώς και η υπάρχουσα εις τον θρύλον του Αγίου Γκράαλ έχουσαι διπλήν δύναμιν εχρησιμοποιούντο εις δύο διαφόρους περιπτώσεις ήτοι και δια να προξενούν πληγάς και δια να θεραπεύουν τοιαύτας.

10.Μη όντος δυνατού να είπωμεν περισσότερα επ' αυτού του θέματος παραθέτομεν ως υπόδειγμα τουλάχιστον της συγκρίσεως των δύο τούτων απόψεων τον ελληνικόν συμβολισμόν του Υπερβορείου Απόλλωνος.

11.Κατά τινας ιστορικούς, οι Σκύθαι παρίστανον την θεότητα δια ξίφους εμπεπηγμένον εις την γην επί κορυφής γηλόφου, ο οποίος εθεωρείτο ως μικρογραφία όρους. Ενταύθα ευρίσκομεν ηνωμένα δύο παραδοσιακά σύμβολα του «Άξονος του Κόσμου».

12.Το αυτό πράγμα παριστάνει επίσης το ξίφος όταν είναι τοποθετημένον καθέτως ως δείκτης ζυγού, ο οποίος εν τω συνόλω του αποτελεί τα συμβολικά κατηγορήματα της Δικαιοσύνης.

ΠΕΤΡΟΣ ΓΡΑΒΙΓΓΕΡ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΣΦΙΓΓΟΣ 031 – 032

RENE GUENON

Ο ΙΣΛΑΜΙΚΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΣΜΟΣ

ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΙΜΕΛΗ

Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη – Carlos Castaneda

...Ο δον Χουάν έμεινε πολύ ώρα σιωπηλός.

«Θα κάνω κάτι καλύτερο απ' το να σου δώσω ένα παράδειγμα αξιομνημόνευτου περιστατικού του δικού μου λευκώματος», είπε τελικά. «Θα σου δώσω ένα αξιομνημόνευτο περιστατικό από τη δική σου ζωή, ένα περιστατικό που θα άξιζε σίγουρα να μπει στη συλλογή σου. Ή, αν προτιμάς, εγώ θα το έβαζα οπωσδήποτε στη δική μου συλλογή αν ήμουν στη θέση σου».

Νόμισα πως αστειευόταν κι έβαλα ανόητα τα γέλια.

«Δεν είναι καμιά αστεία ιστορία», παρατήρησε κοφτά. «Σοβαρολογώ. Κάποτε μου διηγήθηκες μια ιστορία που ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις».

«Για ποια ιστορία μιλάς;»

«Εκείνη για τις Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη», απάντησε. «Ξαναπές μου αυτή την ιστορία. Πες τη μου όμως με όσο πιο πολλές λεπτομέρειες μπορείς να θυμηθείς».

Άρχισα να διηγούμαι βιαστικά την ιστορία. Ο δον Χουάν με διέκοψε και μου ζήτησε να τη διηγηθώ όσο πιο προσεκτικά και λεπτομερώς μπορούσα, ξεκινώντας από την αρχή. Υπάκουσα, αλλά η αφήγησή μου δεν τον ικανοποίησε.

«Ας κάνουμε έναν περίπατο», πρότεινε. «Είσαι πολύ πιο σαφής όταν βαδίζεις παρά όταν κάθεσαι. Δεν θα ήταν παράλογη ιδέα το να βαδίζεις πάνω κάτω όταν προσπαθείς να διηγηθείς κάτι».

Καθόμασταν στην βεράντα, όπως συνηθίζαμε να κάνουμε στη διάρκεια της μέρας. Είχα υιοθετήσει μια ρουτίνα που δεν αποχωριζόμουν: καθόμουν πάντα στο ίδιο σημείο, με την πλάτη να ακουμπά στην πρόσοψη του σπιτιού. Ο δον Χουάν πάλι, καθόταν σε διάφορα σημεία, ποτέ στο ίδιο.

Διαλέξαμε τη χειρότερη ώρα για την πεζοπορία μας. Ήταν καταμεσήμερο. Ο δον Χουάν μου είχε δώσει ένα παλιό ψαθάκι, όπως έκανε πάντα όταν βγαίναμε να περπατήσουμε για ώρα κάτω από τον ήλιο. Περπατήσαμε πολύ ώρα χωρίς να πούμε λέξη. Έβαλα τα δυνατά μου να θυμηθώ με κάθε λεπτομέρεια την ιστορία για τις Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη. Το απόγευμα είχε προχωρήσει αρκετά όταν καθίσαμε στη σκιά μιας συστάδας ψηλών θάμνων και επανέλαβα την ιστορία στον δον Χουάν.

Χρόνια πριν, όταν σπούδαζα γλυπτική σε μια σχολή Καλών Τεχνών στην Ιταλία, είχα γίνει στενός φίλος μ' ένα Σκοτσέζο συμφοιτητή μου που ήθελε να γίνει τεχνοκριτικός. Εκείνο που θυμόμουν πιο ζωηρά γι' αυτό τον άνθρωπο, το στοιχείο που σχετιζόταν με την ιστορία που διηγούμουν στο δον Χουάν, ήταν η μεγάλη ιδέα που είχε για τον εαυτό του. Πίστευε πως ήταν ο πιο ακόλαστος, λάγνος και κοσμογυρισμένος λόγιος και καλλιτέχνης: ένας άνθρωπος της Αναγέννησης. Ακόλαστος ήταν σίγουρα, αλλά η λαγνεία ήταν κάτι που βρισκόταν σε πλήρη αντίθεση με την αποστεωμένη, στεγνή και σοβαρή προσωπικότητά του. Ήταν ένθερμος οπαδός του Μπέρτραντ Ράσελ και ονειρευόταν να εφαρμόσει τις αρχές του λογικού θετικισμού στην τεχνοκριτική. Όσο για την ιδιότητα του κοσμογυρισμένου λογίου και καλλιτέχνη, δεν υπήρχε μεγαλύτερη φαντασίωση, αφού ήταν ο πιο αναβλητικός άνθρωπος του κόσμου. Η δουλειά ήταν η θεία δίκη του.

Η διφορούμενη ειδικότητά του δεν ήταν η τεχνοκριτική, αλλά η προσωπική γνωριμία του με όλες τις πόρνες των πάμπολλων οίκων ανοχής που λειτουργούσαν στην πόλη. Οι ολοζώντανες και εκτενείς περιγραφές που συνήθιζε να μου κάνει – ώστε να με κρατά, κατά τα λεγόμενά του, ενήμερο για όσα θαυμαστά πράγματα υποτίθεται ότι διαδραματίζονταν στον κόσμο αυτής του της ειδικότητας – ήταν απολαυστικές. Δεν παραξενεύτηκα επομένως όταν εμφανίστηκε μαι μέρα στο διαμέρισμά μου, ξέπνοος σχεδόν από την έξαψη, για να μου πει ότι του είχε συμβεί κάτι εξαίσιο, κάτι που ανυπομονούσε να μοιραστεί μαζί μου.

«Λοιπόν παλιόφιλε, είναι κάτι που πρέπει να το δεις με τα ίδια σου τα μάτια!» μου είπε ξαναμμένος, με την οξφορδιανή προφορά που υιοθετούσε όποτε απευθυνόταν σ' εμένα. Βημάτιζε νευρικά στο δωμάτιο. «Είναι δύσκολο να σ' το περιγράψω, μα είμαι βέβαιος πως είναι κάτι που θα εκτιμήσεις. Κάτι που η εντύπωσή του θα σ' ακολουθεί σε όλη σου τη ζωή! Πρόκειται να σου χαρίσω ένα θαυμαστό δώρο ζωής. Καταλαβαίνεις;»

Εκείνο που καταλάβαινα ήταν πως είχα μπλέξει μ' έναν υστερικό Σκοτσέζο. Προτιμούσα πάντα να τον καλοπιάνω και να πηγαίνω με τα νερά του. Ποτέ μου δεν είχα μετανιώσει γι' αυτό.

«Ηρέμησε, Έντι», του είπα. «Ησύχασε. Τι προσπαθείς να μου πεις;»

Μου διηγήθηκε πως είχε βρεθεί σ' έναν οίκο ανοχής, όπου ξετρύπωσε μια απίστευτη γυναίκα που του έκανε ένα καταπληκτικό νούμερο, τις Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη. Με διαβεβαίωσε άπειρες φορές, τραυλίζοντας σχεδόν από την αναστάτωση, πως όφειλα να προσφέρω στον εαυτό μου αυτή την απίστευτη εμπειρία.

«Και μην ανησυχείς αν δεν έχεις λεφτά!» έσπευσε να με καθησυχάσει, ξέροντας ότι τα έφερνα δύσκολα βόλτα. «Πλήρωσα ήδη για την επίσκεψη. Το μόνο που έχεις να κάνεις εσύ είναι να έρθεις μαζί μου. Η μαντάμ Λουντμίλα θα χαρεί να σου δείξει τις Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη. Είναι περίπτωση!».

Σε μια κρίση ανεξέλεγκτης αγαλλίασης, ο Έντι ξέσπασε σε βροντερά γέλια, ξεχνώντας τα κακάσχημα δόντια του, τα οποία έκρυβε συνήθως πίσω από μειδιάματα ή συγκρατημένα μισόγελα με σφιχτοκλεισμένα χείλη. «Άκουσέ με, είναι καταπληκτική!»

Η περιέργειά μου φούντωνε όσο περνούσε η ώρα. Ένιωθα όλο και πιο πρόθυμος να μοιραστώ την καινούρια του απόλαυση. Ο Έντι με πήγε με τ' αμάξι του στα περίχωρα της πόλης. Σταματήσαμε μπροστά σ' ένα μουντό, κακοδιατηρημένο κτίριο. Η μπογιά στην πρόσοψη είχε ξεθωριάσει και ξεφλουδίσει. Θύμιζε παλιό ξενοδοχείο, ένα ξενοδοχείο που τώρα ήταν πολυκατοικία. Διέκρινα τα απομεινάρια μιας παλιάς πινακίδας ξενοδοχείου, σκεβρωμένης από την υγρασία και την πολυκαιρία. Πολλά από τα βρόμικα στενά μπαλκόνια ήταν γεμάτα γλάστρες με λουλούδια, ενώ στα κάγκελα άλλων κρέμονταν χαλιά αφημένα να στεγνώσουν στον ήλιο.

Στην είσοδο έστεκαν δύο μελαψοί, ύποπτοι άντρες με μυτερά μαύρα παπούτσια που έδειχναν πολύ στενά για τα πόδια τους. Χαιρέτησαν διαχυτικά τον Έντι.

Είχαν κατάμαυρα αεικίνητα μάτια, απειλητικά. Φορούσαν γυαλιστερά αχνογάλαζα κοστούμια, πολύ στενά για τα ογκώδη κορμιά τους. Ο ένας άνοιξε την πόρτα για τον Έντι. Εμένα ούτε που καταδέχτηκαν να με κοιτάξουν.

Ανεβήκαμε στο πάνω πάτωμααπό μια ετοιμόρροπη σκάλα που έδειχνε πως κάποτε είχε περάσει εποχές μεγαλείου. Ο Έντι προχώρησε πρώτος σ' έναν άδειο διάδρομο που θύμιζε έντονα ξενοδοχείο με τις διαδοχικές πόρτες και στις δύο πλευρές. Όλες ήταν βαμμένες στην ίδια μουντή λαδιά απόχρωση και σε καθεμιά ένας μπρούτζινος αριθμός , θαμπωμένος από τα χρόνια, μόλις που διακρινόταν.

Ο Έντι στάθηκε σε μια πόρτα. Πρόσεξα ότι είχε τον αριθμό 112. Ο φίλος μου χτύπησε επίμονα. Μας άνοιξε μια κοντή στρουμπουλή γυναίκα με οξυζεναρισμένα μαλλιά και μας κάλεσε αμίλητη να περάσουμε μέσα. Φορούσε μια κατακόκκινη μεταξωτή ρόμπα με φουσκωτά μανίκια στολισμένα με φτερά και ένα ζευγάρι κατακόκκινες παντόφλες με γούνινες φούντες. Η γυναίκα έκλεισε την πόρτα πίσω μας όταν προχωρήσαμε λίγο στο μικρό χολάκι, κι έπειτα χαιρέτησε τον Έντι με τα φριχτά της αγγλικά.

«Γεια, Έντι. Έφερες φίλο, ε;»

Ο Έντι έσφιξε το χέρι της και μετά έσκυψε όλο αβρότητα και το φίλησε. Φερόταν σαν να ήταν απόλυτα ήρεμος, όμως εγώ πρόσεξα κάποιες μικρές ασυνείδητες κινήσεις του που μόνο ηρεμία δεν πρόδιδαν.

«Πως είστε σήμερα, μαντάμ Λουντμίλα;» ρώτησε, προσπαθώντας να ακουστεί σαν Αμερικανός.

Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί ο Έντι παρίστανε τον Αμερικανό όποτε είχε δοσοληψίες με κάποιο κακόφημο σπίτι. Υποπτεύομαι ότι το έκανε επειδή γενικά οι Αμερικανοί θεωρούνταν εύποροι και ήθελε να έχει εκεί τη φήμη του πλουσίου, άρα και αξιόπιστου.

Ο Έντι στράφηκε σε μένα και είπε με την ψεύτικη αμερικάνικη προφορά του: «Σ' αφήνω σε καλά χέρια, νεαρέ μου».

Ακούστηκε τόσο απαίσιος, τόσο ανοίκειος, που έβαλα τα γέλια. Αυτό το ξέσπασμα ιλαρότητας δε φάνηκε να ενοχλεί τη μαντάμ Λουντμίλα. Ο Έντι της φίλησε πάλι το χέρι κι έφυγε αφήνοντάς μας μόνους.

«Μιλάει αγγλικά, αγοράκι;» τσίριξε υστερικά η γυναίκα, λες και μιλούσε σε κουφό. «Αιγκύπτιος είσαι για Τούρκος;»

Διαβεβαίωσα τη μαντάμ Λουντμίλα ότι δεν ήμουν τίποτα απ' τα δύο κι ότι μιλούσα αγγλικά. Εκείνη με ρώτησε τότε αν μου 'καναν κέφι οι Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη. Δεν ήξερα τι να πω, έγνεψα μονάχα καταφατικά.

«Θα δεις νούμερο καλό» με διαβεβαίωσε. «Οι Φιγούρες Μπροστα στον Καθρέφτη είναι μόνο η αρχή. Πες μου να σταματήσω όταν φτιαχτείς».

Από το χολάκι όπου στεκόμασταν περάσαμε σ' ένα μισοσκότεινο κι απόκοσμο δωμάτιο με βαριές κουρτίνες. Ασθενικές λάμπες έφεγγαν μέσα σε απλίκες στέλνοντας το φως ίσια στο πάτωμα. Παράταιρα αντικείμενα γέμιζαν το δωμάτιο: μικρές σιφονιέρες, τραπεζάκια αντίκες και καρέκλες. Ένα σεκρετέρ φορτωμένο χαρτιά, μολύβια, χάρακες και τουλάχιστον καμιά δεκαριά ψαλίδια διαφόρων μεγεθών στηρίζονταν στον τοίχο. Η μαντάμ Λουντμίλα μ' έβαλε να καθίσω σε μια παλιά μπερζέρα.

«Το κρεβάτι είναι στ' άλλο δωμάτιο, γλύκα», με πληροφόρησε, δείχνοντας στο βάθος του δωματίου. «Τούτη δω είναι η αντισάλα μου. Εδώ κάνω το νούμερό μου για να φτιαχτείς και να 'σαι ορεξάτος».

Την επομένη στιγμή, πέταξε πέρα την κόκκινη ρόμπα της, κλότσησε στην άκρη τις φανταχτερές της παντόφλες κι άνοιξε με μια αεράτη κίνηση τις δίφυλλες ντουλάπες που έστεκαν πλάι πλάι σ' έναν τοίχο. Στο εσωτερικό του κάθε φύλλου βρισκόταν ένας ολόσωμος καθρέφτης.

«Και τώρα μουσική, αγοράκι», ανήγγειλε η μαντάμ Λουντμίλα, κι άρχισε να γυρνά τη μανιβέλα ενός φωνογράφου που έδειχνε να είναι σε θαυμάσια κατάσταση, γυαλιστερός σαν καινούριος. Έβαλε ένα δίσκο γραμμοφώνου στο πλατό της συσκευής. Η στριγκή, βασανιστική μελωδία μου θύμισε τα εμβατήρια που παίζουν στο τσίρκο.

«Και τώρα το νούμερό μου», φώναξε κι άρχισε να στριφογυρνά στο ρυθμό της μελωδίας. Η επιδερμίδα της ήταν σφιχτή – στα περισσότερα σημεία, τουλάχιστον – κι εκπληκτικά λευκή, αν και δεν ήταν πια νέα. Θα πρέπει να πλησίαζε τα πενήντα. Η κοιλιά της ήταν χαλαρή – όχι πολύ, αλλά αρκετά -, όπως και τα πλούσια στήθη της. Είχε μικρή μύτη κι έντονα βαμμένα κόκκινα χείλη. Μια γερή στρώση μαύρης μάσκαρα είχε πετρώσει στα βλέφαρά της. Έφερνε στο νου το αρχέτυπο της γερασμένης πόρνης. Ανέδιδε ωστόσο κάτι παιδικό, μια κοριτσίστικη εγκατάλειψη και εμπιστοσύνη, μια γλύκα που με τάραξε.

«Και τώρα, οι Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη», ανήγγειλε η μαντάμ Λουντμίλα, ενώ η μουσική συνεχιζόταν.

«Πόδι, πόδι, πόδι!» φώναξε, τινάζοντας ψηλά πρώτα το ένα πόδι και μετά το άλλο στο ρυθμό της μουσικής. Το δεξί της χέρι ακουμπούσε την κορυφή του κεφαλιού της – θύμιζε κοριτσάκι που δεν είναι σίγουρο αν μπορεί να εκτελέσει τις χορευτικές φιγούρες.

«Γύρω, γύρω, γύρω!» κραύγασε στριφογυρνώντας σαν σβούρα.

«Ποπός, ποπός, ποπός!» τσίριξε μετά, δείχνοντάς μου τον πισινό της σαν χορεύτρια του καν καν.

Επανέλαβε ξανά και ξανά την ίδια σειρά κινήσεων, ώσπου άρχισε να σβήνει η μουσική όπως ξεκουρδιζόταν ο φωνογράφος. Είχα την αίσθηση ότι χανόταν η μαντάμ Λουντμίλα, έτσι όπως στροβιλιζόταν κατευθυνόμενη στο βάθος του δωματίου, έτσι όπως μίκραινε και μίκραινε ολοένα καθώς έσβηνε η μουσική. Ένα αίσθημα απόγνωσης και μοναξιάς που αγνοούσα πως έτρεφα μέσα μου αναδύθηκε απ' τα κατάβαθα της ύπαρξής μου, και μ' έσπρωξε να πεταχτώ από την μπερζέρα και να βγω τρέχοντας από το δωμάτιο, να κατέβω κουτρουβαλώντας τη σκάλα και να ορμήσω έξω, στο δρόμο.

Ο Έντι και οι δύο άντρες με τα αχνογάλαζα γυαλιστερά κοστούμια στέκονταν εκεί κουβεντιάζοντας. Όταν ο φίλος μου με είδε να πετάγομαι σαν τρελός από το κτίριο, ξέσπασε σε δυνατά γέλια.

«Δεν ήταν φοβερή περίπτωση;» μου φώναξε, πασχίζοντας ακόμη ν' ακουστεί σαν Αμερικανός. «Οι Φιγούρες Μπροστά στον Καθρέφτη είναι μόνο η αρχή». Τι φάση! Τι φάση, στ' αλήθεια!»

Την πρώτη φορά που ανέφερα αυτή την ιστορία στο δον Χουάν, του είπα ότι είχα επηρεαστεί βαθιά από τη βασανιστική μελωδία και το τρελό στροβίλισμα της γριάς πόρνης στο άκουσμά της. Εξίσου βαθιά με είχε επηρεάσει και η αποκάλυψη της αναισθησίας του φίλου μου.

Αυτή τη φορά, όταν ολοκλήρωσα την ιστορία μου στο δον Χουάν, στη σκιά των ψηλών θάμνων όπου καθόμασταν σ' εκείνα τα βουνά της Σονόρα, έτρεμα σύγκορμος. Με είχε μυστηριωδώς επηρεάσει κάτι εντελώς απροσδιόριστο.

«Αυτή η ιστορία», είπε ο δον Χουάν, «πρέπει να μπει οπωσδήποτε στο λεύκωμά σου με τα αξιομνημόνευτα περιστατικά. Ο φίλος σου, αν και δεν υποψιάστηκε καν τι έκανε, σου πρόσφερε, όπως είπε κι ο ίδιος, ένα θαυμαστό δώρο, κάτι που πράγματι η εντύπωσή του θα διατηρηθεί μέσα σου και θα σε ακολουθεί για όλη σου τη ζωή».

«Προσωπικά θεωρώ πολύ θλιβερή αυτή την ιστορία, δον Χουάν, θλιβερή, μα τίποτ' άλλο», μουρμούρισα.

«Είναι πράγματι μια θλιβερή ιστορία, όπως κι όλες οι άλλες ιστορίες σου», μου απάντησε, «αλλά αυτό που την κάνει ξεχωριστή για μένα και αξιομνημόνευτη είναι ότι μας αγγίζει όλους, κάθε ανθρώπινο πλάσμα, όχι μόνο εσένα, όπως συνέβαινε με τις υπόλοιπες ιστορίες σου. Βλέπεις, όπως η μαντάμ Λουντμίλα, έτσι και ο καθένας από μας, είτε νέος είτε γέρος, κάνει φιγούρες μπρόστά σε κάποιο καθρέφτη με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Λογάριασε πρώτα τι γνωρίζεις για τους ανθρώπους. Σκέψου κάθε ανθρώπινο πλάσμα σε τούτη τη γη, και θα καταλάβεις, χωρίς αμφιβολία, πως όποιοι κι αν είναι αυτοί οι άνθρωποι ή ό,τι κι αν πιστεύουν για τον εαυτό τους, ό,τι κι αν κάνουν, το αποτέλεσμα των πράξεών τους είναι πάντα το ίδιο: παράλογες φιγούρες μπροστά σ' έναν καθρέφτη».

Carlos Castaneda

Η Ενεργός Πλευρά του Απείρου

Μετάφραση από τα Αγγλικά Αλέκος Μανωλίδης

Εκδόσεις «Το Κλειδί» Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη 2001

Η ΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑ – ΑΝΤΩΝΙΟΣ Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

Αύτη αποτελεί την ιδεολογικήν βάσιν της Ελευθεροτεκτονικής και το θεμέλιον του όλου τεκτονικού συστήματος. Εν τη εξετάσει όμως αυτής δεν θα επεκταθώμεν εις το μέρος το αφορόν την δημιουργίαν των κόσμων, την σύνθεσιν της ουσίας της φύσεως, καθώς και την σύστασιν και εξέλιξιν του πνεύματος, καθόσον η ανάλυσις των θεμάτων τούτων αποτελεί αντικείμενον μελέτης των ανωτάτων τεκτονικών βαθμών και εκβαίνει του πλαισίου της παρούσης μελέτης. Θα περιορισθώμεν δε μόνον εις τας γενικάς γραμμάς της κοσμοθεωρίας ταύτης, αίτινες αποτελούν την βάσιν των ηθικοκοινωνικών αρχών του Τεκτονισμού.

Τας γενικάς τοιαύτας γραμμάς αρυόμεθα εκ των επισήμων κειμένων του Τάγματος και εκ των εκδοθέντων σχετικών δημοσιευμάτων κατά τα πρώτα μετά την εμφάνισιν του Τεκτονισμού έτη, ιδίως δε εκ της δημοσιευθείσης εν έτει 1738 εν Δουβλίνω της Σκωτίας «Απολογίας της Εταιρείας των Ελευθεροτεκτόνων».

Η απολογία αύτη εδημοσιεύθη, φαίνεται, υπό διαπρεπούς τέκτονος της εποχής εκείνης ανωνύμως, εις απάντησιν πολλών κατά του τεκτονισμού εκδοθέντων, άμα τη εμφανίσει του από του έτους 1717 συκοφαντικών δημοσιευμάτων, καθώς και της ποντιφικής βούλλας Κλήμεντος του ΧΙΙ «In eminentia apostolatus specula» εκδοθείσης κατά το έτος 1738, δι' ης αφωρίζετο ο τεκτονισμός, καθώς και οι οπαδοί του. Ποίαν σημασίαν είχεν η «Απολογία» αύτη και ποία σπουδαιότης απεδόθη εις αυτήν, δυνάμεθα να συναγάγωμεν εκ του γεγονότος ότι η Ρωμαϊκή Εκκλησία, αναγνωρίσασα την ημιεπίσημον ιδιότητα αυτής, διέταξε κατ' απόφασιν του Πάππα να καή αντίτυπον αυτής δημοσία δια χειρός του δημίου. Και η απόφασις αύτη εξετελέσθη εν Ρώμη κατά Φεβρουάριον του έτους 1739.

Εν τη Απολογία ταύτη ο άγνωστος τέκτων συγγραφεύς αυτής τονίζει σαφώς και κατηγορηματικώς τον σύνδεσμον της Ελευθεροτεκτονικής προς τον κόσμον των ιδεών της αρχαίας Ελληνικής σοφίας.

Ο συγγραφεύς της «Απολογίας» εξετάζων ιστορικώς τα της ιδρύσεως του τεκτονισμού αναμιμνήσκεται των εταιρειών, αίτινες πάλαι ποτέ ιδρύθησαν και ελειτούργησαν εν τη αρχαία Ελλάδι και τη Ιταλία και λέγει, ότι «κατ' αποτίμησιν των Ελλήνων και των Ρωμαίων η Εταιρεία των Κτιστών από της Αγγλίας, ήτις υπήρξεν η γενέθλιος αυτής Γη, ήρχισε το στάδιόν της, επεκταθείσα και εις άλλας χώρας».

Η Εταιρεία – λέγει περαιτέρω – περί ης ομιλώ, ιδρύθη κατά το πρότυπον των εταιρειών εκείνων, αίτινες υπήρξαν εν Αθήναις, Λακεδαίμονι, Ρώμη και άλλαις πόλεσι της αρχαιότητος, εις τας οποίας ήνθησαν αι επιστήμαι και αι τέχναι...(Keller. Die Freimaurerei)

Εν τη πολυτίμω ταύτη συγγραφή λέγει, ο L. Keller, προ παντός διασαφηνίζεται και καθορίζεται η σύνδεσις του Ελευθεροτεκτονισμού προς το κλασσικόν ιδεώδες και προς τον κόσμον των ιδεών της Ελληνικής σοφίας, της οποίας οι μεγάλοι αντιπρόσωποι κατά πρώτον έδωκαν μορφήν και περιεχόμενον εις την ιδέαν του ανθρωπισμού. Βεβαιούται δε δια τούτου η περί της καταγωγής της εταιρείας έκφρασις και πεποίθησις της προ ολίγου τότε χρόνου ιδρυθείσης Μεγάλης Στοάς της Αγγλίας, ήτις εν τω συντάγματι αυτής εχαρακτήρισε τον Πυθαγόραν, τον Πλάτωνα καθώς και τας Ακαδημίας και Εταιρείας του αρχαίου κόσμου ως τους θεμελιωτάς πάσης Μασσωνίας.

Εν τη «Απολογία» ταύτη δίδονται και γενικαί τινες γραμμαί περί της Εταιρείας, βως περιεχούσης φιλοσοφικόν σύστημα – κοσμοθεωρίαν – λακωνικόν και σαφές, άγον ευθέως προς την αλήθειαν.

Εξ όσων εκ της απολογίας ταύτης ηδυνήθημεν να συναγάγωμεν, εν συσχετισμώ και προς τα τεκτονικά κείμενα και σύμβολα και προς συγγράμματα διαπρεπών τεκτόνων πραγματευόμενα περί του θέματος τούτου, η τεκτονική κοσμοθεωρία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων σοβαρωτέρων και βαθυτέρων και τα εξής εν συνόψει θεμελιώδη στοιχεία, των οποίων την συμπλήρωσιν δύναταί τις να αρυσθεί ανατρέχων εις τα συγγενή φιλοσοφικά συστήματα του Πυθαγόρα, του Πλάτωνος και των Νεοπλατωνικών.

Τα πάντα εισίν έν εν παντί, και το εν τούτο ευρίσκεται ολόκληρον εν πάσι τοις πράγμασι. Τούτο, όπερ ολόκληρον εν παντί υπάρχει, είναι η αρχική αιτία. Αιώνιος, αμέτρητος ουσία, εκδηλούσα πνευματικάς δυνάμεις.

Εκ του παντός τούτου παρήχθη παν ον και εν τω παντί τούτω άπαντα τα όντα επιστρέφουσι. Είναι ο έσχατος σκοπός και λόγος απάντων των πραγμάτων...(Keller. Die Freimaurerei).

Αντίθεσις, δυαδισμός (dualismus) μεταξύ του ηθικού και του φυσικού κόσμου δεν υφίσταται. Η ύλη και το πνεύμα είναι εκπόρευσις μιας και της αυτής αρχικής αιτίας. Αμφότερα αποτελούνται εκ της αυτής ουσίας και διαφέρουν μόνον κατά το ποιόν και το ποσόν των εκδηλωθέντων υπ' αυτών νόμων, δυνάμεων και ιδιοτήτων. Κακόν ούτως εν τη φύσει δεν υφίσταται παρά μόνον εις τας διεστραμμένας διανοίας και ψυχάς των ανθρώπων και εις την ατελή αυτών κοινωνικήν οργάνωσιν.

Οι νόμοι της φύσεως και οι νόμοι του πνεύματος είναι εκπόρευσις της μιας και ενιαίας ουσίας και ως αποτέλεσμα έχουν την ισορροπίαν, την τάξιν και την αρμονικήν λειτουργίαν του κόσμου και των όντων. Ο πνευματικός κόσμος αποτελεί εν προς τον φυσικόν. Υπόκειται δε και ούτος εις τους αυτούς ιδίους και αμεταβλήτους καθολικούς νόμους της φύσεως.

Οι νόμοι της φύσεως δεν αντιστρατεύονται την ανύψωσιν του πνεύματος. Απ' εναντίας βοηθούσι το πνεύμα να διατηρήται εν τη υπάρξει, να εκδηλώνη τας δυνάμεις του και να εξελίσσηται, προβιβαζόμενον ούτως εκάστοτε εις ανωτέρας σφαίρας υπάρξεως. Αφ' ου το σύνολον της Φύσεως ασκεί τόσον ευεργετικήν επίδρασιν δια την πρόοδον και την ευδαιμονίαν του πνεύματος, τούτο οφείλει προς αυτήν σεβασμόν και λατρείαν.

Παν ό,τι υπαγορεύεται υπό του φυσικού νόμου εν σχέσει προς τον άνθρωπον, πληροί σκοπόν δια την ύπαρξίν του, δια την ανάπτυξίν του, δια την προαγωγήν του και δέον να απολαμβάνη σεβασμού εκ μέρους του ανθρώπου.

Η ανθρωπίνη ψυχή τελειοποιείται δια της αναπτύξεως όλων των ικανοτήτων και δυνάμεων, ων είναι επιδεκτική. Αν μη αναπτύξη τας γνώσεις της, και εξαγνίση τα αισθήματά της εις το φως της αγάπης προς παν ον, δεν δύναται να τελειοποιηθή, διότι ευρίσκεται εις αντίθεσιν προς την φύσιν της, προς τον φυσικόν νόμον, όστις υπαγορεύει εις αυτήν το ενσυνείδητον και την αρμονίαν αυτής προς το σύνολον και προς τα καθέκαστα της φύσεως. Η καλλιέργεια των διανοητικών και ψυχικών δυνάμεων και μόνη άγει προς την τελειότητα.

Η ψυχή δεν δύναται να εκδηλώση τας ικανότητας και δυνάμεις αυτής άνευ του οργανισμού. Αυτός παρέχει τας πολυτίμους δι' αυτήν αισθήσεις, δια των οποίων αποκτά γνώσιν της περιβαλλούσης αυτήν φύσεως. Αυτός παρέχει το μέσον της ενεργείας, δι' ου αύτη κινείται και δρα. Ο οργανισμός λοιπόν δεν αποτελεί δια την ψυχήν εχθρόν, τον οποίον πρέπει αύτη να κατανικήση και υποτάξη, αλλά φίλον και συνεργάτην, τον οποίον πρέπει να θεραπεύη και του οποίου τας δυνάμεις πρέπει να κρατύνη.

Το παν ζη. Ουδέν δημιουργείται. Ουδέν καταστρέφεται. Η θνητότης δεν είναι ή φαινομενικόν αποτέλεσμα απωλείας της ισορροπίας. Ό,τι καλούμεν θάνατον δεν δύναται να είναι ή μια των πολλαπλών εκδηλώσεων της ζωής. Εκτός της ατομικής μορφής, παν ό,τι υπήρξε και θα υπάρξη είναι αιώνιον. Η γέννησις δεν είναι ή σχετική αφετηρία. Ο θάνατος σχετικόν τέλος. Αμφότερα δε εκδηλώσεις της ζωής, ήτις δεν έχει αρχήν ουδέ τέλος. Ο θάνατος είναι η έναρξις μιας νέας ζωής.

Ο άνθρωπος έχει δικαίωμα επί της αθανασίας. Το δικαίωμα τούτο επιβάλλει εις αυτόν το καθήκον να την κατακτήση δι' ευρρύθμου χρήσεως όλων των ιδιοτήτων, αίτινες ενυπάρχουν εν αυτώ.

ΑΝΤΩΝΙΟΣ Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ

ΕΚΔΟΣΙΣ Β'

ΑΘΗΝΑΙ 1965

Το λεωφορείο 975 - Boris Vian

1.

Ο Αμαντής Ντουντού τραβούσε ανόρεχτα το δρόμο του, στο πιο μακρύ από τα σοκάκια που έκοβαν δρόμο για τη στάση του λεωφορείου 975. Καθημερινά, έπρεπε να δίνει τρισήμισυ εισητήρια, γιατί πηδούσε πριν από τη στάση, ψαχούλεψε λοιπόν το τσεπάκι του γελέκου του να δει αν του έμενα ακόμα. Μάλιστα. Πάνω σ' ένα σωρό σκουπίδια είδε ένα πουλί που ράμφιζε μέσα σε τρία άδεια κονσερβοκούτια και πέτυχε να παίξει την αρχή από τους Βαρκάρηδες του Βόλγα. Σταμάτησε, αλλά το πουλί χτύπησε μια φάλτσα νότα και πέταξε καταθυμωμένο, μουρμουρίζοντας ανάμεσα στο ράμφος του πουλίστικα βρωμόλογα. Ο Αμαντής Ντουντού συνέχισε το δρόμο του τραγουδώντας τη συνέχεια, μα έκανε ένα φάλτσο και βάλθηκε να βλαστημάει.

Είχε ήλιο, όχι και πολύ, αλλά τον είχε ακριβώς κόντρα και η άκρη του δρομάκου γυάλιζε θαμπά, γιατί το καλντερίμι ήταν γλοιτσιασμένο. Το τέρμα δεν μπορούσε να το δει, γιατί το σοκάκι έστριβε δυό φορές, δεξιά, πιο κάτω αριστερά. Γυναίκες με φουσκωμένους νωχελικούς πόθους πρόβαιναν στα κατώφλια, με τις ρόμπες ανοιχτές πάνω σε ξεδιάντροπα ντεκολτέ και άδειαζαν τους σκουπιδοντενεκέδες τους εκεί μπροστά τους. Έπειτα χτύπησαν όλες μαζί τους πάτους των ντενεκέδων που έκαναν σαν ταμπούρλο και, όπως πάντα, ο Αμαντής ρύθμισε το βήμα του με τον ήχο. Γι' αυτό ίσα – ίσα προτιμούσε να περνάει από τούτο το σοκάκι. Του θύμιζε τον καιρό που έκανε φαντάρος με τους Αμερικαναράδες, τότε που έτρωγαν πίνατς μπάτερ μέσα σε ντενεκεδόκουτα σαν εκείνα που ράμφιζε το πουλί, μόνο πιο μεγάλα. Τα σκουπίδια έπεφταν σηκώνοντας σύννεφο τη σκόνη. Του άρεσε αυτό γιατί έτσι γινόταν ορατός ο ήλιος. Αν έκρινε κανείς από τον ίσκιο του κόκκινου φαναριού μπροστά στο μεγάλο σπίτι με το νούμερο έξη, όπου έμεναν αστυφύλακες καμουφλαρισμένοι (ήταν πραγματικά αστυνομικό τμήμα. Οπότε το διπλανό μπορντέλλο, για να διασκεδάζει τις υποψίες, είχε ένα μπλε φανάρι), η ώρα κόντευε κάπου οχτώ και εικοσιεννιά. Του έμενε ακόμα ένα λεφτό για να είναι στην ώρα του στη στάση, που μας κάνει ακριβώς εξήντα βήματα του ενός δευτερολέφτου, αλλά ο Αμαντής έκανε πέντε βήματα στα τέσσερα δευτερόλεφτα και ο λογαριασμός πολύπλοκος πια, μπερδεύτηκε μέσα στο κεφάλι του. Αργότερα αποβλήθηκε κανονικά με τα ούρα του, κάνοντας τοκ πάνω στην πορσελάνη. Αλλά πολύ αργότερα.

Στη στάση του 975 ήταν κιόλας πέντε άτομα κι ανέβηκαν όλοι στο πρώτο 975 που πέρασε, αλλά ο εισπράχτορας δεν άφησε τον Ντουντού ν' ανέβει. Μ' όλο που ετούτος του έδειξε ένα χαρτάκι που έφτανε να του ρίξει κανείς μια ματιά για να βεβαιωθεί ότι ο κάτοχός του ήταν ο έχτος, το λεωφορείο είχε διαθέσιμες μόνο πέντε θέσεις και του το 'δειξε με τέσσερις πορδές του μοτέρ καθώς έβαζε μπρος. Το λεωφορείο ξεκίνησε σιγά – σιγά και τα οπίσθιά του σέρνονταν καταγής πετώντας μάτσα σπίθες καθώς τρίβονταν στα φουσκωτά πλακάκια του λιθόστρωτου. Μερικοί οδηγοί κολλούσαν στο πίσω μέρος του σασί τσακμακόπετρες για να γίνεται πιο όμορφο (ήταν πάντα οι οδηγοί του λεωφορείου που ακολουθούσε).

Δεύτερο 975 σταμάτησε μπροστά στη μύτη του Αμαντή. Ήταν φίσκα κι αγκομαχούσε. Κατέβηκε μια χοντρή κι ένα φτυάρι ζαχαροπλαστικής στα χέρια ενός κοντόσωμου κυρίου σχεδόν πεθαμένου. Ο Αμαντής Ντουντού γράπωσε το κάγκελο κι άπλωσε το χέρι του με το εισιτήριο, μα ο εισπράχτορας του κοπάνισε τα δάχτυλα με την πένσα του.

-Παράτα το! του φώναξε.

-Μα κατεβήκανε τρεις! διαμαρτυρήθηκε ο Αμαντής.

-Ήταν υπεράριθμοι, είπε ο υπάλληλος σ' εμπιστευτικό ύφος και του 'κλεισε το μάτι κάνοντας μια αηδιαστική γκριμάτσα.

-Ψέμματα! αγανάχτησε ο Αμαντής.

-Αλήθεια, απάντησε ο εισπράχτορας και πήδηξε ψηλά αρπάζοντας το κορδόνι, όπου κρεμάστηκε για να πάρει μισή βόλτα και να δείξει τον πισινό του στον Αμαντή. Ο οδηγός έβαλε μπρος, γιατί ένιωσε το τράβηγμα του ροζ κορδονέττου που ήταν δεμένο στ' αυτί του.

Ο Αμαντής κύτταξε το ρολόι του κι έκανε ένα «μπουπ!», για ν' αναγκάσει το δείχτη να γυρίσει πίσω, αλλά μόνο ο δείχτης των δευτερολέφτων άρχισε να γυρίζει ανάποδα. Οι άλλοι συνέχιζαν κανονικά κι έτσι τα πράγματα δεν άλλαζαν. Στεκόταν στη μέση του δρόμου και κύτταζε το 975 που χανόταν, όταν ένα τρίτο έφτασε κι ο συγκρουστήρας του τον χτύπησε ακριβώς στα πισινά. Έπεσε κάτω κι αμέσως ο οδηγός προχώρησε λίγο για να σταθεί ακριβώς από πάνω του κι άνοιξε τη βρύση του ζεστού νερού που κατάβρεχε τώρα το σβέρκο του Αμαντή. Στ' αναμεταξύ δυό άτομα που είχαν αριθμό προτεραιότητας μεγαλύτερο από το δικό του ανέβηκαν, κι ότνα κατάφερε να σηκωθεί, το 975 απομακρυνόταν μπροστά του. Ο σβέρκος του ήταν κατακόκκινος κι ένιωθε να φουντώνει από το θυμό του. Θα πήγαινε καθυστερημένος σίγουρα. Είχαν έρθει στο μεταξύ τέσσερα πρόσωπα ακόμα, που πήραν νούμερα προτεραιότητας γυρίζοντας το μοχλό. Ο πέμπτος, ένας χοντρούλης νεαρός, φιλοδωρήθηκε επιπλέον με το μικρό μπούχισμα αρώματος που πρόσφερε η εταιρία ρεγάλο στο κάθε εκατοστό εισιτήριο. Τινάχτηκε μπροστά ουρλιάζοντας, γιατί το άρωμα ήταν καθαρό οινόπνευμα σχεδόν και το σπίρτο πονάει πολύ στα μάτια. Ένα 975, που περνούσε κείνη τη στιγμή από την αντίθετη κατεύθυνση, τον πάτησε υποχρωτικότατα για να δώσει τέλος στα βάσανά του, κι ο κόσμος είδε ότι το θύμα είχε μόλις φάει φράουλες.

Έφτασε ένα τέταρτο λεωφορείο με κάμποσες άδειες θέσεις. Μια γυναίκα που είχε έρθει μετά τον Αμαντή, προχώρησε δείχνοντας το νούμερό της. Ο εισπράχτορας ανάγγειλε φωναχτά.

-Ένα εκατομμύριο, πεντακόσιες εξη χιλιάδες εννιακόσια τρία!

-Έχω το εννιακόσα!...

-Εντάξει, είπε ο εισπράχτορας. Το ένα και το δύο!

-Έχω το τέσσερα, είπε ένας κύριος.

-Έχουμε το πέντε και το έξη, είπαν οι άλλοι δυό.

Ο Αμαντής είχε κιόλας ανεβεί, μα ο εισπράχτορας τον άδραξε από το γιακά.

-Το ψάρεψες από το δρόμο, ε; Κατέβαινε!

-Ναι, ναι, τον είδαμε! χαλούσαν τον κόσμο οι άλλοι. Μπουσουλούσε κάτω από το λεωφορείο.

Ο εισπράχτορας φούσκωσε το στήθος του σα διάνος και γκρέμισε τον Αμαντή στο δρόμο, τρυπώντας του τον αριστερό ώμο μ' ένα περιφρονητικό βλέμμα. Ο Αμαντής πηδούσε από τον πόνο του. Οι τέσσερις άλλοι ανέβηκαν και το λεωφορείο έφυγε σκυφτό, γιατί ένιωθε λίγο ντροπιασμένο.

Το πέμπτο πέρασε πλήρες κι οι επιβάτες έβγαλαν τη γλώσσα στον Αμαντή και στους άλλους που περίμεναν. Ακόμα κι ο εισπράχτορας έφτυσε κατά το μέρος του, αλλά η κακώς κεκτημένη ταχύτητα δεν ευνόησε τη φτυσιά, που δεν μπόρεσε να ξαναπέσει κάτω. Ο Αμαντής επιχείρησε να τη χτυπήσει στον αέρα με μια σκορδομυτιά κι αστόχησε. Ίδρωνε και ξίδρωνε, γιατί, χωρίς αστεία, όλη αυτή η ιστορία τον είχε κάνει έξαλλο από θυμό, κι όταν έχασε ακόμα το έχτο και το έβδομο, αποφάσισε να φύγει με τα πόδια. Θα προσπαθούσε να πάρει στην επόμενη στάση, όπου κατέβαιναν συνήθως περισσότεροι επιβάτες.

Ξεκίνησε βαδίζοντας λοξά επίτηδες, για να δείξει πως ήταν θυμωμένος. Έπρεπε να κάνει πάνω κάτω τετρακόσα μέτρα και, σ' αυτό το διάστημα, άλλα 975 των προσπέρασαν, άδεια σχεδόν. Τη στιγμή που έφτανε επιτέλους στο πράσινο μαγαζί, δέκα μέτρα πριν από τη στάση ξεμπούκαραν από μια αυλόπορτα, ακριβώς μπροστά του, εφτά νεαροί παππάδες και δώδεκα σκολιαρόπαιδα που κρατούσαν ειδωλολατρικά λάβαρα και πολύχρωμες κορδέλες. Παρατάχτηκαν στη στάση και οι παππάδες έβαλαν μπρος δυό σφεντόνες που εκτόξευαν όστιες για να κόψουν την όρεξη στους υποψήφιους επιβάτες του 975. Ο Αμαντής Ντουντού έψαχνε να θυμηθεί το σύνθημα, μα είχαν περάσει τόσα χρόνια από τον καιρό που πήγαινε στο κατηχητικό και δεν μπόρεσε να το θυμηθεί. Δοκίμασε να πλησιάσει περπατώντας με τα πίσω, μα έφαγε στην πλάτη μια σβουριχτή όστια, σφεντονισμένη με τόση δύναμη που του κόπηκε η ανάσα κι άρχισε να βήχει. Οι παππάδες γελούσαν και στριφογύριζαν δραστήρια γύρω από τις οστιοσφεντόνες που έφτυναν βλήματα αδιάκοπα. Πέρασαν δυό 975 και τα πιτσιρίκια έπιασαν σχεδόν όλες τις άδειες θέσεις. Στο δεύτερο έμεναν ακόμα μερικές, αλλά ένας παππάς στάθηκε στον εξώστη του λεωφορείου και τον εμπόδισε ν' ανέβει, έτσι που όταν ξαναγύρισε για να πάρει αριθμό, είχαν κιόλας πάρει σειρά έξη άτομα πριν απ' αυτόν, κι απελπίστηκε. Έτρεξε λοιπόν μ' όλη του τη φόρα προς την επόμενη στάση. Σ' αρκετή απόσταση μπροστά του, ξεδιάκρινε το πίσω του 975 με το στρόβιλο από σπίθες που άφηνε κι αμέσως έπεσε πρυνηδόν, γιατί ο παππάς τον σημάδευε με τη σφεντόνα. Άκουσε την όστια να περνάει από πάνω του αφήνοντας ένα σφύριγμα μεταξιού που καίγεται κι ύστερα να κατρακυλάει στο χαντάκι.

Ο Αμαντής σηκώθηκε καταλερωμένος. Δίσταζε λίγο να πάει στο γραφείο του σ' αυτή την κατάσταση, αν όμως δεν χτυπούσε κάρτα... τι χαμπάρια; Τον πονούσε η κλείδωση του δεξιού γοφού και δοκίμασε να χώσει μια καρφίτσα στο μάγουλό του για να του περάσει ο πόνος. Ένα από τα χόμπυ του ήταν και η μελέτη της βελονοθεραπείας στα έργα του ιατρού Μποτάκη ντε Πεθάν. Μα δυστυχώς, δεν σημάδεψε καλά και θεραπεύτηκε από μια νεφρίτιδα της γάμπας που δεν υπήρχε ακόμα, πράγμα που τον καθυστέρησε. Όταν έφτασε στην επόμενη στάση, είχε ακόμα πολύ κόσμο που σχημάτιζε ένα εχθρικό τείχος γύρω από τον αυτόματο διανομέα των αριθμών.

Ο Αμαντής Ντουντού στάθηκε στην απόσταση που επέβαλε η περίσταση κι επωφελήθηκε για να συλλογιστεί ήρεμα σ' αυτή την ήσυχη στιγμή:

-Αφ' ενός, αν προχωρούσε ακόμα μια στάση, δεν θάξιζε πια τον κόπο να πάρει το λεωφορείο, γιατί θα ήταν τόσο καθυστερημένος που.

-Αφ' ετέρου, αν έκανε τα πίσω – μπρός, θα ξανάρχιζε να βρίσκει μπροστά του παππάδες.

-Αφέ τρίτου, ήθελε να πάρει το λεωφορείο.

Γέλασε σαρδώνεια, γιατί, στην προσπάθειά του να μη βιάσει τα πράγματα, παράλειψε επίτηδες να κάνει οποιαδήποτε λογική σκέψη, και ξαναπήρε το δρόμο για την επόμενη στάση. Βάδιζε ακόμα πιο καβουρίσια τώρα, ήταν ολοφάνερο πως ο θυμός του όχι μόνο δεν καταλάγιασε, μα ίσα – ίσα φούντωνε.

Το 975 του γαργάλησε τ' αυτί μ' ένα ροχαλητό τη στιγμή που έφτανε σχεδόν στον πάσσαλο της στάσης, όπου δεν περίμενε κανένας. Σήκωσε το χέρι του, μα πολύ αργά, ο οδηγός δεν τον είδε καθόλου και πέρασε τη στάση πατώντας χαρούμενα γκάζι.

-Φτου! Σκατά! Ξέσπασε ο Αμαντής Ντουντού.

-Πράγματι, συμφώνησε ένας κύριος που έφτασε δεύτερος.

-Μη μου πείτε ότι δεν το κάνουν επίτηδες! Συνέχισε αγαναχτισμένος ο Αμαντής.

-Αχά! Έκανε ο άλλος. Ώστε το κάνουν επίτηδες;

-Είμαι πεπεισμένος! Απάντησε ο Αμαντής.

-Ακραδάντως;

-Άνευ φόβου και πάθους.

-Θα παίρνατε και όρκο;

-Ακούς εκεί! Βεβαιότατα! Είπε ο Αμαντής. Πίσω μου σ' έχω σατανά! Αν θα ορκιζόμουνα λέει. Αϊσιχτίρ!

-Για ορκιστείτε να δούμε, είπε ο κύριος.

-Ορκίζομαι, είπε ο Αμαντής κι έφτυσε μέσα στην παλάμη του κυρίου, καθώς εκείνος έκανε να την ακουμπήσει στα χείλια του για φίλημα.

-Γάιδαρε! Ξέσπασε ο κύριος. Έβρισες τον οδηγό του 975. Σου κόβω πρόστιμο.

-Πως; ξαφνιάστηκε ο Αμαντής.

Ο τουπές του έπεσε μονομιάς.

-Είμαι αρμόδιος, είπε ο φίλος, κι έφερε μπροστά το γείσο του κασκέττου που τόχε ως εκείνη τη στιγμή κρυμμένο πίσω. Ήταν ελεγκτής του 975.

Ο Αμαντής έριξε γρήγορα βλέμματα δεξιά κι αριστερά κι ακούγοντας το χαρακτηριστικό θόρυβο, τινάχτηκε για να πηδήξει στο καινούργιο 975 που σερνόταν δίπλα του. Έπεσε πάνω στον εξώστη του λεωφορείου με τέτοιο τρόπο που τρύπησε το σανίδωμα και περνώντας από μέσα, σφηνώθηκε στο λιθόστρωτο του δρόμου σε κάμποσες παλάμες βάθος. Μόλις που πρόλαβε να σκύψει το κεφάλι του, σ' ένα κλάσμα δευτερολέφτου το πίσω μέρος του λεωφορείου περνούσε από πάνω του. Ο ελεγκτής τον τράβηξε από το λάκκο και τον έβαλε να πληρώσει το πρόστιμο, ενώ στο μεταξύ έχανε δύο ακόμα λεωφορεία. Βλέποντας το πράγμα, αμολύθηκε για την επόμενη στάση, αυτό φαίνεται αφύσικο κι ωστόσο γίνεται.

Έφτασε χωρίς δυσκολία, κατάλαβε όμως ότι δεν έμεναν πια παρά τρακόσα μέτρα ως το γραφείο του. Να παρει το λεωφορείο για τόσο δα...

Πέρασε λοιπόν απέναντι και ξανάκανε τον ίδιο δρόμο ανάποδα, από το πεζοδρόμιο, για να πάρει το λεωφορείο από μια απόσταση που θ' άξιζε τον κόπο.

2.

Έφτασε γρήγορα στο σημείο όπου ξεκινούσε κάθε πρωί κι αποφάσισε να συνεχίσει, γιατί δεν ήξερε καλά το υπόλοιπο μέρος της διαδρομής. Του φαινόταν πως είχε πολύ υλικό για να κάνει εύστοχες παρατηρήσεις γι' αυτό το κομμάτι της πόλης. Δεν ξεχνούσε τον άμεσο αντικειμενικό του σκοπό, να πάρει το λεωφορείο, μα ήθελε να 'χει ένα κέρδος από τα δυσάρεστα απρόοπτα που του έπεφταν βροχή από το πρωί. Η διαδρομή του 975 ήταν πολύ μακρυά κι ένα σωρό πράγματα παραπάνω από απλώς ενδιαφέροντα παρουσιάζονταν συνέχεια μπροστά στα μάτια του. Μα η τσαντήλα του δεν έλεγε να φύγει. Μετρούσε τα δέντρα, χάνοντας συνεχώς το λογαριασμό, για να του πέσει η αρτηριακή πίεση που την ένιωθε να πλησιάζει στο κρίσιμο σημείο και χτυπούσε με την παλάμη το αριστερό του μπούτι στο ρυθμό στρατιωτικών εμβατηρίων της μόδας, για να ρυθμίζει το βήμα του. Κι είδε μια μεγάλη πλατεία με χτίρια μεσαιωνικά ολόγυρα, μα που είχαν παλιώσει από τότε. Ήταν το τέρμα του 975. Ένιωσε να ξαναβρίσκει τις δυνάμεις του κι αλαφρός σαν εκκρεμές πήδηξε στο σκαλοπάτι της αποβάθρας. Ένας υπάλληλος έκοψε το σκοινί που κρατούσε ακόμα τη μηχανή κι ο Αμαντής την ένιωσε να κυλάει.

Γυρίζοντας το βλέμμα προς τα πίσω, είδε τον υπάλληλο να τρώει κατάμουτρα την άκρη του σκοινιού και να του φεύγει ένα κομμάτι μύτη μέσα σε καταρράχτη πετάλων σαρκόπτερων.

Το μοτέρ γουργούριζε σα γάτος κοιμισμένος, γιατί το είχαν μόλις ταΐσει μια καλή πιατιά κόκκαλα από γατόψαρα. Ο Αμαντής, καθισμένος στην πίσω δεξιά γωνία, απολάμβανε το λεωφορείο ολομόναχος. Ο εισπράχτορας στη θέση του γύριζε αφηρημένα το χερούλι του μηχανήματος που σφραγίζει τα εισιτήρια, αφού προηγούμενα τόχε συνδέσει με την εσωτερική ρομβία και η μελωδία νανούριζε τον Αμαντή. Το τρέμολο του σιδερένιου σκελετού περνούσε στο κορμί του όταν το πίσω του λεωφορείου άγγιζε το λιθόστρωτο και το τριζοβόλημα που έκαναν οι σπίθες ακομπανιάριζε τη μικρή μονότονη μουσική. Τα μαγαζιά έφευγαν σαν τραίνο μέσα σε μαρμαρυγή λαμπερών χρωμάτων. Ναρκισσευόταν βλέποντας το είδωλό του μέσα στους μεγάλους καθρέφτες στις βιτρίνες, μα κοκκίνησε από ντροπή όταν είδε τον εαυτό του να επωφελείται από τη βολική του αυτή θέση για να σουφρώνει είδη της βιτρίνας και γύρισε από την άλλη μεριά.

Το ότι ο οδηγός δεν έκανε ακόμα καμιά στάση δεν τον παραξένεψε, σ' αυτή την προχωρημένη ώρα του πρωινού κανένας δεν πήγαινε πια στο γραφείο του. Ο εισπράχτορας αποκοιμήθηκε και γλίστρησε κατάχαμα, όπου μέσα στον ύπνο του έψαξε να βρει μια πιο βολική θέση. Ο Αμαντής ένιωθε να τον πιάνει ένα είδος ακαταμάχητης υπνηλίας που τον διαπερνούσε σαν ολέθριο δηλητήριο. Μάζεψε τα πόδια του που ήταν απλωμένα μπροστά και τ' ακούμπησε πάνω στο απέναντι κάθισμα. Τα δέντρα έλαμπαν στον ήλιο όπως τα μαγαζιά, το δροσερό φύλλωμα τους χάιδευε τη στέγη του λεωφορείου με τον ίδιο θόρυβο που κάνουν τα θαλασσινά φυτά στον πάτο μιας βάρκας. Το τραμπάλισμα του αυτοκινήτου νανούριζε τον Αμαντή. Συνέχιζε πάντα, χωρίς να σταματήσει. Είδε ότι είχε περάσει τη στάση του γραφείου του, ακριβώς τη στιγμή που βυθιζόταν στον ύπνο κι αυτή η τελευταία διαπίστωση μόλις που τον ανησύχησε.

Όταν ξύπνησε, κυλούσαν ακόμα, έξω το φως είχε λιγοστέψει. Κύτταξε το δρόμο. Από τα δύο κανάλια με το μολυβί νερό που ξετυλίγονταν παράλληλα δεξιά κι αριστερά του, αναγνώρισε την Εθνική οδό της Επιβιβάσεως και περιεργάστηκε για λίγο το θέαμα. Αναρωτιόταν αν τα εισιτήρια που του έμεναν ήταν αρκετά για να πληρώσει. Γύρισε και κύτταξε τον εισπράχτορα. Σκανταλισμένος από ένα ερωτικό όνειρο μεγάλου βεληνεκούς, ο άνθρωπος παράδερνε δώθε κείθε και τελικά τυλίχτηκε σαν κισσός γύρω στο ελαφρό νικέλινο κάγκελο που υποστήριζε τη στέγη. Δεν ξύπνησε ωστόσο. Ο Αμαντής συλλογίστηκε πως η ζωή του εισπράχτορα θα είναι πολύ κουραστική και σηκώθηκε για να ξεμουδιάσει. Έκανε τη σκέψη ότι το λεωφορείο δεν είχε σταματήσει καθόλου, γιατί δεν έβλεπε άλλον επιβάτη. Είχε όλο το χώρο να βολτατζάρει με την άνεσή του. Περπάτησε από πίσω μπρος, ύστερα γύρισε πίσωκι ο θόρυβος που έκανε κατεβαίνοντας το σκαλοπάτι ξύπνησε τον εισπράχτορα. Ετούτος γονάτισε μονομιάς και στριφογύρισε τη μανιβέλλα της μάκινας με φούρια, σημαδεύοντας και κάνοντας με το στόμα μπαμπαμπάμ.

Ο Αμαντής του 'δωσε ένα χτυπηματάκι στον ώμο κι ο εισπράχτορας τον γάζωσε με μια βολή εκ του συστάδην, τότε κι εκείνος είπε «δεν παίζω» - ευτυχώς, ήταν στα ψέμματα. Ο άλλος έτριβε τα μάτια του αγουροξυπνημένος, σηκώθηκε.

-Που πάμε; ρώτησε ο Αμαντής.

Ο εισπράχτορας, που λεγόταν Διονύσης, έκανε μια χειρονομία που σήμαινε άγνοια.

-Που θες να ξέρω; απάντησε. Είναι ο οδηγός 21.239 κι είναι παλαβός.

-Δηλαδή; είπε ο Αμαντής.

-Δηλαδή, δεν μπορείς να ξέρεις ποτέ, με δαύτονε, πως θα τελειώσει η ιστορία. Κανένας δεν ανεβαίνει σε τούτο δω τ' αμάξι, συνήθως. Αλήθεια, πως ανεβήκατε;

-Όπως όλος ο κόσμος, είπε ο Αμαντής.

-Α, ξέρω, εξήγησε ο εισπράχτορας. Ήμουνα μισοκοιμισμένος σήμερα το πρωί.

-Δεν με είδατε; ρώτησε ο Αμαντής.

-Με τούτο τον οδηγό είναι βαρυεστημάρα, συνέχισε ο εισπράχτορας, γιατί δεν μπορείς να πεις μια κουβέντα, δεν καταλαβαίνει. Κι από πάνω είναι και μπουνταλάς, εδώ που τα λέμε.

-Είναι αξιολύπητος, είπε ο Αμαντής. Σωστή συμφορά.

-Βεβαιότατα, είπε ο εισπράχτορας. Άνθρωπος που θα μπορούσε να ψαρεύει με το καλάμι, και τι κάθεται και κάνει;...

-Οδηγεί λεωφορείο, πιστοποίησε ο Αμαντής.

-Ακριβώς! Συμφώνησε ο εισπράχτορας. Κόβει το μυαλό σας κι εσάς.

-Από τι τρελλάθηκε;

-Δεν ξέρω. Πέφτω πάντα με οδηγούς παλαβούς. Το βρίσκετε αστείο;

-Όχι δα!

-Τόχει η Εταιρία, είπε ο εισπράχτορας. Εξάλλου εκεί μέσα είναι όλοι τους για δέσιμο.

-Εσείς τη σκαπουλάρετε, παρατήρησε ο Αμαντής.

-Α, εγώ, εξήγησε ο εισπράχτορας, είναι διαφορετικό. Μ' εννοείτε, δεν είμαι παλαβός εγώ.

Ξέσπασε σε τέτοια γέλια που κόντευε να πάθει ασφυξία. Ο Αμαντής τα χρειάστηκε καθώς τον είδε να κυλιέται κατάχαμα, να μπλαβιάζει, ύστερα να γίνεται άσπρος σα χασές, ντούρος, μα καθυσήχασε γρήγορα βλέποντας ότι ο φίλος έκανε θέατρο: του 'κλεινε μάλιστα το μάτι, και με το ανοιχτό μάτι αναποδογυρισμένο, είναι πολύ νόστιμο. Σε λίγο, ο εισπράχτορας σηκώθηκε.

-Αστείος που είμαι! Είπε.

-Δεν παραξενεύομαι, απάντησε ο Αμαντής.

-Είναι άλλοι που είναι μουφλούζηδες, μα του λόγου μου όχι. Αλλιώτικα άντε να κάτσεις μ' ένα οδηγό σαν τον τύπο από δω...

-Ποιος δρόμος είν' αυτός;

Ο εισπράχτορας τον κοίταξε υποψιασμένα.

-Πως δηλαδή, δεν τον αναγνωρίσατε; Είναι η Εθνική οδός της Επιβιβάσεως. Την παίρνει μια φορά στις τρεις.

-Που πάει κανείς από δω;

-Να τα μας! Είπε ο εισπράχτορας. Σαχλαμαρίζω, είμαι καλός, κάνω το μάπα, κι από πάνω με ψωνίζετε.

-Μα δεν σας ψωνίζω καθόλου, του λέει ο Αμαντής.

-Πρώτον, λέει ο εισπράχτορας, αν δεν είχατε αναγνωρίσει το δρόμο, θα με είχατε ρωτήσει από την πρώτη στιγμή που είμαστε Ipso facto.

Ο Αμαντής δεν είπε τίποτα και ο εισπράχτορας συνέχισε.

-Δεύτερον, αφού την αναγνωρίσατε, ξέρετε που πάει... και τρίτον δεν έχετε εισιτήριο.

Άρχισε να γελάει, ολοφάνερα με το ζόρι. Ο Αμαντής ένιωθε στα καρφιά. Πραγματικά, δεν είχε εισιτήριο.

-Μπορώ ν' αγοράσω; ρώτησε.

-Συγνώμη, είπε ο εισπράχτορας. Πουλάω, αλλά για την κανονική διαδρομή. Ένα λεφτό.

-Τι μπορώ να κάνω λοιπόν; λέει ο Αμαντής.

-Α, τίποτα.

-Μα πρέπει νά 'χω ένα εισιτήριο.

-Μου το πληρώνετε ύστερα, πρότεινε ο εισπράχτορας. Ίσως ετούτος δω να μας αδειάσει μέσα στο κανάλι, έτσι δεν είναι; Κρατείστε λοιπόν καλύτερα τα λεφτά σας.

Ο Αμαντής δεν επέμεινε και προσπάθησε ν' αλλάξει κουβέντα.

-Έχετε ιδέα γιατί αυτός ο δρόμος λέγεται Εθνική οδός της Επιβιβάσεως;

Δίσταζε να προφέρει το όνομα του δρόμου και να ξαναφέρει το θέμα, γιατί φοβόταν μη θυμώσει πάλι ο εισπράχτορας. Ετούτος κύτταξε τα πόδια του με ύφος τεθλιμμένο και τα χέρια του ξανάπεσαν κατά μάκρος του κορμιού του. Τ' άφησε εκεί.

-Δεν ξέρετε; επέμεινε ο Αμαντής.

-Ε, λοιπόν, δεν ξέρω τίποτα απολύτως. Μα τίποτα, σου λέω. Γιατί δεν μπορεί να πει κανείς ότι υπάρχει δυνατότητα να μπαρκάρει παίρνοντας αυτό το δρόμο.

-Απο που περνάει;

-Κυττάξτε, έδειξε ο εισπράχτορας.

Ο Αμαντής είδε να 'ρχεται κατά πάνω τους ένας μεγάλος πάσσαλος με μια ταμπέλα εμαγιέ. Απάνω ήταν γραμμένο με ζωηρά γράμματα το όνομα Εξωποταμία, ένα βέλος και κάμποσες χιλιομετρικές αποστάσεις.

-Εκεί πάμε; Ώστε μπορεί να πάει κανείς εκεί δια ξηράς;

-Βεβαιότατα, είπε ο εισπράχτορας. Φτάνει να κάνεις το γύρο και να μην είσαι χέστης.

-Γιατί;

-Γιατί στο γυρισμό ακούς τον εξάψαλμο. Άλλος πληρώνει τη βενζίνα, νομίζω;

-Κατά τη γνώμη σας, ρώτησε ο Αμαντής, με τι ταχύτητα τρέχουμε;

-Φφφ, έκανε ο εισπράχτορας, θα φτάσουμε αύριο το πρωί.

3.

Κατά τις πέντε το πρωί, ο Αμαντής Ντουντού είχε τη έμπνευση να ξυπνήσει. Ήταν ό,τι έπρεπε, μπόρεσε να διαπιστώσει έτσι όπως βρισκόταν φρικαλέα κουβαριασμένος και τον πονούσε σουβλερά η πλάτη του. Ένιωθε το στόμα του να κολλάει, όπως όταν δεν έχει πλύνει κανείς τα δόντια του. Σηκώθηκε, έκανε μερικές κινήσεις για να ξεσκουριάσει τα μέλη του και βάλθηκε να κάνει την πρωινή του τουαλέττα, φροντίζοντας να μην πέσει στο οπτικό πεδίο του εισπράχτορα. Εκείνος, ξαπλωμένος ανάμεσα σε δύο καθίσματα, ονειροπολούσε γυρίζοντας το καβουρντιστήρι της ρομβίας του. Είχε ξημερώσει για καλά. Τα δαντελλωτά λάστιχα του αυτοκινήτου τραγουδούσαν πάνω στην άσφαλτο σαν τα πηνία μέσα στο ραδιόφωνο. Το μοτέρ βούιζε μονότονα, σίγουρο ότι θα 'χει τη μερίδα του το ψάρι την ώρα που έπρεπε. Ο Αμαντής το 'ριξε σε ασκήσεις άλματος εις μήκος για ν' απασχοληθεί σε κάτι και το τελευταίο πήδημα, με τη φόρα που πήρε, προσγειώθηκε ολοσούμπιτος πάνω στην κοιλιά του εισπράχτορα. Έκανε τέτοιο γκέλι, που με το κεφάλι του λακκούβιασε το ταβάνι του αυτοκινήτου, ύστερα έπεσε άχαρα σχεδόν καβάλλα πάνω στο πλαϊνό ακουμπηστήρι ενός καθίσματος. Σ' αυτή τη φάση, το ένα του πόδι ήταν αναγκαστικά πολύ ψηλά πάνω στο ακουμπηστήρι ενώ το άλλο μπορούσε ν' απλωθεί στο διάδρομο. Εκείνη τη στιγμή ίσα – ίσα, είδε έξω άλλη ταμπέλα: Εξωποταμία, δύο νούμερα. Έτρεξε προς το κουδούνι και πάτησε μια φορά αλλά παρατεταμένα. Το λεωφορείο έκοψε ταχύτητα και σταμάτησε στην άκρη του δρόμου. Ο εισπράχτορας είχε σηκωθεί και στεκόταν ατημέλητα στην ιδιαίτερη θέση για τους εισπράχτορες, πίσω αριστερά κοντά στο κορδόνι, μα η πονεμένη του κοιλιά του αφαιρούσε κάτι από το κύρος του. Ο Αμαντής πέρασε το διάδρομο γεμάτος αυτοπεποίθηση και πήδηξε κάτω ελαφρός. Βρέθηκε φάτσα με φάτσα με τον οδηγό. Εκείνος είχε μόλις αφήσει τη θέση του και πλησίαζε να δει τι έτρεχε. Μίλησε απότομα στον Αμαντή.

-Να κι ένας που αποφάσισε επιτέλους να χτυπήσει κουδούνι! Δεν είναι και πολύ νωρίς!

-Μάλιστα, συμφώνησε ο Αμαντής. Είναι κομμάτι μακρυά.

-Να πάρ' η οργή! Συνέχισε ο οδηγός. Κάθε φορά που παίρνω ένα 975, κανένας δε λέει να χτυπήσει το κουδούνι και, το πιο συνηθισμένο, ξαναγυρίζω χωρίς να σταματήσω ούτε μια φορά. Τη λέτε εσείς δουλειά αυτή;

Ο εισπράχτορας του 'κλεισε το μάτι πίσω από την πλάτη του οδηγού και χτύπησε το κούτελό του για να δώσει στον Αμαντή να καταλάβει ότι κάθε συζήτηση ήταν περιττή.

-Οι επιβάτες ξεχνιούνται ίσως, είπε ο Αμαντής, μια που ο άλλος περίμενε απάντηση.

Ο οδηγός χαχάνισε.

-Το βλέπετε πολύ καλά πως δεν είν' αυτός ο λόγος, γιατί εσείς χτυπήσατε το κουδούνι. Η αιτία του κακού...

Έσκυψε στ' αυτί του Αμαντή. Ο εισπράχτορας κατάλαβε ότι περίσσευε στην παρέα κι αλάργεψε χωρίς νάζια.

-... είναι αυτός ο εισπράχτορας, εξήγησε ο οδηγός.

-Α! έκανε ο Αμαντής.

-Δεν συμπαθεί τους επιβάτες. Τα βολεύει έτσι που να ξεκινάμε χωρίς επιβάτες και δεν πατάει ποτέ κουδούνι. Το ξέρω καλά.

-Έτσι είναι, συμφώνησε ο Αμαντής.

-Είναι τρελλός, καταλαβαίνετε, είπε ο οδηγός.

-Μπράβο... ψιθύρισε ο Αμαντής. Μου φάνηκε παράξενος εμένα.

-Είναι όλοι για δέσιμο στην Εταιρία.

-Καθόλου παράξενο!

-Εγώ, συνέχισε ο οδηγός, τους έχω του χεριού μου. Ανάμεσα στους τυφλούς βασιλεύει ο μονόφθαλμος. Έχετε ένα μαχαίρι;

-Έχω ένα σουγιά.

-Μου τον δίνετε μια στιγμή;

Ο Αμαντής του τον έδωσε. Ο άλλος άνοιξε το σουγιά κι έχωσε τη μεγάλη λάμα στο μάτι του με δύναμη. Ύστερα τη γύρισε μέσα στην τρύπα. Πονούσε πολύ και φώναζε δυνατά. Ο Αμαντής τα χρειάστηκε και το 'βαλε στα πόδια, με τους αγκώνες κολλημένους στα πλευρά, ανοίγοντας τα κανιά του όσο μπορούσε. Δεν ήταν κατάλληλη η στιγμή ν' αφήσει να χαθεί μια ευκαιρία για σωματική αγωγή. Πέρασε κάτι τούφες θάμνους αγκαθωτούς, γύρισε και κύτταξε. Ο οδηγός έκλεινε το σουγιά και τον έβαλε στην τσέπη του. Από τη θέση που βρισκόταν ο Αμαντής, έβλεπε ότι το αίμα είχε σταματήσει να τρέχει. Ο φίλος είχε κάνει την εγχείριση αριστοτεχνικά και φορούσε κιόλας ένα μαύρο επίδεσμο στο μάτι. Μέσα στο αυτοκίνητο, ο εισπράχτορας έκοβε βόλτες πάνω – κάτω – πάνω στο διάδρομο κι ο Αμαντής τον είδε μέσα από το τζάμι να συμβουλεύεται το ρολόι του. Ο οδηγός ξαναπήρε τη θέση του. Ο εισπράχτορας περίμενε λιγάκι, κύτταξε το ρολόι του μια φορά ακόμα και τράβηξε το κορδόνι πολλές φορές συνέχεια, ο συνάδελφός του κατάλαβε πως ήταν πλήρες και το βαρύ αμάξι ξεκίνησε μ' ένα θόρυβο που συνεχώς μεγάλωνε. Ο Αμαντής είδε να πετάγονται σπίθες και ο θόρυβος έπεσε, έσβυσε, χάθηκε. Την ίδια στιγμή το λεωφορείο χάθηκε από τα μάτια του κι ο ίδιος είχε έρθει στην Εξωποταμία, χωρίς να χαλάσει ούτ' ένα εισιτήριο.

Ξαναπήρε το δρόμο του. Δεν έπρεπε να χάνει καιρό, γιατί μπορεί ο εισπράχτορας να το θυμόταν ξαφνικά, κι ήθελε να κάνει οικονομίες.

BORIS VIAN

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΣΤΟ ΠΕΚΙΝΟ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΞΑΝΤΑΣ 1974